'Học thuyết Monroe mới' dưới thời Tổng thống Trump có gì đặc biệt?

[troopy]

Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cập đến "học thuyết Monroe mới", "học thuyết Donroe" khi nói về quyết định tấn công Venezuela và bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro.

Theo News Nation, cụm từ "học thuyết Monroe mới" hay "học thuyết Donroe" mà ông Trump sử dụng, cũng được các chuyên gia chính sách đối ngoại đặt ra để mô tả cách tiếp cận của Tổng thống Mỹ đối với chính sách đối ngoại và việc tăng cường kiểm soát của Mỹ ở Tây bán cầu.

Tên gọi "Donroe" trong đó là chơi chữ dựa trên học thuyết Monroe, ghép với chữ đầu tiên trong tên ông Trump (Donald).

“Học thuyết Monroe là vấn đề lớn, nhưng chúng tôi thậm chí còn vượt qua cả học thuyết này rất nhiều. Giờ đây họ gọi nó là văn kiện Donroe. Sự thống trị của Mỹ ở Tây bán cầu sẽ không bao giờ bị nghi ngờ nữa”, ông Trump nói.


Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: Reuters)

Học thuyết Monroe là gì?

Học thuyết Monroe là chính sách được Tổng thống Mỹ James Monroe đề ra lần đầu tiên vào năm 1823, tập trung vào việc phản đối ảnh hưởng và sự thuộc địa hóa của châu Âu ở Tây bán cầu. Quan điểm này được đưa ra vào thời điểm mà phần lớn các thuộc địa của Tây Ban Nha ở Mỹ Latinh giành được độc lập hoặc đang đấu tranh cho độc lập.

Tổng thống Monroe lần đầu tiên đề cập đến học thuyết này vào ngày 2/12/1823, trong bài phát biểu Thông điệp Liên bang thường niên lần thứ bảy trước Quốc hội. Sau đó nhiều thập kỷ, tên của ông mới được sử dụng để đặt cho học thuyết này.

Tổng thống Monroe tuyên bố rằng công việc nội bộ của Tây bán cầu và châu Âu nên được tách biệt và không ảnh hưởng lẫn nhau. Ông Monroe cảnh báo các cường quốc châu Âu không được can thiệp vào công việc nội bộ của châu Mỹ, nhấn mạnh rằng bất kỳ hành động nào như vậy sẽ bị coi là một cuộc tấn công vào Mỹ.

Ông cam kết Mỹ sẽ công nhận và không can thiệp vào các thuộc địa lúc bấy giờ của châu Âu hoặc các vấn đề nội bộ của các nước châu Âu. Đồng thời, khu vực Bắc và Nam Mỹ sẽ không còn là đối tượng bị bất kỳ cường quốc châu Âu nào xâm chiếm thuộc địa trong tương lai.

Trên nhiều khía cạnh, học thuyết Monroe kêu gọi duy trì hiện trạng ở châu Mỹ ở thời điểm đó và yêu cầu châu Âu rút khỏi khu vực.

Máy bay quân đội Mỹ ở Puerto Rico. (Ảnh: AP)
Máy bay quân đội Mỹ ở Puerto Rico. (Ảnh: AP)

Kể từ khi Monroe lần đầu tiên đề ra chính sách này, nó đã trở thành kim chỉ nam trong chính sách của Mỹ dù các đời Tổng thống đôi khi vẫn bỏ qua.

Năm 1904, Tổng thống Mỹ Theodore Roosevelt bổ sung Điều khoản Roosevelt vào học thuyết Monroe. Điều khoản này khẳng định Mỹ có quyền can thiệp vào các nước Mỹ Latinh để ngăn chặn sự can thiệp của châu Âu, đặc biệt là liên quan đến nợ nần hoặc bất ổn, nhằm duy trì ổn định và bảo vệ lợi ích của Washington ở Tây bán cầu.

Năm đó, khi các chủ nợ châu Âu đe dọa một số quốc gia Mỹ Latinh, ông Roosevelt cho rằng quyền và trách nhiệm của Mỹ trong việc can thiệp phù hợp với học thuyết này. Mỹ sẽ can thiệp vào khu vực Mỹ Latinh nếu các nhà lãnh đạo của các quốc gia nằm trong phạm vi ảnh hưởng được Washington cho là không thể tự quản lý công việc nội bộ của mình.

Trong những thập kỷ tiếp theo, Học thuyết Monroe được phát triển trở thành một trong những lý do để Mỹ can thiệp vào Cộng hòa Dominica, Haiti và Nicaragua.

"Donroe" có gì mới?

Đến thời ông Trump, "Donroe" được cho là có cách tiếp cận công khai hơn, ảnh hưởng đến những quốc gia mà ông cho là liên quan đến các hành động gây bất lợi cho Mỹ.

Đây không phải là lần đầu tiên thuật ngữ "học thuyết Donroe" xuất hiện. Một tiêu đề trên trang nhất của tờ New York Post vào đầu tháng 1/2025 in đậm cụm từ này, và Chiến lược An ninh Quốc gia chính thức của Mỹ, được công bố vào tháng 11, đề cập rõ ràng đến ý định "khẳng định và thực thi" một điều khoản bổ sung theo kiểu Trump vào học thuyết Monroe.

Chính quyền Trump tóm tắt ý định của mình trong Chiến lược an ninh quốc gia vài tuần trước: "Nói cách khác, chúng ta sẽ khẳng định và thực thi một 'Hệ quả Trump' đối với Học thuyết Monroe".

Điều này có nghĩa là Mỹ sẽ đảm bảo rằng Tây bán cầu "duy trì sự ổn định và quản trị tốt ở mức độ hợp lý để ngăn chặn và làm giảm bớt làn sóng di cư ồ ạt đến Mỹ". Theo tài liệu này, các chính phủ nằm trong phạm vi ảnh hưởng của Mỹ sẽ hợp tác với chiến dịch tấn công nhằm vào các tàu bị cáo buộc buôn ma túy ở phía nam vùng biển Caribbean và phía đông Thái Bình Dương.

"Chúng tôi muốn một Tây bán cầu không bị xâm phạm hoặc chiếm hữu thành các tài sản quan trọng của nước ngoài, và hỗ trợ các chuỗi cung ứng thiết yếu", chính quyền cho biết. "Chúng tôi muốn đảm bảo quyền tiếp cận liên tục của mình đến các địa điểm chiến lược quan trọng".

“Chúng ta đang khôi phục lại sự tập trung cần thiết vào việc đánh bại các mối đe dọa ở Tây bán cầu”, ông Trump nói với các quan chức cấp cao nhất của quân đội Mỹ hồi tháng 9/2025.

VietBF@sưu tập