Sau Nhật Bản, liệu California có bị một trận động đất lớn?

Chuyện Cuối Tuần: Vẫn phải trở lại vấn đề nhức đầu: sau Nhật Bản, liệu California có bị một trận động đất lớn?

Đầu đuôi cũng do một tay viết lan truyền trên mạng Web nhanh như…sóng thần trong tuần này. Trên tuần báo Newsweek, ký giả Simon Winchester cho là “cơn địa chấn 9 độ ở Nhật, theo sau quá sát các trận mới đây ở New Zealand và Chile, vì thế mọi diễn biến khiến người ta cho là có thể đến phiên California hứng một cơn chấn động lớn”

Bài viết có cái tựa làm nổ đom đóm mắt “Trận Động Đất Hãi Hùng Nhất chưa xảy ra mà”, Winchester cho thấy các cơn đại chấn vừa nêu đều xảy ra trên các đường phay của Địa Tầng Thái Bình Dương. Địa tầng này cũng “húc vào” địa tầng Bắc Mỹ, dọc theo đường phay San Andreas Fault!

Photo courtesy: AFP

Ông viết: “Một cơn chấn động mạnh của bên này thế nào cũng kéo theo một cơn chấn động mạnh tương tự vài tuần hay vài tháng sau đó”. Coi bộ nói rõ hơn sẽ làm nhiều cư dân Califrnia rụng tim, Winchester bèn nói rõ hơn.

Như thế này: “Đã xảy ra 3 cơn động đất lớn ở 3 góc của Địa Tầng Thái Bình Dương, một ở phía tây bắc là ở Nhật, tuần trước một ở tây nam là ở New Zealand tháng trước, một ở đông nam là Chile năm trước, thì làm sao cái nơi gọi là đông bắc, tức là phía Mỹ, thoát cho được?”

Ông nhà báo “đế thêm” cho tim California rơi ra luôn là ‘đường phay của vùng đông bắc Địa Tầng Thái Bình Dương chính là đường San Andreas Fault, đang…lượn lờ ‘ngay dưới San Francisco’

Thấy ông nhà báo nghiệp dư Winchester làm hơi mạnh tay, các nhà khoa học (thứ thiệt) nhào vô góp ý kiến. Nathan Bangs, nhà vật lý địa chất thuộc đại học Texas cho biết: “Không có bằng chứng rõ rệt có sự liên kết giữa tất cả các trận động đất trên Vành Đai Lửa Thái Bình Dương. Tôi không hiểu các chứng cớ khoa học trên báo Newsweek là gì, nhưng dứt khoát là không có liên hệ gì hết”

David Schwartz, một chuyên gia của Viện U.S.Geological Survey, người đứng đầu chương trình nghiên cứu động đất ở San Francisco, góp ý: “Simon Winchester là nhà văn viết về đề tài khoa học nổi tiếng, nhưng ông không phải là một khoa học gia. Tôi không nói là chúng ta sẽ không có một trận động đất nào ở California trong tương lai, nhưng không có liên quan vật lý nào giữa các vụ động đất mà Winchester đã đề cập”

Schwartz cắt nghĩa ‘động đất có thể xảy ra một loạt, cái này tiếp nối cái kia, nhưng chỉ trên phạm vi địa phương. Khi một chấn động xảy ra, nó gây biến động và nếu có đường phay nào nằm gần, sức ép sẽ khiến có thêm động đất, nhưng ở những nơi xa thì không’

Thí dụ như ở New Zealand, trận động đất 7.1 độ cách thành phố Christchurch 20 dặm về hướng tây bắc đã ‘kích’ một trận khác nhỏ hơn 6.3 độ trong tháng 2, lần này gần thành phố hơn chút nữa. Trái lại trận động đất năm 1906 ở San Francisco đã không ảnh hưởng gì đến các vùng khác trong vòng 100 năm qua.

Rich Briggs, một nhà khoa học khác của USGS cho là khi một trận động đất mạnh xảy ra, nó bắn sóng đi đến các vùng khác, với điều kiện các song này lan truyền thật nhanh, xảy ra chớp nhoáng, chứ không phải tính bằng ngày, tuần hay tháng được.

Vì thế nếu trận động đất 9.0 độ ở Nhật có ảnh hưởng hoặc gây ra một trận động đất ở California thì điều này đã xảy ra rồi. Người ta thấy dù trận động đất này lớn lao đến như vậy, nó không ‘kích’ một trận lớn khác ngay sau đó.

Vậy thì câu hỏi khó tránh là “liệu bao giờ thì đại động đất xảy ra cho California?” Robert Williams, lại một nhà địa chấn học của USGS, trả lời: “Căn cứ vào các mô hình lâu dài của đường phay San Andreas và những gì xảy ra năm 1906, có thể đoán là trận động đất như năm 1906 sẽ xảy ra trong vòng 200 năm sau đó”

Tỉ lệ xác suất cho một cơn chấn động như thế xảy ra trong vòng 30 năm tới chỉ là 2%, theo Williams. Cái nguy lớn cho San Francisco trong 30 năm tới không phải là một trận động đất như năm 1906 mà là những trận nhỏ hơn có thể diễn ra trong các đường phay Hayward, một phần đường phay San Andreas, hay đường phay Rodgers Creek.

Williams viết: “Trong khoa học, lên tiếng để cảnh báo mối nguy cho mọi người để chuẩn bị là chuyện tốt (vì hối thúc người dân ý thức động đất rất khó khăn), nhưng lên tiếng để “hù” thiên hạ thì là một chuyện khác, cái đó người ta gọi là “khoa học dỏm” (bad science)

Hồng Quang
(Calitodaynews)

Có chứ, nhưng khi nào xảy ra thì biết botay luôn