USA Robotaxi Tesla: lời hứa bay cao, thực tế “đi chậm” — cổ phiếu lập đỉnh trong khi xe điện hụt hơi

[Gibbs]

Robotaxi của Tesla lâu nay vẫn như một câu chuyện “nghe thì đã, thấy thì hiếm”. Thế nhưng có một thứ không hề giả định: cổ đông Tesla đang bị kéo vào một chuyến tàu lượn đúng nghĩa — bằng những lời hứa lớn, những mốc thời gian đẹp, và những con số khiến thị trường say mê.

Tháng 6, Tesla ra mắt dịch vụ gọi xe tại Austin (Texas) sử dụng công nghệ “Full Self-Driving” (FSD). Elon Musk khi ấy ném ra mục tiêu cực tham vọng: phục vụ một nửa dân số Mỹ trước cuối năm.

Nhưng đến tháng 10, mục tiêu ấy co lại chỉ còn 8–10 khu vực đô thị. Và bước sang đầu 2026, robotaxi Tesla mới có mặt ở đúng 2 nơi: Austin và vùng Vịnh San Francisco — chưa hết, cả hai nơi đều phải có nhân viên Tesla đi cùng trên xe.

Nói cách khác: “robotaxi” vẫn chưa thực sự… robot.

Cổ phiếu tăng hơn 50% nhờ lời hứa, trong lúc doanh thu cốt lõi hụt hơi
Dù triển khai chậm hơn rất nhiều so với khẩu khí ban đầu, cổ phiếu Tesla lại bay ngược gió: tăng hơn 50% kể từ tháng 6, lên mức kỷ lục. Thị trường đặt cược vào tầm nhìn của Musk — người từng nói robotaxi sẽ thay đổi hoàn toàn triển vọng tài chính của Tesla, thậm chí đưa công ty trở thành “giá trị nhất hành tinh”.

Nhưng bên dưới lớp sơn hào nhoáng, động cơ chính của Tesla vẫn là bán xe điện — và động cơ ấy đang khục khặc: doanh số EV năm 2025 giảm kỷ lục 9%. Vì thế, 2026 trở thành năm bản lề: hoặc Tesla biến lời hứa robotaxi thành hiện thực, hoặc rủi ro mất luôn phần “niềm tin” đã đẩy cổ phiếu lên cao.

Một nhà đầu tư sớm của Tesla, Ross Gerber (CEO Gerber Kawasaki), nay trở thành người chỉ trích Musk, nói thẳng: trong 6 tháng tới sẽ có một cuộc “tính sổ” cho Tesla. Theo ông, khi giới phân tích nhận ra các con số robotaxi là “phi thực tế”, trong khi doanh số xe tiếp tục giảm, Tesla sẽ “có vấn đề lớn”.

Xe điện lao dốc: hết tín dụng thuế, phản ứng chính trị, cạnh tranh Trung Quốc
Cuối 2025, người mua Mỹ từng đổ xô mua EV trước khi khoản tín dụng thuế 7.500 USD hết hạn vào ngày 1/10, giúp doanh số quý 3 bật lên. Nhưng ngay sau đó thị trường rơi tự do.

Theo dữ liệu thị trường, doanh số EV ở Mỹ giảm gần 50% từ quý 3 sang quý 4. Tesla cũng chịu tác động mạnh: doanh số xe toàn cầu giảm 16% trong cùng giai đoạn, và giảm năm thứ hai liên tiếp — một cú đảo chiều cho hãng từng có thời tăng trưởng gần 50% mỗi năm.

Khó khăn không chỉ vì ưu đãi thuế kết thúc. Tesla còn đối mặt làn sóng phản ứng trước hoạt động chính trị của Musk và vai trò của ông trong chính quyền Trump, cộng thêm áp lực cạnh tranh ngày càng dày, đặc biệt từ Trung Quốc. Hãng BYD thậm chí đã vượt Tesla để trở thành nhà bán EV lớn nhất thế giới, dù không bán xe tại Mỹ.

Trong bức tranh ấy, robotaxi trở thành “chiếc phao” quan trọng nhất mà Musk bấu vào để kéo câu chuyện Tesla sang chương tiếp theo.

Waymo đã chạy thật, thu tiền thật; Tesla vẫn chưa có “chuyến tự lái hoàn toàn”
Điều trớ trêu là trong lúc Tesla nói nhiều, đối thủ lại làm nhiều.

Waymo — đơn vị xe tự lái của Alphabet — cho biết trong năm 2025 họ cung cấp 14 triệu chuyến đi trả phí hoàn toàn tự động, không cần nhân viên ngồi kèm; tổng cộng 20 triệu chuyến trong 5 năm. Dịch vụ Waymo hiện có ở 5 thành phố lớn: Atlanta, Austin, Los Angeles, Phoenix và San Francisco.

Còn Tesla? Tính đến thời điểm này, hãng chưa có một chuyến robotaxi tự hành hoàn toàn. Dịch vụ vẫn đòi hỏi người Tesla ngồi kèm. Khoảng cách giữa “nói” và “làm” hiện ra rõ như đèn pha trong đêm.

Dù vậy, sự lạc quan của Phố Wall với Tesla vẫn chưa tắt. Có nhà phân tích dự đoán Tesla có thể đạt 30 thành phố robotaxi trong năm 2026, cho rằng phải xây “từng viên gạch” cho giai đoạn tăng trưởng quan trọng nhất lịch sử Tesla.

Tai nạn và điều tra an toàn: bóng mây trên con đường mở rộng
Những đánh giá lạc quan ấy lại đặt cạnh một thực tế không đẹp: dịch vụ Austin đã báo cáo 8 vụ tai nạn với cơ quan an toàn giao thông Mỹ, dù trên xe vẫn có nhân viên Tesla.

Cơ quan quản lý cũng đang tiến hành nhiều cuộc điều tra về tính an toàn của các tính năng lái tự động của Tesla. Điều đó khiến giới phê bình lo rằng robotaxi sẽ khó đạt chuẩn đủ rộng để triển khai “khắp nơi như lời Musk hứa”.

Một nhà phân tích nổi tiếng chỉ trích Tesla, Gordon Johnson, nhận định Musk đã hưởng lợi từ việc đưa ra các lời hứa “không thể đáp ứng”, và ông “sẽ không giao hàng đúng như vậy”. Theo ông, nếu doanh nghiệp lõi bị hao tiền và các lời hứa liên tục không thành, nhà đầu tư sẽ bắt đầu bán ra.

2026 — năm Tesla phải chứng minh robotaxi không chỉ là khẩu hiệu
Tesla đang đứng giữa hai dòng chảy ngược:
một bên là cổ phiếu lập đỉnh nhờ niềm tin vào robotaxi,
một bên là doanh số EV chững lại, cạnh tranh bủa vây, và an toàn bị soi kính lúp.

Nếu 2026 là năm robotaxi tiến từ “có người kèm” sang “tự hành thật”, mở rộng thật, vận hành bền vững, Tesla có thể giữ được câu chuyện huy hoàng mà Musk đã vẽ ra suốt từ 2019.

Nhưng nếu mọi thứ vẫn chỉ dừng ở lời hứa, thì cú “tính sổ” mà người ta cảnh báo có thể đến rất nhanh: khi thị trường tỉnh mộng, chuyến xe cổ phiếu cũng có thể phanh gấp — và người ngồi trong đó sẽ biết thế nào là robotaxi… không cần tài xế mà vẫn làm ta choáng.