Hồ sơ về 'lính canh trời' của Mỹ

Nếu không gặp sự cố và rơi xuống Iran cuối năm 2011, RQ-170 Sentinel vẫn là một bí ẩn trong thế giới kỹ thuật quân sự toàn cầu.

Đi trước thời đại

Trong chiến lược duy trì sự thống trị đối với thế giới, thu thập thông tin tình báo đóng vai trò quyết định cho những bước đi chiến lược của Mỹ ở hiện tại và tương lai. Biết rõ những đối thủ tiềm tàng đang làm gì, họ có những hệ thống vũ khí mới nào là một trong những nhiệm vụ hàng đầu của Lầu Năm Góc và CIA.

Để phục vụ cho nhiệm vụ do thám hết sức nặng nề này, Mỹ không tiếc tiền đầu tư cho nhiều dự án phát triển các phương tiện trinh sát đường không, trong đó UAV là ưu tiên hàng đầu.

Trong đó, ngoài một số dự án được công bố phát triển một cách công khai còn rất nhiều dự án phát triển bí mật khác, và RQ-170 Sentinel là một ví dụ.

Thế giới gần như không biết gì về sự phát triển của loại UAV này, chỉ có một số thông tin không chính thức về chuyến bay thử nghiệm của nó tại Afghanistan vào năm 2007.

Tuy nhiên, thông tin về sự phát triển của loại UAV này nhanh chóng rơi vào quên lãng bởi chính sách bảo mật khá chặt chẽ của Lầu Năm Góc.

Chỉ đến khi RQ-170 Sentinel gặp sự cố và sơi xuống Iran vào cuối năm 2011, người ta mới nhiề hơn về uloại UAV bí ẩn này trong biên chế Không quân Mỹ.

Thiết kế

RQ-170 Sentinel có thiết kế tiêu biểu cho xu hướng tàng hình đang thịnh hành trong thiết kế máy bay trên thế giới, với kiểu cánh “dơi” tương tự B-2 Sprit. UAV này không có cánh đuôi đứng nhằm tăng khả năng tàng hình.

Sentinel được phát triển dựa vào ý tưởng RQ-3 DarkStar do Lockheed Martin chế tạo trước đó (UAV này không đủ tải trọng hữu ích để thực hiện các nhiệm vụ quân sự).

RQ-170 được trang bị một động cơ phản lực bên trong thân với cửa hút không khí nằm phía trước trên lưng máy bay và được che chắn bởi phần mũi hình chữ V nối liền với cánh.

Thông số cơ bản: Dài 4,5 mét, sải cánh 26 mét, cao 1,8 mét, trọng lượng rỗng và trọng lượng cất cánh tối đa không được công bố. Ảnh: Flightglobal

Sentinel có bộ phận hạ cánh 3 bánh được gập lại vào bên trong thân khi bay, phần nhô lên phía trên chỗ gập bánh đáp được cho là vị trí gắn các ăng ten liên lạc vệ tinh SATCOM tốc độ cao.

RQ-170 sử dụng đến 90% vật liệu composite trong thiết kế để làm giảm trọng lượng và tăng khả năng tàng hình và độ bền cơ học.

RQ-170 Sentinel có diện tích phản hồi radar RSC rất thấp, điều này cho phép UAV hoạt động hiệu quả trên khu vực biên giới của Iran, Trung Quốc, Triều Tiên, Ấn Độ, Pakistan, Afghanistan... để thu thập thông tin tình báo về các hoạt động thử nghiệm tên lửa hay các hoạt động khác.

Theo cách đặt tên trong quân đội Mỹ, "R" được chỉ định cho các phương tiện làm nhiệm vụ trinh sát. Như vậy, theo quan điểm thiết kế Mỹ, RQ-170 Sentinel sẽ không có khả năng mang vũ khí mà chỉ tập trung cho nhiệm vụ thu thập thông tin tình báo.

Đặc tính kỹ thuật

Sentinel được trang bị một camera quang điện tử dưới bụng để thực hiện việc thu thập hình ảnh và đàm thoại video thời gian thực giữa trung tâm chỉ huy và chiến trường. Ngoài ra, hai bên cánh của máy bay lắp cảm biến quang-hồng ngoại.

RQ-170 được trang bị radar quét mạng pha điện tử chủ động, radar AESA với khả năng mở khẩu độ tổng hợp để lập bản đồ số mặt đất, hệ thống thu thập thông tin tình báo tích hợp.

UAV có khả năng hoạt động ở độ cao 17km, cung cấp khả năng giám sát, cung cấp thông tin tình báo, đàm thoại video thời gian thực, thực hiện các hoạt động tác chiến điện tử trên một khu vực rộng lớn. Như vậy, xét về khả năng, Sentinel có thể hoạt động như một vệ tinh mini tương tự như RQ-4 Global Hawk.

Một chiếc Sentinel đang hạ cánh tại căn cứ Không quân Mỹ ở Afghanistan Ảnh: Flightglobal

RQ-170 được cho là sở hữu trí tuệ nhân tạo dạng sơ khai với một hệ thống cất hạ cánh tự động ALR, cho phép nó hoạt động một cách độc lập với trạm điều khiển mặt đất.

Hệ thống trí tuệ nhân tạo này có khả năng phản ứng với các mối đe dọa từ radar, có thể tự động hủy bỏ nhiệm vụ nếu bị đối phương phát hiện.

Ở chế độ hoạt động tự động, Sentinel ngắt mọi liên lạc hoặc chỉ liên lạc một cách hạn chế với trạm điều khiển mặt đất.

Theo đó, UAV này chỉ thu thập thông tin mà không truyền hoặc nhận dữ liệu, cho phép nó gần như vô hình với các phương tiện trinh sát trên mặt đất của đối phương.

Đối với các máy bay tàng hình, các radar chủ động có thể không phát hiện ra sự hiện diện của máy bay, nhưng các radar bị động vẫn có thể phát hiện ra sự trao đổi thông tin giữa các máy bay với nhau hoặc với trạm chỉ huy mặt đất dẫn đến lộ vị trí.

Sentinel có thể được điều khiển bằng tay từ trạm điều khiển mặt đất GCS thông qua kênh liên lạc vệ tinh tốc độ cao.

Ở chế độ này, UAV sẽ an toàn hơn nhưng nó dễ bị phát hiện bằng các phương tiện trinh sát thụ động do có sự trao đổi thông tin liên tục giữa UAV và trạm điều khiển mặt đất.

RQ-170 được trang bị một động cơ phản lực TF-34 do General Electric sản xuất, đây là một động cơ hiệu suất cao, tạo ra tỷ lệ lực đẩy/ trọng lượng lớn hơn 1, tiêu thụ ít nhiên liệu, giảm thiểu chi phí và tăng thời gian hoạt động.

Tốc độ, tầm hoạt động của Sentinel vẫn đang được bảo mật rất chặt chẽ, thông số kỹ thuật chi tiết của UAV này vẫn chưa được công bố.

Lịch sử hoạt động

RQ-170 Sentinel được cho là đã triển khai hoạt động bí mật tại Afghanistan từ năm 2007 để thu thập thông tin tình báo tại Pakistan và Afghanistan, tuy nhiên, UAV này vẫn ở trong trạng thái thử nghiệm và chưa hoạt động đầy đủ các tính năng.

Tháng 12/2009 tờ JoongAng Daily của Hàn Quốc cho biết, một chiếc Sentinel được triển khai hoạt động tại Hàn Quốc trong vài tháng, dự kiến sẽ triển khai hoạt động thường xuyên từ năm 2010 để thay thế cho máy bay do thám U2 thực hiện các hoạt động giám sát Triều Tiên và Trung Quốc từ căn cứ không quân Usan.

Chiếc UAV này được cho là Sentinel do Iran bắt giữ, sự khác biệt lớn về màu sơn dẫn đến không ít hoài nghi về chiếc UAV này.

Tháng 8/2010, RQ-170 được triển khai hoạt động tại Afghanistan với đầy đủ các tính năng, trong đó có tính năng quan trọng là cung cấp đàm thoại video thời gian thực. Sentinel được cho là đã thực hiện các hoạt động giám sát tại khu vực Abbottabad nơi trú ẩn của bin Laden trước khi biệt đội 6 của lực lượng đặc nhiệm Navy Seal tiến hành tấn công tiêu diệt trùm khủng bố này.

Trong thời gian nhóm tác chiến của Navy Seal hoạt động, một chiếc RQ-170 đã tham gia hoạt động cung cấp đàm thoại video thời gian thực giữa nhóm tác chiến và sở chỉ huy trung tâm nơi Tổng thống Obama và các quan chức cấp cao đang theo dõi cuộc tấn công.

Ngoài ra, Sentinel cũng thực hiện các hoạt động phủ sóng gây nhiễu toàn khu vực tác chiến và cảnh báo các động thái từ quân đội Pakistan.

Sentinel được thế giới đặc biệt chú ý sau khi nó gặp sự cố và rơi xuống Iran vào tháng 12/2011. Điều này đã dẫn đến những tranh cãi từ Mỹ và Iran về quyền sở hữu chiếc UAV này.

Phía Mỹ đã yêu cầu Iran trả lại UAV này nhưng Tehran đã từ chối và nộp đơn lên Hội Đồng Bảo An Liên Hợp Quốc tố cáo Mỹ cố tình xâm nhập không phận. Mỹ có nhiều lý do để lo lắng các công nghệ cao của mình bị Iran chia sẽ cho các nước như Nga, Trung Quốc.

Sentinel rơi xuống Iran gần như nguyên vẹn, điều này làm dấy lên mối quan tâm về nguồn gốc của chiếc UAV này. Phía Iran tuyên bố họ đã “ép” Sentinel hạ cánh bằng tác chiến điện tử, tuy nhiên, điều này cũng khá mâu thuẩn với việc Iran phải mất hơn 2 ngày với tìm thấy Sentinel này sau khi có báo cáo một UAV gặp sự cố trên không phận Iran.

Quốc Việt

theo đv

thanks.