Tết ở Italy không có bánh tét

Tất cả kỷ niệm như một cuốn phim đang chạy trong đầu con. Con thèm miếng bánh tét nóng hổi mới vớt khỏi nồi vào lúc đêm khuya 28, 29 tết. Với con, bánh tét mẹ gói là ngon nhất. (Tố Quyên, Italy)

Một cái Tết nữa đang về trên khắp mọi nẻo đường quê hương Việt Nam, con có thể hình dung nắng xuân chan hòa trên mọi con phố, hương xuân khoe sắc mọi miền nơi con đã từng đi qua.

Đường Nguyễn Huệ, TP HCM, trong ngày gần Tết. Ảnh: Anh Vân.

Và không khí xuân lại càng nhộn nhịp ở mảnh đất phương nam nơi con sinh ra và lớn lên. Nơi ấy, giữa hơn 8 triệu dân Sài Gòn đang tấp nập, hối hả trong những ngày cuối cùng của năm cũ. Ai ai cũng cố gắng hoàn tất nốt những công việc còn dở dang, những dự án chạy nước rút; có thể chỉ là thay lớp áo mới của tường nhà, cắt tỉa lại hàng rào trước sân cho phẳng phiu nuột nà; hay lên kế họach đi đón những chậu hoa mai, cây kiểng đã được gửi ở nhà vườn trông coi, chăm sóc sau mùa Tết năm ngoái.

Các chị, các cô, các bà, các mẹ thì lại chộn rộn lên thực đơn sắm sửa cho mấy ngày tết. Nào là nồi thịt kho tàu, thịt nấu đông, khổ qua nhồi thịt, dưa hành, củ kiệu, bánh mứt, các loại rau củ quả, thịt cá cho bữa cơm tất niên, tân niên, rồi lại mất thời gian nghĩ ngợi năm nay sẽ trưng những loại hoa gì, bài trí ra sao... Ôi đủ thứ việc quay cuồng, nháo nhào để tính, để thực hiện sao cho vuông tròn mà nghênh đón chúa xuân.

Các em gái, em trai thì mè nheo cha mẹ cho tiền mua sắm quần áo mới, vậy là các cửa hiệu sáng đèn hết công suất, phục vụ cả ngày lẫn tối các khách hàng. Lũ trẻ con lên năm, lên ba thì đúng là "vui như Tết”, chỉ lo ăn, lo ngủ và thấp thỏm hỏi cha mẹ khi nào thì Tết. Có lẽ chúng sẽ đếm và hỏi hằng ngày câu hỏi này khoảng hai tuần trước Tết. (Con suy bụng mình ra bụng lũ trẻ mà, mẹ vẫn thường kể là cứ mỗi sáng ngủ dậy con lại hỏi mẹ: “Mẹ ơi, hôm nay là Tết chưa? Chưa con à. Vậy ngày mai là Tết hả mẹ? Thế mà hơn 30 năm rồi mẹ ơi).

Con đang sống trong không khí Tết quê nhà có đầy đủ mọi thứ... trong tưởng tượng, nhưng con không thể chấp nhận được sự thật rằng con đang nhớ mẹ từng giây, từng phút. Vì thế mà nuớc mắt con cứ chảy dù con vốn là con gái mạnh mẽ của mẹ. Con đau thắt lòng vì biết chắc rằng trong một xóm đạo nhỏ bé vùng ngoại ô thành phố, có một ngôi nhà đơn sơ cùng một người mẹ lặng lẽ vẫn đếm mỗi ngày qua đi trong thầm lặng.

Dù đường phố có tấp nập, hối hả thì nhịp sống của mẹ vẫn cứ đều đều theo năm tháng từ ngày con rời mẹ ra đi. Người ta không nhìn thấy bất cứ sự vội vã nào, sự thay đổi nào ở ngôi nhà ấy dù Tết đang đến thật gần. Con thương mẹ quá, mẹ ơi!!! Con mới xa mẹ hai năm thôi, nhưng sẽ là 3 cái Tết con vắng nhà. Dù hàng tuần con đều nghe giọng nói của mẹ, nhưng sao những ngày này con càng thấy khoảng cách địa lý như dài thêm, đã hai đêm rồi con ngủ không ngon giấc, con mơ thấy mẹ, con nhớ điên cuồng những cái Tết con ở bên mẹ. Cảm giác khắc khoải này đến thật mãnh mẽ trong cái Tết thứ 3 mà con đang trải qua.

Hai cái Tết cổ truyền đầu tiên ở đất nước Nam Âu nơi con sống, dù chẳng tổ chức gì, mọi hoạt động vẫn diễn ra như thường lệ, và con canh giờ giao thừa để gọi về chúc mừng mẹ, ông bà, họ hàng. Dù lúc ấy con chưa quen bất cứ người Việt nào ở đây, chưa quen cả ngôn ngữ và thức ăn, nhưng con không có cảm giác đau đáu về Tết quê nhà vì con còn bận rộn khám phá những điều mới lạ, những thú vui con chưa tùng trải qua, còn mải mê chiêm ngưỡng tuyết trắng và mùa đông giá lạnh.

Thế mà, lần này thì con đang bị gục ngã vì thèm, vì nhớ. Tất cả kỷ niệm như một cuốn phim đang chạy trong đầu con. Con thèm miếng bánh tét nóng hổi mới vớt khỏi nồi vào lúc đêm khuya 28, 29 tết. Với con, bánh tét mẹ gói là ngon nhất và vệ sinh nhất dù mẹ của con không phải là người quá xuất sắc về nấu nướng, nhưng cách mẹ làm thì gọn gàng, sạch sẽ và đâu ra đấy.

Con nhớ vườn chuối nhà ngoại, nơi mẹ cẩn thận lựa chọn những tàu lá còn nguyên vẹn, cắt xuống, dùng giẻ ẩm lau cho thật sạch và xếp lại thành từng xấp đủ cho một cái bánh. Mẹ ngâm nếp, ngâm đậu, ướp thịt... tất cả được khởi động vào những ngày con chính thức bắt đầu cho kỳ nghỉ tết ở trường. Mẹ vừa gói vừa giảng giải cho con cách thức mẹ làm, con chủ yếu vẫn là phụ mẹ việc lau lá, cắt dây và những việc lặt vặt. Vừa hướng dẫn mẹ vừa “lên lớp” con về yêu cầu tối thiểu của nguời phụ nữ trong việc thu vén nhà cửa, bếp núc... Có đôi khi con và mẹ bất đồng ý kiến, con bực bội đi làm việc khác mà không phụ mẹ nữa.

Đến trưa là 8 hoặc 10 cái bánh của mẹ hoàn thành, tròn trịa, chắc và đẹp. Vậy là đến lúc nổi lửa lên, con ghét việc phải canh nồi bánh và châm nuớc vào buổi trưa, thời tiết vào dịp tết ở Sài Gòn thuờng nóng và hanh khô, phải chạy ra chạy vào từ nhà ra sân thêm củi, thêm nước, khói cay xè mắt... Nhưng con yêu khung cảnh buổi tối, con cùng các anh em họ trải chiếc chiếu ngoài sân, bên cạnh bếp lửa bập bùng, và tiếng nuớc sôi sùng sục cùng chơi lô tô, chơi bầu cua.

Bánh chín cũng là lúc chỉ còn con và mẹ, trong lúc mẹ vừa siết lại những chiếc bánh cho săn chắc thì con cũng lăm le cái bánh nhỏ tí ti, mẹ còn nhớ không, cứ mỗi năm mẹ gói bánh là con lại yêu cầu 1 cái chỉ lớn hơn chiếc bánh tét ngoài chợ hiện nay là 5.000, hay 10.000 đồng gì đó. Con không ăn cái bánh tí hon, mà cứ giữ suốt những ngày tết, có ai đến chơi thì con lại đem khoe cái bánh của riêng mình. Lần cuối cùng mẹ gói bánh là bao nhiêu năm rồi mẹ nhỉ?

Những cái Tết sau này khi con đã đi dạy thì mẹ không còn gói bánh nữa. Cuộc sống thay đổi, người ta cứ chuộng sự nhanh, gọn, lẹ, tiện lợi mà quên dần những giây phút sống chậm để thưởng thức. Cũng vì con bận rộn bạn bè, đồng nghiệp, các mối quan hệ mà có ở nhà là bao, nên con đã không đặt hàng bánh tét của mẹ nữa.

Nhưng sao giờ đây còn thèm được cùng mẹ lau lá, xếp đậu, xếp thịt và xiết bánh, con thèm khoanh bánh của mẹ được cắt bằng chính dây lạt gói, 1 đầu dây ngậm vào miệng, tay trái giữ cái bánh đã được lột vỏ một phần, tay phải sẽ nắm đầu dây còn lại đặt lên chiếc bánh, ấn xuống và xoay 1 vòng, thế là từng khoanh bánh đầy đủ nếp trắng, đậu xanh, thịt ba chỉ hồng hồng, trắng trắng sẽ lần lượt rơi xuống chiếc đĩa bên dưới...ôi chao! Ở bên đây, con không có bánh tét mẹ ơi! Tết Tây chỉ có sâm banh, rượu trắng rượu đỏ, các món ăn nồng mùi phô mai, sữa, đậu; không có bếp lửa bập bùng, không có nắng ấm như ở quê nhà mà con từng khó chịu vì rôm sảy, mồ hôi nhễ nhại và... con không có mẹ ở bên.

Con ghét việc dọn dẹp, nên mẹ còng lưng ra quét tước, sắp xếp. Con cũng bận việc trường lớp nên chẳng đụng tay vào việc gì để vệ sinh nhà cửa. Con thật vô tâm khi để mẹ ở nhà một mình lau lau chùi chùi, con thì cùng các đồng nghiệp đi lựa chọn hoa tết. Những con đường như biến thành vườn hoa với đủ sắc màu, nào cúc mâm xôi, mãn đình hồng, cúc đại đóa, lay ơn, vạn thọ, hoa mai vàng, trắng, hoa mai ghép 8 cánh, 16 cánh, tắc kiểng... Ôi nhiều quá con kể không hết. Người mua, kẻ bán tấp nập, những chiếc ghe từ miền Tây không ngừng cập bến sông để chuyển những vườn hoa di động lên bờ.

Con thích trưng hai cây mãn đình hồng trước cửa nhà, vì cái tên nghe đầy đủ, sung túc và viên mãn. Mẹ thì trưng một nhành mai, treo lủng lẳng phong bao lì xì sắc đỏ. Những buổi chiều cuối năm, khi mọi việc tươm tất thì mẹ và con lại có thời gian ngồi ngắm người qua lại, lại có dịp trầm trồ hay bình phẩm về một cành mai trên chiếc ba gác máy chạy qua mặt lộ trước nhà, hay những cội mai, tắc kiểng cao hơn đầu người được chở bằng những chiếc xe tải nhẹ.

Con lại chợt nhớ đến không khí tết Tây nơi đây, đường phố vẫn cứ trật tự như mọi ngày trong năm, và có phần thưa thớt xe cộ vì mọi người đã lấy kỳ nghỉ đi chơi xa, người ở lại thì lo đi làm cho đến ngày cuối cùng và tranh thủ chen chân vào siêu thị đông đúc mà mua thực phẩm để đãi bạn bè. Tết là kỳ nghỉ dành cho bè bạn chứ không phải để sum họp như người Việt mình. Phố xá thì vẫn còn sót lại những ánh đèn chớp nháy của kỳ lễ Noel cùng cây thông nhiều màu sắc, chẳng có hội hoa như ở Tao Đàn hay đường hoa Nguyễn Huệ, chẳng có không khí nhộn nhịp mua bán của phiên chợ tất niên, tân niên. Chẳng có câu chúc tuổi hay phong bao lì xì. Vì thế mà con thấy thiếu, thấy trống vắng.

Con thích nhất là đi chợ chiều tối 30 Tết, dù bình thường con rất ghét việc đi chợ. Nếu là ngày thường thì dân phòng đã thu gom và tịch thu hàng hóa của những người ngồi lề đường. Thế nhưng từ 28 Tết, ngôi chợ gần nhà mình có thêm một lực lượng tiểu thương mới - mỗi năm lực lượng này chỉ xuất hiện 3,4 ngày vào những ngày cuối năm và ngày đầu tiên họp chợ sau năm mới. Họ không phải là người buôn bán, họ có thể là những cụ già, những chị công nhân, viên chức, chỉ là tranh thủ dịp tết kiếm thêm chút tiền lì xì cho con cháu, hay để sắm sanh thêm chút thực phẩm cho ba ngày Tết, có khi chỉ là vừa đến chợ để bán sản vật trong vườn nhà, lời lãi không quan trọng mà để gặp gỡ để thỏa thú vui không khí Tết như con của mẹ.

Con chỉ đi chợ để ngắm sắc màu của hoa, để nghe âm thanh của mùa xuân mà chẳng mua gì. Con thích nghe những tiếng trả giá của phiên chợ cuối năm, tiếng mời chào của người bán. Họ chẳng có gì nhiều ngoài vài cây hoa cúc mới được nhổ từ vườn nhà, hay chỉ có 1 rổ gồm vài trái xoài non, một hai chùm sung, vài trái dừa, trái đu đủ non... để có thể tạo thành một mâm ngũ quả của người Việt dâng lên đất trời, tổ tiên ông bà với nguyện ước: "cầu, dừa(vừa), đủ, xoài (xài), sung”, không biết những năm gần đây câu ước nguyện này có gì thay đổi!

Con thích nhìn gương mặt vui tươi của người bán khi bán được hết hàng hóa, đếm lại những đồng tiền thu được và lại dùng chính chiếc rổ đựng hàng hóa khi nãy, trong vai người mua, lại lựa chọn đầy ắp rau củ quả và tất bật ra về. Hay nét mặt hỉ hả của người mua nào đó đã lựa chọn được bó hoa đẹp mà giá cả chẳng bao nhiêu, hoa đã cầm trên tay rồi mà vẫn cứ ngắm lên ngắm xuống với vẻ mãn nguyện.

Mẹ ơi, con lại nhớ giờ phút chờ giao thừa, tiếng chuông nhà thờ rung lên, tiếng pháo hoa đầu tiên báo hiệu thời khắc chuyển giao. Con và mẹ bật điện bàn thờ cùng đọc câu kinh cám ơn về năm cũ và nguyện cầu cho năm mới tốt đẹp. Xem pháo hoa gần nhà, và trước khi đi ngủ, con thường đến gần cây mận trước sân, nhắm mắt lại, bứt một nhành non và nguyện ước, như ý nghĩa hái lộc đầu năm. Rồi đến sáng mồng một, cùng các cậu dì, anh em rồng rắn sang nhà ngoại chúc tuổi ông bà, chúc tuổi nhau, nhận tiền lì xì, và ăn bữa cơm đầu năm.

Còn rất nhiều những ký ức về tết quê nhà đang bừng bừng chạy trong tâm trí con, con muốn trở về để cùng trò chuyện với mẹ cho hết những tâm tư ngày xuân, nhưng con lại không thể về được Tết này mẹ ơi, dù con đang nhớ quay quắt. Và con đang khóc vì chưa bao giờ con chở mẹ đi chơi đường hoa Nguyễn Huệ, trong khi con đã nhiều lần đi cùng bạn bè. Giờ đây khi ở xa mẹ rồi con mới thấy con có lỗi với mẹ nhiều lắm, con chưa làm được gì để đền đáp công ơn mẹ. Con đang thấm thía vì những điều con đã có thể làm mẹ vui mà con đã không làm. Con cầu mong mẹ mạnh khỏe để con còn chỗ dựa, để con còn có nơi ngóng trông.

Từ khi đi xa con yêu mùa xuân quê nhà hơn vì con đã hiểu thêm ý nghĩa hai tiếng "quê hương", nhưng những ngày này con muốn níu mùa xuân đến chậm lại, vì con không muốn tóc mẹ thêm sợi bạc, mắt mẹ thêm yếu và mặt mẹ thêm nếp nhăn. Mẹ ơi! Chắc chắn một cái Tết gần đây con sẽ trở về để cùng mẹ gói bánh tét, cùng mẹ đi dạo đường hoa Nguyễn Huệ và cùng mẹ đón tết Việt Nam.

Tố Quyên (từ Italy)