Nguy hiểm tiềm ẩn từ hạt vi nhựa trong thức ăn hàng ngày

[june04]

Theo một nghiên cứu mới đây từ Đại học Cornell (Hoa Kỳ) vào năm 2024, con người đang tiếp xúc với lượng vi nhựa nhiều hơn bao giờ hết trong lịch sử.

Nghiên cứu chỉ ra rằng mức tiêu thụ vi nhựa đã gia tăng gấp 6 lần trên toàn cầu kể từ năm 1990, với sự gia tăng mạnh mẽ ở các quốc gia thuộc Châu Á, Châu Phi và Châu Mỹ. Đặc biệt, Trung Quốc và Hoa Kỳ là những quốc gia có mức tiêu thụ vi nhựa cao nhất, thông qua thực phẩm, nước uống và không khí.

Những hạt vi nhựa này đã được phát hiện trong nhiều bộ phận cơ thể con người như máu, phổi, sữa mẹ, và gần đây nhất là trong não.

Phân tích dữ liệu từ 109 quốc gia cho thấy rằng sự phân bố vi nhựa trên toàn cầu là không đều, với các nước Đông Nam Á có tỷ lệ hấp thụ cao nhất. Một số khu vực ở đây đã ghi nhận mức tiêu thụ vi nhựa vượt quá 50 lần so với năm 1990. Ngoài ra, một số khu vực ở Trung Đông, Bắc Phi và Scandinavia cũng đang trở thành điểm nóng về mức tiêu thụ vi nhựa.

Indonesia dẫn đầu thế giới với lượng vi nhựa hấp thụ vào chế độ ăn uống lên tới 15g mỗi tháng - tương đương với hơn một thìa nhựa mỗi người. Malaysia đứng thứ hai với 12g hàng tháng, trong khi Việt Nam và Philippines cũng ghi nhận mức tiêu thụ 11g mỗi tháng mỗi người.

Theo một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Environmental Research vào tháng 2/2024, 90% mẫu protein từ động vật và thực vật đều có dấu hiệu nhiễm vi nhựa, với các mảnh polymer nhỏ có kích thước từ dưới 5mm xuống tới 1 micromet. Những hạt nhỏ hơn 1 micromet được gọi là hạt nano nhựa và cần thiết phải đo bằng đơn vị phần tỷ mét.

Theo một nghiên cứu được thực hiện vào năm 2021, ngay cả những người tuân thủ chế độ ăn chay cũng không thể thoát khỏi nguy cơ tiếp xúc với vi nhựa. Cụ thể, nghiên cứu được công bố trên tạp chí Environmental Science cho biết rằng từ 52.050 đến 233.000 hạt nhựa có kích thước dưới 10 micromet - kích thước tương đương một giọt mưa - có mặt trong nhiều loại trái cây và rau quả.

Trong số này, táo và cà rốt là những loại sản phẩm bị ô nhiễm nhiều nhất, với hơn 100.000 hạt vi nhựa trên mỗi gam. Cà rốt chứa các hạt nhỏ nhất, trong khi rau diếp lại có những mảnh nhựa lớn nhất và cũng là loại rau ít bị ô nhiễm nhất.

Thậm chí, muối cũng có thể “bị đóng gói bằng nhựa.” Một nghiên cứu vào năm 2023 chỉ ra rằng muối hồng Himalaya thô khai thác từ lòng đất chứa nhiều vi nhựa nhất, tiếp theo là muối đen và muối biển. Thêm vào đó, đường cũng được xác định là "một con đường quan trọng" dẫn đến việc con người tiếp xúc với các chất ô nhiễm vi mô này, theo một nghiên cứu năm 2022.

Ngay cả túi trà cũng không nằm ngoài cuộc chiến chống ô nhiễm. Nhiều loại túi trà được chế tạo từ nhựa có khả năng thải ra một lượng lớn hạt vi nhựa vào môi trường. Một nghiên cứu của các nhà khoa học tại Đại học McGill, Quebec, Canada, chỉ ra rằng khi pha một túi trà nhựa, có thể có tới 11,6 tỷ hạt vi nhựa và 3,1 tỷ hạt nano nhựa được phát tán vào nước.

Ngoài ra, gạo cũng góp phần không nhỏ vào vấn đề này. Một nghiên cứu từ Đại học Queensland, Úc, cho thấy mỗi 100g gạo mà chúng ta tiêu thụ có thể chứa từ 3-4mg nhựa. Đặc biệt, con số này tăng lên 13mg cho mỗi khẩu phần ăn nếu là gạo ăn liền.

Nước đóng chai cũng không nằm ngoài danh sách này. Theo một nghiên cứu mới nhất vào tháng 3/2024, một lít nước - tương đương với hai chai nước đóng chai tiêu chuẩn - có thể chứa tới 240.000 hạt nhựa, bao gồm cả nhựa nano từ bảy loại nhựa khác nhau.

Để giảm thiểu việc tiêu thụ hạt vi nhựa, Sherri Mason, Giám đốc Phát triển bền vững tại Penn State Behrend (Hoa Kỳ), đã nhấn mạnh rằng mức độ ô nhiễm trong nước đóng chai củng cố khuyến nghị lâu nay từ các chuyên gia, đó là nên sử dụng nước máy từ các bình thủy tinh hoặc thép không gỉ để hạn chế tiếp xúc. Bà cũng cho biết điều này cũng áp dụng cho các loại thực phẩm và đồ uống được đóng gói bằng nhựa.

“Mọi người thường không nghĩ rằng nhựa có thể phát tán từ chai nước hay các dụng cụ thực phẩm bằng nhựa, nhưng sự thật là như vậy”, bà nói. “Giống như cách cơ thể chúng ta liên tục rụng tế bào da, nhựa cũng đang rụng những mảnh nhỏ tại các điểm như khi mở hộp nhựa đựng salad hoặc miếng pho mát được bọc bằng nhựa”.

Trong khi các nhà khoa học tiếp tục nghiên cứu về loại nhựa mà chúng ta tiêu thụ, có một số biện pháp mà chúng ta có thể thực hiện để giảm thiểu tiếp xúc với nhựa:

- Tránh ăn các thực phẩm được đựng trong hộp nhựa; hãy tìm lựa chọn thực phẩm được chứa trong hộp thủy tinh, tráng men hoặc giấy bạc.

- Chọn mặc quần áo làm từ vải tự nhiên và ưu tiên sản phẩm tiêu dùng được làm từ vật liệu tự nhiên.

- Không nên sử dụng lò vi sóng để hâm nóng đồ nhựa. Thay vào đó, hãy hâm nóng thực phẩm trên bếp hoặc dùng đồ thủy tinh trong lò vi sóng.

- Cố gắng tiêu thụ nhiều thực phẩm tươi và hạn chế việc mua thực phẩm chế biến và siêu chế biến được bao bọc trong nhựa.