Nga chính thức công bố lô xe tăng T-90M mới nhất được tích hợp hệ thống phòng vệ chủ động Arena-M với chế độ chuyên chống máy bay không người lái (UAV/drone). Đây là bước đột phá từ chiến trường Ukraine, nơi drone FPV đã trở thành 'cơn ác mộng'.

Xe tăng T-90M được trang bị tổ hợp phòng vệ chủ động Arena-M. Ảnh: Russia 24
Trong bối cảnh tác chiến hiện đại ngày càng bị chi phối bởi các mối đe dọa từ trên không, đặc biệt là máy bay không người lái (drone/UAV), Nga đã chính thức công bố việc trang bị hệ thống phòng vệ chủ động Arena-M với chế độ chống drone/UAV cho lô xe tăng T-90M mới nhất.
Đây không chỉ là một nâng cấp kỹ thuật công nghệ mà còn là phản ứng chiến lược từ kinh nghiệm thực tiễn ở xung đột Nga-Ukraine, nơi drone đã trở thành "sát thủ" của các phương tiện bọc thép.
Với khả năng phát hiện và tiêu diệt drone ở khoảng cách gần, T-90M đang khẳng định vị thế là một trong những xe tăng hàng đầu thế giới, hứa hẹn thay đổi cục diện trên chiến trường.
Xe tăng T-90M, hay còn gọi là T-90M Proryv-3, là phiên bản nâng cấp sâu của dòng T-90 huyền thoại, do Tập đoàn Uralvagonzavod của Nga phát triển.
Ra mắt lần đầu vào năm 2017, T-90M đại diện cho sự kết hợp hoàn hảo giữa truyền thống và công nghệ hiện đại, nhằm đáp ứng nhu cầu chiến đấu trong môi trường phức tạp.
Về mặt thiết kế, xe tăng này sở hữu lớp giáp phản ứng nổ Relikt thế hệ mới, thay thế cho Kontakt-5 cũ kỹ, giúp tăng cường khả năng chống chịu trước tên lửa chống tăng và đạn xuyên giáp.
Relikt sử dụng các tấm giáp nổ để làm lệch hướng hoặc phá hủy đầu đạn tấn công, mang lại hiệu quả bảo vệ cao hơn 50% so với các phiên bản trước.
Bên cạnh đó, T-90M còn được trang bị hệ thống giáp động Nakidka, giảm đáng kể dấu vết hồng ngoại và radar, khiến xe khó bị phát hiện bởi các hệ thống trinh sát đối phương.

Xe tăng T-90M Proryv hiện đại hóa (phiên bản xuất khẩu – T-90MS) do Uralvagonzavod (UVZ, thuộc tập đoàn nhà nước Rostec) sản xuất được trang bị hệ thống phòng vệ chủ động (APS) Arena-M cập nhật với chế độ chống máy bay không người lái để phát hiện và đối phó với drone. Ảnh: defensearabia.com
Điều này đặc biệt quan trọng trong tác chiến đô thị hoặc địa hình mở, nơi xe tăng dễ trở thành mục tiêu của hỏa lực từ xa.
Về sức mạnh hỏa lực, T-90M được trang bị pháo nòng trơn 2A46M-5 caliber 125mm, có khả năng bắn các loại đạn tiên tiến như Vacuum-1 với tốc độ xuyên giáp lên đến 900mm thép đồng nhất.
Hệ thống kiểm soát hỏa lực Kalina tích hợp kính ngắm đa kênh, bao gồm hồng ngoại và laser, cho phép xạ thủ phát hiện mục tiêu ở khoảng cách hơn 5km cả ngày lẫn đêm.
Kalina còn hỗ trợ tự động hóa quá trình ngắm bắn, giảm thời gian phản ứng xuống chỉ còn vài giây, đồng thời tích hợp với hệ thống mạng chiến trường để chia sẻ dữ liệu thời gian thực với các đơn vị khác.
Động cơ V-92S2F công suất 1.130 mã lực mang lại tốc độ tối đa 70 km/h trên địa hình bằng phẳng và khả năng vượt địa hình gồ ghề ấn tượng, với hệ thống treo cải tiến giúp giảm rung lắc khi di chuyển.
Tổng thể, T-90M nặng khoảng 48 tấn, nhưng sự cân bằng giữa giáp bảo vệ, hỏa lực và cơ động khiến nó vượt trội so với các đối thủ như M1 Abrams của Mỹ hay Leopard 2 của Đức ở một số khía cạnh.
Tuy nhiên, điểm nhấn lớn nhất trong các nâng cấp gần đây chính là hệ thống phòng vệ chủ động Arena-M, được tích hợp vào lô T-90M mới sản xuất từ đầu năm 2026.

Xe tăng chiến đấu chủ lực T-90M của Quân đội Nga (thường gọi là T-90M Proryv). Ảnh: militarywatchmagazin e.com
Ban đầu, Arena-M được thiết kế để chống lại rocket, tên lửa chống tăng và đạn xuyên giáp tốc độ cao lên đến 1.000 m/s, bằng cách sử dụng radar Doppler để phát hiện mối đe dọa ở khoảng cách 50m, sau đó phóng đạn đánh chặn để tạo vụ nổ định hướng phá hủy mục tiêu.
Hệ thống này bao gồm 26 ống phóng đạn xung quanh tháp pháo, mỗi ống chứa một quả đạn đặc biệt có thể bao phủ 360 độ quanh xe.
Dựa trên kinh nghiệm từ xung đột Nga-Ukraine, nơi drone FPV (First Person View) và drone một lần sử dụng đã gây thiệt hại lớn cho xe tăng Nga, Bộ Quốc phòng Nga đã hoàn thiện phần mềm cập nhật cho Arena-M vào cuối năm 2025.
Chế độ chống drone mới cho phép hệ thống phát hiện các mục tiêu bay chậm, nhỏ bé như drone sợi quang hoặc drone tự sát, bằng cách điều chỉnh thuật toán radar để phân biệt giữa drone và các mối đe dọa truyền thống.
Các nguồn Military Watch Magazine, footage từ nhà máy Uralvagonzavod cho thấy Arena-M có thể đánh chặn drone ở khoảng cách gần, giảm thiểu rủi ro từ các cuộc tấn công bất ngờ.
Defence Blog cũng xác nhận phần mềm này đã được thử nghiệm thành công, với video từ kênh Russia-24 minh họa khả năng bắn hạ drone tự hành.
Nâng cấp này không chỉ giới hạn ở T-90M mà còn được mở rộng cho các phiên bản xuất khẩu như T-90MS, được trưng bày tại triển lãm IDEX 2025 ở Abu Dhabi, theo Defense Arabia.
Hệ thống Arena-M chống drone hoạt động dựa trên nguyên tắc "bắn và quên", nơi radar tự động theo dõi và kích hoạt đạn đánh chặn mà không cần can thiệp thủ công từ kíp xe.
Điều này giúp giảm tải cho kíp xe, vốn chỉ gồm ba người và tăng tốc độ phản ứng lên gấp đôi.
Tuy nhiên, không phải không có hạn chế. Các chuyên gia từ RBC Ukraine lưu ý rằng cấu hình đạn đánh chặn có thể chưa tối ưu hóa hoàn toàn cho drone nhỏ và hệ thống có thể bị quá tải nếu đối mặt với swarm drone (đàn drone).
Hơn nữa, Arena-M vẫn phụ thuộc vào nguồn năng lượng của xe, có thể bị ảnh hưởng bởi địa hình hoặc điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
Một bằng sáng chế Nga gần đây về phương pháp bảo vệ chống drone FPV cũng cho thấy Nga đang tiếp tục nghiên cứu để cải thiện, như tích hợp thêm cảm biến quang học hoặc trí tuệ nhân tạo (AI) để dự đoán quỹ đạo drone, theo armyrecognition.com.
Việc trang bị Arena-M cho T-90M đánh dấu sự chuyển mình của công nghệ xe tăng Nga từ phòng thủ thụ động sang chủ động, phù hợp với xu hướng tác chiến không đối xứng.
Trong tương lai, nâng cấp này có thể được áp dụng rộng rãi cho các dòng xe khác như T-72B3M, giúp Nga duy trì lợi thế trên chiến trường.
Dù vậy, hiệu quả thực tế vẫn cần được kiểm chứng qua thực chiến thực tế, nơi drone ngày càng tinh vi.
Với T-90M, Nga không chỉ củng cố sức mạnh quân sự mà còn gửi thông điệp về khả năng thích ứng nhanh chóng trước các mối đe dọa mới.
VietBF@ sưu tập