Chuyện ở "làng hoàn lương" của các nữ "giang hồ"

Cách tâm thành phố Đà Nẵng khoảng 40 km về phía Tây Bắc, có một ngôi làng nằm lọt thỏm giữa bốn bề núi rừng của những công dân đặc biệt trú ngụ. Tại nơi đây, người địa phương hay gọi là thung lũng hoàn lương hay làng hoàn lương của các nữ giang hồ.

• 
  
  
  

Cơ cực phận gái mưu sinh
Mấy ai biết được, xóm Bầu Bàng (thôn Lộc Mỹ, xã Hòa Bắc, huyện Hòa Vang, TP. Đà Nẵng) - vùng đất nằm tách biệt ở thượng nguồn sông Cu Đê, từng là chốn dừng chân của hàng chục thân phận phụ nữ đã một thời lầm lỗi, từ nhiều nơi hội tụ về. Sau một thời gian dài được giáo dưỡng ở trung tâm, các nữ giang hồ 05-06 mỗi người một hoàn cảnh khác nhau nhưng họ cùng chung suy nghĩ là mặc cảm với tội lỗi, không còn biết đi đâu, và rất sợ bản thân mình hoàn lại con đường cũ.

Chị Phúc và chị Nguyệt làm thuê kiếm sống

Theo như lời kể của chị em, thì ngày trước xóm Bầu Bàng hoang vu lắm, người không có, xung quanh chỉ toàn là rừng với rừng. Các chị che tạm túp lều, sau đó kiếm công việc làm thuê, làm mướn hay đi rừng hái củi bán sống tạm qua ngày. Cuộc sống những ngày đầu ở nơi đây thật không dễ như những gì họ tưởng. Đất đai thì không có, chỉ trông chờ vào việc làm thuê cho người khác để kiếm. Nhưng, hầu hết người dân địa phương ở đây vẫn còn tâm lý lo ngại về phẩm chất cũng như sợ những nữ trại viên không làm được những công việc nặng nhọc của nhà nông.
Chị Phúc hồi tưởng lại ngày tháng gian khổ ấy mà bồi hồi xúc động: Tụi tôi ra trại không ai dám thuê làm gì hết, chủ yếu vào rừng kiếm củi. Thân gái chân yếu tay mềm mà hằng ngày phải vào rừng phát cật lực mới được gánh củi bán (5.000đ/gánh) chỉ đủ đổi lấy rau, củ. Chị em phải mất một thời gian dài tiếp cận dần và làm thử thì họ mới nhận. Từ chỗ làm thuê, qua những cuộc trò chuyện, những lời thăm hỏi, quan tâm lẫn nhau, làng hoàn lương không còn bị cô lập, bị mọi người xa lánh và tự ti mặc cảm nữa.


Còn chị Hà Thị Thu Thủy, 57 tuổi lại gặp phải một hoàn cảnh khác. Từ nhỏ chị đã không biết mặt cha mẹ, sống lang bạt bán thân nuôi miệng và vướng vào nghiện ngập. Năm 1979, chị bị bắt vào trại, đến năm 1983 được ra trại đi làm công nhân. Sau đó chị bỏ làm, tiếp tục quay lại con đường cũ và bị bắt vào trại phục hồi nhân phẩm. Rồi những tháng ngày trong trại, chị đã tìm được hạnh phúc của mình. Hai vợ chồng dựng túp lều ở gần trại và làm thuê kiếm sống qua ngày. Một thời gian sau, vợ chồng chị cũng dành dụm mua được ngôi nhà nhỏ nhưng đã nhiều năm trôi qua mà vẫn không có con. Đến năm 2001, chồng chị bệnh nặng qua đời bỏ lại mình chị lẻ bóng.
Những vất vả thiếu thốn trong cuộc sống vật chất không là gì so với nỗi niềm tủi nhục, cơ hàn đến cùng cực mà chị em đã phải trải qua. Nhưng nhờ yêu thương, sự đùm bọc, che chở bảo ban nhau, chị em cảm thấy thanh thản để sống tiếp những năm tháng còn lại của cuộc đời mình.


"Hồi sinh" trên mảnh đất mới
Lúc bị bắt vào trại, đa số các chị em nghĩ rằng: Cuộc đời mình lầm lỡ làm gái thì khó có thể tìm được hạnh phúc cũng như không khỏi tiếng xấu của người đời. Nhưng rồi, sau thời gian học ở trung tâm, họ dần giác ngộ ra nhiều thứ, lại thêm có cơ hội được tiếp xúc với những người đàn ông cùng trại. Trong họ lại dậy lên niềm khát khao có được mái ấm gia đình, có được người mình yêu thương. Và, cuộc sống như ươm mầm trở lại. Qua những cay đắng, tủi phận của cuộc đời, các nữ giang hồ lại tìm được niềm vui, hạnh phúc của chính mình.


Bên cạnh đó, một số người không chồng con như chị Võ Thị Lực - vốn là một trại viên ở Trung tâm Giáo dục dạy nghề 05-06. Mặc cảm về quá khứ, chị không trở về với gia đình mà ở lại nơi đây sống trong sự yêu thương, giúp đỡ của chị em cùng cảnh ngộ. Đặc biệt, nhờ sự quan tâm của chính quyền, đoàn thể và nhân dân địa phương như các cán bộ phụ nữ thường xuyên gần gũi, động viên chị và trở thành chỗ dựa tinh thần cho chị trên hành trình tái hòa nhập.
Biết chị Lực khát khao mơ ước có một căn nhà nhỏ, Hội Phụ nữ xã đã vận động quyên góp từ cán bộ, hội viên cùng các cơ quan, đơn vị đóng trên địa bàn và tổ chức một đêm văn nghệ gây quỹ giúp đỡ phụ nữ nghèo với tổng số 20 triệu đồng. Từ số tiền đó, Hội đã khởi công xây dựng một căn nhà để tặng chị Lực và đặt tên là “Mái ấm tình thương”.


Một cặp cựu trại viên khác là anh Phạm Văn Tài (49 tuổi) và chị Nguyễn Quyên (54 tuổi) đã được trung tâm 05-06 đồng ý cho kết duyên với nhau trong trại năm 1991. Sau một năm ra trại, cả hai đồng lòng về sinh sống ở Lộc Mỹ. Một năm sau, anh chị sinh cháu gái Huyền My kháu khỉnh. Được cha mẹ lo cho đến trường học bằng bạn bằng bè, nay cháu cũng đã tốt nghiệp xong lớp 10, đang tìm kiếm việc làm ở Đà Nẵng.
Con đường vào trại của vợ chồng chị Quyên, anh Tài khác với nhiều trại viên khác, đó là chuyện bỏ gia đình đi lang thang, không có giấy tờ tùy thân. Cạnh nhà chị Quyên, chị Trần Thị Minh Nguyệt (57 tuổi) thời còn niên thiếu chị được mệnh danh là kiều nữ bởi nhan sắc nhất nhì ở vùng đất Chu Lai (Quảng Nam). Do ba mẹ mất từ nhỏ nên lớn lên chị sớm bị sa ngã vào vòng xoáy buôn phấn bán hương.
Cũng không mảnh giấy tờ tùy thân, năm 1979 chị bị hốt vào trung tâm phục hồi nhân phẩm. Rời trại, được chị Phúc, chị Quyên động viên về Lộc Mỹ sống chung đến bây giờ. Tui vốn phải nhiều năm sống cô lập giữa đời, nên bây giờ quen rồi cảnh tự sống, tự làm, tự ăn. ở đây có chị, có em cùng cảnh ngộ để đêm về chuyện trò với nhau sau ngày làm việc là mừng lắm rồi”, chị Nguyệt tâm sự.


Xuân về thung lũng hoàn lương
Bước đường hoàn lương của những cựu trại viên ở thôn Lộc Mỹ khiến chúng tôi cảm phục. Ngày lại ngày, họ rau cháo nuôi nhau, cùng sẻ chia sướng khổ, vui buồn, học tập nhau phát triển kinh tế, phát triển đồi rừng. Sống bên nhau như vậy là hạnh phúc rồi. “Chúng tôi bây giờ ai cũng cầu mong cái ngày buồn xưa ấy, ông trời để ngủ yên”, chị Phúc nói.

Chị Quyên trên đường đi làm rẫy

Xã hội hôm nay đã thực sự xích gần hơn với những người một thời lầm lỗi, trở lại đời thường sống cuộc sống hoàn lương. Câu chuyện của vợ chồng anh Nguyễn Văn Sáu - chị Bùi Thị Sĩ ở xóm hoàn lương đã nói lên tất cả. Anh Sáu vốn là thanh niên thành phố Đà Nẵng, đến Lộc Mỹ làm kinh tế mới. Gặp chị Sĩ, anh hiểu rõ chị là nữ trại viên 05-06, từng lấm bụi trần phải vào trại phục hồi nhân phẩm nhưng anh Sáu vẫn quyết định kết duyên với chị mặc cho ba mẹ và những người thân trong gia đình quyết liệt phản đối. Hạnh phúc là một cái gì đó rất giản dị, bởi khi con người ta thực sự vượt qua được những toan tính, dị nghị của đời thường để rồi sống thật với bất hạnh của chính mình, thì đó chính là hạnh phúc các anh chị phóng viên ạ!..


Chúng tôi hiểu tâm tư tình cảm của anh. Nên duyên năm 1986, thuận vợ thuận chồng khai hoang vỡ đất, hôm nay cái ăn cái mặc của vợ chồng anh không đến nỗi nào. Trong nhà cũng có cái xe máy để đi, ti vi, đầu máy để xem, có con trâu, con bò làm vốn. Anh Sáu bảo rằng: "Trên đời không có ai không lầm lỡ, vợ tôi có thể lầm lỡ với xã hội, với chính cô ấy, nhưng với tôi, cô ấy mãi mãi trong sáng, thiêng liêng. Khâm phục anh, người dân nơi đây tín nhiệm bầu anh làm phó trưởng thôn phụ trách kinh tế. Những việc anh làm đều được bà con chòm xóm noi theo, học hỏi”.


Một mùa xuân mới đang về. Trên thửa đất trồng cây thuốc lá, nhìn chị Phúc, chị Nguyện cùng các cựu trại viên khác say xưa chăm sóc cây, khuôn mặt ai đó cũng rạng ngời niềm hân hoan, chúng tôi thấy mừng cho họ. Và chúng tôi biết, tương lai của họ đang rất rạng ngời. Trưởng thôn Lộc Mỹ, ông Phạm Tân Minh còn đó những muộn phiền với cuộc sống cơ cực của người dân giữa thung lũng này, nhưng rất phấn khởi khi nhắc đến chặng đường hướng thiện của 19 hộ dân cựu trại viên 05-06. Theo ông Minh thì xóm hoàn lương đã chiếm gần 1/3 số hộ dân đang sinh sống trong toàn thôn. Những năm qua, được sự giúp đỡ của chính quyền địa phương các cấp, tất cả các hộ đã được hỗ trợ xóa nhà tạm, từng bước ổn định cuộc sống.

Trần Hoàn