Trong lần về nước ngắn ngủi này, gia đình mình đã lên kế hoạch từ nhiều tháng trước cho chuyến du lịch gia đình tới Đà Nẵng. Vì ba mẹ đã lớn tuổi, em vợ mình cẩn thận mua vé hạng Thương gia của Vietnam Airlines từ hơn 1 tháng, thanh toán đầy đủ, có mã đặt chỗ, số ghế rõ ràng. Nói nôm na: tiền đã trả, chỗ đã chọn, tinh thần đã “thương gia” sẵn sàng… chỉ chờ ra sân bay là bay.

Nhưng tới quầy làm thủ tục ở Tân Sơn Nhất cho chuyến bay đi Đà Nẵng, câu mở màn lại là: “Không tìm thấy vé.” Nghe nhẹ nhàng như gió thoảng, mà rơi đúng vào tim người đã trả tiền thật. Nhân viên đưa ra hàng loạt lý do vòng vo: nào đổi tàu bay, nào lỗi hệ thống, nào phải chờ xác minh… cứ như vé của mình đang đi du lịch vòng quanh máy chủ, chưa kịp về tới quầy check-in.

Tình huống kéo dài cho tới khi chỉ còn khoảng một tiếng trước giờ cất cánh. Và cuối cùng, gia đình bị đặt vào “bài toán phút 89”: 1) dời sang chuyến 17h (nhưng vẫn… chưa chắc có đủ ghế Business như đã mua), hoặc 2) giữ chuyến đúng giờ nhưng hạ hạng xuống “cao nhất có thể”. Đi với ba mẹ lớn tuổi, không ai muốn căng thẳng thêm hay kéo dài chờ đợi, em mình đành chọn phương án 2. Kết quả: cả nhà bị đẩy xuống ghế phổ thông, lại còn gần cuối khoang.

Điều khó chấp nhận nằm ở chỗ: sau đó hệ thống vẫn xác nhận gia đình đã thanh toán vé Thương gia, nhưng ghế Business thì “không còn”, và việc chuyển từ Business xuống Economy diễn ra mà không hề có thông báo hay thỏa thuận trước ngày bay. Nó không còn là “sự cố kỹ thuật” kiểu trễ giờ vài phút; mà là đổi hạng ghế đã bán – đã thu tiền – nhưng hành khách chỉ được biết ở phút chót, trong thế gần như không còn lựa chọn.

Phiếu thu ghi Business, thẻ lên máy bay lại ghi Economy: cười không nổi
Cái cảm giác bức xúc nó không chỉ nằm ở trải nghiệm, mà còn nằm ở… giấy tờ. Một bên là phiếu xác nhận/phiếu thu thể hiện hạng Thương gia (hạng D – Business Classic), bên kia thẻ lên máy bay lại nổi bật dòng “Economy Class”. Người ngoài nhìn vào sẽ tưởng gia đình mình đang chơi trò “đố bạn tìm điểm sai”: sai ở đâu? Sai ở hạng ghế. Sai luôn ở tâm trạng.

Mà khổ nhất là đi với người lớn tuổi: không ai muốn đứng tranh luận tới cùng khi thời gian cất cánh đếm ngược, bụng đói, chân mỏi, tâm lý căng. Nên nhiều người đọc xong mới thở dài: “Chắc vì đi với ba mẹ nên mới phải chấp nhận, chứ đi một mình là làm căng tới cùng.”

Cộng đồng mạng đoán già đoán non: Overbook? VIP phút chót? Hay “lỗi hệ thống” kiểu khó nói?
Bên dưới câu chuyện, phần bình luận đúng nghĩa là “họp khẩn cấp”. Nhiều ý kiến nghi vấn đây là tình trạng oversold/overbook: “Một hạng ghế bán cho nhiều người, tiền thu đủ, còn quyền lợi khách hàng thì kệ…” Người khác thì nói thẳng: “Nếu hạ hạng ghế thì phải thanh toán chênh lệch chứ?” Có người mạnh miệng hơn đề nghị “khởi kiện”, “yêu cầu xin lỗi”, “bắt đền full refund”, hoặc ít nhất phải có lời giải thích đàng hoàng.

Một luồng khác lại cho rằng khả năng có khách “ưu tiên phút chót” nên ghế Business bị thu xếp lại: “96,69% là có tai to mặt bự nào sát giờ bay tới, hãng phải nhường.” Có người còn đùa mà như thật: “Lên máy bay nhìn khu business coi có gương mặt quan chức nào không.” Dĩ nhiên đó chỉ là suy đoán của cư dân mạng, nhưng nó cho thấy một sự thật: khi hãng không minh bạch, khoảng trống thông tin sẽ được lấp bằng… nghi ngờ.

Cũng có ý kiến bênh vực theo hướng thận trọng: đừng vội gọi hãng “lừa đảo” khi chưa đủ dữ kiện, vì hãng lớn thường có quy trình xử lý, kênh khiếu nại và chính sách bồi thường; muốn chê thì chê đúng sự việc, đúng quy trình. Nhưng ngay cả nhóm này cũng thừa nhận: cách xử lý tại quầy, cách “vòng vo” và đẩy hành khách vào thế đã rồi là điều rất khó chấp nhận.

Đáng chú ý, nhiều người kể trải nghiệm tương tự: bị đổi ghế đã mua, bị delay liên tiếp mà thông báo thiếu nhất quán, bị cân hành lý xách tay rồi “hù dọa”, thậm chí có người nói hãng hủy chuyến và hứa hoàn tiền nhiều lần rồi… im luôn. Những chuyện đúng sai từng vụ còn cần kiểm tra, nhưng khi quá nhiều người cùng có cảm giác “bị coi thường”, đó là dấu hiệu dịch vụ đang có vấn đề.

Vé đã trả tiền thì không thể “mất ghế”: tối thiểu phải minh bạch và bồi hoàn sòng phẳng
Đi máy bay, ai cũng hiểu có những tình huống bất khả kháng: đổi tàu bay, thay cấu hình ghế, trục trặc vận hành… Nhưng “bất khả kháng” không đồng nghĩa với “được quyền im lặng tới phút chót”. Cái khách cần không phải lời xin lỗi kiểu cho có, mà là ba thứ rất cơ bản: thông báo sớm, lựa chọn rõ ràng, và bồi hoàn/đền bù minh bạch.

Nếu đã mua Thương gia mà bị hạ xuống Economy không tự nguyện, thì chuyện hoàn tiền chênh lệch (hoặc phương án bồi thường phù hợp) phải là điều hiển nhiên. Và quan trọng hơn: phải nói rõ vì sao, ai quyết định, quyết định lúc nào, vì sao không thông báo trước. Khách hàng không ngại sự cố; khách hàng ngại nhất là cảm giác mình bị đẩy vào thế “chấp nhận hay bỏ chuyến”, đặc biệt khi đi cùng người già và lịch trình gia đình đã sắp sẵn.

Câu chuyện này vì vậy không chỉ là chuyện một chuyến bay, mà là chuyện niềm tin. Hãng hàng không quốc gia mà để hành khách rơi vào cảnh “cầm Business lên quầy, bước ra cầm Economy” thì dù có giải thích thế nào, người ta vẫn thấy… mệt.

Kết lại bằng một câu hơi buồn cười mà nhiều người đồng cảm: đi Thương gia không phải để khoe, mà để ba mẹ đỡ cực. Vé Thương gia biến thành ghế phổ thông gần cuối máy bay, cái “đổi hạng” này không chỉ đổi chỗ ngồi—nó đổi luôn cảm xúc của cả chuyến về quê.
FROM VIETNAM

Rạng sáng Thứ Bảy 03/01/2026, Caracas không còn là một thủ đô đang ngủ. Nó trở thành một chiếc trống khổng lồ bị ai đó gõ mạnh giữa đêm: tiếng nổ dội lên, kính cửa sổ run bần bật, rồi bóng máy bay lướt qua như những lưỡi dao cắt vào bầu trời tối. Có khu phố mất điện, có nơi chỉ còn ánh cam của lửa phản chiếu lên các mảng khói, và trong vài phút ngắn ngủi, người ta hiểu cảm giác “lịch sử đang xô cửa” đáng sợ tới mức nào.

1:50 sáng ở Caracas: tiếng nổ, khói, và những khoảng tối cúp điện
Theo các tường thuật tại chỗ, loạt tiếng nổ đầu tiên được ghi nhận vào khoảng 1:50am giờ địa phương. Một số khu vực chìm vào bóng tối vì mất điện, trong khi ở vài điểm khác, người dân còn nghe cả tiếng máy bay sau các vụ nổ. Không cần ai thông báo, cả thành phố tự hiểu mình vừa bước vào một đêm bất thường: tiếng bước chân vội, tiếng cửa mở sầm, tiếng người gọi nhau lao ra ban công, và những chiếc điện thoại bật sáng liên tục như đom đóm.

Trong khoảnh khắc hỗn loạn ấy, thứ đáng sợ nhất không phải là tiếng nổ, mà là cảm giác “không biết điều gì đang đến tiếp theo”.

Trump tuyên bố “đòn đánh quy mô lớn”, nói Maduro và vợ đã bị bắt
Gần như song song với những gì xảy ra ở Caracas, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng thông điệp trên Truth Social, nói Hoa Kỳ đã tiến hành một “cuộc tấn công quy mô lớn” vào Venezuela. Ông tuyên bố Tổng thống Nicolás Maduro và vợ đã bị bắt giữ và “được đưa ra khỏi đất nước”, nhấn mạnh chiến dịch được tiến hành phối hợp với lực lượng thực thi pháp luật Mỹ.

Trump cũng thông báo sẽ có họp báo lúc 11 giờ sáng (giờ Mỹ) tại Mar-a-Lago và hứa “sẽ có thêm chi tiết”. Nhưng ngay cả khi ông hẹn giờ cho một cuộc họp báo, thế giới vẫn phải sống trong những giờ phút mù sương: tin “bắt được nguyên thủ” là loại tin không thể chỉ đứng một phía mà tin ngay, nhưng cũng không thể coi như chuyện đùa.

Một số hãng tin quốc tế lưu ý rằng, cho tới thời điểm đầu ngày 03/01, vẫn chưa có xác nhận độc lập đầy đủ về tình trạng “bị bắt và đưa khỏi Venezuela” như Trump nêu ra. Vì thế, giữa những tiếng nổ thật và khói thật, phần “thật đến mức nào” của câu chuyện lại trở thành mặt trận thứ hai: mặt trận thông tin.

Những điểm nóng bị nhắc tên: căn cứ quân sự, sân bay, cảng biển
Các hình ảnh, video và tường thuật từ nhiều nguồn cho thấy khói bốc lên ở các khu vực gắn với quân sự quanh Caracas. Nổi bật nhất là La Carlota (một căn cứ không quân quan trọng) và Fuerte Tiuna (tổ hợp quân sự lớn, được xem là một trung tâm đầu não quốc phòng). Có nguồn mô tả những tiếng nổ gần La Carlota “điếc tai”, kèm khói bốc lên từ khu vực nhà chứa/hangar.

Không chỉ thủ đô, các báo cáo còn nhắc tới những tiếng nổ và đám cháy ở các địa điểm ven biển. Cảng La Guaira – cửa ngõ chiến lược hướng ra Caribe – xuất hiện trong các bản tin như một điểm bị tác động. Ở Higuerote, video được xác minh cho thấy một vụ cháy lớn và những tiếng nổ dữ dội tại khu vực sân bay, với những vệt lửa bắn lên trời như một hệ thống phòng không đang bốc cháy.

Nếu Caracas là nhịp tim chính trị, thì La Guaira và các điểm ven biển là mạch máu hậu cần. Đánh vào đâu, nhắm vào điều gì, và nhằm gửi thông điệp gì – đó là những câu hỏi đang được mổ xẻ từng giờ.

“Bầu trời chuyển đỏ”: lời kể của người dân và nỗi sợ lan truyền như lửa
Một cư dân tại Higuerote kể lại rằng anh bị đánh thức bởi tiếng nổ, ban đầu tưởng pháo hoa, rồi “mặt đất bắt đầu rung”. Anh bước ra ngoài và thấy một “bức tường khói” khổng lồ; bầu trời bất chợt đỏ rực; sau đó là một khoảng yên ắng ngắn ngủi rồi lại nghe tiếng máy bay, rồi thêm các vụ nổ khác.

Câu kể ấy nghe như phim, nhưng cái khiến người ta lạnh gáy là chi tiết: “Không nghe còi cứu thương, không nghe xe cảnh sát, không nghe xe cứu hỏa” trong một khoảng thời gian sau đó. Khi âm thanh cứu hộ không xuất hiện, nỗi hoảng loạn thường tự tạo thêm bóng ma trong đầu người ta.

Đêm chiến sự không chỉ có tiếng nổ. Nó còn có những khoảng trống của thông tin, nơi tin nhắn WhatsApp và video lan truyền nhanh hơn cả thông cáo chính thức.

Venezuela cáo buộc Mỹ “xâm lược quân sự”, ban bố tình trạng khẩn cấp
Phía Venezuela lên tiếng theo hướng hoàn toàn khác: chính quyền Caracas cáo buộc Mỹ tiến hành “hành động gây hấn/xâm lược quân sự” nhằm vào Caracas và các bang như Miranda, Aragua, La Guaira. Tổng thống Maduro được cho là đã ký tình trạng khẩn cấp (trạng thái “rối loạn/đe dọa từ bên ngoài”), đồng thời kêu gọi kích hoạt các kế hoạch phòng thủ quốc gia “đúng lúc, đúng hoàn cảnh”.

Các tuyên bố từ phía chính quyền cũng có ngôn ngữ rất quen thuộc trong những thời khắc bị tấn công: kêu gọi “toàn dân huy động”, kêu gọi các lực lượng xã hội – chính trị xuống đường, và nhấn mạnh sự “đoàn kết dân sự – quân đội – an ninh” để bảo vệ chủ quyền.

Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela Vladimir Padrino tuyên bố sẽ chống lại sự hiện diện của “quân đội nước ngoài”, đồng thời nói đang tổng hợp thông tin về thương vong. Những câu chữ ấy không chỉ là phản ứng; nó là lời báo trước cho khả năng leo thang, ít nhất trên phương diện tinh thần và huy động nội bộ.

Washington chưa “đồng giọng”: Quốc hội, dư luận, và câu hỏi về mục tiêu thật sự
Tại Mỹ, những giờ đầu tiên thường không phải lúc câu trả lời xuất hiện, mà là lúc câu hỏi bắt đầu nở ra. Có thông tin cho rằng một số cơ quan/lãnh đạo lập pháp chưa được báo trước. Một số nghị sĩ lên tiếng cảnh báo Mỹ “không có lợi ích quốc gia sống còn” ở Venezuela để biện minh cho chiến tranh và chỉ trích việc người dân Mỹ chưa được giải thích minh bạch.

Trong khi đó, phía hành pháp để mọi con mắt dồn về Nhà Trắng. Ngay cả Lầu Năm Góc và Bộ Tư lệnh Miền Nam (SOUTHCOM) cũng có lúc chuyển câu hỏi báo chí về phía Nhà Trắng, khiến bức tranh càng thêm “một đầu mối duy nhất”: Trump.

Và khi một cuộc khủng hoảng chỉ có một đầu mối phát ngôn, mọi câu chữ bỗng nặng như đá. Bởi nó có thể là sự thật — hoặc là cú hù dọa chiến lược — hoặc là “một phần sự thật” được bày ra theo cách có lợi nhất.

Bầu trời bị khóa: FAA cấm máy bay Mỹ bay qua không phận Venezuela
Giữa lúc Caracas còn bốc khói, một động thái rất cụ thể đã xuất hiện: Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) ban hành thông báo cấm các hãng bay Mỹ hoạt động ở mọi độ cao trong không phận Venezuela vì rủi ro “liên quan đến hoạt động quân sự đang diễn ra”. Thông báo có thời hạn nhất định và được mô tả nhằm đảm bảo an toàn bay.

Trong các cuộc khủng hoảng, quyết định đóng/mở bầu trời thường là dấu hiệu cho thấy tình hình đã vượt khỏi mức “tin đồn”. Nó là phản xạ của hệ thống: khi có rủi ro thật, người ta không chờ hết họp báo mới ra lệnh.

Phản ứng khu vực: Colombia kêu gọi LHQ, Cuba lên án gay gắt
Sóng chấn động không dừng ở biên giới Venezuela. Colombia – quốc gia láng giềng – bày tỏ quan ngại và kêu gọi Liên Hiệp Quốc họp khẩn, với lập luận rằng việc “ném bom Caracas” có thể đẩy cả khu vực vào bất ổn, gây rủi ro cho dân thường và biên giới.

Cuba, đồng minh lâu năm của Caracas, lên án mạnh mẽ, gọi đây là một cuộc tấn công “tội ác”, kêu gọi cộng đồng quốc tế phản ứng khẩn cấp trước điều họ coi là hành động bạo lực nhằm vào một quốc gia trong “khu vực hòa bình”.

Trong những giờ đầu của một biến cố, phản ứng của các nước láng giềng thường mang tính bản năng: lo dân di tản tràn biên, lo buôn lậu và bạo lực tăng, lo chuỗi cung ứng năng lượng rung lắc. Venezuela không chỉ là một quốc gia; nó còn là một điểm áp lực của cả vùng Caribe và Nam Mỹ.

Bối cảnh nhiều tháng: từ “đánh tàu ma túy” đến “đòn đánh trên đất liền”
Trước đêm 03/01, chính quyền Trump nhiều lần cảnh báo sẽ có hành động mới nhằm vào các mạng lưới bị cáo buộc buôn ma túy liên quan Venezuela. Truyền thông Mỹ tường thuật rằng chiến lược trước đó tập trung vào các đòn đánh trên biển nhắm vào “tàu chở ma túy”, cùng áp lực kinh tế – ngoại giao; còn việc đánh vào mục tiêu trên đất liền được xem là bước leo thang.

Một số bản tin còn cho biết Trump đã phê chuẩn khả năng tấn công trên đất liền trước đó vài ngày, việc lựa chọn thời điểm chịu tác động bởi điều kiện thời tiết và “cửa sổ tác chiến”. Dù chi tiết thực tế đến đâu còn chờ xác nhận, bức tranh lớn vẫn rõ: đây không phải cơn bão tự nhiên; nó giống một cánh cửa đã bị đẩy từ từ trong nhiều tháng, và rạng sáng 03/01 là lúc cánh cửa bật mở.

Điều mù mịt nhất: Maduro đang ở đâu, và Venezuela sẽ đáp trả ra sao?
Nếu Trump nói đúng, việc “bắt và đưa nguyên thủ ra khỏi lãnh thổ” là một bước ngoặt cực lớn: về pháp lý, về ngoại giao, và về tâm lý quyền lực trong nội bộ Venezuela. Nhưng nếu chưa có xác nhận độc lập rõ ràng, thì thế giới vẫn đang đứng giữa hai khả năng: một “thắng lợi” mà Washington muốn khẳng định ngay lập tức, hoặc một tuyên bố chính trị sớm hơn thực tế.

Ở phía Caracas, việc ban bố khẩn cấp và lời kêu gọi huy động mở ra nguy cơ đối đầu kéo dài, dù ở dạng chiến sự trực tiếp hay chiến tranh “vùng xám”: phá hoại, phản công mạng, bắt bớ, siết kiểm soát nội đô, và những đợt trấn áp có thể xảy ra trong cơn hỗn loạn.

Người chịu rủi ro đầu tiên luôn là dân thường. Khi thủ đô rung chuyển, người dân không kịp hỏi “đúng hay sai”, họ chỉ kịp hỏi “chạy lối nào”. Và khi một quốc gia rơi vào đêm bất trắc, điều quý nhất lại là thứ thường thiếu nhất: thông tin đáng tin và một lối thoát an toàn.

11 giờ ở Mar-a-Lago: thế giới chờ “chi tiết” trong một ngày có thể đổi màu
Trump hẹn họp báo lúc 11 giờ sáng tại Mar-a-Lago. Với những gì đã xảy ra chỉ trong vài tiếng, cuộc họp báo ấy không còn là chuyện “giải thích cho báo chí”. Nó có thể là nơi Nhà Trắng định nghĩa mục tiêu chiến dịch, “lằn ranh đỏ” kế tiếp, và thông điệp gửi tới cả đồng minh lẫn đối thủ.

Nhưng trước khi micro bật lên, Caracas vẫn đang sống trong hậu chấn của những tiếng nổ. Những con đường quanh các cơ sở trọng yếu căng như dây đàn. Những gia đình lắng nghe từng tiếng động lạ. Và cả khu vực đang nhìn Venezuela như nhìn một ngọn đèn bão: chỉ một cơn gió mạnh nữa, lửa có thể tắt — hoặc bùng lên thành đám cháy lớn.

Một thủ tướng "thân thiện" trong ngoại giao, trong các con mắt của nhiều doanh nghiệp. Ông từng tiếp CEO Nvidia ngay tại quán ăn vỉa hè, lội nước thăm bà con vùng lũ, vào Sài Gòn thời Covid-19. Dù nhiều người nói ông chỉ làm màu, nhưng đa số đều có thiện cảm với ông thủ tướng từng học và làm việc tại Romania, phong cách ông lãnh đạo cũng rất "quý phái" kiểu châu Âu. Tuy nhiên vì không có binh lực trong tay (công an, quân đội) nên ngày từ đầu người ta đã đoán ông sẽ bị mất chức thủ tướng. Vụ án duy nhất mà ông dính "phốt" là vụ bà Nhàn AIC.


Mấy ngày nay dư luận lại có món “đặc sản” quen thuộc: tin đồn nhân sự. Và nhân vật bị gọi tên nhiều nhất là ông Phạm Minh Chính—một thủ tướng từng được không ít người… có thiện cảm, dù khen hay chê thì ai cũng công nhận ông có “gương mặt truyền thông” rất mạnh.

Thủ tướng “thân thiện”: sống bằng hình ảnh, nổi bằng… khoảnh khắc
Người ta nhớ ông bởi những hình ảnh rất đời: tiếp CEO Nvidia ngay quán ăn vỉa hè; lội nước thăm bà con vùng lũ; có mặt ở Sài Gòn thời Covid-19; nói chuyện ngoại giao kiểu “mềm mà sáng”. Có người bảo làm màu. Nhưng cũng nhiều doanh nghiệp nhìn ông như một người dễ tiếp xúc, dễ đối thoại, phong cách “quý phái” kiểu châu Âu—phần vì từng học và làm việc ở Romania, phần vì cách ông xuất hiện khá “đúng bài” trước ống kính.

Trớ trêu là: ở chính trường, đôi khi điểm mạnh của truyền thông lại là điểm yếu của quyền lực. Người ta có thể cầm ly cụng chúc mừng rất đẹp… nhưng không cầm được bộ máy thì ly đó cũng chỉ là ly.

Tin đồn “mất ghế”: khi quyền lực không nằm ở nụ cười
Theo luồng bàn tán đang lan rộng, thế lực Hưng Yên bị cho là đã “tước” dần thực quyền của ông, và viễn cảnh ông không còn tiếp tục là Thủ tướng sau Đại hội XIV được nhắc đến như một kịch bản rất nghiêm túc—ít nhất là trong các câu chuyện hành lang.

Lý do được giải thích theo kiểu dân gian nhưng nghe lại rất “đúng logic chính trị”: ông Chính không có binh lực trong tay. Công an, quân đội—những nơi quyết định an toàn và đòn bẩy—không phải là sân nhà. Mà khi không có “đội hình”, mọi chiến thuật chỉ còn là… phát biểu.

“Liệu còn nước còn tát”: chạy sang Bộ Quốc phòng tìm thế dựa?
Ngay sau khi cuộc họp số 15 kết thúc được một ngày, ông Phạm Minh Chính chủ trì cuộc làm việc với Bộ Quốc phòng và nhiều bộ ngành để bàn nhiệm vụ quân sự–quốc phòng năm 2026, nhấn vào trọng tâm phát triển công nghiệp quốc phòng. Dư luận nhìn cảnh ấy rồi tự diễn giải: “Ủa, phải chăng ông đang tìm ‘viện quân’?”

Thực hư thế nào chỉ người trong cuộc biết. Nhưng về mặt hình ảnh, nó giống một nước cờ “bấu víu vào sức nặng cuối cùng”—khi bạn không nắm được công an, ít nhất bạn muốn đứng cạnh quân đội để… khỏi thấy mình quá trơ trọi.

Lê Minh Hưng và chiếc ghế Thủ tướng: đồn đoán hay dọn đường?
Cùng lúc, tin đồn ông Lê Minh Hưng có khả năng cao ngồi ghế Thủ tướng xuất hiện dày đặc. Ông Hưng được mô tả như một “kỹ trị gia” kín tiếng, từng là Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, rồi làm Trưởng Ban Tổ chức Trung ương—một vị trí cực mạnh về nhân sự.

Trong các câu chuyện “thạo tin”, ông Hưng còn được xem là quân cờ trung thành trong bàn tay sắt, và nếu kịch bản này xảy ra thì đó không chỉ là thay người—mà là thay mô hình: từ kiểm soát chéo sang “đồng tâm, trùng trục”, tức một trục quyền lực chạy thẳng, ít khoảng trống, ít đối trọng.

Bộ Công an và “lãnh địa riêng”: Thủ tướng là cấp trên… trên giấy
Một chi tiết được đem ra mổ xẻ nhiều là vai trò của Bộ Công an. Dù theo hình thức Bộ trưởng là cấp dưới Thủ tướng, nhưng trong thực quyền, đó lại là một “lãnh địa” có công cụ điều tra và hồ sơ. Và vì vậy, người ta nói: Thủ tướng có thể chỉ đạo, nhưng không thể “ra đòn” theo cách công an có thể ra đòn.

Câu chuyện càng chua hơn khi có người nhắc lại bài phát biểu ca ngợi lực lượng công an theo kiểu rất mềm, nghe như “vuốt đuôi”: “thức cho dân ngủ, gác cho dân vui chơi…” Nghe thì đẹp. Nhưng trong bối cảnh đấu đá, nó lại bị dân mạng chế thành: lúc nguy cấp, lời hay cũng giống… áo mưa: che được mưa nhỏ, gặp bão thì thôi.

A1-A5: sơ đồ quyền lực kiểu “một lớp học, năm chức danh”
Dư luận còn truyền nhau “bảng phân vai” như sau:
A1+A2/ Tô Lâm: Tổng bí thư + Chủ tịch nước
A3/ Lê Minh Hưng: Thủ tướng
A4/ Trần Thanh Mẫn: Chủ tịch Quốc hội
A5/ Trần Cẩm Tú: Thường trực Ban Bí thư

Nghe như ký hiệu bài thi, nhưng lại phản ánh tâm trạng xã hội: người ta đang nhìn chính trị như một ván cờ, mà mỗi quân được gọi bằng mã số—vì tên thật đôi khi không quan trọng bằng vị trí đứng.

Bloomberg và câu chuyện “ngoại lệ thành tiền lệ”
Thông tin Bloomberg dẫn nguồn ẩn danh về khả năng ông Tô Lâm tiếp tục làm Tổng bí thư và kiêm Chủ tịch nước càng làm đồn đoán nóng thêm. Đi kèm đó là câu hỏi: vì sao “quá tuổi” vẫn có thể tiếp tục?

Lập luận phổ biến trong các bài bình luận là: tiền lệ “trường hợp đặc biệt” trước đây đã mở cửa cho việc bẻ quy định. Khi ngoại lệ trở thành tiền lệ, thì điều lệ giống như… hàng rào thấp: ai muốn bước qua cũng bước qua được, miễn là đủ lực.

Từ “thủ tướng vỉa hè” đến cuộc chơi không dành cho người không có lực
Nếu đúng như tin đồn, ông Phạm Minh Chính là một ví dụ cay đắng cho bài học cũ: chính trường không chỉ là bài phát biểu hay, ngoại giao mềm, hay hình ảnh lội nước cứu dân. Những thứ đó giúp bạn được yêu mến. Nhưng để sống sót trong “cung đình”, bạn cần một thứ khác: lực và liên minh.

Và nếu chiếc ghế Thủ tướng thực sự đổi chủ, thì câu chuyện không dừng ở một cá nhân. Nó là dấu hiệu của một giai đoạn quyền lực đang được sắp lại—thậm chí theo hướng “đồng tâm, trùng trục”, nơi mọi đường dây đều chạy về một trục chính.

Còn ông Chính? Có lẽ ông vẫn sẽ xuất hiện đâu đó, vẫn nói năng lịch thiệp, vẫn “quý phái châu Âu”. Chỉ có điều, trong ván cờ này, lịch thiệp không thay được… quân.

Vừa đáp xuống sân bay, còn chưa kịp ăn tô phở cho tỉnh người, nhiều cô chú anh chị đã được nhắc một điều cực kỳ “rùng rợn”: ngủ nhờ một đêm mà quên khai báo lưu trú/tạm trú là có thể bị phạt. Không phải ai cũng bị hỏi liền tại sân bay, nhưng nếu bị kiểm tra cư trú hoặc có phát sinh giấy tờ, là ví có thể “nhẹ đi” khá nhanh.

Tóm gọn cho dễ hiểu: qua đêm là “lưu trú”, qua tháng là “tạm trú”
Về Việt Nam, hễ ở qua đêm không đúng nơi thường trú (ở nhà người thân, thuê căn hộ, homestay…) thì liên quan tới thông báo lưu trú.
Còn nếu ở từ 30 ngày trở lên (ở nhờ dài ngày, thuê trọ dài hạn…) thì phải đăng ký tạm trú.
Nghe thì đơn giản, nhưng cái “rùng rợn” nằm ở chỗ: nhiều người cứ tưởng “về nhà mình/nhà họ hàng thì thôi”, tới lúc có chuyện mới biết… luật không đùa.

Mức phạt: không đau như gãy tay, nhưng đủ đau như… mất Tết
Từ 15/12/2025, quy định xử phạt theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP được nhắc nhiều vì phần cư trú/lưu trú “siết” rõ ràng hơn. Với cá nhân, nhóm lỗi kiểu “không làm đúng quy định về đăng ký tạm trú” hoặc “không thông báo lưu trú/khai báo tạm vắng” có thể bị cảnh cáo hoặc phạt tiền 500.000 – 1.000.000 đồng.
Nói vui: một cái bấm thiếu trên app có thể đổi lấy… một bữa lẩu trả bằng tiền phạt.

Ở khách sạn thì sao? Thường là bạn không phải người chạy giấy
Nếu bạn ở khách sạn/nhà nghỉ/homestay làm check-in đàng hoàng, đưa giấy tờ đầy đủ, thì đa phần cơ sở lưu trú sẽ khai báo. Vì nếu họ không khai báo, họ cũng “toang ví” chứ chẳng riêng gì khách.
Theo quy định, cơ sở lưu trú mà không thực hiện thông báo lưu trú thì mức phạt tăng theo số người không khai báo:
Không khai báo cho 1–3 người: có thể bị phạt 2–4 triệu.
Không khai báo cho 4–8 người: có thể bị phạt 4–8 triệu.
Không khai báo cho từ 9 người trở lên: có thể bị phạt 8–12 triệu.
Vậy nên đừng ngạc nhiên vì sao khách sạn hỏi giấy tờ kỹ: họ không tò mò, họ… sợ phạt.

Vì sao Việt kiều hay “dính”? Vì hay ở nhà người thân—mà ai cũng tưởng “người nhà thì khỏi”
Tình huống dễ “hốt ví” nhất thường không phải khách sạn, mà là: về thăm quê, ở nhà cậu mợ dì chú, rồi nghĩ “nhà mình mà”. Thêm một kiểu nữa là thuê căn hộ, chủ nhà ngại thủ tục, hoặc hai bên nghĩ “thôi kệ, có ai kiểm tra đâu”.
Đến lúc có kiểm tra cư trú, hoặc cần giấy tờ hành chính, hoặc khu phố làm rà soát… là bắt đầu câu chuyện: “Ủa sao chưa khai báo?”

Du lịch nay Sài Gòn mai Nha Trang mốt Hà Nội: khai kiểu gì?
Thực tế, nếu bạn đi kiểu du lịch liên tục và ngủ ở khách sạn, thường khách sạn lo khai báo theo từng điểm lưu trú. Bạn chỉ cần làm đúng một việc: check-in đúng quy trình, đưa giấy tờ, đừng “ngại phiền” rồi bỏ qua.
Còn nếu bạn “du lịch bụi phiên bản gia đình”: ngủ nhà người quen mỗi nơi một đêm, thì nên nhắc nhẹ chủ nhà chuyện thông báo lưu trú để khỏi rắc rối.

3 mẹo nhỏ để khỏi bị “hốt ví” oan
Một: ở khách sạn/homestay thì check-in chuẩn, hỏi khéo “anh/chị đã khai báo lưu trú giúp em chưa?” cho chắc.
Hai: ở nhà người thân vài hôm trở lên, nhắc gia đình hỗ trợ thông báo lưu trú; còn ở từ 30 ngày thì tính luôn đăng ký tạm trú cho đúng bài.
Ba: đã có kênh làm trực tuyến (tùy điều kiện tài khoản/địa phương) thì làm sớm cho khỏe, khỏi “để mai tính” rồi mai… quên luôn.

Về thăm quê cho vui, đừng để ví bị “thăm” trước
Về Việt Nam là để thăm nhà, thăm họ hàng, ăn uống cho đã, chứ không ai muốn mở màn chuyến đi bằng màn “đóng học phí hành chính”. Không cần hoảng loạn kiểu “vừa xuống máy bay là bị bế đi”, nhưng cũng đừng chủ quan kiểu “không ai kiểm tra đâu”.
Thời buổi này, thứ đáng sợ nhất không phải ma—mà là quên khai báo rồi bị hốt ví trong im lặng.

Một tấm ảnh, hai lá cờ, và một cái “nóng” tập thể
Mấy hôm nay, dân mạng chuyền tay một bức hình được nói là đăng trên Weibo ngày 21/12/2025: một du khách Trung Cộng đứng ở Hà Nội, phía xa là khu Ba Đình – Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Người thì cầm cờ 5 sao, còn chú chó đi cạnh lại mặc áo đỏ… với một ngôi sao vàng.
Và thế là… chưa kịp hỏi “Hà Nội mùa này có lạnh không?”, diễn đàn đã kịp “tăng nhiệt” lên mức… sôi lăn tăn.

Cái khiến nhiều người khó chịu không chỉ là chuyện cờ quạt. Mà là cảm giác bị “đùa cợt biểu tượng”: một bên cờ Tàu phấp phới, một bên áo chó lại gợi liên tưởng tới cờ Việt Cộng. Dù người đăng cố tình hay vô tình, hình ảnh này chạm đúng “dây thần kinh nhạy cảm” của rất nhiều người Việt Cộng.

Dân mạng chia phe: “Ảnh ghép!” vs “Thật hay giả cũng thấy nhột!”

Có người khẳng định luôn: ảnh ghép, ghép còn “lộ”, kiểu “không ai chụp hết” và bảo đăng vậy chỉ làm trò cười. Nhóm này nói thẳng: muốn phẫn nộ thì phẫn nộ cho đúng, chứ phẫn nộ nhầm thì tự mình dâng điểm cho đối phương.

Nhưng cũng có phe khác lại bảo: thật hay ghép không quan trọng bằng việc nó phản ánh một thái độ khinh nhờn, và thái độ đó mới là thứ đáng lo. Có người còn mỉa mai: “Ở nước ngoài, người Việt Cộng vẫy cờ thì hăng lắm; người Trung Cộng vẫy cờ trên đất mình lại im thin thít?”
Thế là câu chuyện từ “một tấm hình” leo thang thành “một bài kiểm tra lòng tự trọng tập thể”—mà đề thi lại do diễn đàn ra đề.

Xen giữa hai phe là nhóm “triết gia bất đắc dĩ”: thôi bỏ qua quá khứ, đừng chia rẽ, “anh em Cộng Sản một nhà”… Nói nghe cũng êm, chỉ tội là cứ hễ nhắc tới Việt–Trung thì lịch sử lại đứng dậy ho khan một tiếng: “Anh em nào? Anh em kiểu gì?”

Vì sao Việt–Trung cứ đụng là nhói? Nhắc nhẹ… biên giới 1979
Muốn hiểu vì sao một tấm hình cờ quạt lại làm người ta bốc hỏa, phải nhìn cái “hành lý lịch sử” mà hai dân tộc mang theo.

Quan hệ Việt–Trung không phải kiểu hàng xóm “sáng chào tối chửi” cho vui. Đây là hàng xóm ở sát vách cả ngàn năm, lúc giao thương, lúc đụng độ, lúc vừa bắt tay vừa… thủ sẵn đồ nghề. Nhiều giai đoạn lịch sử ghi nhận các cuộc chiến tranh, xung đột và tranh chấp kéo dài, để lại tâm lý cảnh giác rất sâu trong xã hội Việt Nam.

Đặc biệt, vết cắt lớn nhất thời hiện đại là chiến tranh biên giới 1979. Nhiều gia đình Việt Nam vẫn còn ký ức về những ngày biên cương rực lửa, những thị xã bị tàn phá, những người lính và dân thường ngã xuống, và các cuộc đụng độ kéo dài nhiều năm sau đó. Khi ký ức ấy còn sống, thì những biểu tượng như quốc kỳ—dù xuất hiện trong ảnh “du lịch”—vẫn có thể trở thành mồi lửa.

Chưa kể những câu chuyện khác như Hoàng Sa 1974, Gạc Ma 1988… càng khiến người Việt nhạy cảm với bất cứ tín hiệu nào giống “thử phản ứng” hoặc “đạp biểu tượng”.

Điều buồn cười nhất là: có thể bức ảnh đúng là ghép. Cũng có thể là thật. Nhưng hiệu ứng của nó thì rất thật: nó kéo cảm xúc lên cao, kéo đám đông chia phe, và kéo cả câu chuyện đi xa khỏi sự thật ban đầu.

Mỹ An, 26 tuổi, ra sân bay Tân Sơn Nhất với tâm thế “xách vali lên và đi”, trong đầu chắc đã tưởng tượng mùi pad thai, trời Bangkok và lịch trình check-in sống ảo. Nhưng đời không như là mơ: vừa làm thủ tục xuất cảnh, An bị chặn lại vì hệ thống báo… nợ thuế 5,6 triệu đồng. Vâng, chưa kịp qua Thái đã qua luôn một bài kiểm tra “độ bền tinh thần”.

Nước mắt chưa rơi, tiền đã rơi: hủy chuyến cái rụp
Vì không được xuất cảnh, An và bạn đi cùng buộc phải hủy chuyến. Thiệt hại ước tính khoảng 15 triệu đồng gồm vé máy bay và khách sạn đã đặt trước. Từ “đi chơi cho nhẹ đầu” chuyển sang “đau đầu nhưng nặng ví” trong vòng vài phút ở quầy thủ tục.

Plot twist: đóng thuế đầy đủ, mà vẫn bị gọi tên
An nói mình vẫn đóng thuế bình thường qua ứng dụng eTax, nên nghi ngờ thông tin cá nhân có thể đã bị đánh cắp. Cái cảm giác “mình sống đàng hoàng mà sao bị phạt?” nó cay hơn ớt Thái.

Đến khi đi xác minh tại Sở Kế hoạch và Đầu tư TP.HCM, An mới thật sự “tá hỏa”: tên và thông tin của cô bị dùng để đăng ký thành lập một công ty từ năm 2011, và đến nay vẫn chưa giải thể. Nghĩa là… trong khi người ta còn đang lo học hành, thi cử, thì trên giấy tờ, An đã… “khởi nghiệp” từ thuở nào.

Công ty “ma”, giấy ủy quyền “lạ”, và một người tên Lam “từ trên trời rơi xuống”
Chưa hết: trong hồ sơ năm 2019 còn có giấy ủy quyền cho một người tên Lam đứng ra làm thủ tục thay. Nhưng An khẳng định không biết công ty này, cũng chẳng biết “Lam” là ai. Thời điểm đó cô vẫn còn là sinh viên đại học—tức là đang lo bài vở chứ không phải lo… “ủy quyền” cho ai mở doanh nghiệp.

Nguyên nhân được cho là do kẻ gian dùng CMND 9 số cũ của An để đăng ký doanh nghiệp. Vì vậy, khi An kiểm tra trên eTax bằng căn cước công dân mới, cô không thấy khoản nợ thuế nào. Một kiểu “ẩn thân” rất khéo: nợ thì có thật trên hệ thống nào đó, nhưng tra cứu theo giấy tờ mới lại không thấy—đến lúc ra sân bay thì thấy… rõ mồn một.

Biết mình bị oan nhưng vẫn phải nộp: vì lịch bay không chờ công lý
Dù biết mình bị oan, An vẫn phải đóng khoản nợ thuế để kịp chuyến du lịch dự kiến vào ngày 26/12. Nói cho công bằng: ai cũng muốn “đi cho kịp”, vì chuyến bay thì có giờ, còn thủ tục minh oan thì… thường không có giờ kết thúc.

Dân mạng chia phe: người sợ “ai cũng có thể dính”, người bảo “coi chừng 7.5”
Câu chuyện lan ra, dân mạng phản ứng đủ vị:
Có người giật mình vì chuyện này “có thể xảy ra cho tất cả mọi người trong và ngoài nước”, rồi nhắc nhau phải giữ kỹ thông tin cá nhân. Có người kể chuyện bị lộ thẻ, bị trộm dữ liệu, nghe mà rùng mình.

Nhưng cũng có ý kiến phản biện rất gắt: “Nợ 5 triệu mà cấm xuất cảnh là luật gì?”, viện dẫn nguyên tắc rằng chỉ khi nợ lớn (như mốc 50 triệu) và quá hạn lâu (như 120 ngày) mới bị tạm hoãn xuất cảnh. Thế là từ một câu chuyện “muốn khóc”, mạng xã hội chuyển sang mode “muốn tranh luận”.

Sự thật tréo ngoe nằm ở chỗ: dù quy định có ngưỡng, nhưng các tình huống liên quan doanh nghiệp, người đại diện, hồ sơ thuế, cưỡng chế… đôi khi lại biến một khoản “không hiểu từ đâu” thành rào chắn ngay cửa xuất cảnh. Và người chịu thiệt đầu tiên thường là… người bị mạo danh.

Cái đáng sợ không phải 5,6 triệu—mà là bạn bị “mượn danh” lúc nào không hay
Trường hợp của Mỹ An gióng lên một thực trạng đáng báo động: thông tin cá nhân bị lợi dụng để lập doanh nghiệp “ma”, phát sinh nghĩa vụ thuế, rồi người vô can lãnh đủ—mất tiền, mất chuyến đi, mất thời gian, mất cả niềm tin.

CMND 9 số cũ tưởng đã “về hưu”, ai ngờ vẫn có thể trở thành chiếc chìa khóa cho kẻ xấu mở cửa hệ thống. Và đến khi bạn kéo vali ra sân bay, bạn mới phát hiện mình… có “công ty” từ 2011. Cười không nổi.

Mẹo tự vệ kiểu “cười mà không vui” trước khi ra sân bay
Để khỏi biến chuyến du lịch thành chuyến “đi đóng tiền cho kịp giờ”, nhiều người rút ra mấy điều đơn giản:
– Giữ chặt bản chụp giấy tờ, hạn chế đưa CCCD/CMND cho nơi không rõ mục đích; việc gì cần thì che bớt thông tin không liên quan.
– Thỉnh thoảng thử tra cứu nghĩa vụ thuế/định danh thuế, và nếu từng có CMND 9 số cũ thì nhớ rà soát cả các dữ liệu gắn với giấy tờ cũ (khi cần, liên hệ cơ quan thuế để đồng bộ).
– Nếu phát hiện bị mạo danh mở doanh nghiệp hay mã số thuế “từ trên trời rơi xuống”, nên làm thủ tục xác minh/đính chính càng sớm càng tốt—đừng đợi tới ngày bay mới biết.

Chốt lại: du lịch là để xả stress. Nhưng đôi khi, “stress” lại đứng sẵn ở quầy xuất cảnh, đeo bảng tên “hệ thống báo nợ”. Và lúc đó chỉ ước: giá mà có một “quầy giải oan nhanh” ngay cạnh quầy check-in.

Trên mạng hay có câu “thắng Pháp, thắng Mỹ, thắng Tàu” nghe rổn rảng như trống hội. Nhưng đời nó trêu: thắng gì thì thắng, tới lúc cần bước qua cổng xuất nhập cảnh, hộ chiếu Việt Nam lại rớt mood cái rụp. Nhìn bảng xếp hạng hộ chiếu Đông Nam Á năm 2025 (theo Henley Passport Index) mà nhiều người chỉ biết thở dài: Việt Nam đứng hạng 84, thua luôn Campuchia hạng 83. Thắng trên sân cỏ chưa chắc thắng được… trên quầy kính.

Top Đông Nam Á: Singapore bay thẳng, Việt Nam bay… vào phòng phỏng vấn

Bảng xếp hạng khu vực nhìn một phát là thấy “khoảng cách văn minh” nó nằm ở cái quyền… khỏi xin phép: Singapore hạng 1 thế giới, Malaysia 11, Brunei 19. Rồi tới Timor-Leste hạng 51, Thái Lan 62, Indonesia 66, Philippines 72. Còn đoạn cuối thì như phim hài đen: Campuchia 83, Việt Nam 84, Lào 86, Myanmar 88. Nhiều người nhìn xong cố gắng tự an ủi kiểu “Tự hào quá. Mình hơn cả Lào và Myanmar 🥲” — nghe vừa thương vừa buồn cười.

Tội nhất là Timor-Leste: nghèo, mới độc lập 2002… mà passport lại “ăn đứt”

Cay nhất vẫn là Timor-Leste. Nước nghèo, tới 2002 mới độc lập. Đá banh gặp Việt Nam nhiều trận “bại xụi”, bị đem “cần xé đựng” không trượt phát nào. Ấy vậy mà hộ chiếu người ta lại đứng hạng 51. Dân mạng mới dựng cảnh bi hài: cầu thủ Timor-Leste thua xong buồn bã… bay thẳng qua châu Âu chơi, còn người nổi tiếng nước mình trời nắng vẫn phải ra đường xếp hàng, tới lượt thì móc cả gia tài ra chứng minh: “Tao đi du lịch xong tao về, yên tâm không trốn ở lại đâu!” Nghe mà đúng kiểu thua một trận banh chưa chắc đau, đau là thua… niềm tin hệ thống.

Bi Master phán một câu: lúc nào “VCL” cũng đứng cạnh nhau, thật là… VCL

Có người chốt hạ gọn như dao cạo: “lúc nào VCL cũng đứng cạnh nhau, thật là VCL.” Vì nhìn bảng là thấy Campuchia 83 kề sát Việt Nam 84, kiểu “kè kè không rời nửa bước”. Người thì cười: “Chắc nhân viên xếp hạng typo nhầm, số 84 là mã điện thoại Việt Nam mà!” Người khác thì cay: “Cái lùm mé ló xếp sau đít thằng Cam luôn mới nhục như con cá nục…” Nói chung, vui kiểu… vui không nổi.

SEA Games vàng chói, Olympic thật thì… trắng tay: “Rạp xiếc và ổ bánh mì”

Có bạn nhắc chuyện thể thao nghe càng đúng tâm trạng: SEA Games kỳ nào cũng tự hào vì huy chương vàng nhiều như mưa. Nhưng ra Olympic thiệt thì trắng tay, thua Phi, Thái, Mã, Indo, Sing… rồi “chung mâm” với Lào và Campuchia. Thế là có người cười khì: “Rạp xiếc và ổ bánh mì ))” — miễn có màn ăn mừng, còn chuyện đẳng cấp thật để… mai tính.

“Passport kém liên quan gì đá banh thắng?” – Không liên quan, nhưng đời thích cà khịa

Dĩ nhiên thể thao là thể thao, hộ chiếu là hộ chiếu. Nhưng dân mạng trộn vô vì nó… hợp chất gây cười. Thắng đá banh thì đi bão yêu nước. Passport yếu cũng được, miễn vô địch là được. Có người còn đùa: “Xui hạng ba (ngược) chứ hạng nhất là đi bão nguyên mùa xuân rồi!” Rồi chốt câu nữa cho tròn vị: “Đi bão xong rồi đi xếp hàng 🤣” — đúng quy trình.

Vì sao hộ chiếu Việt Nam đứng thấp? Vì bị nhìn như “nguy cơ ở lại”

Muốn hộ chiếu mạnh, điều cốt lõi là người ta tin công dân nước đó đi đúng mục đích, về đúng hẹn, ít vi phạm di trú. Mà Việt Nam lại bị đeo cái “mác rủi ro” khá nặng: giấy tờ giả, môi giới, trốn ở lại, lao động chui… chỉ cần vài vụ lùm xùm là người đi đàng hoàng cũng bị soi như phim hình sự.

Chưa kể, trên mạng đang lan truyền những con số khiến ai nghe cũng giật mình: có ước tính nói khoảng 517.000 người Việt đang sống chui ở nước ngoài, trong đó riêng tại Mỹ khoảng 104.000 người không có giấy tờ. Dù là con số tranh cãi hay mỗi nơi thống kê mỗi kiểu, chỉ riêng việc nó bị nhắc đi nhắc lại cũng đủ làm các nước “siết tay” khi xét visa: hồ sơ càng phải dày, chứng minh càng phải kỹ, câu hỏi càng phải gắt.

Vô địch cảm xúc 90 phút dễ hơn vô địch “niềm tin visa” 90 ngày

Thắng trận banh, ta có một đêm không ngủ. Hộ chiếu mạnh, ta có cả đời khỏi lo “đứng xếp hàng, nắng vẫn xếp, mưa vẫn xếp”. Nên cứ vui với bóng đá, nhưng đừng tự ru ngủ mình: “không cần qua tư bản rẫy chết” là xong. Không phải ai cũng thích đi Tây, nhưng ai cũng muốn tới lúc cần thì đừng bị chặn ở quầy visa.

À mà cười vừa thôi nha: “Ai cười chuẩn bị 7,5 nhe.” 😄(*)

=========

(*)Câu này là tiếng lóng/cà khịa kiểu: cười nhiều coi chừng bị Việt Nam Cộng Sản Đảng phạt 7,5 triệu đồng, thường người ta dùng để trêu vụ “phạt nguội/phạt hành chính”.

Có lẽ không có biểu hiện quyền lực nào trần trụi hơn cảnh một tổng thống đương nhiệm bị lôi khỏi thủ đô của mình giữa đêm, rồi “biến mất” trên một chuyến bay rời khỏi đất nước.

Chỉ bằng một bài đăng ngắn ngủi trên mạng xã hội, Tổng thống Donald Trump phát tín hiệu rằng ông có thể hành động nhanh, bất ngờ, quyết liệt — và trong mắt nhiều người, có thể cả liều lĩnh — để đạt các mục tiêu đối ngoại vốn thay đổi theo từng thời điểm. Sự quyết đoán ấy tạo ra cảm giác Hoa Thịnh Đốn (Washington) đang vận hành như một lưỡi dao: cắt rất ngọt, nhưng cũng có thể để lại vết thương khó cầm máu cho trật tự quốc tế.

“Bắt người để đưa ra tòa Mỹ”: mô thức quen mà lần này là ngoại lệ cực lớn
Chiến dịch đưa Tổng thống Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) Nicolás Maduro và phu nhân rời khỏi nơi được bảo vệ nghiêm ngặt ở Gia Lạp Gia Tư (Caracas) để “đối mặt hệ thống tòa án Mỹ” — nếu đúng như các thông tin được thuật lại — có vẻ đi theo một mô thức cực đoan nhưng vẫn quen thuộc của Hoa Thịnh Đốn (Washington): truy đuổi một “kẻ đào tẩu” bị coi là tội phạm, treo thưởng tới 50 triệu USD, rồi ra tay bắt giữ.

Nhưng điểm dị thường nằm ở chỗ: Maduro là nguyên thủ quốc gia. Dù cáo trạng ghi gì, câu chuyện này vẫn sẽ mang mùi chính trị rất nặng. Bởi Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) từ lâu đã là “mục tiêu” trong nhiều tầng mục tiêu của Mỹ — từ chống ma túy, năng lượng, cho đến sắp xếp lại liên minh trong khu vực.

“Vừa đúng mục tiêu, vừa mắc nghịch lý”: lý do Mỹ muốn Maduro ra đi
Các đời Nhà Trắng nối tiếp nhau đều muốn loại bỏ chế độ cánh tả ở Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) — bị mô tả là độc đoán và đôi lúc bạo lực — nhưng lý do mỗi thời lại được đóng gói khác nhau. Trong nhiệm kỳ hai của Trump, lập luận nổi bật là coi Maduro như “trùm” một mạng lưới buôn ma túy khu vực; việc kết thúc vai trò đó được đưa lên thành lý do chính đáng hóa áp lực kinh tế và quân sự.

Tuy nhiên, chính lập luận ấy tạo ra một nghịch lý: nếu Maduro là “trùm tội phạm”, thì ông không thể đơn giản “tự bước xuống” rồi an toàn đi về, như một nhân vật chính trị bình thường. Ông bị biến thành một đối tượng pháp lý — và một khi đã là đối tượng pháp lý, “ra đi êm thấm” gần như là điều xa xỉ.

Thêm một điểm gai góc khác: bằng chứng về vai trò “đỉnh cây” trong hệ sinh thái ma túy khu vực bị cho là không mạnh như Hoa Thịnh Đốn (Washington) mong muốn. Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) bị cáo buộc để lọt ma túy qua không phận và bờ biển; Colombia — nước sản xuất cocaine lớn nhất thế giới — lại nằm ngay bên kia biên giới. Nhưng các cartel ở Mexico và Colombia vốn là những tay chơi lớn hơn, trong khi lại không chịu mức tập trung quân sự kiểu “đánh thẳng vào thủ đô” như Gia Lạp Gia Tư (Caracas) vừa trải qua. Chính sự lệch pha ấy khiến nhiều người càng tin: đây sẽ luôn “có màu chính trị”, dù được bọc bằng ngôn ngữ pháp lý.

Tham vọng “sân sau”: bóng dáng một “Monroe Doctrine” phiên bản mới
Ở trung tâm sâu nhất của vụ việc là tham vọng mở rộng ảnh hưởng của Hoa Thịnh Đốn (Washington) lên “vùng gần kề” của mình — điều nhiều người gọi là một phiên bản cập nhật của Học thuyết Monroe. Một Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) “ngoan” hơn sẽ có lợi cho thị trường năng lượng, nhưng quan trọng không kém là bài toán di cư: hàng triệu người Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) đang tìm nơi trú ẩn tại Mỹ sẽ có một nơi để quay về nếu Gia Lạp Gia Tư (Caracas) đổi trục.

Nhưng mọi toan tính đều gặp câu hỏi lạnh lùng nhất: sau khi kéo được Maduro ra khỏi bàn, Mỹ và các bên còn lại sẽ đặt quân cờ nào lên thay?

Gia Lạp Gia Tư (Caracas) im tiếng, nhưng chính quyền nói “không biết ông ấy ở đâu”
Trong lúc Hoa Thịnh Đốn (Washington) phát tín hiệu chiến thắng, phía Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) lại rơi vào trạng thái vừa cứng rắn vừa hoang mang. Phó Tổng thống Delcy Rodríguez nói chính phủ không biết Maduro và Đệ nhất phu nhân Cilia Flores đang ở đâu, đồng thời yêu cầu Mỹ phải đưa ra “bằng chứng còn sống”. Bà cũng cho biết các đợt tấn công gây thiệt mạng cho quan chức, quân nhân và dân thường ở nhiều nơi.

Bộ trưởng Quốc phòng Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) tuyên bố Mỹ đã dùng tên lửa và rocket đánh vào các khu vực đô thị, gọi đây là “xâm lược” và là “nỗi nhục lớn nhất” đất nước từng chịu, đồng thời thề sẽ kháng cự.

Nhưng tại hiện trường, bầu trời Gia Lạp Gia Tư (Caracas) có lúc lại yên ắng vài giờ liền. Nhà báo tường thuật nghe nhiều máy bay và trực thăng đi qua trước đó, rồi thành phố chìm vào im lặng. Người dân phần lớn chọn ở nhà, chờ tin — một kiểu bình tĩnh căng thẳng, như đứng trước cửa bão.

Nga đòi “làm rõ ngay lập tức”, cảnh báo vi phạm chủ quyền và luật quốc tế
Moscow phản ứng gay gắt. Nga kêu gọi “làm rõ ngay lập tức” về việc Maduro và phu nhân bị cưỡng bức đưa ra khỏi Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) trong các hành động mà họ gọi là “gây hấn” của Mỹ. Nga nói nếu đúng, đây là “vi phạm không thể chấp nhận” đối với chủ quyền của một quốc gia độc lập — điều được coi là nguyên tắc cốt lõi của luật quốc tế.

Trước đó, Nga cũng đã lên án Mỹ bằng cụm chữ nặng nề “hành vi xâm lược vũ trang”, cho rằng mọi “lý do biện minh” đều không đứng vững.

Châu Âu phản ứng dồn dập: kêu gọi tôn trọng Hiến chương LHQ, tránh leo thang
Nhiều lãnh đạo châu Âu lên tiếng trong trạng thái vừa theo dõi vừa dè chừng.

Đại diện đối ngoại của EU, Kaja Kallas, nói đã trao đổi với Ngoại trưởng Marco Rubio và phía EU tại Gia Lạp Gia Tư (Caracas); EU nhắc lại quan điểm Maduro “thiếu tính chính danh”, ủng hộ chuyển tiếp hòa bình, đồng thời kêu gọi tôn trọng luật quốc tế và Hiến chương Liên Hiệp Quốc.

Bỉ cho biết đại sứ quán ở Bogotá “kích hoạt tối đa” để ứng phó và theo dõi cùng đối tác châu Âu. Hà Lan nói tình hình Gia Lạp Gia Tư (Caracas) “chưa rõ ràng”, vẫn liên lạc với cơ quan ngoại giao tại Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela). Ba Lan kiểm tra số công dân ở Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) và nói chưa có thông tin ai cần trợ giúp khẩn. Tây Ban Nha nói đang theo dõi sát, các cơ quan đại diện vẫn hoạt động và kêu gọi giảm căng thẳng.

Trong khi đó, Belarus tuyên bố lên án mạnh mẽ và gọi hành động của Mỹ là “mối đe dọa trực tiếp” đối với hòa bình và an ninh quốc tế.

Hậu trường chiến dịch: Delta Force, CIA theo dõi vị trí, dấu nhiệt NASA gần Fort Tiuna
Các chi tiết hậu trường được thuật lại cho thấy Trump đã “bật đèn xanh” vài ngày trước để bắt Maduro. Nhiệm vụ được cho là do Delta Force thực hiện; vị trí của Maduro được CIA theo dõi, trong bối cảnh Trump từng cho phép hoạt động bí mật trong lãnh thổ Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) từ vài tháng trước.

Một chi tiết đáng chú ý khác đến từ dữ liệu vệ tinh: hệ thống NASA FIRMS ghi nhận hai “dấu nhiệt” gần Fort Tiuna — một cơ sở quân sự lớn — vào rạng sáng, trùng với các video được định vị địa lý cho thấy cháy lớn và nổ quanh khu vực này. FIRMS thường dùng để phát hiện bất thường nhiệt như cháy kéo dài, giúp phác họa thêm “hậu cảnh” của một đêm bị xé toạc.

Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) sau Maduro: hiến pháp, sụp đổ, hay quân đội lên nắm?
Tương lai gần của Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) mù mịt như chính bầu trời Gia Lạp Gia Tư (Caracas) sau khói lửa. Theo hiến pháp Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela), nếu xảy ra “vắng mặt tuyệt đối” của tổng thống, quyền lực sẽ chuyển sang Phó Tổng thống Delcy Rodríguez, và một cuộc bầu cử phải được tổ chức trong vòng 30 ngày; tổng thống mới sẽ có nhiệm kỳ trọn 6 năm.

Nhưng hiến pháp chỉ là một kịch bản. Thực tế có thể rẽ sang những ngả khác:
- Kịch bản chế độ rạn vỡ: các nhân vật chóp bu có thể từ chức, bỏ chạy, hoặc tan hàng. Phe đối lập trong và ngoài nước sẽ coi đây là cơ hội vàng. Đối lập nói tổng thống “hợp pháp” là Edmundo González — chính trị gia đang lưu vong ở Tây Ban Nha. Ông được nhắc là có hậu thuẫn mạnh của phong trào dân chủ do María Corina Machado dẫn dắt; phong trào này từng tuyên bố sẵn sàng cho một chuyển tiếp “trật tự và hòa bình” khi Maduro rời khỏi quyền lực.
- Kịch bản quân đội: một cuộc tiếp quản của lực lượng vũ trang là khả năng không thể loại trừ. Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino López đã phát biểu cứng rắn rằng Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) sẽ chống lại sự hiện diện của lực lượng nước ngoài, gọi đây là “cuộc sỉ nhục lớn nhất” đất nước phải gánh.

Maduro ra đi — nếu đúng như phía Mỹ nói — là một chiến thắng cho Trump.

Một buổi chiều mưa, khu Bolsa vẫn sáng đèn như mọi ngày. Quán xá vẫn đông, người ra vào vẫn tấp nập. Ai cũng nghĩ: “Chỗ này sầm uất vậy, chắc an toàn.”

Nhưng chỉ cần một khoảnh khắc quay lưng, chiếc xe đen đậu sát ngay khu T&K Bolsa—kế bên đoạn BAKE&CHÈ và DAVIEN—đã bị đập kính.

Khi chủ xe quay lại, trên thân xe là mưa. Trong lòng là một khoảng trống. Và trên cửa sổ là… một tấm nylon đen, như một miếng băng tạm bợ cho một cú đau không tạm bợ chút nào.

Nạn nhân kêu cứu: mất sạch giấy tờ, bóp ví, đồ dùng
Theo lời cầu cứu được đăng lên để nhờ cộng đồng giúp đỡ, vụ việc xảy ra trong khung giờ khoảng 5:00pm – 8:30pm.

Kẻ gian đã đập kính và lấy đi gần như tất cả những thứ quan trọng nhất:
Thẻ xanh, bằng lái, bóp, túi, đồng hồ, áo khoác… và nhiều vật dụng cá nhân khác.

Với nhiều người, mất đồ là bực. Nhưng mất thẻ xanh là hoảng. Vì đó không chỉ là một tấm thẻ—mà là giấy tờ gắn với thân phận, công việc, di chuyển, và cả sự yên ổn hằng ngày.

Nạn nhân nhờ cô chú anh chị nào có hình ảnh, video, hoặc manh mối trong thời gian nói trên, xin giúp cung cấp để tìm lại giấy tờ, hoặc ít nhất nhận diện hướng di chuyển của kẻ xấu.

Khu đông người mà vẫn dám ra tay: “Tụi nó giờ không sợ bị thấy”
Điều khiến mọi người sốc nhất là: khu này đông. Xe đậu sát cửa. Người xếp hàng ra vô liên tục.

Thế mà vẫn xảy ra.

Nhiều ý kiến trong cộng đồng nói thẳng: bây giờ bọn trộm không còn kiểu “rụt rè lén lút” nữa. Nó canh, nó nhìn, nó chọn đúng lúc bạn rời đi, rồi “tính” rất nhanh. Có người còn nhận xét: nếu không có dấu hiệu gì “hấp dẫn” trong xe, tụi nó thường không liều—nghĩa là rất có thể bạn vô tình để lộ túi xách, bóp ví, hoặc thao tác cất đồ ngay bãi đậu khiến kẻ xấu để ý.

Một bài học nghe quen mà vẫn đau: kẻ xấu ở trong tối, còn mình ngoài sáng.

Việc cần làm ngay: police report trước, rồi mới tính đường dài
Trong các góp ý, phần lớn đều chung một điểm: báo cảnh sát lập hồ sơ ngay lập tức.

Vì sao? Vì tờ “police report” là chiếc phao quan trọng cho mọi bước tiếp theo:
Có báo cáo thì khi bạn lái xe mà lỡ bị kiểm tra, bạn có giấy chứng minh tình huống.
Có báo cáo thì khi làm lại giấy tờ, đặc biệt là thẻ xanh, bạn có cơ sở để giải trình.

Kế tiếp là những việc “đau nhưng phải làm”:
Liên hệ các tiệm/quầy chung quanh để xin trích camera theo đúng khung giờ.
Hỏi security của khu thương mại.
Nếu có bảo hiểm xe hoặc bảo hiểm nhà (một số gói có thể hỗ trợ phần tài sản bị mất trong xe), thì liên hệ để hỏi quyền lợi.

Với bằng lái, đa số đều khuyên làm lại sớm qua DMV.
Với thẻ xanh, cần làm hồ sơ xin thay thế theo hướng dẫn chính thức của cơ quan di trú (USCIS). Không ai muốn, nhưng vẫn làm được—chỉ là tốn thời gian, tốn phí, và tốn sức.

Đừng để bãi đậu xe thành “sân khấu” cho kẻ gian
Có một lời khuyên nghe hơi “cực đoan” nhưng lại đúng trong thời buổi này:
Đừng chuẩn bị đồ đạc ở parking. Đừng mở cốp, đừng lôi túi ra cất vào rồi mới đi.

Vì chỉ cần vài giây đó, người canh mồi sẽ biết trong xe có gì. Và bạn vừa bước đi là nó bước tới.

Nếu phải mang giấy tờ, bóp ví, túi xách… thì mang theo bên người.
Nếu lỡ mang nhiều, cố gắng để kín, không phô ra trước khi rời xe.
Và tốt nhất: trong xe không có gì để “hấp dẫn” thì kẻ xấu cũng bớt lý do để liều.

Một lời nhắn cho cộng đồng: ai có video xin giúp một tay
Trong lúc chờ mọi thủ tục, điều nạn nhân cần nhất lúc này là manh mối:
Một đoạn dashcam. Một góc camera của tiệm. Một chiếc Tesla vô tình ghi lại biển số. Một người đi ngang thấy điều bất thường.

Nếu cô chú anh chị nào có mặt quanh khu T&K Bolsa, đoạn BAKE&CHÈ – DAVIEN trong khung giờ 5:00pm – 8:30pm, xin giúp kiểm tra camera/dashcam, hoặc chia sẻ thông tin. Có khi chỉ một chi tiết nhỏ cũng đủ mở ra đường tìm lại giấy tờ.


Đập kính xe không chỉ lấy đồ. Nó lấy luôn cảm giác yên tâm mà mình vẫn tưởng là “đương nhiên” ở một nơi đông đúc.

Mong bạn sớm ổn định lại, làm lại giấy tờ thuận lợi, và nếu có thể—tìm lại được ít nhất là phần giấy tờ quan trọng.

Và mong mọi người coi đây như một lời nhắc mùa lễ: đi đâu cũng được, mua gì cũng được, nhưng xin nhớ… đừng để tài sản và giấy tờ nằm lại trong xe, nhất là giữa đêm mưa ở một bãi đậu xe đông người.

Mark Carney đã rút lui khỏi cuộc đàm phán với Trump.

Không phải tạm dừng.
Không phải giảm leo thang.
Mà là rút lui hoàn toàn.

Tất cả các cuộc đàm phán thương mại theo từng lĩnh vực đều bị hủy bỏ cho đến khi Washington ổn định tình hình — thép, nhôm, ô tô, năng lượng, đất hiếm. Chấm dứt. Carney từ chối đánh cược nền kinh tế Canada vào trò chơi may rủi thuế quan từ một nhiệm kỳ tổng thống đầy hỗn loạn. Đây không phải là sự coi thường. Đó là chiến lược.
Thuế quan của Trump không phải là đàm phán — mà là một trò tống tiền bảo kê. Trừng phạt các đồng minh, úp mở về các ngoại lệ, viết lại luật chơi giữa chừng, và gọi đó là đòn bẩy. Carney đã nhìn thấy cái bẫy và bác bỏ nó: không có ngoại lệ, không có thỏa thuận hoảng loạn, không có sự nhượng bộ.

Động thái thực sự? Gộp tất cả mọi thứ vào cuộc thương lượng CUSMA năm 2026. Điều đó tước bỏ đòn bẩy ngắn hạn của Trump, khôi phục thương mại dựa trên luật lệ, tập hợp các đồng minh lại với nhau, và tước đi của ông ta màn kịch về những “chiến thắng” nhất thời. Hỗn loạn sinh sôi nảy nở từ sự ồn ào. Các thể chế vận hành dựa trên cấu trúc. Carney đã chọn sự ổn định.

Canada không hề tuyệt vọng. Chúng ta kiểm soát các khoáng sản quan trọng, các tuyến đường năng lượng sạch, tầm ảnh hưởng ở Bắc Cực và lòng tin quốc tế. Trump cần Canada hơn nhiều so với việc Canada cần những thay đổi tâm trạng của ông ta. Vì vậy, Ottawa đã rút lui.

Không ổn định. Không thỏa thuận.

Đó không phải là kiêu ngạo. Đó là chủ quyền.

Trong những ngày sóng gió, quyền lực không chỉ đo bằng quân số hay quân phục. Nó đo bằng lòng tin, bằng kỷ luật nội bộ, và bằng việc phe nào giữ được “chính danh” trong mắt số đông. Chiến dịch do phe quân đội, thường gắn với Tướng Giang, rốt cuộc đã hụt hơi trước Thế Lực Hưng Yên vì một chuỗi nguyên nhân vừa “đời” vừa lạnh lùng: bê bối, tham nhũng, mất lòng dân, đòn khống chế từ hồ sơ, và chia rẽ ngay trong hàng ngũ.

1) Bê bối tình dục: một cú trượt làm sụp “tư thế đạo đức”
Vụ Hoàng Xuân Chiến bị tố sờ mó nhân viên quân sự Hàn Quốc đã trở thành một vết cắt sâu vào hình ảnh kỷ luật của phe quân đội. Khi người ta cần nhìn thấy sự nghiêm minh, họ lại nhìn thấy chuyện tai tiếng. Và trong chính trường, chỉ cần một câu chuyện đủ lan, nó có thể biến cả một lực lượng thành đề tài bàn tán—để rồi uy nghiêm rơi rụng theo từng tiếng cười.

2) “Tuấn Chile”: scandal nhỏ, hậu quả lớn
Câu chuyện vệ sĩ của Lương Cường bị tố sờ mó nhân viên khách sạn ở Chile khiến “mặt trận hình ảnh” càng rạn thêm. Scandal đôi khi không cần đúng-sai tuyệt đối để gây sát thương; chỉ cần nó bám được vào tâm trí đám đông, nó sẽ kéo niềm tin xuống, kéo sự tôn trọng xuống, và kéo cả tinh thần đồng minh xuống theo.

3) Tham nhũng trong quân đội, cảnh sát biển, vũ khí và vết nhơ AIC
Muốn lật một thế lực, phe đối trọng phải có một lời hứa đủ sạch: “Tôi lên để sửa.” Nhưng những tiếng xấu về tham nhũng trong quân đội, cảnh sát biển, mua sắm vũ khí, cùng các liên đới bị nhắc tới với vụ AIC lại làm phe quân đội rơi vào thế nghịch: nói chống tham nhũng mà người ta vẫn nhìn thấy bóng dáng lợi ích nhóm. Khi “chính danh” đã thủng, lời kêu gọi đoàn kết sẽ trở nên mỏng như giấy.

4) Quan hệ mờ ám với Trung Quốc: đòn đánh vào cảm xúc xã hội
Một trong những điểm bị bàn tán nặng nề là nghi vấn một số nhân vật trong Bộ Quốc phòng có quan hệ lén lút, quá thân với Trung Quốc, thậm chí có lời đồn rằng Tướng Lương Cường từng tìm cách xin cầu viện từ Trung Quốc để đối phó phe Tô Lâm.
Dù thực hư thế nào, đây là thứ “đòn cảm xúc” cực mạnh, vì trong tâm lý xã hội Việt Nam, sự lệ thuộc hoặc quá thân cận với Trung Quốc thường bị nhìn bằng con mắt cảnh giác.

5) Thế Lực Hưng Yên thắng bằng cơ chế: dùng số đông Trung ương để khóa thế cờ
Dù có tới 9 Ủy viên Bộ Chính Trị ủng hộ, phe quân đội vẫn không bẻ được bàn cờ. Thế Lực Hưng Yên đã chiếm vị trí “Tổng Chủ” (Tổng Bí Thư kiêm Chủ tịch nước) và quan trọng hơn: vận dụng phiếu của số đông Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương để thâu tóm quyền lực. Khi nền móng đã khóa chặt, những mũi đánh ở “đỉnh tháp” chỉ còn là tiếng động chứ không còn là đòn quyết định.

6) Bộ Công An trong tay Thế Lực Hưng Yên: hồ sơ đen và sức mạnh khống chế
Bộ Công An bị xem là át chủ bài của Thế Lực Hưng Yên vì nắm các hồ sơ đen, điểm yếu và chuyện nhạy cảm của phần lớn các ủy viên Ban Chấp hành. Trong một cơ chế bỏ phiếu, đôi khi người ta không chọn theo điều mình tin, mà chọn theo điều mình sợ. Chỉ cần nỗi sợ đủ lớn, liên minh sẽ tự tan trước khi kịp hình thành thành lũy.

7) Chia rẽ nội bộ: hiềm khích cũ làm gãy liên minh mới
Phe đối trọng không thể thắng nếu ngay trong nội bộ đã không cùng nhịp. Sự không kết hợp giữa Lương Cường, Phạm Minh Chính với Phan Văn Giang, cộng với hiềm khích từ thời còn ở Bộ Quốc phòng—khi đấu đá giữa ông Cường và ông Giang bị cho là đã kéo dài, cả hai đều từng nhắm chiếc ghế bộ trưởng, rồi kết cục ông Giang thắng còn ông Cường ôm hận—khiến đội hình vốn cần một khối thép lại trở thành những mảnh ghép không chịu khớp. Chính trị là hợp lực; đã không tin nhau, thì kế hoạch hay đến đâu cũng chỉ là bản nháp.


Cuộc chơi quyền lực không chỉ cần lực, mà cần lý do để người ta đứng chung hàng. Phe quân đội thất bại vì mang trên vai quá nhiều gánh nặng: bê bối làm sứt hình ảnh, tham nhũng làm thủng chính danh, nghi vấn thân Trung Quốc làm mất cảm tình xã hội, hồ sơ đen của Bộ Công An làm các lá phiếu chùn tay, và chia rẽ nội bộ làm mọi mũi tấn công lệch hướng. Khi đối thủ vừa nắm cơ chế, vừa nắm điểm yếu, lại vừa có số đông, thì “chiến dịch” dù ồn ào đến mấy cũng kết thúc trong im lặng.

Nếu vụ bắt Nicolás Maduro là tiếng sét trên bầu trời Gia Lạp Gia Tư (Caracas), thì những dư chấn sau đó đang lan theo nhiều hướng: từ ngoại giao cường quốc, tới chiến tuyến internet, và cả câu chuyện “dầu mỏ” vốn âm ỉ từ nhiệm kỳ trước.

Bức tranh mới nhất cho thấy: Bắc Kinh chính thức lên tiếng đòi thả người, trong khi Starlink của Elon Musk bất ngờ tuyên bố mở băng thông miễn phí cho người dân Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) trong đúng giai đoạn đất nước này bị chao đảo bởi cúp điện – mất mạng.

Trung Quốc ra tối hậu thư: “phải thả Maduro và vợ ngay lập tức”
Bộ Ngoại giao Trung Quốc ra tuyên bố kêu gọi Hoa Kỳ “ngay lập tức” trả tự do cho Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và phu nhân – hiện đang bị giam giữ tại Mỹ sau khi bị lực lượng Mỹ “snatch” khỏi thủ đô Gia Lạp Gia Tư.

Trong thông cáo, Bắc Kinh yêu cầu Washington:
- Bảo đảm an toàn cá nhân cho Maduro và vợ.
- “Ngay lập tức” thả hai người.
- Chấm dứt các nỗ lực “lật đổ/đảo ngược” chế độ ở Venezuela.
- Giải quyết vấn đề bằng đối thoại và đàm phán.

Trước đó, Trung Quốc cũng tuyên bố “bị sốc sâu sắc” và “kịch liệt lên án” việc Mỹ công khai dùng vũ lực với một quốc gia có chủ quyền. Lần này, giọng điệu còn trực diện hơn: không chỉ phản đối, mà là đòi trả người.

Trong ngôn ngữ ngoại giao, đây là kiểu tuyên bố mang tính “đóng dấu lập trường” cho cuộc đấu khẩu kéo dài: ai có quyền kéo một nguyên thủ ra khỏi đất nước của ông ta, và hậu quả sẽ được đo bằng điều gì.

Starlink mở mạng miễn phí đến 3/2: “giữ kết nối” giữa lúc Caracas mất điện – mất mạng
Song song với mặt trận ngoại giao, một câu chuyện khác bùng lên rất nhanh: Starlink thông báo sẽ cung cấp dịch vụ băng thông rộng miễn phí cho người dân Venezuela cho tới ngày 3 tháng 2.

Starlink – dịch vụ internet vệ tinh thuộc SpaceX của Elon Musk – nói trên X rằng họ cam kết “continued connectivity” (duy trì kết nối) cho Venezuela, một quốc gia vốn bị biết đến với tình trạng kiểm duyệt mạng.

Điểm đáng chú ý là chính quyền của Maduro trong quá khứ từng bị cáo buộc hoặc bị ghi nhận đã chặn các nền tảng như Facebook, YouTube, Instagram… Vì vậy, việc Starlink “bật mạng miễn phí” vào đúng thời điểm hậu biến cố khiến nhiều người lập tức liên tưởng: đây không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà còn là câu chuyện quyền lực thông tin.

Các số liệu theo dõi của Netblocks cho thấy đã có tình trạng sụt giảm kết nối internet đột ngột ở một số khu vực Gia Lạp Gia Tư vào Thứ Bảy, và Netblocks nói hiện tượng này trùng khớp với “các đợt cắt điện trong quá trình chiến dịch quân sự của Mỹ.” Một số nguồn truyền thông địa phương cũng cho hay có những khu vực của thủ đô không có internet.

Trong thời đại này, cắt điện là một loại vũ khí. Cắt mạng là một loại vũ khí khác. Và internet vệ tinh trở thành “đường vòng” cho xã hội đang bị bóp nghẹt thông tin.

John Bolton kể lại “ý tưởng lật Maduro” thời nhiệm kỳ 1: Trump mê dầu nhưng… không tập trung được
Giữa lúc cả thế giới tranh cãi đúng – sai, cựu cố vấn an ninh quốc gia John Bolton kể lại một chi tiết từ hậu trường nhiệm kỳ đầu của Trump: kế hoạch loại Maduro từng được đưa lên bàn, nhưng rốt cuộc không đi đến đâu vì các quan chức “không thể giữ Tổng thống tập trung” vào vấn đề này.

Bolton nói Trump khi đó đã “rất quan tâm” tới dầu mỏ Venezuela. Nhóm của ông từng làm Trump hứng thú với ý tưởng “loại Maduro”, nhưng rồi… mất nhịp vì không giữ được sự chú ý của Trump.

Bolton cũng nhắc rằng phe đối lập Venezuela khi ấy tin sức ép kinh tế là đủ để làm chế độ Maduro rạn nứt.

Nhưng theo Bolton, ở nhiệm kỳ hai, Ngoại trưởng Marco Rubio – đồng thời giữ vai trò cố vấn an ninh quốc gia lâm thời – đã thuyết phục Trump hiệu quả hơn. Bolton nhận định lần này Trump bị thúc đẩy bởi “sự kiên trì của Rubio” và “lợi ích chính trị.”

Chi tiết này như một mảnh ghép cho thấy: cuộc chơi không chỉ là quân sự hay pháp lý. Nó là sự kết hợp của động cơ chiến lược, quyền lợi chính trị nội bộ, và những mục tiêu lâu dài mà người ta đã nói từ nhiều năm trước.

(Bolton hiện là một nhân vật chỉ trích Trump mạnh mẽ, và theo tường thuật thì ông cũng đang đối mặt nhiều cáo buộc liên quan đến việc chuyển giao và lưu giữ thông tin quốc phòng.)

Một Venezuela hậu Maduro: tranh chấp chủ quyền, tranh chấp thông tin, và “cuộc chiến của các đường dây”
Sự kiện Maduro bị bắt đã tạo ra một thời khắc cực hiếm: cùng lúc bùng nổ ba loại xung đột.

- Xung đột ngoại giao: Trung Quốc đòi thả người “ngay lập tức,” coi đây là can thiệp thô bạo.
- Xung đột thông tin: Caracas mất điện – mất mạng, và Starlink “mở cửa bầu trời” bằng internet vệ tinh.
- Xung đột lợi ích: Bolton nhắc lại “dầu mỏ Venezuela” như một thứ ám ảnh từ nhiệm kỳ đầu.

Nhìn ra thế giới sẽ thấy một quy luật khá “đời”: muốn xây tổ hợp thể thao tầm quốc gia thì thường phải có một cái hẹn… quốc tế. Việt Nam mình ngày xưa xây Mỹ Đình để đón SEA Games 22 năm 2003, rồi nâng cấp đón SEA Games 31 năm 2022. Mà Mỹ Đình cũng “mới” khoảng 40.000 chỗ, đã đủ làm bao nhiêu phen thót tim vì xuống cấp, ghế tróc da, mặt cỏ “tâm trạng”.

Trung Quốc thì chơi hẳn Olympic Bắc Kinh 2008, sau này còn có cả Olympic mùa đông 2022. Họ xây “Tổ Chim” và cả một tổ hợp thể thao đúng nghĩa, kiến trúc thành kiệt tác, nhìn phát biết ngay “đây là công trình để lên bìa sách”. SVĐ chính tầm 80.000 chỗ, cần thì thêm ghế tạm lên khoảng 91.000, vẫn ra dáng “đại hội võ lâm” của nước tỷ dân.

Bài học Hy Lạp: Olympic xong… công trình đi ngủ, nợ thì thức
Có một case mà nhắc tới là ai cũng hơi rùng mình: Hy Lạp – Olympic Athens 2004. Họ đầu tư lớn, kỳ Olympic này từng bị gọi là “đắt đỏ nhất” tại thời điểm đó. Vấn đề nằm ở đoạn hậu kỳ: công trình cho vận động viên, truyền thông, người hâm mộ… xong đại hội thì không được khai thác hiệu quả, xuống cấp dần, chi phí bảo trì như “nuôi một con voi trong nhà trọ”. SVĐ Athens cải tạo lại từ cái cũ năm 2002, quy mô khoảng 70.000 chỗ, vậy mà cái hậu quả tài chính vẫn đủ khiến người ta nhớ lâu.

Nói cách khác: xây sân không khó. Khó là… nuôi sân.

Và rồi đến lượt Việt Cộng: SVĐ Trống Đồng 135.000 chỗ – to để làm gì?
Câu chuyện đang khiến dân mạng bàn tán là dự án SVĐ Trống Đồng quy mô tới 135.000 chỗ. Con số nghe cái “rụp” đã thấy… siêu to khổng lồ. Nhưng điều khiến nhiều người băn khoăn là: chưa thấy thông tin Việt Nam sắp đăng cai Olympic hay World Cup gì để cần một “siêu sân” như vậy.

Thế là câu hỏi bật ra rất tự nhiên: nếu không có một “đại hẹn” quốc tế, thì xây quy mô đó để phục vụ mục tiêu nào? Đá tuyển? Concert? Sự kiện? Hay “đón đầu tương lai” theo kiểu… tương lai chưa đến mà ghế ngồi đã đến trước?

Chưa kể Hà Nội đã có Mỹ Đình; lại nghe nói còn có kế hoạch thêm một SVĐ khác tầm 60.000 chỗ. Vậy nếu một ngày nào đó cả ba cùng tồn tại, lịch thi đấu và sự kiện có đủ “lấp ghế” không, hay rồi lại thành những khu “đẹp để chụp flycam”?

Tiền ai? Và nếu bỏ hoang thì ai chịu trách nhiệm?
Nhiều người cũng đặt dấu hỏi về bài toán tài chính: doanh nghiệp làm dự án thì tất nhiên là có mô hình thu hồi vốn. Dân tình lo ngại kiểu “đổi đất lấy hạ tầng”, hoặc đi kèm các quyền lợi phát triển đô thị xung quanh… Nói gọn: dù tiền đi đường nào thì cuối cùng xã hội vẫn phải trả bằng cách nào đó (đất, thuế, phí, cơ hội đầu tư bị dồn sang hướng khác).

Điểm mấu chốt không phải “xây hay không xây”, mà là:
Nếu xây xong mà khai thác không hiệu quả, xuống cấp, bỏ hoang, thì trách nhiệm thuộc về ai? Hay lại kiểu “công trình hoàn thành – trách nhiệm thất lạc” như nhiều câu chuyện dân gian đô thị từng nghe?

Chuyện kiến trúc: khi ‘tả thực’ gặp ‘trừu tượng’… và dân mạng gặp nhau
Ngoài chuyện tiền và công năng, dân mạng còn “đánh trống online” vì phần tạo hình. Có người nhìn phối cảnh 3D thì chê kiểu mô phỏng khiên cưỡng: quán hoa hình hoa, quán sách hình sách… và giờ là sân vận động hình… trống đồng. Thậm chí hoa văn trang trí bị chê “xăm trổ tả thực”, cảm giác hơi cũ kỹ, trong khi xu hướng kiến trúc thế giới mấy chục năm nay lại chuộng trừu tượng, tối giản, khái quát.

Đem so với “Tổ Chim” Bắc Kinh thì đúng là thấy sự khác biệt về tư duy: một bên là biểu tượng kiến trúc hiện đại, một bên là nỗ lực biến biểu tượng văn hóa thành khối bê tông khổng lồ. Cái nào hay còn tùy gu, nhưng nếu đã làm “mặt tiền quốc gia” thì gu đó phải đủ thuyết phục, đủ bền với thời gian, và không khiến người ta liên tưởng tới “đồ lưu niệm phóng to”.

Diễn đàn dậy sóng: người lo ‘phông bạt’, người bảo ‘không làm lại chê’
Phe lo ngại thì nói: “nghèo mà thích nhất”, “bệnh viện quá tải, trường thiếu mà đi xây sân”, “xây xong nuôi mới mệt”, “đằng sau là câu chuyện đất đai – đô thị”.
Phe ủng hộ thì phản biện: “không làm thì bảo không phát triển”, “có hạ tầng mới dám mơ giải lớn”, “xây để tạo công ăn việc làm”, “đón đầu tương lai, sau này còn đăng cai”.

Hai phe cãi nhau tới mức có lúc quên luôn câu hỏi gốc: mục tiêu sử dụng cụ thể là gì, và kế hoạch vận hành 20–30 năm ra sao?

Sân có thể rất to, nhưng bài toán phải còn to hơn
Nếu dự án thật sự cần thiết, hãy nói rõ: ai dùng, dùng khi nào, doanh thu từ đâu, lịch sự kiện ra sao, bảo trì thế nào, và vì sao cần tới 135.000 chỗ. Nếu muốn làm biểu tượng kiến trúc, càng nên minh bạch: đơn vị thiết kế là ai, thi tuyển thế nào, tiêu chí thẩm mỹ và công năng ra sao.

Chứ còn xây “siêu to” mà câu trả lời “để đó tính sau” thì dễ biến thành phiên bản mới của một câu chuyện cũ: ngày khởi công tưng bừng, ngày khánh thành rực rỡ, vài năm sau… cỏ mọc hiền lành, nợ ngủ không yên.

Nói vui một câu cho nhẹ đầu: thế giới xây sân để đón Olympic. Mình xây sân 135.000 ghế… coi chừng lại phải đi tìm Olympic về cho đủ ghế ngồi.

May mắn cho dân Mỹ

Embedded Tweet

I like this song

Embedded Tweet

Nếu năm rồi đảng Du Côn gian lận phiếu bầu cử tt thành công thì vài năm sau thằng băng vệ sinh sẽ nói: “Merci… thánh Allah vĩ đại”

Embedded Tweet

Rạng sáng Thứ Bảy, Gia Lạp Gia Tư (Caracas) không bừng tỉnh bằng chuông nhà thờ hay tiếng xe cộ cuối tuần. Thành phố thức dậy bởi tiếng nổ, bởi âm thanh nặng nề của máy bay và trực thăng xé qua bầu trời, và bởi một câu hỏi treo lơ lửng trên từng con phố: chuyện gì vừa xảy ra?

Trong khi người dân Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) còn chưa kịp hiểu, thì ở Hoa Thịnh Đốn (Washington), một chi tiết khác lại gây chấn động không kém: Quốc hội Mỹ được thông báo về chiến dịch… sau khi mọi thứ đã diễn ra.

“Xong việc rồi mới báo”: Quốc hội nhận thông tin sau chiến dịch
Theo một nguồn tin am hiểu vấn đề, chính quyền Trump bắt đầu thông báo cho lãnh đạo Quốc hội và các ủy ban then chốt về chiến dịch bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro sau khi sự việc đã xảy ra. Lý do được đưa ra là thẩm quyền của Tổng thống Donald Trump theo Điều II Hiến pháp Mỹ – điều khoản xác định tổng thống là Tổng tư lệnh quân đội.

Đây là điểm khiến nhiều người lập tức nhíu mày. Bởi trong nhiều chiến dịch quân sự trước đây, các đời tổng thống thường thông báo cho lãnh đạo Quốc hội trước khi hành động. Nhưng với chính quyền Trump, việc “không báo trước” không còn là chuyện hiếm, mà gần như đã thành một phong cách điều hành: nhanh, gọn, và đặt Quốc hội vào thế chạy theo.

Mike Lee và lời “giải thích Điều II”: bảo vệ người thi hành lệnh bắt
Cũng trong sáng Thứ Bảy, Thượng nghị sĩ Cộng Hòa Mike Lee (Utah) viết rằng Ngoại trưởng Marco Rubio nói với ông: hành động này nhằm bảo vệ nhân sự Mỹ đang tìm cách bắt Maduro, và hợp pháp theo Điều II. Nghĩa là, theo cách lập luận ấy, đây không chỉ là “tấn công”, mà là một lớp hỏa lực và hành động quân sự để che chắn cho việc thi hành lệnh bắt.

Nhưng câu hỏi chính trị – pháp lý vẫn còn đó: “bảo vệ nhân sự” đến mức nào thì trở thành một chiến dịch quân sự quy mô lớn? Và khi không có tuyên chiến hay ủy quyền dùng vũ lực, ranh giới hiến định nằm ở đâu?

Lời cũ của Susie Wiles: “Đánh Venezuela cần Quốc hội”
Sự việc càng khiến dư luận chú ý khi nhắc lại một chi tiết trước đó: Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles từng nói trong một cuộc phỏng vấn với Vanity Fair rằng các cuộc tấn công của Mỹ vào Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) sẽ cần sự chấp thuận của Quốc hội. Và bây giờ, khi một chiến dịch bị mô tả là “bắt giữ nguyên thủ” lại diễn ra theo kiểu “thông báo sau”, lời nói ấy bỗng trở thành một chiếc gương khó chịu.

Colombia “không được báo trước”: đồng minh thân cận cũng bị đặt ngoài vòng kế hoạch
Không chỉ Quốc hội Mỹ bị đặt vào thế biết sau. Colombia – đồng minh an ninh đáng tin cậy nhất của Hoa Thịnh Đốn (Washington) ở Nam Mỹ – cũng không nhận được cảnh báo trước khi chiến dịch diễn ra, theo một nguồn tin Colombia. Nguồn tin này nói Bogotá biết về khả năng Mỹ có kế hoạch bắt Maduro, nhưng không hề biết khi nào và bằng cách nào Mỹ sẽ thực hiện.

Và vì thế, Colombia đang điều lực lượng ra biên giới với Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela), vừa “vì lý do nhân đạo”, vừa để ngăn chặn lực lượng du kích ELN – nhóm đã lên tiếng phản đối sự can thiệp của Mỹ bên trong Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela). Một động thái nghe như thủ tục, nhưng thực tế là lời thừa nhận: chỉ cần một biến cố lớn ở Caracas, biên giới sẽ là nơi chịu áp lực đầu tiên.

Trước đó vài tháng, ngoại trưởng Colombia Rosa Yolanda Villavicencio Mapy từng nói việc Maduro ra đi theo con đường đàm phán có thể là lựa chọn “lành mạnh” nhất. Nhưng ngay sau đó, chính phủ Colombia đã vội làm rõ rằng phát biểu ấy không nên bị hiểu thành việc ủng hộ Maduro từ bỏ quyền lực, nhấn mạnh Colombia không muốn can thiệp vào nội bộ nước khác. Một kiểu “đính chính” cho thấy Bogotá luôn phải đi trên dây: vừa là đồng minh Mỹ, vừa không muốn thành kẻ châm ngòi trong khu vực.

Gia Lạp Gia Tư (Caracas) sáng Thứ Bảy: tiếng nổ, trực thăng, và đường phố trống bất thường
Từ hiện trường, nhà báo Mary Mena kể lại với CNN rằng bà tỉnh dậy vì “tiếng động lớn” và “những tiếng nổ” vào rạng sáng. Người dân ban đầu không biết điều gì đang xảy ra, nhưng ai cũng cảm nhận một điều: có chuyện rất lớn, vì tiếng nổ dồn dập, và bầu trời đầy tiếng máy bay cùng trực thăng.

Truyền hình nhà nước Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) phát hình ảnh đường phố Gia Lạp Gia Tư (Caracas) trống lạ thường đối với một ngày Thứ Bảy. Đôi khi, sự vắng lặng nói nhiều hơn tiếng la hét: nó là bản năng tự vệ của một thành phố không biết cơn bão sẽ quét thêm bao lâu.

Pam Bondi: “sẽ sớm nếm toàn bộ cơn thịnh nộ của công lý Mỹ”
Tổng chưởng lý Mỹ Pam Bondi tuyên bố Maduro sẽ “sớm đối diện toàn bộ cơn thịnh nộ của công lý Mỹ, trên đất Mỹ, trong tòa án Mỹ” sau khi bị bắt tại Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela). Bà dẫn lại cáo trạng nhắm vào Maduro với các tội danh nghiêm trọng, gồm âm mưu narco-terrorism, âm mưu đưa cocaine vào Mỹ, cùng các cáo buộc liên quan đến súng máy và thiết bị hủy diệt, mức án sẽ là cao nhất (tử hình).

Maduro từng bị truy tố bởi công tố liên bang khu Nam New York từ năm 2020. Tuy nhiên, vào sáng Thứ Bảy, vị trí chính xác của ông được nói là vẫn chưa được làm rõ một cách công khai.

Bondi cảm ơn Trump và quân đội Mỹ vì “nhiệm vụ đáng kinh ngạc và rất thành công” để bắt “hai đối tượng bị cáo buộc là những kẻ buôn ma túy quốc tế”, ám chỉ Maduro và phu nhân.

Nga đòi “làm rõ ngay lập tức”: nói đây là vi phạm chủ quyền và luật quốc tế
Moscow phản ứng mạnh. Bộ Ngoại giao Nga nói “cực kỳ quan ngại” trước thông tin Maduro và vợ bị cưỡng bức đưa ra khỏi Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) trong các hành động mà họ gọi là “gây hấn” của Mỹ, và kêu gọi “làm rõ ngay lập tức” tình hình.

Nga nhấn mạnh: nếu đúng, đây là “vi phạm không thể chấp nhận” đối với chủ quyền của một quốc gia độc lập – nguyên tắc cốt lõi của luật quốc tế. Trước đó, Nga cũng đã lên án đây là “hành động xâm lược vũ trang”, cho rằng mọi “lý do biện minh” đều không đứng vững.

Từ một giọng ca dân ca - trữ tình quen thuộc của thập niên 1990, ca sĩ Hà Phương bước sang một chương hoàn toàn khác khi trở thành phu nhân của tỷ phú gốc Việt hàng đầu nước Mỹ, được công chúng gọi tên như “nữ ca sĩ giàu nhất Việt Nam”.


Hà Phương sinh năm 1972, lớn lên trong một gia đình có nền tảng nghệ thuật rõ. Cô là chị em ruột với Cẩm Ly và Minh Tuyết - hai cái tên đều có vị thế vững chắc trong làng nhạc. Nếu Cẩm Ly gắn liền với danh xưng “chị Tư quốc dân”, “nữ hoàng dân ca”, Minh Tuyết thành công rực rỡ ở thị trường hải ngoại với hình ảnh quyến rũ, hiện đại, thì Hà Phương lại chọn cho mình con đường chậm rãi hơn, gắn bó với dân ca Nam Bộ và những ca khúc trữ tình mang màu sắc quê hương.

Bước ngoặt đầu tiên của Hà Phương đến vào năm 1991 khi cô lọt Top 10 cuộc thi Tiếng hát Truyền hình. Thời điểm đó, giọng ca trong trẻo, mộc mạc nhưng giàu cảm xúc giúp cô nhanh chóng được khán giả nhớ mặt gọi tên. Tên tuổi Hà Phương gắn chặt với giai đoạn hoàng kim của series âm nhạc Mưa Bụi, nơi cô trở thành một trong những giọng ca nữ được yêu thích nhất. Sự kết hợp ăn ý với Trần Sang trong các ca khúc như Sông Quê, Hoa Cau Vườn Trầu từng tạo nên hiện tượng, giúp Hà Phương trở thành gương mặt quen thuộc với khán giả cả nước suốt nhiều năm liền.

Khi sự nghiệp đang ổn định, năm 2000, Hà Phương sang Mỹ định cư. Quyết định này đánh dấu giai đoạn thứ hai trong hành trình nghệ thuật của cô. Tại hải ngoại, Hà Phương tiếp tục hoạt động ca hát, cộng tác thường xuyên với các trung tâm nghệ thuật lớn. Dù không xuất hiện dày đặc, cô vẫn giữ được vị trí riêng nhờ dòng nhạc trữ tình - dân ca mang đậm dấu ấn cá nhân. Trong suốt sự nghiệp, Hà Phương đã phát hành khoảng 12 album solo, duy trì việc đi hát đều đặn.



Không dừng lại ở âm nhạc, Hà Phương còn lấn sân sang điện ảnh. Năm 2017, cô tham gia dự án phim Finding Julia, đồng thời đảm nhận vai trò sản xuất. Bộ phim có sự góp mặt của các diễn viên Hollywood như Richard Chamberlain và Andrew McCarthy, cho thấy tham vọng nghiêm túc của Hà Phương trong việc thử sức ở lĩnh vực mới, thay vì chỉ dừng ở mức “đóng cho biết”.

Điều khiến Hà Phương trở thành tâm điểm truyền thông nhiều năm qua đến từ cuộc hôn nhân với tỷ phú Chính Chu. Năm 2000, Hà Phương kết hôn với vị doanh nhân gốc Việt được xếp vào nhóm tỷ phú hàng đầu tại Mỹ. Từ đó, Hà Phương gắn liền với hình ảnh một nữ ca sĩ sở hữu khối tài sản khiến nhiều người choáng ngợp. Theo các ước tính, tổng giá trị tài sản của vợ chồng Hà Phương hiện rơi vào khoảng 1,5 tỷ USD, tương đương khoảng 40.000 tỷ đồng.

Cuộc sống của Hà Phương tại Mỹ được ví như “bà hoàng” đúng nghĩa. Gia đình cô sở hữu căn penthouse nằm ở tầng 89 và nửa tầng 90 của Trump World Tower, với diện tích gần 1.400 m², gồm 34 phòng và giá trị được công bố khoảng 34,3 triệu USD.

Ngoài bất động sản tại New York, vợ chồng Hà Phương còn có nhiều biệt thự lớn tại Mỹ, cùng các phương tiện xa xỉ như phi cơ riêng, trực thăng và bộ sưu tập siêu xe. Nữ ca sĩ cũng nhiều lần xuất hiện với trang sức kim cương đắt đỏ, trong đó có chiếc nhẫn được cho là trị giá khoảng 1 triệu USD.

Dù sở hữu khối tài sản khổng lồ, Hà Phương không lựa chọn lối sống phô trương. Nhiều năm qua, nữ ca sĩ dành nhiều tâm huyết cho hoạt động cộng đồng thông qua quỹ thiện nguyện do cô sáng lập nhằm hỗ trợ trẻ em nghèo và nghệ sĩ có hoàn cảnh khó khăn. Hà Phương từng chia sẻ toàn bộ lợi nhuận từ các hoạt động nghệ thuật của mình đều được dùng cho mục đích thiện nguyện, coi đó như một cách trả ơn cuộc đời sau những gì cô đã nhận được.

Những năm gần đây, Hà Phương thường xuyên trở về Việt Nam, tham gia một số chương trình truyền hình, thực hiện dự án âm nhạc mới và xuất hiện cùng Cẩm Ly - Minh Tuyết trong các dịp đặc biệt. Không còn hoạt động dày đặc như thời đỉnh cao, nhưng mỗi lần tái xuất, Hà Phương vẫn nhận được sự quan tâm lớn. Gia đình Hà Phương, Cẩm Ly, Minh Tuyết trở thành gia đình hiếm hoi có 3 cô con gái cực phẩm, đều là giọng ca thực lực và có cuộc sống sang chảnh nhiều người ngưỡng mộ.

Có những chữ nghe qua tưởng vô hại, nhưng rơi vào tai lại làm người ta “ớn”. Nhất là với nhiều người miền Nam vốn quen lời ăn tiếng nói hiền, gọn, lịch sự, ít thích kiểu “quăng” chữ thô vào câu chuyện thường ngày.

Vậy mà vài năm gần đây, chữ “vãi” bỗng tràn lan như mưa trái mùa. Vui cũng “vãi”. Buồn cũng “vãi”. Nóng “vãi”, lạnh “vãi”, mệt “vãi”, sướng “vãi”. Không vui không buồn, gặp nhau cũng “vãi”. Rồi nâng cấp lên một rổ: vãi l…, vãi đái, vãi cứt, vãi linh hồn, vãi chưởng, vãi lúa… nghe đến đâu là thấy… muốn đứng dậy đi chỗ khác.

Có người còn đem chữ đó vào chuyện ăn uống, rao bán kiểu “rẻ vãi…” khiến người nghe bủn rủn. Rẻ kiểu gì mà kéo theo cả một hình ảnh dơ dáy, phản cảm? Tự nhiên món ngon cũng hóa kém duyên.

“Vãi” là gì: không phải “ông vãi bà vãi” đâu nghe
Nhiều người lớn tuổi bực nhất ở chỗ: chữ “vãi” không phải nghĩa “ông vãi, bà vãi” trong nếp cũ miền Nam. “Vãi” ở đây vốn là động từ chỉ hành động vung vãi, quăng rải, kiểu rải muối gạo, quăng tung tóe. Vì vậy khi ghép với những từ tục tĩu, nó tạo cảm giác như “quăng thẳng vô mặt người ta” — vừa thô, vừa gắt, vừa mang tính xúc phạm trực diện.

Bởi vậy, có người mới nói thẳng: chửi tục thì đã là tục, nhưng tục kiểu này nghe “ghê”, nghe “dơ”, nghe như cố tình lấy thứ bẩn để ném ra cho sướng miệng.

Rồi câu chuyện trượt sang một điều ngộ nghĩnh mà cũng buồn: chửi cũng bị kéo vào cuộc phân Nam – Bắc.

Chửi tục “có vần có điệu”: Bắc thành nghệ thuật, Nam lại quen gọn và đậm
Nhiều người nhận xét: người miền Bắc chửi tục có thể… chửi như hát, như làm thơ, lên xuống nhấn nhá, chửi dài hơi, chửi ba ngày ba đêm, chửi thành “nghệ thuật chửi”, “chửi gia truyền”. Những câu kiểu “tiên sư bố”, “tiên sư cha”, rồi đủ biến thể, nghe vừa sắc vừa dai, mà đôi khi còn có nhịp.

Miền Nam thì khác. Nam chửi thường gọn, phang một nhát, kiểu “mổ tổ”, “tổ cha”, “đ… m…” — không cầu kỳ, không vần điệu. Cái gọn đó có khi lại thành “hiền” trong tai người quen.

Cho nên khi nghe kiểu chửi miền Bắc như “đ… bố mày”, nhiều người miền Nam thấy sốc vì vừa nặng vừa hạ nhục, lại kéo theo nghĩa dơ dáy. Người Bắc nghe câu ấy thì “tức điên” là đúng bài, vì nó đánh thẳng vào cái danh dự theo kiểu nhục mạ tận gốc.

Và rồi, cái đáng nói là: giới trẻ miền Nam bây giờ lậm kiểu chửi đó, lậm luôn cả chữ “vãi”.

Từ mạng xã hội bước ra phim ảnh: chửi như nuốt đĩa, ngắt nhéo, “miếng độc” lạm dụng
Không chỉ ngoài đời. Xem webdrama, phim điện ảnh, nhiều nhân vật được gắn mác “miền Nam” mà lại chửi như đọc rap kiểu miền ngoài: ngắt nhéo, nuốt chữ, nhấn nhá, xắn ống quần lên rồi xổ một tràng “thơ vần”. Có người bảo đó là “miếng độc” diễn xuất nên cứ lôi ra hoài.

Nhưng với nhiều khán giả miền Tây, miền Nam “lục tỉnh”, cảm giác là… giả trân. Vì trong nếp nói quê nhà, ít có chuyện chửi như hát, chửi vần điệu làm mình làm mẩy. Miền Nam có thể nóng, có thể bộc trực, nhưng thường không “lên tông” theo kiểu ấy.

Thành ra, sự khó chịu không chỉ vì chữ “vãi”, mà vì cái cảm giác văn hóa vùng miền bị pha trộn đến mức mất giọng.

Nhưng cũng có ý kiến khác: ngôn ngữ sống là vì giới trẻ “bẻ nghĩa”
Dĩ nhiên, không phải ai cũng đồng tình với việc “cấm khẩu” chữ lóng. Có người phản biện rất thực tế: ngôn ngữ sinh động là do giới trẻ tạo ra, họ dùng theo phong trào, theo trend, nên nghĩa đã khác nghĩa gốc. “Vãi” trong miệng nhiều người bây giờ chỉ mang nghĩa “quá đi”, “cực đỉnh”, “nhiều quá”, kiểu “xinh vãi”, “mệt vãi” — nói nhanh cho tiện, chứ không ai nghĩ tới chuyện “quăng cái gì vào mặt ai”.

Và tiếng Việt vốn luôn giao thoa, vùng miền vẫn có đặc trưng riêng nhưng cũng không tránh khỏi hòa trộn. Chấp nhất quá đôi khi chỉ làm mệt thêm.

Nói thẳng như một bình luận: “kệ bọn trẻ” — thế hệ trước viết theo quan điểm thế hệ trước, nhưng không nhất thiết là tiêu chuẩn duy nhất bắt thế hệ sau phải noi theo.

Vấn đề không nằm ở một chữ, mà ở giới hạn của sự lịch sự
Tuy vậy, cái “ngứa tai” của nhiều người miền Nam không phải vô cớ. Vì chữ lóng nào rồi cũng qua, nhưng thói quen văng tục để giao tiếp mà thành bình thường thì đáng lo. Nhất là khi nó đi kèm một mớ từ khác đang lan theo: “chiếc em bé”, “chiếc bà ngoại”, “con xe”, “con iPhone”, “trộm vía”, “xin vía”, rồi “cành”, “củ”, “chục tỏi”… Nghe riết thành nhức đầu.

Ngôn ngữ có quyền thay đổi, nhưng văn hóa cũng có quyền giữ ranh giới. Chữ nào nói ra khiến người đối diện ngượng miệng, nghịch nhĩ, phát sinh ác cảm, thì dù trend có mạnh cỡ nào, nó vẫn khó trở thành “đẹp”.


Người miền Nam có cái duyên riêng: hiền, dễ thương, nói chuyện tự nhiên, ít làm quá. Giữ được cái nết ấy không phải là “bài ngoại” hay “chống vùng miền”, mà là giữ cho mình một phong vị.

Không ai cấm ai nói. Nhưng nếu đã biết chữ đó làm người khác khó chịu, nếu đã biết nó kéo theo hình ảnh thô tục và dơ dáy, thì bớt một chữ cũng đâu có mất gì.

Giữa một thời ngôn ngữ chạy như nước lũ, đôi khi lịch sự lại là một dạng can đảm: biết dừng đúng lúc, biết chọn chữ cho sạch miệng, và giữ cho câu nói của mình còn đáng nghe.

Không ai có quyền chê cười nước mắt của người khác. Khoảnh khắc Tăng Thanh Hà nghẹn ngào tiễn biệt chú chó đã gắn bó hơn một thập kỷ, nếu nhìn bằng trái tim của người từng nuôi thú cưng, thì đó là một nỗi đau thật sự: mất một sinh linh nhỏ bé từng nằm trong nhịp thở của gia đình, từng đi qua những ngày vui buồn, từng “ngồi đó” chứng kiến cả một đoạn đời. Thương tiếc, bàng hoàng, thậm chí khóc òa—đều là phản xạ tự nhiên, và cũng là một dạng tử tế.

Vấn đề không nằm ở giọt nước mắt, mà nằm ở cách người ta biến giọt nước mắt ấy thành một “chuỗi sự kiện” để khai thác. Ròng rã mấy ngày, hàng ngàn tờ báo Việt Cộng thi nhau bày ra đủ kiểu tít như thể tin này đang “rung chuyển năm châu”: bật khóc tiễn biệt, chia buồn, tình hình hiện tại, tái xuất sau nỗi buồn, lộ diện tươi tắn sau chia tay cún cưng… Một câu chuyện riêng tư, đáng được để yên trong sự lặng, bỗng bị kéo ra giữa chợ đông, bị bẻ thành nhiều lát mỏng, mỗi lát một tiêu đề—để bán.

Khi tài chính cũng… “phân ưu”
Đáng nói là ngay cả trang thông tin chuyên về tài chính Việt Cộng cũng nhập cuộc với những bài kiểu “chia buồn”, “tình hình hiện tại…”. Người đọc giật mình: Ủa, tưởng có biến cố kinh tế, hay một cú rơi cổ phiếu của “chủ tịch” nào đó—hóa ra là một chú chó. Rồi đến cả báo Văn hoá Việt Cộng cũng dành bài dài. Thế mới thấy: khi guồng máy chạy theo lượt xem đã trơn tru, đề tài nào cũng có thể được “đánh bóng” thành sự kiện, miễn là có gương mặt nổi tiếng để cắm vào.

Đỉnh cao “tác nghiệp”: theo sát từng động thái
Từ đây mới lộ ra cái kệch cỡm: không chỉ đưa tin, mà còn “theo dõi”—không chỉ kể chuyện, mà còn “đeo bám” mọi biểu cảm, mọi khoảnh khắc lộ diện, mọi dấu hiệu “tươi tắn” hay “u buồn”. Người ta thậm chí còn mỉa mai: giá như báo chí tường thuật trực tiếp “đám tang” như cách từng phút cập nhật một trận chung kết bóng đá, thì chắc cả trăm triệu người cũng được mời vào… thương tiếc tập thể. Nghe chua chát, nhưng nó chạm đúng tâm lý công chúng: không phải ai cũng khóc vì câu chuyện, mà nhiều người bực vì cách câu chuyện bị vắt kiệt.

Trên mạng, bình luận bùng nổ theo hai dòng cảm xúc đối nghịch: một phía vẫn chia sẻ sự đồng cảm với người nuôi thú cưng, phía còn lại thì châm biếm báo chí “cạn vốn”, “hết chuyện”, “tin nhảm nhí mà cũng tường thuật”, thậm chí đặt câu hỏi về sự lệch pha: thiên tai, tai nạn, những phận người nghèo khổ… đôi khi không được bám sát bằng một câu chuyện showbiz. Nhiều lời lẽ đi quá đà cũng xuất hiện—và đó lại là một dấu hiệu khác của thời đại: khi truyền thông làm quá, đám đông đáp lại bằng sự cay nghiệt.

Rốt cuộc, chuyện đáng buồn nhất không hẳn là một chú chó ra đi. Đáng buồn hơn là việc nỗi buồn riêng tư bị biến thành “mỏ view” công khai, rồi kéo theo một cuộc đua tiêu đề như thể xã hội không còn gì quan trọng để nói. Thú cưng có thể là một thành viên trong gia đình—điều đó xứng đáng được tôn trọng. Nhưng báo chí, nếu còn muốn giữ phẩm giá nghề nghiệp, cũng cần biết điểm dừng: có những mất mát nên được tiễn bằng sự im lặng vừa đủ, chứ không phải bằng một “series nhiều tập” câu view đến mức khiến người ta… ngán ngẩm.

Năm 2025, Sài Gòn nhận 10,5 tỷ USD kiều hối – con số được mô tả là cao nhất từ trước tới nay. Ngày 30/12 dẫn lời bà Trần Thị Ngọc Liên, Phó giám đốc Ngân Hàng Nhà Nước Chi Nhánh Khu Vực 2, cho biết lượng kiều hối này tăng 10,5% so với năm 2024. Chín tháng đầu năm, kiều hối về Sài Gòn đã đạt 7,94 tỷ USD, chiếm khoảng 60% tổng kiều hối về Việt Nam. Nghĩa là chỉ trong ba tháng cuối năm, dòng tiền tăng thêm khoảng 2,5 tỷ USD – vừa được giải thích là phục vụ tiêu dùng, vừa bổ sung vốn cho sản xuất-kinh doanh.

Nhưng kỷ lục đôi khi không chỉ là tiếng pháo hoa. Nó cũng có thể là… tiếng gõ cửa của nỗi lo.

10,5 tỷ USD: con số “đẹp” và cái bóng phía sau

Nếu chỉ nhìn thống kê, đây là một “mùa bội thu” ngoại tệ. Nguồn tiền đến từ Châu Á (50%), Châu Mỹ (30%), Châu Âu (9%), Úc (8,4%). Đáng chú ý, kiều hối từ Châu Phi tăng hơn 150%, chiếm khoảng 2% – một chi tiết nhỏ nhưng gợi nhiều câu hỏi về những dòng người đi xa, và những điểm đến mới của lao động Việt.

Về phía cơ quan quản lý, bà Liên lý giải dòng kiều hối tăng là nhờ thành phố “năng động, sáng tạo”, được hỗ trợ bởi “kinh tế vĩ mô ổn định, chính sách tỷ giá linh hoạt, mặt bằng lãi suất ổn định.” Nghe rất đúng bài bản.

Nhưng đời sống ngoài kia lại thường không nói bằng “bài bản”.

Vì sao càng khó… kiều hối càng đổ về?

Trong rất nhiều cuộc trò chuyện dân gian, người ta không gọi kiều hối là “nguồn lực”, mà gọi thẳng: tiền cứu nguy.

Khi thất nghiệp lan rộng, vật giá leo thang, người ta thắt lưng buộc bụng. Và khi trong một thành phố mà “cứ hai gia đình có ít nhất một người đang ở nước ngoài” (như cách nhiều người cảm nhận), thì kiều hối không còn là chuyện “gửi thêm cho vui”, mà thành miếng cơm manh áo: tiền nhà, tiền học, tiền thuốc, tiền nợ, tiền duy trì một cuộc sống tối thiểu để khỏi trượt dài.

Nhiều bình luận trên mạng cũng xoáy vào điểm này: phần lớn kiều hối đến từ xuất khẩu lao động – những người đi làm xa, gửi về cho gia đình, chứ không phải gửi “cho ai” khác. Có người nói thẳng: gửi về là để cha mẹ sống đỡ khổ, chứ trong nước có mấy ai dám đem tiền về kinh doanh giữa rủi ro bủa vây.

Kỷ lục kiều hối, theo cách đó, đôi khi là bản đồ của… thiếu thốn.

Đô la không thù địch: nó đang gánh điều gì?

Một ý kiến khá phổ biến là: nếu không có kiều hối – tức đô la thật chảy về – thì áp lực tỷ giá sẽ nặng hơn. Dân mạng nói kiểu “mộc”: không có đô la gửi về, biết đâu đổi 30 ngàn mới được 1 USD. Câu nói có thể phóng đại, nhưng tâm trạng thì rất thật: ngoại tệ là cái phao.

Khi một nền kinh tế cần ngoại tệ để cân bằng nhập khẩu, trả nợ, giữ ổn định thị trường tiền tệ… thì kiều hối trở thành nguồn bù đắp đáng kể. Và thế là có nghịch lý chua chát: càng nhiều người phải đi xa, dòng đô la càng dày, bề mặt ổn định càng dễ giữ.

Ổn định… đôi khi được dựng lên bằng những chuyến bay một chiều của lao động.

Không ít người nhắc: kiều hối chảy vào gia đình là chính – giúp tăng sức mua, trang trải sinh hoạt, cứu những khoản thiếu hụt. Nhưng cũng có bình luận bức xúc về cảm giác “bị ép giá”, bị thiệt thòi khi đổi tiền, hoặc về chuyện đồng tiền mồ hôi đã bị trừ phí, trừ thuế nơi xứ người, về tới quê nhà lại phải “chịu thêm” đủ kiểu hao hụt.

Ở chiều ngược lại, cũng xuất hiện những lời mỉa mai, công kích, quy chụp nhau theo phe phái – kiểu “ai gửi, ai không gửi.” Những câu đó ồn ào, nhưng rốt cuộc vẫn không thay đổi một sự thật giản dị: khi cha mẹ ở nhà thiếu, con cái ở xa sẽ gửi. Không phải vì khẩu hiệu, mà vì ruột thịt.

Và thế là kỷ lục kiều hối vừa có ánh sáng của tình thân, vừa có cái bóng của bất an: nếu trong nước đủ sống, đủ làm, đủ an toàn cho đồng tiền, liệu dòng gửi về có phải “căng” đến vậy không?

Kỷ lục đáng mừng… hay tín hiệu đáng sợ?

10,5 tỷ USD có thể là “thành tích” trên báo cáo. Nhưng với nhiều gia đình, đó là một chiếc phao bắt buộc. Nó nói rằng Sài Gòn vẫn là nơi gom dòng tiền, nơi nhu cầu tiêu dùng lớn, nơi người thân còn trông vào nhau để chống chọi. Nó cũng nói rằng xuất khẩu lao động và người Việt xa xứ đang âm thầm gánh một phần áp lực của nền kinh tế bằng mồ hôi, bằng tuổi trẻ, bằng những năm tháng sống xa nhà.

Nên nếu hỏi “nguyên nhân rùng rợn” đằng sau kỷ lục kiều hối là gì, có lẽ câu trả lời không nằm trong một khẩu hiệu đẹp. Nó nằm trong một bức tranh rất người: khi đời sống chật vật, người ta phải dựa vào người thân ở xa. Và khi một thành phố phải sống nhờ những phong bì đô la từ nửa vòng trái đất, kỷ lục ấy… vừa là tin vui, vừa là tiếng thở dài.

ĐẶC PHÁI VIÊN CỦA TẬP CẬN BÌNH BÁN ĐỨNG MADURO CHO MỸ, CƠN ÁC MỘNG CỦA BẮC KINH ĐÃ ĐIỂM



Vụ này có thật hay không, lão Tập đã bán đứng Maduro cho Hoa Kỳ???