Đắng cay nghề bán máu

Tại các khoa Thu gom máu ở bệnh viện, mỗi ngày vẫn có hàng trăm người đến bán máu. Họ có thể là công nhân, xe ôm, người bán hàng dạo và có thể là học sinh, sinh viên.

Mỗi người một hoàn cảnh, họ tìm đến đây để bán từng giọt máu trang trải cuộc sống khốn cùng của mình. Được xã hội gọi là “nghề” bán máu nuôi thân - một nghề bất đắc dĩ mà họ phải đeo bám, bất chấp sức khỏe kiệt quệ.

Cùng đường mới phải bán máu

7h sáng một ngày cuối tháng 8, chúng tôi tìm đến khoa Thu gom máu, Viện Huyết học Truyền máu Trung ương trên đường Nguyễn Cư Trinh (quận 1, TPHCM). Đó là một căn phòng nằm tách biệt, không khí đặc mùi thuốc khử trùng, với những hàng ghế đã chật ních người. Nhiều người nhìn chúng tôi bằng ánh mắt ái ngại, đồng cảm. Có những người thành thục, vừa vào tới phòng là ngồi vào ghế chờ rồi viết giấy màu xanh ghi “Phiếu hiến máu nhận tiền bồi dưỡng”, họ và tên, số chứng minh nhân dân… rồi ngồi chờ xét nghiệm máu để bán tiểu cầu (còn gọi là máu chọn).Theo một người bán máu, mặc dù hẹn 7h sáng nhưng phải đi sớm để lấy số thứ tự, những người xét nghiệm đầu tiên thường được rút tiểu cầu ngay trong buổi sáng, nếu đậu. Còn những người tới trễ phải tới chiều hoặc ngày hôm sau mới đước rút tiểu cầu. Tiểu cầu là một loại tế bào máu được dùng trong một loạt bệnh lý, có tác dụng cầm máu mà hầu hết các bệnh viện rất cần nhưng nguồn cung không đủ. So với máu toàn phần, tiểu cầu có giá gấp đôi nên “thu hút” dân bán máu. Khi đã lấy máu, tiếp tục chờ hơn 2h mới có kết quả xét nghiệm. Nếu đậu, họ sẽ có 470.000 đồng (giá của một lần rút tiểu cầu) để trang trải cho cuộc sống, nếu rớt thì về tiếp tục công việc thường nhật, chờ hôm khác đến xét nghiệm lại.

Đến gần 9h sáng, số người chờ rút tiểu cầu, nhận kết quả xét nghiệm đã lên hơn 50. Nhiều phụ nữ có thân hình hộ pháp, cùng một số đàn ông trung niên tụm năm tụm bảy ngồi nói chuyện. Họ quen nhau sau những lần bán máu. Một số người còn nhiệt tình hướng dẫn những người mới lần đầu đi bán máu các thủ tục. Bên hành lang, có người tranh thủ nhấm nháp ly trà đường để máu nhanh lưu thông trước khi vào lấy tiểu cầu.
Trong phòng chờ, một người đàn ông gầy còm, mặc bộ quần áo bảo vệ đang ngồi chờ kết quả xét nghiệm. Thấy chúng tôi tỏ vẻ lơ ngơ, ông tiếp chuyện: “Mới lần đầu à em, đăng ký chưa, hết tiền đúng không?”. “Dạ cháu mới lần đầu nên thấy hơi run. Hôm qua xét nghiệm máu rồi nhưng người ta hẹn hôm nay tới lấy” – chúng tôi trả lời. Ông nói tiếp: “Một lần rút tiểu cầu được 470.000 đồng, rút hơn 1 giờ đó”.

Ông cho biết mình tên Lâm (50 tuổi, quê Bạc Liêu), đang thuê nhà ở Gò Vấp. Ông từ quê lên thành phố xin làm bảo vệ hơn hai năm nay kiếm tiền nuôi đứa con trai đang học năm 2 trường Đại học Công nghiệp TPHCM. Hơn một năm nay ông đã tìm tới khoa Thu gom máu, Viện Huyết học Truyền máu Trung ương để bán máu. Mỗi lần đi bán máu ông đều giấu con, sợ con biết sẽ buồn, ảnh hưởng đến việc học. Ông nói có lần bị con biết rồi đòi nghỉ học, ông đã phải hứa từ nay không đi bán máu nữa, nhưng rồi ông vẫn lặng lẽ giấu con đi bán.

Nhìn những gương mặt xanh xao, vàng vọt trong phòng chờ, ai cũng biết họ chẳng dư giả gì thứ “nhựa sống” vô cùng quý giá ấy. Họ không có tội, cũng chẳng xấu. Nhờ có họ mà nhiều người đã được cứu sống. Nhưng “mục đích riêng” của họ đã vô tình làm biến tướng ý nghĩa cao đẹp của một hành động nhân đạo mà xã hội cần phải ngợi ca. Trước khi bán máu, họ cũng đã xoay xở ngược xuôi, chạy vạy đủ kiểu, vay chỗ nọ, giật chỗ kia, cắm xe, bằng lái hay bất cứ thứ gì có thể cắm. Theo như ông Lâm thì: “Nhà nghèo thì người ta mới phải đi bán máu để trang trải cuộc sống, còn hơn là làm việc phạm pháp”.Những người có thâm niên

Tại Trung tâm truyền máu BV Chợ Rẫy (Q.5, TPHCM), chúng ngồi một lúc, một người đàn ngồi gần bắt chuyện, hỏi đăng ký chưa, nếu chưa thì tranh thủ đăng ký chứ chờ lâu lắm. Đó là một người đàn ông trung niên, thân người gầy gò, xanh xao. Ông cho biết mình tên Tùng (45 tuổi, ngụ ở quận Thủ Đức) làm nghề khuân vác ở chợ đầu mối nông sản Thủ Đức. Ông Tùng “khoe” mình đã có thâm niên bán máu suốt 15 năm qua. Thấy chúng tôi ngạc nhiên, ông bảo bình thường thôi, có người bán máu suốt 20, 30 năm cũng chẳng sao.

Ngồi xoa xoa bàn tay gầy gò đầy những vết kim, ông nói trước khi vào phòng hiến máu nên uống nhiều trà đường để lấy sức vì phải chịu đựng hơn 1 tiếng lấy máu… Khi được gọi tên vào phòng hiến máu, ông hớn hở ra mặt. Sau hơn 1 giờ, ông bước ra, mặt tái nhợt, đôi mắt đỏ ngầu, bước đi khập khiễng như sắp ngã quỵ, nhưng ông vẫn cười. Nụ cười chua chát làm sao!

Ông Tùng tâm sự: “Con đường kiếm tiền thì rất nhiều, chứ đường này nói chung không hiệu quả cho mấy. Chỉ là kiếm tiền cấp thời thôi, lâu dài là không bền. Kiếm được 400 – 500 ngàn không biết mua gì hết, chỉ dùng trong 1 khoảng thời gian nào đó. Nhưng có còn hơn không”. Ông nói vui: “Đi bán máu vừa có tiền vừa được xét nghiệm máu miễn phí, có thể biết mình bị mắc bệnh gì không. Bình thường mà đi xét nghiệm máu tốn cả triệu bạc chứ ít gì”.

Ngồi kế bên chúng tôi là chị Hoa, làm nghề buôn bán ở quận 7, chừng 50 tuổi. Biết chúng tôi là “người mới” nên chị chỉ dẫn tận tình. Khi được hỏi bán máu lâu chưa, chị hài hước nói: “Ít mà con, mới hơn 10 năm nay à”. Chị kể, nhà chị ở Khánh Hòa, mấy năm trước lên thành phố nuôi người nhà bệnh, túng thiếu quá có người bạn giới thiệu đi bán máu là nhanh có tiền, chị đành bán qua lúc khó khăn, dần rồi quen, mỗi tháng chị lên Sài Gòn bán máu mấy lần… “Chạy show” bán máu

Người bán máu có nhiều "chiêu" để “chạy show” thường xuyên. Khi hỏi cách thức để vượt qua vòng xét nghiệm, một thanh niên hồ hởi mách nước: “Đừng nhậu, ngủ đầy đủ, ăn rau muống, mắm tôm thì tiểu cầu lên rất nhiều, dễ đậu; không nên ăn các loại mỡ, không uống sữa, càphê và ăn nhẹ trước khi xét nghiệm”. Anh này cho biết thêm, nếu muốn “chạy show” nơi khác thì đừng để lộ dấu ven tay.

Người thanh niên này tên Thắng (21 tuổi, quê Tuy Hòa, Phú Yên), hàng tháng vẫn thường đến Bệnh viên Chợ Rẫy bán máu. Thắng lên thành phố làm nghề giữ xe ở các quán nhậu. Bởi cuộc sống khó khăn, anh đành theo bạn chung phòng bán máu để kiếm thêm, phụ giúp bố mẹ ở quê nuôi mấy đứa em đang tuổi ăn tuổi học. Giơ bắp tay lên, Thắng nói 3 ngày trước mới hiến máu ở Bệnh viện Truyền máu huyết học, tay vẫn còn vết bầm nhỏ. Nhưng số tiền đó không đủ trả tiền phòng tháng này, nên đành đến đây bán thêm, kiếm được đồng nào hay đồng đó. Hôm nay anh đến thử máu, mong sẽ “đậu”.

Thắng tâm sự: “Bán tiểu cầu là người ta hút máu mình ra rồi người ta lọc lấy chất dịch màu vàng, rồi trả máu lại cho mình chứ người ta không có lấy máu. Vậy nên nhanh lại sức khỏe để mà đi bán chỗ khác nữa”.

Một lát sau có kết quả, máu anh không đạt chuẩn, vì tiểu cầu thấp. Anh buồn, cười chào chúng tôi rồi lặng lẽ ra về. Nhìn theo dáng anh, chúng tôi tự nghĩ chắc rồi mai anh sẽ lại tìm đến nơi này, thử máu lần nữa…

Những khuôn mặt tái nhợt, những xấp tiền cũ kỹ đánh đổi bằng máu, bằng đau đớn xác thịt… cứ ám ảnh mãi chúng tôi. Sức lực của họ rồi cũng bị rút kiệt vì những năm tháng “hành nghề”, “chạy show” bán máu. Rồi đây, cuộc sống của họ sẽ ra sao?
Nguồn : Lao Động

Tội nghiệp quá.