Có gì mới trong thỏa thuận khoáng sản với Ukraine: Hé lộ ra điều mà ông Zelensky không chấp nhận

[trungthuc]

Trong một phiên bản trước đó của sự thỏa thuận mà Ukraine đã đồng ý về nguyên tắc trước khi Tổng thống Zelensky đến thăm Tòa Bạch Ốc vào tháng trước, có các điều khoản có vẻ thuận lợi hơn cho Ukraine.

Thỏa thuận về khoáng sản giữa Mỹ-Ukraine có nhiều sự thay đổi mới
Theo Reuters (29/3), Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine sẽ không chấp nhận bất cứ thỏa thuận nào về quyền khai thác khoáng sản sẽ đe dọa đến sự hội nhập của nước này với liên minh châu Âu và NATO.

Đồng thời, ông cũng nói rằng, hãy còn quá sớm để đưa ra đánh giá về sự thỏa thuận về khoáng sản được bổ sung đáng kể do Washington đề xuất ra.

Ông Zelensky cho biết thêm rằng, văn bản mới này "hoàn toàn khác" so với một thỏa thuận khung trước đó mà ông đã định ký với Tổng thống Mỹ Donald Trump trước khi cuộc đàm phán song phương đã trở nên căng thẳng vào tháng trước.

"Nội dung đã có nhiều sự thay đổi. Chúng tôi sẽ nghiên cứu đề xuất này rồi sau đó mới có thể nói chuyện tiếp", Tổng thống Zelensky phát biểu tại một cuộc họp báo ở Kiev.

Theo bản tóm tắt mà Reuters đã xem qua, đề xuất mới nhất của Mỹ yêu cầu phía Kiev phải gửi cho Washington toàn bộ lợi nhuận từ một quỹ kiểm soát tài nguyên của Ukraine cho đến khi nào Ukraine đã hoàn trả toàn bộ số tiền viện trợ trong thời chiến của Mỹ, cộng với lãi suất 4% mỗi năm.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. (Ảnh: Reuters)

Tuy nhiên, Tổng thống Zelensky cũng nói thêm rằng, "Kiev cũng sẽ không công nhận hàng tỷ USD viện trợ trước đây của Mỹ là các khoản vay".

Phó Thủ tướng Yulia Svyrydenko nói với giới lập pháp rằng, Kiev sẽ chỉ đưa ra lập trường về dự thảo mới sau khi đạt được sự đồng thuận giữa 2 bên. Bà cho biết, cho đến lúc đó, mọi sự thảo luận công khai sẽ chỉ có hại mà thôi.

Một nguồn tin khác của Ukraine cho biết toàn bộ tài liệu do Mỹ đề xuất có rất nhiều chi tiết đáng nói.

Hé lộ những điểm mới trong thỏa thuận khoáng sản giữa Mỹ-Ukraine
Reuters trích dẫn từ ba nguồn tin thân cân cho biết, các cuộc đàm phán đang diễn ra cho thấy Washington đã liên tục cho sửa đổi các đề xuất vốn có. Bản dự thảo mới nhất không đưa ra bất cứ bảo đảm an ninh nào cho tương lai cho Ukraine và yêu cầu nước này phải đóng góp vào một quỹ đầu tư chung lấy từ toàn bộ thu nhập từ việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên do các công ty thuộc chính phủ và tư nhân phụ trách.

Theo bản tóm tắt này, thỏa thuận quy định ra rằng Washington được trao quyền ưu tiên mua các nguồn tài nguyên đã khai thác và thu hồi toàn bộ số tiền đã trao cho Ukraine kể từ năm 2022, cộng với lãi suất 4%/năm, trước khi Ukraine bắt đầu được tiếp cận với lợi nhuận của quỹ này.

Theo số liệu thống kê của Bộ Tài chính Ukraine, doanh thu ngân sách năm 2024 của Ukraine bao gồm 1,2 tỷ USD tiền thuê đất để sử dụng tài nguyên dưới lòng đất, 1,8 tỷ USD tiền cổ tức và các khoản thanh toán khác từ cổ phần chính phủ trong các công ty và 19,4 tỷ USD từ lợi nhuận tại các công ty do chính phủ phụ trách và kiểm soát.

Quỹ đầu tư chung sẽ do Tổng công ty Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ phụ trách và có một hội đồng gồm có năm người, ba người do Mỹ bổ nhiệm và hai người do Ukraine đưa vào. Quỹ sẽ được chuyển đổi thành ngoại tệ và được phép chuyển ra nước ngoài.

Một phiên bản trước đó của thỏa thuận mà Ukraine đã đồng ý về nguyên tắc trước khi Tổng thống Zelensky đến thăm Nhà Trắng vào tháng trước, có các điều khoản có vẻ thuận lợi hơn cho Ukraine.

Trong đó có việc đề xuất ra một quỹ đầu tư chung với Ukraine đóng góp 50% số tiền thu được từ lợi nhuận trong tương lai của các nguồn tài nguyên thiên nhiên do chính phủ nắm quyền sở hữu.

Kiev cho biết phiên bản trước chỉ là thỏa thuận khung tạo cơ sở cho một thỏa thuận chi tiết hơn sẽ phải được bàn bạc và thống nhất sau.

Chuyến thăm của Tổng thống Zelensky vào ngày 28/2 kết thúc bằng việc Tổng thống Trump chỉ trích ông tại Phòng Bầu dục, sau đó là Washington cho ngừng mọi sự hỗ trợ tình báo và viện trợ quân sự cho Ukraine.

Kể từ đó, ông Zelensky đã hành động rất thận trọng, nhiều lần cảm ơn Mỹ vì đã hỗ trợ về mọi mặt trước đây.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã dẫn đầu các cuộc đàm phán về thỏa thuận khoáng sản. Trong một cuộc phỏng vấn với Fox News hồi đầu tuần này, ông cho biết Mỹ đã "chuyển một tài liệu hoàn chỉnh cho các giao dịch đối tác kinh tế" và Washington hi vọng "thậm chí có thể nhận được chữ ký vào tuần tới".