“Sài g̣n Ḥn Ngọc Viễn Đông
Giờ thành Ḥn Dái là công “Bác” Hồ!”
“Chiều chiều dạo bến Ninh Kiều
Dưới chân tượng “Bác”, đĩ nhiều hơn dân”.
(Ca dao mới)
*
Theo tin BBC ngày 14 tháng 10 năm 2012 th́ Mông Cổ đă kéo đổ bức tượng đồng cuối cùng của Vladimir Lenin ở thủ đô Ulan-Bator . Thị trưởng Bat-Uul-Erdene gọi lănh đạo cộng sản và các đồng chí của ông này là “những kẻ sát nhân”.
Bao giờ th́ Việt Nam sẽ dẹp “lăng” và “tượng” của “Bác Hồ”?
*
Năm 1991, 55% dân chúng thành phố lớn thứ nh́ ở Nga và cũng lớn thứ nh́ của Liên Sô cũ đă bỏ phiếu đồng ư thay đổi tên của thành phố từ tên Leningrad thành tên St. Petersburg.
Năm 1703, Peter Đại Đế cứu nước Nga đă quyết định cho xây dựng một thành phố ở hạ lưu sông Neva. Kể từ đó thành phố này mang tên Petrograd trước khi bị đổi thành Leningrad năm 1924. Tiếp theo đó, một loạt thành phố, nhà máy công trường, chiến hạm … trong toàn cơi nước Nga và Liên Sô cũ cũng đă thay tên đổi họ.
Việc thay đổi tên Leningrad thành St. Petersburg không phải là không gặp nhiều chống đối. Những cựu quân nhân của cuộc Đệ nhị Thế chiến (mà trước đây vẫn gọi là cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại) đă cho rằng cái tên Leningrad đă gắn liền với cuộc vây hăm 900 ngày của lực lượng Đức Quốc xă. Đổi tên lại là có sự phản bội đối với chiến thắng Leningrad, phản bội lại sự hy sinh to lớn của dân và quân thành phố này trong cuộc chiến tranh chống Đức.
Một số người khác cho rằng trước đây, khi Khruschev tung ra chiến dịch hạ bệ thần tượng Stalin, ông này đă xóa tên Stalingrad đổi thànhVolgagrad mà chuyện này không ảnh hưởng ǵ đến chiến thắng lẫy lừng của Hồng quân Liên Sô ở đây. Họ lập luận thêm rằng St, Petersburg đă từng có thời kỳ là một trong những thành phố đẹp nhất Âu Châu với các bảo tàng viện và các cây cầu đá tuyệt đẹp mà phải mang tên Lenin là một sự nhục nhă to tát.
Sau Lenin và Stalin, các ông trùm Cộng sản Liên Sô cũng được lấy tên đặt cho nhiều nơi. Dzherzinski là một ông tổ của ngành mật vụ cộng sản, người đă lập ra cơ quan mật vụ Cheka, tiền thân của KGB sau này, đă được dựng tượng ở những nơi trang trọng bậc nhất, và một công trường lớn ở trung tâm thủ độ Moscow đă được đặt tên là quảng trường Dzherzinski. Nhưng bây giờ quảng trường này đă trở về với tên cũ là quảng trường Lubyanka..
Một ông trùm khác của ngành mật vụ là Sverdlov là người đă chủ mưu sát hại toàn thể gia đ́nh Nga Hoàng Nicolas đệ nhị theo lệnh của Lenin. Tên của ông trùm này đă được đặt cho nhiều nơi, thí dụ như một quảng trường có nhà hát Bolshoi nổi tiếng ở Moscow. Thành phố Sverdlov, quê hương của Tổng thống Boris Yeltsin cũng đă trở về với tên cũ là Ekaterinburg. Đó cũng là tên của Nữ Hoàng Katherin Đệ Nhị, người đă có công phát triễn vùng Siberia.
Các ông trùm khác như Kirov, Kalinin cũng chịu chung số phận. Những nơi mang tên các ngài cũng đă trở lại tên cũ.
Thành phố Nizhny Novgorod, một thành phố từ trên năm thế kỷ, từng là một trung tâm thương mại lớn nhất Trung Âu, quê hương của Maxim Gorky. Nhà văn này đă được Cộng sản Liên Sô ca tụng là một văn hào và Stalin đă lấy tên Gorky đặt tên cho thành phố này. Gorky từng là thành phố mà nhà tranh đấu nổi tiếng Liên Sô Sakharov đă từng bị lưu đày. Giờ này th́ Quốc Hội Nga đă quyết định lấy lại tên cũ cho thành phố.
Samaran là một thành phố cổ xưa hiện diện từ khi các con cháu Thành Cát Tư Hăn từ phương Đông kéo đoàn quân Tarta sang xâm lăng nước Nga. Stalin đă lấy tên của ông trùm Kuybychev để đặt cho thành phố này. Samaran bây giờ vẫn là Samaran. Cái tên Kuybychev chỉ c̣n là một kỷ niệm không ai muốn nhắc tới.
Dọc theo bai bờ con sông Volga, hàng loạt thành phố đă trở về với các tên cũ. Thành phố Brezhnev đă trở lại với Naberezhnye Chelny. Khi ông trùm Brezhnev chết, tên Andropov được lấy tên đặt cho một thành phố ở thượng lưu sông Volga, đến nay đă thay bằng tên Rybinsky.
Thành phố Izhevsk sau một thời gian mang tên Ustinov, một Bộ Trưởng Quốc Pḥng dưới thời Brezhnev nay cũng được mang lại tên cũ. C̣n ở về phía Nam sông Volga, thành phố Zhdanov, tên của một ông trùm khác dưới thời Stalin cũng đă lấy lại tên cũ là Mariupol.
Khi nước Ư xây dựng một nhà máy khổng lồ để chế tạo xe hơi với tiền đầu tư của hăng FIAT ở thành phố Stavropol th́ thành phố này được mang tên một lănh tụ đảng Cộng sản Ư. Tên chính thức thành phố này hiện giờ là Stavropol-Volga.
Trước đây ở Việt Nam, báo chí Nhà nước ta thỉnh thoảng có nhắc đến tên đồng chí Cu-dơ-nhét-sốp. Khi đồng chí Nguyên soái qua đời, có một chiếc tàu sân bay được vinh dự mang tên Kuzenetsov. Sau này chiếc hàng không mẫu hạm đó c̣n có cái vinh dự lớn hơn nữa là xóa tên cái ông Nguyên soái đi và đổi thành Tbilissi, thủ đô nước CộngHoà Georgia.
*
Lúc tṛ Móc c̣n đi học trường làng là thời của đại đồng chí Stalin c̣n làm mưa làm gió ở Liên Sô. Tên của đại đồng chí được các ông Trung Quốc đọc là Xít-tả-ĺn. Đó là một cái tên đẹp, con người thép. Trong lớp của tṛ Móc có nhiều tṛ không có được những cái tên đẹp. Đầu năm học, thầy cầm danh sách lớp học đọc lên từng tṛ. Đọc tới tṛ nào th́ tṛ đó đứng dậy khoanh tay:
-Thưa thầy, con.
để thầy biết mặt. Có những cái tên nghe không được đẹp, có khi nôm na, có khi vô nghĩa, có tên lại quá xấu. Khi gặp một cái tên quá xấu, hoặc đôi khi thô tục, thầy cười, nhịp cây thước bảng đánh chát xuống bàn:
-Trời đất, bộ hết tên để đặt rồi sao! Về nói ba má tṛ nấu chè đặt tên lại, nghe chưa!
Bây giờ lớn lên nghĩ lại, thầy nói vậy cũng hơi kém về khoa Sư phạm. Nhưng lạ một điều là không thấy ba má tṛ nào phải nấu chè đổi tên con, cũng không thấy tṛ nào oán thầy. Đứa nào cũng sợ thầy một phép. Có những tṛ, tên cha mẹ đặt tuy xấu, nhưng sau này lớn lên con người không xấu chút nào. Trái lại có những ông làm tới cấp Tướng, làm tới Phó Tổng thống, làm tới bác sĩ, luật sư, có những cái tên rất đẹp, rất có ư nghĩa, rất cao kỳ… như: Nguyễn Hữu Hạnh, Nguyễn Cao Kỳ, Nguyễn Hữu Liêm, Bùi Duy Tâm… nhưng lại làm chuyện lùn t́, vô liêm sĩ không mấy ai khen, chỉ trừ những kẻ đầu óc đậu hũ, đă mất khả năng suy xét.
*
Ai dám nói Hồ Chí Minh là một cái tên xấu? Hồ Chí Minh là một cái tên rất có ư nghĩa. Đă chẳng phải có thi nô của VC đă làm thơ ca tụng:
Tháp Mười đẹp nhất bông sen
Việt Nam đẹp nhất có tên “Bác” Hồ!
Nhưng mỗi khi nói đến mấy chữ thành phố Hồ Chí Minh th́ ai nấy đều khịt mủi. Làm như họ vừa nghe phải một cái mùi ǵ đó từ đâu dưới ống cống đưa lên. Nói Sàig̣n th́ người nghe ai cũng vi vẻ. Tại sao vậy? Cái tên nghe th́ có ư nghĩa mà con người mang cái tên đó th́… ôi thôi!
Nấu chè đổi tên th́ dễ, tốn kém cũng không là bao. C̣n đổi một loạt tên các ông Trùm bên Liên Sô có vẻ tốn kém khá nhiều tiền. Kỳ vương Garry Kasparov, một vô địch môn cờ quốc tế đă tặng 2 triệu đô-la cho chiến dịch xóa tên Lenin trên toàn Liên Sô. C̣n bao nhiêu tên khác nữa. Phải sơn lại các bảng hiệu, in lại các bản đồ, sách vở, in mới các giấy thông hành, các văn kiện hành chánh, khắc các con dấu mới… Tóm lại là hàng ngàn công việc cần làm, cần bỏ tiền, bỏ công sức ra để xóa cho được các tên hắc ám này. Nhưng Liên Sô nhất định làm, mặc dù sẽ tốn kém hàng trăm triệu đô-la.
Để xoá sạch cái tên Hồ Chí Minh ra khỏi thành phố Sàig̣n cũng vậy. Tốn tiền, tốn công, không hề đơn giản nhưng nhất định phải làm và chuyện đó chắc chắn sẽ phải xảy ra. Bao nhiêu cái tên đường, tên công viên, tên công tŕnh xây dựng nữa. Những cái tên kỳ quặc, xa lạ rồi sẽ phải bị đào thải.
Sài g̣n! Cái tên đó đă tồn tại trên 300 năm nay. Cái thành phố đó đă tồn tại trên 300 năm nay. Cái tên Hồ Chí Minh cũng như cái áo dơ mà Sàig̣n lỡ bị người ta bắt buộc phải mặc. Cái áo dơ đó sẽ được cởi ra để làm giẻ lau nhà nay mai.
*
Ôi, ông cố nội của “Bác” sao lại nằm trơ hít hơi đất vậy nè !
Những bức tượng đồng vĩ đại của các ông trùm vĩ đại bên nước Liên Sô vĩ đại đă được hạ xuống. Người ta sẽ dùng số đồng đó đúc lại ghế ngồi trong các công viên. Cũng ích lợi quá đi chứ. Các tượng đồng của “Bác”cũng nên làm như thế để các bộ mông của quần chúng nhân dân có dịp gần gũi với “Người”.
Nhà thơ thuộc vào hàng khá vĩ đại ở nuớc ta là đồng chí Tố Hữu Nguyễn Kim Lành đă từng làm ra những câu thơ cũng thuộc vào hàng khá ghê gớm. Khi nói về “Bác” kính yêu, đồng chí viết:
Mong manh áo vải hồn muôn trượng
Hồn tượng đồng phơi những lối ṃn…
Có lẽ đồng chí có được cặp mắt của một nhà tiên tri: những tượng đồng của “Bác” đang phơi ở những lối ṃn có ngày cũng sẽ bị dẹp.
Đọc qua bài thơ của đồng chí gửi cho một người đẹp xă hội chủ nghĩa nào đấy có dịp đi Liên Sô vĩ đại để tham quan Công trường Đỏ, chúng ta bắt được một ư tứ khá sáng tạo:
Hôn dùm anh nền đá lát công trường,
Nơi yêu dấu Lenin từng dạo bước.
Nền đá quảng trường Đỏ trở thành yêu dấu đối với đồng chí Lành v́ có Lenin vĩ đại từng dạo bước trên đó. Vậy th́ liệu có nên đập nhỏ các bức tượng bê-tông của Bác ra, trộn xi-măng đem tráng bến Bạch Đằng để mỗi khi chiều chiều ra đây hóng mát, người dân Sàig̣n sẽ luôn luôn nhớ tới Bác?
Và ông Việt kiều Lăo Móc, lúc ấy sẽ được ngồi trên cái băng ghế đúc bằng đồng lấy từ tượng “Bác”, đem hết tấc ḷng hoài cổ ra mà ư ử hát: “Từ thành phố này ḿnh đă ra đi. Bao năm ước mơ nay mới trở về…”
LĂO MÓC
tieng-dan-weekly.blogspot.com
BAO GIỜ TH̀ VIỆT NAM SẼ DẸP LĂNG VÀ TƯỢNG CỦA “BÁC HỒ”?
