Cuộc chiến pháp lý trong gia đình cựu tổng thống Nelson Mandela

Trong khi người Nam Phi tiếp tục thắp nến cầu nguyện cho cựu Tổng thống Nelson Mandela, người đang ốm thập tử nhất sinh trong bệnh viện, gia đình ông lại lôi nhau ra tòa vì những tranh cãi liên quan tới các khúc xương của ba người con đã chết của ông, cùng nhiều vấn đề sâu xa khác.
Phiên tòa diễn ra vào đầu tuần này ở thị trấn Mtatha, sau khi 16 thành viên gia đình Nelson Mandela khởi kiện cháu trai của ông là Mandla Mandela, đòi trả lại di cốt của ba người đã chết.

Mandla Mandela (người cao nhất), trong một lễ tang của gia tộc diễn ra hồi đầu năm

Trưởng tộc bị kiện
Theo các thành viên trong gia đình, Mandla, người là trưởng tộc abaThembu, đã bí mật khai quật di cốt các con ông Nelson trong đêm cách nay 2 năm mà không thông báo với gia đình. Khi gia đình tiến hành khai quật các ngôi mộ vào tuần trước, họ đã chẳng tìm thấy mẩu xương nào.
Báo chí Nam Phi nói rằng Mandla sau đó đã mang các khúc xương tới chôn tại Mvezo, cũng là nơi sinh của Nelson Mandela. Động thái này nhằm đảm bảo cựu Tổng thống Nam Phi sẽ được đưa về đây chôn cất, bởi một trong các ước nguyện của ông là được chôn cất gần con cái.
Nhưng hành động của Mandla bị "tố" là không mang mục đích tình cảm. Ông ta đang cho xây dựng một trung tâm du lịch ở Mvezo, gồm một khách sạn và các cơ sở nghỉ ngơi giải trí khác.
Các thành viên đứng dưới trướng của Makaziwe nói rằng các di cốt phải được đưa trở lại phần mộ của gia đình nằm ở Qunu, ngôi làng quê nhà của ông Mandela. Tòa đã thuận theo yêu cầu của Makaziwe và ra phán quyết đòi Mandla phải trả lại di cốt.
Ngoài việc khởi kiện, Makaziwe và người của bà còn yêu cầu cảnh sát vào cuộc. Tờ Port Elizabeth Herald cho biết nhà chức trách đã mở một cuộc điều tra hình sự nhằm vào Mandla vì tội danh đào mộ trái phép.


Động cơ tiền bạc
Cuộc tranh cãi trong gia đình Mandela đã khiến cả nước Nam Phi kinh hoảng. Nó khác xa với hình ảnh về sự hòa giải và khoan dung mà Nelson Mandela đại diện cho đất nước. Nó khiến nhiều người Nam Phi buồn và kinh tởm.
"Tại sao những chuyện như thế này lại có thể xảy ra?" - Alphina Kutu, một y tá mới viếng thăm Mandela tại bệnh viện nơi ông điều trị nói - "Tôi cảm thấy quá buồn". Cô chia sẻ rồi hướng mắt nhìn ra những bó hoa, các lá thư, tranh vẽ và những thứ khác mà người dân Nam Phi chất đống ngoài cửa bệnh viện, cầu mong cho Mandela chóng khỏe trở lại.
Với việc sức khỏe của Mandela đang yếu dần, một số người thấy rằng cuộc chiến xung quanh các di cốt con cái của ông thực chất là cuộc tranh giành kiểm soát vị thế số một trong gia tộc, cũng như tiền bạc được tạo ra xung quanh thương hiệu Mandela.

Cảnh sát đã phải phá cổng vào nhà Mandla để tìm di cốt

Makaziwe còn đang dính líu tới một phiên tòa khác tranh giành quyền kiểm soát một quỹ tín thác có chứa tiền thu từ việc bán các tác phẩm nghệ thuật in hình bàn tay của Mandela.
Mandla đã nắm vị trí trưởng tộc sau khi cha đẻ Makgato qua đời hồi năm 2005 và Nelson Mandela đã trao lại cho đứa cháu trọng trách chỉ huy gia tộc. Song báo chí Nam Phi dẫn lời người em cùng cha khác mẹ của Mandla là Ndaba, nói rằng ông này sinh ra khi mẹ đẻ chưa kết hôn với Makgato và vì thế theo quy định truyền thống, không có quyền trở thành trưởng tộc.
"Mandla là kẻ thèm khát quyền lực, tự huyễn hoặc về bản thân và chỉ quan tâm tới chính mình" - Ndaba nói với tờ Daily Dispatch. Ndaba nói rằng mình đứng thứ hai trong danh sách kế vị chức trưởng tộc, nhưng không có ý định "tiếm ngôi" từ tay người anh.
Một số tờ báo còn cho biết gia tộc đang có kế hoạch tước bỏ vị trí trưởng tộc của Mandla và cấm ông tham dự lễ tang của Nelson Mandela, nếu nhà lãnh đạo ốm yếu qua đời.


Cần phải hòa giải
Phiên tòa mới đây liên quan tới phần mộ của các con Nelson gồm con trai Makgato, con trai Thembekile, và con gái Makaziwe. Tất cả những đứa con này đều ra đời từ cuộc hôn nhân dầu của ông với bà Evelyn Mase.
Gia đình Nelson Mandela phải chịu nhiều thảm kịch tới mức đã có lúc người ta so sánh nhà ông với gia tộc Kennedy ở Mỹ. Mandela đã tận mắt chứng kiến con gái Makaziwe qua đời vì bệnh sởi khi bà mới chỉ là trẻ sơ sinh.
Ông không thể tới đám ma của Thembekile, người chết do tai nạn giao thông, vì đang phải ngồi tù. Và cái chết của Makgato, liên quan tới một căn bệnh do AIDS gây ra, đã tới vào thời điểm AIDS vẫn bị xem là một vết nhơ trong xã hội Nam Phi.
Hôm 3/7, cuộc chiến đã tạm kết thúc khi cảnh sát phá cổng vào nhà Mandla để tìm di cốt các con của ông Nelson. Một phát ngôn viên của Manda nói rằng ông đồng ý tuân theo lệnh tòa và sẽ trả lại di cốt cho gia đình.
Tuy nhiên tuyên bố của Mandla có nói rằng ông này sẽ tiếp tục chống lại lệnh tòa. Theo Mandla, lệnh của tòa là sai trái và lẽ ra người ta không bao giờ nên đưa vấn đề đòi di cốt ra tòa. Mandla còn nói rằng ông đã bị ném bùn từ tứ phía và sẽ tổ chức một cuộc họp báo trong ngày 4/7 để làm sạch tên tuổi của mình.
Cuộc chiến trong gia đình Mandela hiển nhiên đã khiến các lãnh đạo đất nước không thể ngồi yên. Gwede Mantashe, Tổng bí thư đảng Đại hội Các dân tộc Phi (ANC) cầm quyền đã kêu gọi các thành viên trong gia đình nhớ rằng Nelson Mandela đã đứng lên đấu tranh vì sự hòa giải. "Gia đình phải nhìn vào Mandela và thấy rằng ông là người đóng vai trò đoàn kết" - Mantashe nói - "Họ phải hòa giải. Họ phải nói chuyện với nhau và tìm ra được một cái đích chung" .
Tường Linh