Đòn Venezuela của ông Trump phủ bóng đen lên NATO

[pizza]

Chiến dịch quân sự của Mỹ tại Venezuela thổi bùng lo ngại về tham vọng của Tổng thống Donald Trump với Greenland, đe dọa làm rạn nứt NATO và trật tự an ninh phương Tây hậu Thế chiến II.

Giữa lúc dấy lên lo ngại ngày càng gia tăng rằng Greenland - vùng lãnh thổ rộng lớn ở Bắc Cực thuộc chủ quyền Đan Mạch - đang nằm trong tầm ngắm của chính quyền Tổng thống Donald Trump, Thủ tướng Đan Mạch đã đưa ra cảnh báo cứng rắn gửi tới Nhà Trắng.

Sau chiến dịch quân sự tại Venezuela, Tổng thống Mỹ tuyên bố hôm 4/1 rằng Washington “rất, rất cần” Greenland, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ Mỹ can thiệp quân sự hòn đảo có quyền tự trị rộng rãi này.

Greenland từng là thuộc địa của Đan Mạch và hiện vẫn thuộc Vương quốc Đan Mạch, trong khi chính sách đối ngoại và an ninh của vùng lãnh thổ này vẫn do Copenhagen kiểm soát.

"Mỹ tấn công Greenland đồng nghĩa chấm dứt NATO"
Trong bài phát biểu được truyền hình trực tiếp trên toàn quốc, Thủ tướng Mette Frederiksen nhấn mạnh bà đã “nói rất rõ lập trường của Vương quốc Đan Mạch, và Greenland cũng nhiều lần khẳng định rằng họ không muốn trở thành một phần của nước Mỹ”.

Tuy nhiên, bà cũng cảnh báo về những hệ lụy nghiêm trọng nếu Mỹ sử dụng biện pháp quân sự nhằm chiếm Greenland - kịch bản mà Tổng thống Trump vẫn kiên quyết không loại trừ.

“Trước hết, tôi cho rằng cần phải nghiêm túc khi Tổng thống Mỹ nói rằng ông ấy muốn Greenland”, bà Frederiksen nói, phản ánh tâm lý lo ngại gia tăng trước ý đồ của ông Trump sau hành động quân sự bất thường của Mỹ tại Venezuela.

“Nhưng tôi cũng muốn nói rõ rằng nếu Mỹ lựa chọn tấn công quân sự một quốc gia thành viên NATO khác, thì mọi thứ sẽ chấm dứt, bao gồm cả NATO, và kéo theo đó là hệ thống an ninh đã được duy trì từ sau Thế chiến II”, bà nhấn mạnh.


Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen. Ảnh: Reuters.
Đây là mối quan ngại nghiêm trọng và được chia sẻ rộng rãi trong nội bộ NATO, rằng vấn đề Greenland không chỉ có nguy cơ làm tổn hại và xúc phạm một đồng minh lâu năm của Mỹ, mà còn có thể gây rạn nứt liên minh quân sự phương Tây khi sức ép từ Washington ngày càng leo thang.

Ngày 4/1, Tổng thống Trump tiếp tục khẳng định Mỹ cần Greenland “xét từ góc độ an ninh quốc gia”. “Chúng tôi cần Greenland… Nó có vị trí chiến lược cực kỳ quan trọng hiện nay. Greenland đang bị bao phủ bởi tàu thuyền của Nga và Trung Quốc ở khắp nơi”, ông Trump nói với các phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một.

“Chúng tôi cần Greenland vì an ninh quốc gia, và Đan Mạch sẽ không thể tự đảm đương được”, ông cho biết thêm.

Tối muộn ngày 5/1, Phó Chánh văn phòng Nhà Trắng phụ trách chính sách Stephen Miller lặp lại quan điểm rằng “Greenland nên thuộc về Mỹ”, song bác bỏ khả năng Washington sẽ sử dụng vũ lực để đạt mục tiêu này.

“Không ai sẽ chiến đấu quân sự với Mỹ vì tương lai của Greenland”, ông Miller nói trên chương trình “The Lead with Jake Tapper” của CNN.

Khi được hỏi liệu phương án can thiệp quân sự có bị loại bỏ hay không, ông Miller không trả lời trực diện mà đặt nghi vấn về tuyên bố chủ quyền của Đan Mạch đối với vùng lãnh thổ Bắc Cực này.

Phát biểu của ông được đưa ra sau khi vợ ông - bà Katie Miller, một đồng minh thân cận của ông Trump - đăng trên mạng xã hội X hình ảnh bản đồ Greenland phủ cờ Mỹ kèm dòng chữ “SẮP TỚI”.

Đây là lời nhắc mới nhất về tham vọng đã nhiều lần được chính quyền Trump bày tỏ, khiến các đồng minh châu Âu truyền thống của Washington, đặc biệt là Đan Mạch, ngày càng bất an.

Châu Âu bất định
Lập trường của Thủ tướng Frederiksen nhận được sự ủng hộ từ Liên minh châu Âu (EU). Ngày 5/1, EU khẳng định sẽ tiếp tục bảo vệ nguyên tắc toàn vẹn lãnh thổ, đặc biệt khi liên quan tới một quốc gia thành viên của khối 27 nước, theo Guardian.

“EU sẽ tiếp tục bảo vệ các nguyên tắc về chủ quyền quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ và tính bất khả xâm phạm của biên giới”, người phát ngôn chính sách đối ngoại của EU Anitta Hipper nói. “Đây là những nguyên tắc phổ quát, và chúng tôi sẽ không ngừng bảo vệ, nhất là khi toàn vẹn lãnh thổ của một quốc gia thành viên EU bị đặt dấu hỏi”.

“Chúng ta nên hy vọng điều tốt đẹp nhất và chuẩn bị cho điều tồi tệ nhất. Đó là cách tôi nhìn nhận tình hình hiện nay. Đây là một tình thế đáng lo ngại”, bà Aaja Chemnitz, nghị sĩ người Greenland tại Quốc hội Đan Mạch, nói.

Theo bà Chemnitz, những phát biểu mới nhất của ông Trump là “nghiêm trọng và nguy hiểm nhất” từ trước đến nay, phản ánh sự hình thành của một “trật tự thế giới mới”.

“Chỉ vài tháng trước, nhiều người trong chúng ta vẫn nhìn thế giới chính trị theo cách cũ, rằng có thể đối thoại, có thể hợp tác… Nhưng cách Mỹ nói về Greenland và tìm cách ‘hợp tác với Greenland’ cho thấy một trật tự thế giới hoàn toàn mới đang hình thành”, bà cho biết.

Sau khi từng từ chối loại trừ khả năng sử dụng biện pháp quân sự để kiểm soát Greenland vào năm ngoái, ông Trump thời gian gần đây tương đối im lặng về vấn đề này.

Tuy nhiên, việc Mỹ không kích Venezuela nhằm bắt Tổng thống Nicolás Maduro, cùng với những phát biểu cuối tuần qua của ông Trump, đã làm dấy lên lo ngại rằng ông có thể hiện thực hóa các đe dọa.

Tháng trước, cơ quan tình báo Đan Mạch cáo buộc Mỹ sử dụng sức mạnh kinh tế để “áp đặt ý chí” và đe dọa dùng vũ lực đối với các đồng minh. Trong khi đó, Đan Mạch tiến hành màn phô diễn sức mạnh quân sự chưa từng có vào tháng 10/2025, phát tín hiệu về lập trường mạnh mẽ trước các mối đe dọa quân sự từ bên ngoài.

Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại Bắc Cực ngày càng gia tăng, khi ba cường quốc Mỹ, Trung Quốc và Nga cạnh tranh ảnh hưởng đối với tài nguyên khoáng sản và các lợi ích địa chính trị khác trong khu vực khi băng tan.

Tuy nhiên, trong các cuộc trao đổi trực tiếp, các chỉ huy quân sự cấp cao của Đan Mạch khẳng định hiện nay cả Nga lẫn Trung Quốc đều chưa tạo ra mối đe dọa quân sự đáng kể đối với Greenland.

“Tôi không cho rằng hiện tại Greenland đang đối mặt với một mối đe dọa”, Thiếu tướng Søren Andersen, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Bắc Cực hỗn hợp của Đan Mạch, nói với CNN.

Hơn nữa, các quan chức quân sự Đan Mạch nhấn mạnh rằng hòn đảo lớn nhất thế giới - có diện tích tương đương sáu nước Đức hoặc gộp cả hai bang lớn nhất của Mỹ là Alaska và California - tương đối dễ phòng thủ.

Thời tiết khắc nghiệt, địa hình hiểm trở và hạ tầng hạn chế khiến toàn bộ bờ biển phía đông của Greenland “gần như bất khả xâm phạm”, theo một quan chức quân sự Đan Mạch.

Ở góc độ không chính thức, các quan chức quân đội Đan Mạch cho CNN biết các cuộc diễn tập trên bộ, trên không và trên biển thực chất nhằm gửi thông điệp tới ông Trump rằng Copenhagen coi trọng an ninh Greenland đến mức nào, sau những tuyên bố liên tục của ông về khả năng tiếp quản hòn đảo, với hy vọng thuyết phục ông thay đổi lập trường.

Tuy nhiên, chiến lược này dường như không mang lại kết quả. Và khi chính quyền Trump có dấu hiệu được tiếp thêm tự tin sau điều mà họ coi là thành công vang dội tại Venezuela, tương lai của Greenland cũng như sự gắn kết của liên minh quân sự phương Tây lại một lần nữa bị đẩy vào vòng xoáy bất định.

VietBF@ sưu tập