Cuộc họp của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vào ngày 9-10/12 sẽ là cuộc họp cuối cùng trong năm 2025.


Cuộc họp của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vào tuần tới được dự báo sẽ là một trong những cuộc họp gây tranh cãi nhất trong nhiều năm. Các nhà đầu tư tập trung vào mức độ bất đồng giữa các nhà hoạch định chính sách về khả năng Fed hạ lãi suất và những tín hiệu Chủ tịch Jerome Powell đưa ra cho giai đoạn sắp tới.

Năm trong số 12 thành viên có quyền biểu quyết tại Ủy ban Thị trường mở (FOMC) của Fed đã bày tỏ quan điểm phản đối hoặc hoài nghi về việc tiếp tục nới lỏng. Ba thành viên của Hội đồng Thống đốc Fed tại Washington lại ủng hộ phương án hạ lãi suất.

FOMC chưa từng ghi nhận từ ba ý kiến bất đồng trở lên trong một cuộc họp kể từ năm 2019. Điều này cũng chỉ xảy ra 9 lần kể từ năm 1990 đến nay.

Sự chia rẽ này đặt những ý kiến ​​bất đồng quan điểm dưới sự quan sát chặt chẽ. Các nhà đầu tư muốn tìm kiếm tín hiệu về định hướng chính sách và nội bộ của Fed tại cuộc họp diễn ra vào ngày 9-10/12.

Giám đốc đầu tư Michael Rosen tại Angeles Investments nói: “Fed dường như chia rẽ hơn rất, rất nhiều so với trước đây. Mức độ chia rẽ cụ thể sẽ được chú ý rất nhiều vì nó cho thấy Fed có thể nghiêng về hướng nào trong tương lai”.

Ông Rosen cho rằng sự bất định xuất phát từ khó khăn của Fed trong việc cân bằng hai mục tiêu: bảo toàn thị trường lao động và kiểm soát ổn định lạm phát.

Lạm phát đo bằng chỉ số chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) công bố hôm thứ Sáu phù hợp với dự báo, trong khi niềm tin người tiêu dùng Mỹ cải thiện trong tháng 12. Các báo cáo này không làm thay đổi kỳ vọng về một đợt hạ lãi suất vào tuần tới.

Số liệu công bố ngày thứ Năm cho thấy số đơn xin trợ cấp thất nghiệp của tuần trước giảm xuống mức thấp nhất hơn ba năm. Điều này làm giảm lo ngại về sự suy yếu mạnh của thị trường lao động và củng cố kỳ vọng hạ lãi suất. Một ước tính của Fed Chicago cho thấy tỷ lệ thất nghiệp tháng 11 giữ gần mức 4,4%.

Dữ liệu của LSEG cho thấy thị trường đang dự đoán 84% khả năng Fed giảm 0,25 điểm phần trăm tại cuộc họp tuần tới.

Lần gần nhất Fed hạ lãi suất vào ngày 29/10, đưa lãi suất chuẩn về phạm vi 3,75% - 4,00%, đánh dấu lần giảm thứ hai liên tiếp trong năm.

Sau đó, ông Powell làm thị trường chao đảo khi nói khả năng hạ lãi suất trong tháng 12 “không phải điều chắc chắn”. Chứng khoán đảo chiều ngay sau bình luận của ông vì nhiều nhà đầu tư đã coi đợt cắt giảm là gần như chắc chắn.

Giám đốc danh mục cổ phiếu Jeremiah Buckley tại Janus Henderson nhận định cuộc họp tháng 12 không quá quan trọng với thị trường trong dài hạn. Ông nói: “Chắc chắn sẽ có biến động ngắn hạn, nhưng tôi nghĩ những gì họ làm trong nửa đầu năm 2026 quan trọng hơn nhiều so với cuộc họp tháng 12”.

Chỉ số S&P 500 đã tăng 16,6% từ đầu năm. Giám đốc đầu tư Tony Roth tại Wilmington Trust kỳ vọng thị trường sẽ không biến động mạnh nếu Fed thực sự hạ lãi suất.

Ông nói: “Động thái của Fed giờ đã được phản ánh vào giá. Điều quan trọng lúc này là định hướng chính sách. Tôi nghĩ họ sẽ khá thận trọng. Họ sẽ nói rằng mọi quyết định phụ thuộc vào dữ liệu”.

Quá trình thảo luận của Fed trở nên phức tạp do dữ liệu kinh tế bị trì hoãn. Đợt đóng cửa chính phủ dài nhất lịch sử kéo dài 43 ngày khiến báo cáo việc làm tháng 11 bị lùi đến ngày 16/12, sau cuộc họp của Fed. Tỷ lệ thất nghiệp tháng 10 sẽ không được công bố do không thể thu thập dữ liệu khảo sát hộ gia đình trong thời gian chính phủ đóng cửa.

Một số chuyên gia cho rằng xác suất Fed hạ lãi suất không cao như thị trường kỳ vọng. Họ quan tâm hơn đến phát biểu của Chủ tịch Powell cũng như mức độ chênh lệch trong lá phiếu.

Nhà kinh tế trưởng khu vực thị trường phát triển David Seif tại Nomura nói: “Chúng tôi nghĩ không điều gì là chắc chắn. Vì vậy, tôi cho rằng thị trường đang đánh giá thấp nguy cơ Fed không cắt giảm lãi suất trong cuộc họp tháng 12”.

Ông Seif nhận xét điều đáng chú ý, “đặc biệt nếu Fed hạ lãi suất, là mức độ bất đồng”. Với bốn chủ tịch Fed khu vực chuẩn bị rời khỏi vị trí luân phiên bỏ phiếu, quan điểm của họ sẽ cho thấy họ muốn thể hiện mức độ độc lập đến đâu và áp lực nào họ có thể tạo ra lên Fed.

Ông nói: “Điều đó không chỉ cho thấy họ sẵn sàng đi ngược lại Chủ tịch Powell đến đâu, mà còn là cách họ sẽ hành xử với người kế nhiệm ông Powell. Chúng tôi đang cố tìm hiểu liệu mô hình vận hành của Fed có đang chuyển sang một cấu trúc đơn giản hơn với nguyên tắc mỗi người một lá phiếu hay không”.

VietBF@sưu tập

Khi Bộ trưởng nói về 0,1% và người dân mất 100%
Bộ trưởng Tài chính nói: bão lũ làm GDP quý IV giảm 0,1%. Con số nghe rất “đúng chuẩn kinh tế học”: lạnh, gọn, dễ chèn vào slide, dễ đọc trong báo cáo trước Quốc hội. Nhưng điều tôi nhìn thấy đằng sau cái 0,1% ấy không phải là “tăng trưởng chậm lại”, mà là vô số phận người đã mất trắng 100%. Ông chỉ nhìn vào GDP quốc gia, chứ không nhìn thấy “GDP của từng con người” đang kiệt quệ sau bão lũ. Ông không nhìn thấy những gia đình sau một đêm nước tràn vào nhà, tài sản trôi sạch, sổ đỏ ngâm bùn, nhưng sổ nợ ngân hàng vẫn còn nguyên. Ông không nhìn thấy những khoản lãi không hề được giảm trừ, vẫn tích tắc sinh sôi từng ngày, trong khi người vay đã mất tất cả. Ông không nhìn thấy những cơ hội sống bị tước đoạt khi một người vừa kiệt quệ tinh thần, vừa sụp đổ tài chính, vừa ôm thêm gánh nặng nợ nần. GDP – cái con số được lặp đi lặp lại như thước đo thành tích – không nói được gì về nỗi khổ của dân. Nó không chứng minh đất nước này giàu mạnh. Nó không chứng minh người dân ấm no, hạnh phúc. Nó càng không phản ánh mồ hôi, nước mắt, sức lao động và những mất mát thật sự của những con người đang vật lộn trên chính mảnh đất mình sinh ra. Khi Bộ trưởng thở phào vì “GDP chỉ giảm 0,1%”, thì ở dưới kia có những người vừa mất 100% tài sản, 100% vốn liếng tích cóp cả đời, và thêm một phần lớn niềm tin.

GDP quốc gia và “GDP của từng hộ dân”
Chúng ta đã quen nghe những câu như: “Dù thiên tai, tăng trưởng vẫn đạt…”, “Bão lũ có ảnh hưởng nhưng kinh tế vẫn ổn định…”. Những câu đó nghe quen đến mức nhiều người tưởng là bình thường. Nhưng thử đảo ngược câu hỏi: GDP tăng mà dân vùng lũ vẫn trắng tay, thì tăng để làm gì? GDP chỉ là tổng giá trị hàng hoá, dịch vụ được tạo ra. Nó không hề đo được bao nhiêu đứa trẻ mất sách vở, phải nghỉ học dài ngày; bao nhiêu gia đình phải sống chen chúc trong nhà tạm, chưa biết lúc nào dựng lại được mái nhà; bao nhiêu người vừa gồng mình trả nợ ngân hàng, vừa dọn bùn trong căn nhà đã mục nát. Nếu chỉ nói về GDP, thì có khi bão lũ đi qua, hàng hóa, vật tư xây dựng được mua nhiều hơn, hoạt động sửa chữa, xây lại nhà cửa tăng lên, GDP… lại đẹp. Nhưng đằng sau đó là những khoản nợ mới, là những cuộc đời phải làm lại từ số 0 trong im lặng. GDP có thể “co giãn” trước thiên tai, nhưng con người thì không.

Ngân hàng vẫn tính lãi trên đống đổ nát
Ở cương vị Bộ trưởng Tài chính, có bao giờ ông đứng lên trước Quốc hội và nói thẳng: “Thưa Quốc hội, chúng ta phải khoanh nợ, giảm lãi, thậm chí đưa lãi suất về 0% cho người dân, doanh nghiệp vùng bão lũ” hay chưa? Có bao giờ ông yêu cầu hệ thống ngân hàng tạm dừng thu lãi, giãn nợ, xóa lãi cho những hộ đã mất trắng? Hay ông chỉ dừng lại ở việc báo cáo: “Thiên tai làm GDP giảm 0,1%” rồi… hết? Người dân sau bão lũ không chỉ mất mùa, mất nhà, mất tài sản. Họ còn phải gánh thêm nợ ngân hàng – thứ nợ vẫn lặng lẽ sinh lãi mỗi ngày, kể cả khi họ đã hoàn toàn mất khả năng trả. Ngân hàng không bao giờ quên lịch tính lãi. Hợp đồng không bao giờ quên ngày đáo hạn. Chỉ có nỗi khổ của người dân là rất dễ bị quên, khi tất cả bị thu nhỏ vào một dòng thống kê “thiên tai ảnh hưởng tới tăng trưởng”. Ở nhiều quốc gia, khi thiên tai xảy ra, nhà nước lập tức dùng chính sách tài chính và tín dụng để giảm đau cho dân: lãi suất được đóng băng, nợ được khoanh lại, có nơi xóa lãi, thậm chí xóa cả nợ cho các hộ mất trắng. Không phải vì họ “giàu hơn ta”, mà vì họ hiểu nguyên tắc tối thiểu: khi người ta đang chìm trong nước lũ, anh không thể ném thêm tảng đá mang tên “lãi suất” lên vai họ.

Một câu hỏi rất đơn giản dành cho Bộ trưởng
Vậy nên, xin được hỏi Bộ trưởng một câu rất cụ thể, không lòng vòng, không lý thuyết: Thưa Bộ trưởng, ông đã từng – dù chỉ một lần – đề nghị Chính phủ hoặc Quốc hội yêu cầu hệ thống ngân hàng miễn – giảm 100% lãi suất cho người dân vùng bão lũ hay chưa? Nếu chưa, vì sao? Ngân hàng “không chịu được” hay bởi vì trong mô hình tăng trưởng hiện nay, lợi nhuận của ngân hàng quan trọng hơn sinh mạng và khả năng phục hồi của người dân? Nếu đã từng, vì sao người dân không được hưởng? Ai đã chặn lại? Ai chịu trách nhiệm trước những gia đình vừa gồng mình qua lũ, vừa nhìn hoá đơn lãi ngân hàng tăng lên từng tháng? Đây không phải là câu hỏi “để mà hỏi”. Đây là câu hỏi liên quan trực tiếp đến cách nhà nước nhìn nhận vai trò của mình: đứng về phía người yếu thế, hay đứng về phía các bảng cân đối kế toán của hệ thống tài chính.

Thành tích GDP và khoảng trống nhân bản
GDP có thể là thước đo cần thiết với nhà nước, với các tổ chức quốc tế, với nhà đầu tư. Nhưng với người dân đang đứng trên nền nhà còn mùi bùn, GDP chẳng giúp được gì ngoài việc… nghe cho vui. Người ta cần biết: nhà nước sẽ giúp gì để họ không bị ngân hàng xiết nợ; có chính sách nào để họ không phải vay nóng, vay nặng lãi sau khi đã kiệt quệ; có cơ chế nào để những khoản cứu trợ, hỗ trợ, giảm thuế, giãn nợ đến được tận tay, chứ không bị “hao hụt dọc đường”. Nếu Bộ trưởng chỉ nói được “GDP giảm 0,1%” mà không nói được “bao nhiêu hộ dân đã được khoanh nợ, bao nhiêu khoản lãi đã được xóa, bao nhiêu doanh nghiệp nhỏ vùng lũ được giãn thuế, hỗ trợ vốn”, thì đó là một báo cáo thiếu phần quan trọng nhất: con người. Một nền kinh tế có thể đo bằng GDP. Nhưng sự tử tế và nhân bản của một quốc gia chỉ có thể đo bằng cách họ đối xử với người yếu thế trong lúc hoạn nạn. GDP có thể tăng nhờ đầu tư công, nhờ công trình, nhờ tiêu dùng. Nhưng niềm tin thì chỉ có thể tăng nhờ những chính sách cụ thể, chạm vào đời sống thật của người dân: khoanh nợ, giảm lãi, đảm bảo an sinh, bảo vệ họ khỏi bị nghiền nát lần thứ hai bởi hệ thống tài chính.

Chúng ta chấp nhận đo cái gì – và bỏ quên cái gì?
Tại sao từ Thủ tướng đến các Bộ trưởng lại xem GDP quan trọng hơn sinh mạng, tương lai và khả năng phục hồi của người dân? Tại sao mỗi lần thiên tai, thứ được nói nhiều nhất trên truyền thông chính thống vẫn là “thiệt hại ước tính bao nhiêu tỷ”, “GDP bị ảnh hưởng thế nào”, chứ không phải là “chính sách gì cho từng nhóm nạn nhân”? Tại sao chúng ta phải chấp nhận một cách đo lường không hề đo được nỗi khổ của con người? Có lẽ đã đến lúc phải nói thẳng: GDP không phải là thánh kinh. Nó chỉ là một con số. Một con số có thể rất đẹp trong báo cáo, rất “oách” khi đem so với nước khác, nhưng hoàn toàn vô nghĩa nếu nó được xây trên những cuộc đời bị bỏ mặc sau bão lũ. Một đất nước không chỉ cần tăng trưởng, mà còn cần nhân bản. Một Chính phủ không chỉ cần biết cộng trừ nhân chia GDP, mà phải biết cúi xuống đo “GDP của từng hộ dân” sau thiên tai: họ còn gì, họ mất gì, họ có cơ hội đứng dậy hay không. Cho đến khi những câu hỏi đó được trả lời bằng hành động – chứ không phải bằng vài dòng “chia sẻ, động viên” – thì mọi con số về tăng trưởng vẫn chỉ là những con số vô cảm trong mắt những người đã mất hết mà vẫn phải trả lãi đều. Và lúc đó, câu nói “GDP quý IV giảm 0,1%” nghe không còn là một cảnh báo kinh tế, mà giống như một câu đùa chua chát trên nền đời sống tan hoang của chính những người đã làm ra GDP ấy.

FROM VIETNAM

Sau khi được hủy cáo buộc đe dọa Joe Rogan, "Vua Gan" Brian Johnson trở lại mạng xã hội, tiếp tục tung ra những video thách đấu và réo tên người dẫn podcast nổi tiếng gây phẫn nộ.


Brian Johnson quay lại trên mạng xã hội và tiếp tục thách đấu với Joe Rogan.
Brian Johnson (48 tuổi) - người nổi tiếng trên mạng xã hội với biệt danh "Vua Gan" - vừa âm thầm được hủy cáo buộc đe dọa Joe Rogan. Ngay sau đó, ông lập tức quay lại mạng xã hội và tiếp tục nói về việc muốn đấu tay đôi với người dẫn podcast sở hữu đai đen võ thuật.

Johnson bị bắt hồi tháng 6 khi đến Austin (Texas), quê nhà của Rogan, và đăng nhiều đoạn video gây lo ngại. Trong các clip này, ông nói muốn "đánh nhau với Rogan" trong khi cầm hai vật trông giống súng.

"Vua Gan" bị cáo buộc tội danh nhẹ "đe dọa khủng bố". Ông được tại ngoại với số tiền bảo lãnh 20.000 USD và phải đeo vòng giám sát.

Hồ sơ cho thấy cáo buộc đã được hủy ngày 12/11 sau khi Johnson hoàn tất một loạt buổi tư vấn bắt buộc do tòa án yêu cầu, theo New York Post.

Chỉ vài tuần sau, Johnson đã trở lại mạng xã hội, chế giễu Rogan và tỏ ra bức xúc về rắc rối pháp lý vừa trải qua. Trong một video gửi Rogan, ông nói: "Đó không phải là đe dọa. Chỉ là lời thách đấu. Một trận đánh. Đi nào, cuộc chiến của chúng ta". Ông tiếp tục: "Tôi vẫn thách Joe Rogan đánh nhau. Anh không thể trốn mãi. Rồi cũng phải trả lời".


Hình ảnh Brian Johnson bị bắt vào tháng 6.
Những phát ngôn này gợi lại chính các đoạn video khiến Johnson gặp rắc rối hồi tháng 6. Trong video thời điểm đó, ông nói: "Joe Rogan, tôi gọi anh ra mặt. Tôi là 'Vua Gan'. Tôi muốn đấu với anh".

Ông còn khẳng định: "Tôi không biết Jiu-jitsu; anh có đai đen, anh có thể hạ tôi dễ dàng. Nhưng tôi vẫn muốn đấu. Theo luật của anh, ở đâu cũng được, lúc nào cũng được".

Đến nay, lý do Johnson nhắm tới Rogan vẫn chưa rõ ràng. Dù chưa từng xuất hiện trong podcast The Joe Rogan Experience, cái tên "Vua Gan" nhiều lần được Rogan nhắc đến khi bàn về các chất hỗ trợ tăng cơ.

Năm 2022, Johnson buộc phải thừa nhận thân hình của mình có được nhờ dùng steroid, trái ngược với tuyên bố trước đó rằng chế độ ăn thịt sống, gan sống, tinh hoàn động vật và trứng gà có phôi là bí quyết giúp ông có vóc dáng phi thường.

VietBF@ sưu tập

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đang phải đối diện với áp lực gia tăng từ cuộc khủng hoảng kép. Đây được xem là khủng hoảng nghiêm trọng nhất trong nhiệm kỳ của ông Hegseth tính đến thời điểm này.


Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth phát biểu tại sự kiện ở bang California (Mỹ) ngày 6/12, ông lên tiếng bảo vệ tính hợp pháp của chiến dịch trên biển Caribe. Ảnh: Reuters.
Hiện tại, Bộ trưởng Pete Hegseth đang phải đương đầu với hàng loạt câu hỏi xung quanh chiến dịch tiêu diệt các tàu nghi chở ma túy trên vùng biển Caribe.

Cụ thể, trong cuộc không kích đầu tiên tiến hành vào ngày 2/9, quân đội Mỹ đã tiến hành đòn không kích thứ hai sau khi xác định vẫn còn người sống sót sau đòn tấn công thứ nhất.

Đòn tấn công thứ hai gây tranh cãi vì một số nghị sĩ Mỹ cho rằng hành động này có thể vi phạm luật xung đột vũ trang, vốn cấm tiêu diệt những đối tượng đã không còn khả năng kháng cự do thương tích hoặc đã đầu hàng.

Bên cạnh đó, báo cáo của tổng thanh tra Bộ Chiến tranh công bố ngày 4/12 kết luận ông Hegseth có cách xử lý sai đối với thông tin tình báo mật.

Báo cáo khẳng định ông Hegseth vi phạm chính sách của Lầu Năm Góc khi chia sẻ thông tin nhạy cảm qua ứng dụng chat Signal ở thời điểm vài giờ trước cuộc không kích ở Yemen hồi tháng 3.

Trong tin nhắn, ông Hegseth được cho là chia sẻ thời gian và số lượng máy bay tham gia không kích. Báo cáo cho biết ông Hegseth sử dụng ứng dụng cài đặt trên thiết bị cá nhân để gửi tin nhắn có nội dung mật vào nhóm chat với các quan chức khác trong chính quyền. Ngoài ra, ông Hegseth không lưu trữ đầy đủ tin nhắn theo yêu cầu lưu trữ hồ sơ liên bang.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Patty Murray, Phó Chủ tịch Ủy ban Phân bổ Ngân sách Thượng viện, yêu cầu sa thải ông Hegseth. “Từ việc chỉ đạo chiến dịch trên biển Caribe, đến việc liều lĩnh chia sẻ kế hoạch tác chiến trên Signal, rõ ràng ông Hegseth không phù hợp với vai trò này”, bà Murray nói.

Liên minh Dân chủ Mới, nhóm nghị sĩ Dân chủ lớn nhất Hạ viện với 116 thành viên, cũng đưa ra tuyên bố công khai nhận định ông Hegseth là “liều lĩnh và đe dọa mạng sống binh sĩ”.

Chủ tịch Liên minh Dân chủ Mới Brad Schneider và Chủ tịch nhóm an ninh quốc gia Gil Cisneros cho rằng ông Hegseth đang né tránh trách nhiệm và kêu gọi ông Hegseth từ chức.

Một số chuyên gia chống ma túy từng làm việc trong chính phủ Mỹ cũng chỉ trích chiến dịch tiến hành trên vùng biển Caribe.

Ông Jake Braun, cựu phó giám đốc an ninh mạng quốc gia Mỹ, từng có kinh nghiệm xây dựng chiến lược chống fentanyl đầu tiên của Mỹ dưới thời Tổng thống Biden, cho rằng chính quyền đang tập trung sai hướng.

“Nếu muốn ngăn fentanyl vào Mỹ, tôi sẽ đặt trọng tâm vào hoạt động vận chuyển bằng đường hầm và drone ở bang Arizona, không phải tàu thuyền ở Caribe”, ông Braun nói.

Dù vậy, ông Hegseth tuyên bố trên mạng xã hội rằng ông “đã được minh oan”. “Không có thông tin mật. Hoàn toàn vô tội. Vụ việc kết thúc”, ông Hegseth viết trên mạng xã hội.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa Roger Wicker, Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện, hiện đứng về phía Bộ trưởng Hegseth, cho rằng những gì ông Hegseth làm nằm trong thẩm quyền cho phép. Ông Wicker đề nghị chính phủ cung cấp các công cụ liên lạc có tính bảo mật tốt hơn cho giới lãnh đạo an ninh của Mỹ.

Theo Guardian, dù vấp phải làn sóng kêu gọi từ chức, ông Hegseth vẫn giữ thái độ kiên định đối diện khủng hoảng, ông tiếp tục nhận được sự hậu thuẫn từ Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Nhà Trắng khẳng định có “niềm tin tuyệt đối” vào đội ngũ an ninh quốc gia. Việc Thượng viện do đảng Cộng hòa kiểm soát và ông Hegseth tiếp tục nhận được sự tín nhiệm từ Tổng thống Trump, giới quan sát nhận định Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ sẽ có thể vượt qua sóng gió lần này.

VietBF@ sưu tập

Theo cựu Thủ tướng Ukraine Nikolay Azarov, Washington có thể loại bỏ Tổng thống Volodymyr Zelensky nếu ông cản trở tiến trình hòa bình do Mỹ làm trung gian.

Kênh RT của Liên bang Nga chiều 6/12, theo giờ địa phương cho biết, nhận định nêu trên được cựu Thủ tướng Ukraine Nikolay Azarov đưa ra trong cuộc phỏng vấn cùng ngày với tờ Izvestia.

Cựu Thủ tướng Ukraine lập luận rằng cuộc điều tra đang diễn ra do các cơ quan Ukraine được phương Tây hậu thuẫn, gồm Cục Chống tham nhũng Quốc gia Ukraine (NABU) và Văn phòng Công tố viên Chống tham nhũng Đặc biệt (SAPO), nhằm vào các thành viên trong ê-kíp thân cận của Tổng thống Zelensky “cho thấy rõ ràng rằng người Mỹ đã chọn hướng loại bỏ” chính trị gia này.

Theo ông Azarov, người từng giữ chức Thủ tướng Ukraine giai đoạn 2010–2014, Nếu Washington đi đến kết luận rằng Tổng thống Zelensky trở thành gánh nặng quá lớn, “họ sẽ đơn giản là loại ông ta khỏi quyền lực”.

Trước đó, theo kênh RT, vào ngày 1/12, cựu Thủ tướng Ukraine Nikolay Azarov cho rằng hơn 100 tỷ USD viện trợ của phương Tây có thể đã rơi vào túi các quan chức tham nhũng của Ukraine.

Trong một bài đăng trên Telegram hôm 1/12, ông Azarov cho biết Mỹ và EU đã “bơm” tổng cộng 360 tỷ USD vào Ukraine. “Tham nhũng… ở Ukraine chiếm từ 15% đến 30% (giá trị viện trợ nước ngoài bị đánh cắp).

Cựu Thủ tướng Ukraine bổ sung rằng “con số này gần với 30%” tại Ukraine và ước tính từ 54 tỷ đến 108 tỷ USD có thể đã bị thất thoát vì tham nhũng.

Viện Kinh tế Thế giới Kiel của Đức (IfW Kiel) cho biết tổng viện trợ cung cấp cho Kyiv từ tháng 1/2022 đến tháng 8/2025 đạt khoảng 291 tỷ USD. Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần khẳng định rằng riêng Mỹ đã cam kết 350 tỷ USD cho Ukraine dưới thời người tiền nhiệm Joe Biden.

Trong khi các cơ quan chống tham nhũng của Kyiv không công bố số tiền viện trợ nước ngoài bị đánh cắp kể từ khi xung đột Ukraine nổ ra năm 2022, đất nước này đã chìm trong hàng loạt bê bối tham nhũng đình đám.

Gần nhất, cuộc điều tra liên quan đến một vụ tham nhũng trị giá 100 triệu USD trong lĩnh vực năng lượng của Ukraine – lĩnh vực phụ thuộc nặng nề vào viện trợ phương Tây – đã khiến ba quan chức cấp cao từ chức, bao gồm Bộ trưởng Tư pháp German Galushchenko, Bộ trưởng Năng lượng Svetlana Grinchuk và Chánh văn phòng Tổng thống Andrey Yermak – trợ lý lâu năm và quyền lực của Tổng thống Zelensky.

Tuần trước, Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin tuyên bố rằng “về mặt pháp lý là không thể” ký một thỏa thuận hòa bình với ban lãnh đạo Ukraine hiện nay. Tổng thống Putin chỉ ra rằng ông Zelensky “đã đánh mất tính chính danh” khi từ chối tổ chức bầu cử vào tháng 5/2024, viện dẫn thiết quân luật làm lý do.

Vụ bê bối tham nhũng đã giáng thêm một đòn vào vị thế vốn đã mong manh của ông Zelensky trong nước. Tháng trước, nghị sĩ đối lập Yaroslav Zhelezhnyak, dẫn kết quả thăm dò nội bộ, cho biết mức tín nhiệm của Tổng thống Zelensky đã giảm mạnh, và ông sẽ chỉ nhận được dưới 20% phiếu vòng một nếu bầu cử được tổ chức vào tháng 11.

Các khảo sát công khai cũng cho thấy mức độ ủng hộ đối với nhà lãnh đạo Ukraine đang giảm, dù không nghiêm trọng như số liệu nghị sĩ Zhelezhnyak đưa ra.

Tháng 7, Cơ quan Tình báo Đối ngoại Liên bang Nga (SVR) cáo buộc rằng các quan chức Mỹ và Anh đã bí mật gặp những nhân vật quyền lực chủ chốt của Ukraine để bàn về việc phế truất Tổng thống Zelensky và thay thế ông bằng cựu Tổng tư lệnh Valery Zaluzhny.

Theo Cơ quan Tình báo Đối ngoại Liên bang Nga, các bên liên quan đều nhất trí rằng “đã đến lúc” ông Zelensky bị loại khỏi vị trí lãnh đạo.

Phía Ukraine chưa đưa ra bình luận tức thời về nhận định nêu trên của cựu Thủ tướng Ukraine Nikolay Azarov.

VietBF@ sưu tập

Ít nhất 23 người thiệt mạng trong vụ hỏa hoạn xảy ra tại bang Goa (Ấn Độ), thông tin do Thủ hiến bang Goa công bố.


Hiện trường vụ cháy. Ảnh: India Express.
Vụ cháy bùng phát ngay sau 12h đêm 6/12 tại một tổ hợp nhà hàng - hộp đêm ở khu vực Arpora. Chính quyền bang Goa đã yêu cầu mở cuộc điều tra. Thủ hiến Pramod Sawant cho biết ông đã chỉ đạo các cơ quan chức năng làm rõ nguyên nhân.

Theo The Hindu, nổ bình gas là nguyên nhân gây ra vụ cháy. Phần lớn nạn nhân là nhân viên bếp của hộp đêm, ngoài ra có “3-4 nạn nhân là du khách”.

Thủ hiến Pramod Sawant có mặt tại hiện trường trong đêm. Ông Sawant cho biết có ba nạn nhân tử vong do bị bỏng, những nạn nhân còn lại tử vong vì ngạt khói.

Điều tra ban đầu cho thấy cơ sở này không tuân thủ các quy định về an toàn phòng cháy chữa cháy. Hộp đêm này mới hoạt động từ năm ngoái.

“Chúng tôi sẽ nghiêm khắc xử lý vụ việc, bao gồm cả các quan chức đã cho phép cơ sở này hoạt động dù vi phạm quy chuẩn an toàn. Đây là sự cố đáng tiếc trong giai đoạn cao điểm du lịch của bang Goa”, ông Sawant khẳng định.

Cảnh sát trưởng bang Goa, ông Alok Kumar, cũng xác nhận vụ hỏa hoạn bắt nguồn từ nổ bình gas. Toàn bộ 23 thi thể đã được đưa khỏi hiện trường và chuyển tới Bệnh viện Đại học Y khoa tại thị trấn Bambolim.

Lực lượng cứu hỏa và cảnh sát nhanh chóng triển khai công tác cứu hộ trong đêm ngay khi nhận được tin báo về vụ hỏa hoạn.

Hiện tại, nhà chức trách ở một số địa phương tại bang Goa đã tuyên bố sẽ tiến hành kiểm tra an toàn phòng cháy tại các hộp đêm để ngăn sự cố tương tự xảy ra.

Nhà chức trách thị trấn Calangute (bang Goa) cho biết sẽ yêu cầu tất cả các hộp đêm cung cấp giấy phép an toàn phòng cháy. Những cơ sở không đáp ứng yêu cầu sẽ bị thu hồi giấy phép hoạt động.

VietBF@ sưu tập

Hai phạm nhân nguy hiểm đã trốn khỏi nhà tù ở bang Louisiana (Mỹ) bằng cách đào tường và dùng ga giường để trèo ra ngoài, một phạm nhân khác bỏ trốn cùng với hai kẻ chủ mưu.
Hai phạm nhân nguy hiểm từng tham gia các vụ án bạo lực, trong đó có cả hoạt động mưu sát, đã trốn khỏi nhà giam ở phía tây nam bang Louisiana, Mỹ, trong ngày 4/12.

Hai phạm nhân chủ mưu trong vụ vượt ngục đã đào đoạn tường đang xuống cấp bên trong nhà tù rồi dùng ga trải giường để đào tẩu.

Một phạm nhân khác bỏ trốn cùng hai tù nhân chủ mưu trong vụ vượt ngục đã tự sát ngay khi bị cảnh sát lần ra dấu vết.

Vụ vượt ngục xảy ra tại nhà giam thuộc giáo khu St. Landry ở thành phố Opelousas. Cảnh sát trưởng Bobby J. Guidroz cho biết nhóm phạm nhân đã “phát hiện đoạn tường cao bị hư hỏng và dần dần lấy đi lớp vữa, tháo rời khối bê tông để vượt ngục”.


Hiện trường vụ vượt ngục. Ảnh: St. Landry Parish Government.
Theo ông Guidroz, nhóm phạm nhân sau đó sử dụng “ga giường và một số vật dụng khác” để leo qua tường bao, di chuyển qua các mái nhà rồi “tiếp đất”, trốn thoát khỏi nhà giam. Cảnh sát trưởng cho biết quá trình điều tra nội bộ sẽ được tiến hành.

Phạm nhân duy nhất hiện còn lẩn trốn được xác định là Keith Eli, 24 tuổi, từng cư trú tại thành phố Opelousas, từng phạm tội mưu sát.

Ngày 6/12, cảnh sát đã bắt giữ phạm nhân Johnathan Jevon Joseph, 24 tuổi, sau khi nhận được tin báo. Joseph cũng từng cư trú ở Opelousas và từng bị kết án phạm nhiều tội, trong đó có tội hiếp dâm.

Phạm nhân thứ ba là Joseph Allen Harrington, 26 tuổi, sống tại thị trấn Melville, bang Louisiana. Harrington từng phạm nhiều tội, trong đó có tội đột nhập tư gia. Harrington đã tự sát ngay khi bị cảnh sát phát hiện nơi ẩn náu.

Một người dân địa phương đã nhận ra Harrington và báo cảnh sát. Lực lượng chức năng đã nhanh chóng có mặt, dùng loa kêu gọi Harrington bước ra khỏi căn nhà nơi anh ta ẩn náu, nhưng tiếng súng vang lên. Sau đó, Harrington được xác định đã tự sát.

Hiện chưa có dấu hiệu cho thấy phạm nhân còn lại - Keith Eli - đã rời khỏi giáo khu St. Landry. Cảnh sát cảnh báo người dân khóa kỹ cửa nhà và xe cộ, bất cứ ai hỗ trợ phạm nhân chạy trốn đều sẽ bị truy tố hình sự.

Theo Guardian, đây là vụ vượt ngục táo tợn mới nhất ở bang Louisiana. Hồi tháng 5, 10 phạm nhân từng trốn khỏi nhà giam ở thành phố New Orleans, bang Louisiana, bằng cách đào tường phía sau bồn cầu để vượt ngục.

Nhóm phạm nhân để lại hiện trường dòng chữ nguệch ngoạc “To Easy LoL” (tạm dịch: Quá đơn giản). Sau đó, phải mất 5 tháng tiến hành cuộc truy tìm mở rộng tại nhiều bang, nhà chức trách mới có thể bắt giữ toàn bộ 10 phạm nhân vượt ngục.

VietBF@ sưu tập

Rating tập mới nhất của drama cổ trang "Moon River" tăng vọt sau cảnh giường chiếu nóng bỏng của tài tử Kang Tae Oh.
Theo Chosun, Moon River (tựa Việt: Sông trăng hoán mệnh) đang là một trong số cái tên thu hút đông đảo sự quan tâm ở mảng truyền hình. Dù phải đối đầu với đối thủ mạnh là Taxi Driver 3 trong cùng khung giờ, bộ phim có Kang Tae Oh đóng chính vẫn giữ được sức hút nhờ nội dung hấp dẫn. Moon River giữ rating ổn định, có thời điểm vượt 7% trên toàn quốc.

Ở những diễn biến mới nhất, chuyện phim bước vào cao trào khi Dal I (Kim Se Jeong) rơi vào nguy hiểm vì bị tung tin hàm oan. Giữa tình thế căng thẳng, Lee Gang (Kang Tae Oh) tạo bất ngờ cho Dal I khi thực hiện mong ước năm xưa của cô, tặng cho người đẹp đôi giày hoa. Cũng tại đây, Lee Gang cầu hôn Dal I. Cả hai tổ chức một buổi lễ trong âm thầm, trao nhẫn và lời thề nguyện.

Cảnh nóng của phim sau đó gây xôn xao vì độ gợi cảm, nóng bỏng. Hai nhân vật trút bỏ xiêm y và trao nhau những nụ hôn nồng nàn. Khoảnh khắc Lee Gang và Dal I nên đôi cũng là điều được người hâm mộ phim chờ đợi từ lâu.


Cảnh nóng trong phim Moon River gây xôn xao.
Cảnh 18+ của hai nhân vật sau đó được chia sẻ, thu hút sự quan tâm trên mạng xã hội và các diễn đàn phim. Nhiều khán giả khen ngợi đạo diễn khi thể hiện những thước phim nhạy cảm không bị phô trương, khoe da thịt lộ liễu. Từ góc quay, diễn xuất cho đến âm nhạc sử dụng đều tạo được cảm giác lãng mạn, hài hòa.

Theo Kbizoom, Moon River đang ghi nhận mức tăng mạnh về tỷ suất người xem. Cụ thể, tập phim nóng bỏng này đạt rating trung bình toàn quốc 6% và 5,8% tại khu vực thủ đô Seoul.

Moon River là phim cổ trang lãng mạn, kể về câu chuyện hoán đổi linh hồn giữa một hoàng tử đã đánh mất nụ cười và một cô tiểu thương bị mất trí nhớ. Hai người buộc phải “bước vào” đời sống của nhau và tìm lại bản thân giữa vòng xoáy cung đấu. Trong hành trình này, nhiều bí ẩn về quá khứ lần lượt được hé mở. Phim chính thức lên sóng từ cuối tháng 10 và liên tục lọt top tìm kiếm nóng trên Naver và Good Data Corporation.

VietBF@ sưu tập

Viên Gia Mẫn từ khi đặt chân vào giới giải trí liên tục vướng lùm xùm. Mới đây, cô xuất hiện trên một chương trình và trải lòng về chuyện đời tư.
Theo HK01, Viên Gia Mẫn mới đây gây chú ý khi tham gia một show trò chuyện. Trong chương trình, cô chia sẻ chuyện đời tư, đáp trả những tin đồn về việc cặp kè với thiếu gia kém tuổi.

Người đẹp cho biết vụ việc bắt nguồn từ khi người này chủ động liên hệ và bày tỏ đã thầm thích cô nhiều năm. Khi tiếp xúc, cả hai trò chuyện khá ăn ý, thậm chí cô từng đến hỗ trợ sự kiện do người này tổ chức và còn được trả cát-xê.

Khi MC Địch Vĩ hỏi liệu hai người có từng phát triển mối quan hệ yêu đương hay không, Hoa hậu ảnh Hong Kong thẳng thắn nói rằng cô không mở lòng với đối phương, cũng không thích hẹn hò với đàn ông kém tuổi. Viên Gia Mẫn thừa nhận sự chênh lệch địa vị là một trong số lý do khiến cô ái ngại tiến xa hơn trong mối quan hệ này. Cô cho biết mình lớn lên trong gia đình bình dân, trong khi đối phương là thiếu gia con nhà tài phiệt.


Viên Gia Mẫn cho biết không được đại gia bao nuôi như nhiều lời đồn thổi. Ảnh: IGNV.
Khi được hỏi liệu có từng mơ ước cưới được người giàu để đổi đời hay không, Viên Gia Mẫn cho biết bên cạnh cô từ trước đến nay vốn không thiếu bạn bè giàu có, khẳng định bản thân chưa từng xác định phải cưới chồng giàu. Trước thông tin cho rằng từng được đại gia "bao nuôi", Viên Gia Mẫn khẳng định đó chỉ là lời đồn thất thiệt.

Cũng trong chương trình, Hoa hậu ảnh Hong Kong tiết lộ về sự cố nhạy cảm trong một lần biểu diễn. Người đẹp cho biết thiết kế sân khấu khiến khoảng cách giữa khán giả và nghệ sĩ quá gần. Điều này tạo cơ hội cho một khán giả quá khích chạm vào vùng nhạy cảm, gây ra tình huống khó xử. Viên Gia Mẫn cũng chia sẻ việc bị BTC có những hành động thiếu tôn trọng, cố tình biến trang phục của cô trở nên xuyên thấu nhằm mục đích câu khách.

Viên Gia Mẫn sinh năm 1984, từng giành giải Hoa hậu ảnh trong cuộc thi Hoa hậu Hong Kong năm 2009. Bước ra từ cuộc thi sắc đẹp, cô sau đó nhận được nhiều lời mời đóng phim. Từ khi bước vào ngành giải trí, người đẹp liên tục dính phải nhiều thị phi, từng có mối quan hệ phức tạp với cha con doanh nhân ngành bất động sản, thể thao điện tử xứ Hương Cảng.

Cuối năm 2023, cô chuyển sang Anh để bắt đầu cuộc sống mới. Tới tháng 2 năm nay, người đẹp thông báo trở về Hong Kong. Cô sau đó lại gây sốc khi rao bán ảnh nóng trên mạng xã hội.

VietBF@ sưu tập

Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) cho biết, lá chắn bảo vệ xung quanh khu vực thảm họa hạt nhân Chernobyl tại Ukraine không còn khả năng ngăn chặn chất thải phóng xạ sau khi bị tấn công hồi đầu năm.


Cấu trúc khổng lồ bằng thép tại nhà máy điện hạt nhân Chernobyl. Ảnh: Wikipedia.
Theo hãng tin CNN, IAEA, cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hợp Quốc (LHQ), ngày 5/12 đã ra thông báo, lớp bảo vệ an toàn mới tại Chernobyl đã bị hư hại nghiêm trọng vì vụ tấn công của máy bay không người lái (UAV) hồi tháng 2 và đã mất đi các chức năng an toàn cơ bản, gồm cả khả năng ngăn chặn.

Ukraine cáo buộc Nga tiến hành vụ không kích tại Chernobyl ngày 14/2, song Moscow đã phủ nhận.

Theo IAEA, vụ tấn công đã nhắm trúng lớp bảo vệ an toàn mới, gây ra hỏa hoạn và làm hỏng lớp vỏ bảo vệ xung quanh khu vực. Cơ quan này đã khuyến nghị thực hiện một cuộc cải tạo lớn đối với kết cấu thép khổng lồ, vốn được thiết lập tại khu vực này cách đây vài năm để phục vụ cho các hoạt động dọn dẹp và đảm bảo an toàn cho khu vực.

Cách đây gần 4 thập niên, một vụ nổ đã xảy ra tại nhà máy điện hạt nhân Chernobyl ở Ukraine, khiến hơn 8 triệu người phơi nhiễm với phóng xạ hạt nhân. Vụ việc được coi là thảm kịch khủng khiếp nhất trong lịch sử nhân loại.

Tổng Giám đốc IAEA Rafael Mariano Grossi nhấn mạnh: "Việc sửa chữa tạm thời phần mái đã được thực hiện một cách hạn chế nhưng vẫn cần phục hồi kịp thời và toàn diện để ngăn chặn sự xuống cấp thêm và đảm bảo an toàn hạt nhân lâu dài". Quan chức này nói thêm, các kết cấu chịu lực và hệ thống giám sát lớp bảo vệ an toàn mới không bị thiệt hại vĩnh viễn nào.

Theo ông Grossi, IAEA, cơ quan hiện diện thường trực ở khu vực thảm họa, sẽ tiếp tục làm mọi việc có thể để hỗ trợ các nỗ lực khôi phục an toàn và an ninh hạt nhân.

Lớp bảo vệ an toàn mới là một cấu trúc thép khổng lồ hình vòm được xây dựng tại khu vực Chernobyl để che phủ lò phản ứng số 4 đã bị phá hủy. Được xây dựng vào năm 2010 và hoàn thành vào năm 2019, vòm thép được thiết kế để tồn tại trong 100 năm và đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo vệ khu vực.

VietBF@ sưu tập

Beyond Meat đóng cửa hoạt động tại Trung Quốc chỉ ba năm sau khi mở rộng rầm rộ. Giá cao, không hợp khẩu vị, khó chế biến và thiếu nhu cầu thực sự khiến thịt thực vật nhanh chóng thoái trào.


Beyond Meat từng được đầu tư bởi đồng sáng lập Microsoft Bill Gates và hàng loạt ngôi sao nổi tiếng. Ảnh: Getty.
Chỉ vài năm trước, không ai dám nghĩ rằng hãng Beyond Meat – biểu tượng một thời của ngành thịt thực vật – phải đóng cửa hoạt động tại Trung Quốc. Ở thời kỳ đỉnh cao, nhãn hiệu này xuất hiện dày đặc trong các sản phẩm được quảng bá rầm rộ tại nhà hàng và siêu thị ở nhiều thành phố lớn.

Nhiều chuyên gia từng dự đoán các công ty thịt thay thế như Beyond Meat sẽ tìm thấy câu chuyện thành công tiếp theo tại thị trường tiêu dùng đang phát triển nhanh của Trung Quốc.

Thế nhưng chỉ 3 năm sau khi ra mắt kênh bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng vào năm 2022, Beyond Meat đã tuyên bố vào tháng 2 năm nay rằng họ sẽ đình chỉ hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc. Các cửa hàng trực tuyến đóng cửa từ tháng trước, và công ty đã sa thải phần lớn nhân viên, đồng thời dừng sản xuất tại nhà máy ở Gia Hưng, tỉnh Chiết Giang, theo các báo cáo truyền thông.

Công ty Mỹ – từng được đầu tư bởi đồng sáng lập Microsoft Bill Gates và hàng loạt ngôi sao nổi tiếng – đã vào Trung Quốc năm 2020 trong sự tung hô, ký kết hợp tác với Starbucks, KFC, Pizza Hut cùng các nhà bán lẻ như Sam’s Club và Costco.

Thịt thực vật của Beyond Meat – được làm từ đậu nành, đậu Hà Lan hoặc lúa mì và mô phỏng vị, kết cấu, hình dáng của thịt động vật – từng xuất hiện ở khắp nơi. Nhưng cơn sốt đó nhanh chóng nguội lạnh.

Ông Gu Shuyu, thuộc công ty tư vấn quản lý Tractus Asia, cho rằng sự sụp đổ của thịt thực vật ở Trung Quốc không nằm ở giá, hương vị hay công nghệ, mà vì sản phẩm này “chưa bao giờ có một nhu cầu thực sự và bền vững”.

Nhiều thương hiệu thịt thực vật ở Trung Quốc từng được kỳ vọng lớn đã thất bại, gồm Hey Maet – start-up tại Thượng Hải đã đóng cửa năm 2023. Theo thời gian, các sản phẩm thịt thực vật từ những tập đoàn thực phẩm lớn cũng âm thầm biến mất khỏi kệ hàng.

“Người tiêu dùng Trung Quốc không cảm thấy thịt cần phải được thay thế”, ông Gu nói. “Do đó, thịt thực vật không giải quyết vấn đề khan hiếm, an toàn hay đạo đức; nó giống như một ‘sản phẩm gây tò mò’ – người ta sẵn lòng thử, nhưng tỷ lệ mua lại cực kỳ thấp”.

“Quan trọng hơn, nó khó phù hợp với văn hóa nấu nướng của Trung Quốc: xào, kho, hầm và các kỹ thuật hàng ngày khác. Điều này khiến nó tách rời khỏi gian bếp gia đình và bữa ăn hàng ngày, chỉ còn phù hợp ở phòng gym, quán cà phê, cửa hàng tiện lợi và một số phân khúc nhỏ đặc thù”, ông Gu nói thêm.


Người tiêu dùng Trung Quốc phàn nàn rằng kết cấu của các sản phẩm thịt có nguồn gốc thực vật không giống với thịt thật. Ảnh: Shutterstock
Hàng loạt start-up thịt thực vật đã xuất hiện tại Trung Quốc trong giai đoạn 2019–2020 khi các công ty thực phẩm truyền thống tung ra sản phẩm chay mới. Dòng vốn cũng đổ mạnh vào ngành.

Một số thương hiệu như PaoDing ZaoRou và GuRou huy động được hàng chục triệu nhân dân tệ, trong khi Starfield thậm chí thu hút hơn 100 triệu nhân dân tệ (14,1 triệu USD).

Nhưng người tiêu dùng lại không mặn mà. Sản phẩm của Beyond Meat đắt hơn hàng nội địa và thậm chí cao hơn cả thịt bò tươi trong một số trường hợp. Trong khi đó, nhiều thực khách phàn nàn rằng thịt thực vật không đạt được kết cấu của món truyền thống.

Kết quả là hàng loạt màn ra mắt thất vọng và mức mua lại thấp.

Nhiều thương hiệu vội vã tung sản phẩm khi công thức còn chưa hoàn thiện, “đốt tiền” cho tiếp thị thay vì phát triển công nghệ phù hợp khẩu vị địa phương, theo ông Zhu Danpeng, chuyên gia ngành thực phẩm và phó chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến An toàn Thực phẩm Quảng Đông.

“Những lo ngại về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm, cùng với kết cấu chưa đạt như thịt thật, khiến người ta không muốn mua lại thịt thực vật”, ông Zhu nói.

Beyond Meat đã chật vật suốt nhiều năm, với doanh thu toàn cầu giảm từ 419 triệu USD năm 2022 xuống 326 triệu USD năm 2024 – và tổng lỗ lũy kế đạt 864 triệu USD.

Trong ba quý đầu năm nay, doanh thu giảm gần 15% so với cùng kỳ, còn 214 triệu USD, trong khi khoản lỗ ròng tăng 68% lên 193 triệu USD. Cổ phiếu công ty, từng đạt đỉnh 239 USD vào tháng 7/2019, chỉ còn 1,29 USD vào thứ Ba tuần này.

Các nhà phân tích cho rằng sự khác biệt về động cơ tiêu dùng giữa thị trường Mỹ và Trung Quốc khiến tình hình phức tạp hơn. Trong khi người Mỹ quan tâm đến tính bền vững, phúc lợi động vật và sức khỏe cá nhân, người Trung Quốc tập trung vào hương vị và khả năng chế biến.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cảnh báo không nên xem sự sụp đổ của Beyond Meat là “hồi chuông cáo chung” cho toàn bộ phân khúc thịt thực vật tại Trung Quốc. Họ cho rằng việc thiết lập chuẩn mực, giáo dục người tiêu dùng và tăng cường R&D có thể giúp ngành này định hình lại tương lai.

“Những công ty thực sự có tương lai sẽ là những công ty không chỉ giải quyết vấn đề hương vị, chi phí và khả năng chế biến, mà còn phải tạo ra nhu cầu sử dụng rõ ràng, thúc đẩy mua lại và xây dựng thương hiệu mạnh – tất cả thông qua đổi mới bản địa hóa”, ông Gu nói.

Ông cho rằng thị trường thịt thực vật Trung Quốc chỉ có thể sống lại nếu sản phẩm được điều chỉnh phù hợp với thói quen ăn uống và phong cách nấu nướng địa phương, chẳng hạn như dùng trong món xào, lẩu hoặc nhân bánh bao.

VietBF@ sưu tập

Nga phóng hơn 700 vũ khí đường không, gồm tên lửa Kinzhal và hàng trăm UAV Shahed, đánh trúng nhiều thành phố Ukraine.


Nga triển khai đòn tấn công ồ ạt nhằm vào hàng loạt thành phố của Ukraine. Ảnh: Kyiv Post.
Theo giới chức Ukraine, Nga đã tiến hành một cuộc tấn công quy mô lớn bằng tên lửa và máy bay không người lái trên khắp Ukraine vào sáng ngày 6/12, kích hoạt cảnh báo không kích trên toàn quốc và đánh trúng nhiều thành phố. Ít nhất 3 người bị thương ở khu vực Kiev.

Không quân Ukraine cho hay họ đã theo dõi 704 mục tiêu đường không trong lúc chúng đang áp sát trong đêm, gồm 51 tên lửa – trong đó có 17 tên lửa đạn đạo – và 653 UAV, chủ yếu là Shahed và Gerbera, được phóng đi từ Nga và Crimea. Moscow cũng bắn 3 tên lửa siêu vượt âm Kinzhal, 34 tên lửa hành trình và 14 tên lửa đạn đạo, theo thông tin từ Kiev.

Hệ thống phòng không Ukraine bắn hạ hoặc vô hiệu hóa 615 mục tiêu, gồm 585 UAV, 29 tên lửa hành trình và 1 tên lửa đạn đạo. Tuy nhiên, một số đòn tấn công vẫn đánh trúng 29 địa điểm, với 60 UAV lọt qua và mảnh vỡ từ vũ khí bị bắn hạ rơi xuống 3 khu vực.

“Các mục tiêu chính của những đòn tấn công này, một lần nữa, là cơ sở hạ tầng năng lượng. Mục tiêu của Nga là gieo đau khổ cho hàng triệu người Ukraine”, Tổng thống Volodymyr Zelensky viết trên mạng xã hội.

Theo nhiều kênh giám sát, Nga triển khai nhiều đợt tấn công bằng tên lửa và hàng chục UAV hướng về khu vực thủ đô của Ukraine, bao gồm cả máy bay có khả năng phóng tên lửa siêu vượt âm Kinzhal.

Các đợt xuất hiện UAV được ghi nhận ở khu vực phía tây xa như Lviv, với lần phóng tên lửa cuối cùng được ghi nhận ngay trước 7 giờ sáng 6/12 theo giờ địa phương. Tiếng nổ được báo cáo ở Poltava, Lutsk, Odesa, Zaporizhzhia và Bila Tserkva.

Tại khu vực Kiev, nhà ga đường sắt ở Fastiv bị phá hủy và nhiều vụ cháy bùng lên tại Novi Petrivtsi cùng một ngôi nhà ở Bucha, theo phía Ukraine. Thống đốc Mykola Kalashnyk cho biết một người đàn ông 42 tuổi ở Fastiv bị thương bởi mảnh đạn, trong khi hai phụ nữ, 40 và 46 tuổi, bị thương ở Vyshhorod phía bắc Kyiv. Một người đã được nhập viện.

Cơ quan đường sắt Ukraine cho biết Fastiv bị trúng đạn trong “cuộc pháo kích quy mô lớn vào hạ tầng đường sắt”.

Tại Lutsk, nhiều kho hàng thực phẩm bốc cháy, khiến một phần thành phố mất điện. Khu vực Lviv cũng ghi nhận mất điện cục bộ.

Không quân Ba Lan cho biết họ đã điều máy bay chiến đấu để bảo vệ không phận Ba Lan trong suốt nhiều giờ Nga tấn công khu vực phía tây Ukraine.

Cơ quan Ứng phó Khẩn cấp Ukraine cho biết các cơ sở năng lượng ở Chernihiv và khu vực lân cận cũng bị tấn công. Các vụ cháy do đợt tấn công gây ra đã được kiểm soát nhanh chóng và không có thương vong được báo cáo tại đây.

Các đòn tấn công mới nhất diễn ra trong bối cảnh Washington thúc đẩy một kế hoạch ngoại giao nhằm chấm dứt chiến tranh – đề xuất mà Kiev lo ngại có thể yêu cầu những nhượng bộ lớn đối với Moscow.

Quan chức Ukraine và Mỹ dự kiến tổ chức ngày đàm phán thứ ba liên tiếp tại Miami vào thứ Bảy. Washington cho biết cả hai bên nhất trí rằng bất kỳ “tiến triển thực sự” nào sẽ phụ thuộc vào việc Nga có sẵn sàng chấm dứt chiến tranh hay không.

Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Steve Witkoff, và con rể ông là ông Jared Kushner đã gặp nhà đàm phán hàng đầu của Ukraine là ông Rustem Umerov và ông Andrii Hnatov, chánh văn phòng lực lượng vũ trang Ukraine.

Các cuộc họp tại Miami diễn ra sau chuyến thăm Moscow hồi đầu tuần, khi ông Witkoff và ông Kushner gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin để thảo luận về kế hoạch của Mỹ. Điện Kremlin đã bác bỏ một phần đề xuất này.

Bản dự thảo ban đầu của Washington – được soạn thảo mà không có sự đóng góp của các đối tác châu Âu – được cho là đề xuất Kiev rút khỏi một phần Donetsk và rằng Mỹ trên thực tế sẽ thừa nhận quyền kiểm soát của Nga đối với Donetsk, Luhansk và Crimea. Đề xuất này nhanh chóng vấp phải chỉ trích từ Kiev và các thủ đô châu Âu.

Giới chức Mỹ đã chỉnh sửa lại tài liệu, dù các điều khoản hiện tại vẫn chưa được công bố.

VietBF@ sưu tập

Bom hạt nhân là một loại vũ khí thường thấy có mặt trên các oanh tạc cơ. Do dung tích của chúng khá lớn và nặng nên sẽ phù hợp với khoang chứa của loại oanh tạc cơ hơn, tuy nhiên các chiến đấu cơ đời cũ như F-16, F-15E hay F-4 Phantom II cũng có khả năng để mang loại bom này. Hồi đầu năm ngoái, chiếc F-35A cũng trở thành chiến đấu cơ đầu tiên thuộc thế hệ 5 của Hoa Kỳ được chứng nhận hội đủ chuẩn mang bom hạt nhân B61-12.

Dù F-35A mới được chứng nhận hơn một năm nay, chiếc phi cơ này không hề xa lạ gì với B61-12 khi đã được cho thử nghiệm thả loại bom này từ gần 10 năm nay. Trong giai đoạn 2017-2019, Không quân Hoa Kỳ và Phòng thí nghiệm Quốc gia Sandia đã lần đầu tiên cho chiếc F-35A thả B61-12 tại bãi thử Tonopah (tiểu bang Nevada) với mục đích xác nhận máy bay và bom này đúng là có thể cho kết hợp với nhau. Sau đó, vào năm 2021 lại có cuộc thử nghiệm mang bom (nhưng cho không thả xuống ) nhằm đánh giá mức độ ổn định cùng với độ rung của F-35A khi cho tải theo bom. Trong hai năm 2022–2023, họ tiếp tục cho thử nghiệm thả bom (không đầu đạn) để kiểm tra tính chính xác và khả năng hoạt động của bộ đuôi dẫn hướng đường trên trái bom.

(Minh họa)
Sau các cuộc cho thử nghiệm lắt nhắt từng phần nói trên, cho đến tháng 8 năm nay, F-35A đã có trải qua một đợt cho thử nghiệm toàn diện. Tức là kiểm tra toàn bộ quy trình từ lúc chuẩn bị, mang bom, xử lý nhiệt, thả bom cho đến thu thập dữ kiện.

Điểm nhấn mạnh của cuộc thử nghiệm này là công tác cho xử lý nhiệt. Trước khi gắn lên F-35A thì trái bom sẽ được đặt trong điều kiện nhiệt độ cực đoan nhằm mô phỏng môi trường khắc nghiệt có thể sẽ gặp. Bởi vì khi nằm trên máy bay, nó phải chịu đựng rất nhiều thứ như nhiệt độ quá lạnh hoặc quá nóng, độ rung lắc mạnh hay áp suất luôn thay đổi. Kết quả thử nghiệm cho thấy bom vẫn hoạt động ổn sau khi cho kết hợp với máy bay, chứng tỏ thiết kế khá đủ bền vững. Nói chung, F-35A có thể chở và thả bom B61-12 một cách an toàn.

Loại bom hạt nhân B61 đã được nghiên cứu chế tạo ra từ năm 1963, nhưng vẫn đang được cho cải tiến thật năng động đến mức đã có 14 phiên bản từ B61-0 đến B61-13. Hai loại bom mới nhất là B61-12 (được cho thử nghiệm lần đầu hồi năm 2015) và B61-13 với quả đầu vừa cho thực hiện xong hồi tháng 5/25. Được sản xuất ra từ 400-500 quả, B61-12 là một loại bom co trọng lực nhưng có kết hợp với hệ thống điều khiển quán tính để tăng cường mức độ chính xác so với các phiên bản cũ. Thậm chí nó còn có thể cho xuyên phá xuống lòng đất, nhưng thiếu cấu trúc gia cố cứng để thực hiện đúng theo như một quả bom xuyên phá theo tiêu chuẩn.

Mỗi trái B61-12 nặng chừng 375 kg và dài gần 3,6 mét, có thân thon mảnh và đầu nhọn. Để sử dụng được trong nhiều tình huống khác nhau, bom này có thể điều chỉnh công suất nổ linh động từ mức thấp chỉ với 300 tấn TNT (0,3 kiloton), 1500 tấn TNT (1,5 kiloton) cho đến cao đến 10 hay 50 kiloton. Nghĩa là trước khi đem gắn nó lên máy bay, người ta sẽ điều chỉnh một bảng lựa chọn bên trong vỏ bom và định trước mức năng lượng sẽ giải tỏa khi cho kích nổ.

Ở đuôi trái bom còn trang bị bốn cánh dẫn hướng do Boeing chế tạo, giúp nó bay lượn và điều chỉnh đường đi để gia tăng độ chính xác, ít gây thiệt hại và giảm bụi phóng xạ. Khi thả từ độ cao khoảng 7,600 mét thì bom sẽ ở trên không gần 1 phút trước khi chạm đến mục tiêu.

(Minh họa)
B61-12 sẽ rơi chính xác trong phạm vi 30 mét tính từ mục tiêu, cho nên chỉ cần sử dụng đầu đạn cao lắm là 50 kiloton, trong khi loại cũ như B61-11 phải cần đầu đạn đến 400 kiloton do kém chính xác hơn. Để hình dung, sức công phá 50 kiloton trên mặt đất sẽ tạo ra một cái hố có đường bán kính từ 30–68 mét. Các máy bay F-15E, F-35A và oanh tạc cơ B-21 có thể mang theo nó, nhưng tiêm kích F-16 lại không gắn nó lên được do thiếu sự tương thích về hệ thống điện tử.

Dù phiên bản B61-13 đã ra lò, dự kiến B61-12 vẫn được sử dụng ít nhất là 20 năm nữa. Việc Hoa Kỳ chứng minh khả năng cho kết hợp hợp B61-12 trên F-35A là thông điệp mạnh cho thấy nước này vừa có thêm một hệ thống tác chiến trên không vừa tàng hình lại vừa có tính răn đe về hạt nhân.

Theo DefenseNews, Sandia, PopMech

(Minh họa)
Nhiên liệu hạt nhân là một nguồn năng lượng có tiềm năng to lớn nhằm giải quyết bài toán năng lượng sạch của nhân loại. Tại Hoa Kỳ, trước đây việc nghiên cứu hình thành ra loại nhiên liệu này thường do các tổ chức của chính phủ đứng ra phụ trách, nhưng nay có nhiều công ty tư nhân đã nhảy vào làm như NuScale, Oklo và đặc biệt là X-energy. Là công ty chuyên sản xuất ra lò phản ứng cỡ nhỏ lẫn nguồn nhiên liệu cho các lò đó, X-energy đã nhận tài trợ từ Bộ Năng lượng Mỹ để chế tạo ra một loại "sạn" hạt nhân chịu nhiệt cao gọi là TRISO-X.

Để cho TRISO-X được Ủy ban Quản trị Hạt nhân Hoa Kỳ phê duyệt, họ vừa đem đi cho thử nghiệm 16 "viên nhiên liệu" này tại Phòng thí nghiệm Quốc gia ở Idaho (INL) trong vòng 13 tháng. Sau đó mới có thể đem cho sử dụng chúng cho các lò Xe-100 cũng do công ty này chế tạo. Chỉ nhỏ ngang một trái banh bida, mỗi viên TRISO-X có đường kính 60 mm với vỏ bên ngoài là một lớp đệm dày 5 mm gọi là vùng trống (không có chức nhiên liệu). Ở bên trong là khu vực chứa hàng ngàn hạt nhiên liệu TRISO nhỏ có đường kính chừng 0,8 mm. Theo X-energy thì có đến18 ngàn hạt trong một viên như vậy.

Bản thân những hạt này cũng có một số lớp đệm bảo vệ trước khi vào đến lõi chứa uranium: ngoài cùng là vỏ carbon dày 0,04 mm và có thể chịu được nguồn nhiệt đến 2,000°C, rồi đếni một lớp gốm silic cacbua (SiC) mỏng hơn nhưng siêu cứng và chịu nhiệt, sau đó lại có một lớp cacbon chịu nhiệt khác. Cuối cùng đi qua một lớp đệm xốp thì đến lõi, được làm bằng UCO (urani oxicacbua) hoặc UO₂ (urani oxit).

(Minh họa)
Một sự rủi ro lớn trong các biến cố hạt nhân truyền thống là sự tan chảy nhiên liệu, nhưng TRISO-X có khả năng hóa giải sự nguy cơ này. Nhờ lớp cacbon chịu nhiệt cao, lại thêm lớp đệm xốp giúp giảm áp lực, các hạt TRISO-X chịu được sức nóng đến 1,800 độ C nên khó bị tan chảy hay bị vỡ trong điều kiện cho vận hành bình thường. Mỗi hạt TRISO-X còn là một rào chắn giúp ngăn các sản phẩm phân hạch bị rò rỉ ra ngoài do có lớp silic cacbua kín như bưng. Công ty cho biết khi đưa vào sử dụng thì một lò phản ứng Xe-100 sẽ dùng đến 200 ngàn viên TRISO-X.

Một trong 16 viên TRISO-X được đem đi cho chiếu xạ thử (Minh họa)

Tại phòng thí nghiệm INL, các viên nhiên liệu TRISO-X sẽ được cho thử nghiệm trong lò phản ứng ở đó suốt 13 tháng. Họ sẽ chiếu xạ chúng dưới nhiều mức công suất, nhiệt độ và những mức độ tiêu hao khác nhau để mô phỏng các tình huống trong thực tế. Dù hơn 1 năm nữa mới có kết quả đánh giá, X-energy đã đón đầu sẵn khi đang cho xây dựng nhà máy TX-1 tại tiểu bang Tennessee để cho chế tạo ra các viên nhiên liệu độc đáo và an toàn này.

Theo Nucnet, X-energy.

Đập Tam Hiệp (TQ)
Được hình thành do người ta xây đập để chặn dòng chảy của các con sông, hồ chứa nước là một công trình thủy lợi quan trọng trên thế giới. Chúng đảm nhiệm nhiều chức năng thiết yếu như giúp tưới tiêu trong nông nghiệp, kiểm soát ngập lụt, cung cấp điện năng và phục vụ cho du lịch. Do tính cách hữu ích đó, chúng ta cứ tưởng việc cho xây những đập nước có thể tiếp tục mãi mà không gây ra ảnh hưởng tốt/xấu nào. Nhưng, các khoa học gia đến từ Đại học Harvard đã cho biết: càng làm nhiều đập nước thì hai cực Trái Đất sẽ càng bị lệch.

Đáng ngạc nhiên là tình trạng bị lệch này không phải mới xảy ra gần đây mà đã phát sinh từ năm 1835, khi những đập nước lớn đầu tiên được xây dựng ở Mỹ và Châu Âu. Trong nghiên cứu được đăng trên tờ Geophysical Research Letters, các chuyên gia đã cho phân tích về tác động của 6862 đập nước khắp thế giới và đưa ra kết luận cho thấy, trong gần 200 năm qua, việc cho xây hàng ngàn con đập đã làm lệch trục của Trái Đất do sức nặng khổng lồ của chúng gây ra.

Tổng khối lượng của mọi thứ trên bề mặt Trái Đất thường không có thay đổi gì nhiều. Nhưng vấn đề nằm ở việc con người kho cho tích nước ở những chỗ vốn trước đây là đất cạn, khiến cho sự phân bố trọng lượng không còn đồng đều nữa. Ví dụ hồ chứa của đập Tam Hiệp có dung tích gần 40 km³, nghĩa là xấp xỉ 40 tỷ tấn nước nằm ở một nơi trước đó chỉ chứa lượng nước của chính con sông. Lý do thứ hai là lớp vỏ cứng của Trái Đất, nó được bao quanh một lớp phủ hơi dẻo giống như vỏ của một viên kẹo sôcôla M&M's. Thay vì đứng yên, khi chịu sự tác động từ các hồ chứa thì nó dễ bị trượt quanh lớp phủ, từ đó làm cho hai cực Trái Đất bị dịch chuyển.

Quy mô các hồ chứa trên thế giới

Sự dịch chuyển của hai cực có liên quan đến nước không hề mới mẽ, trước đây người ta đã biết sự tan băng ở hai cực và thậm chí việc khai thác nước ngầm cũng đã ít nhiều làm lệch trục Trái Đất vài chục cm. Còn đây là lần đầu tiên các tác động của các hồ chứa mới được nêu ra. Họ cho biết, với dung tích của gần 7 ngàn hồ chứa trong cuộc nghiên cứu tương đương với việc mực nước biển toàn cầu đã giảm 21,8 mm và có đến 87% trong đó (tức là 19 mm) đến từ các hồ được xây từ năm 1954.

Dù Hoa Kỳ và Châu Âu đi tiên phong trong việc cho đắp đập, nhưng lại không góp nhiều vào việc làm sai lệch trục Trái Đất như các đập ở Châu Á và Châu Phi. Theo mô hình máy tính họ nhận thấy có hai giai đoạn, thời kỳ đầu từ năm 1835 đến 1954 là lúc Bắc Mỹ và Tây Âu xây nhiều đập lớn và đã làm Cực Bắc dịch chuyển 20 cm về phía Đông kinh tuyến 103. Trong thời kỳ sau từ năm 1954 đến 2011, việc xây đập chuyển về Đông Phi và Châu Á và làm Cực Bắc dịch chuyển 57 cm về phía kinh tuyến 117.

Nếu so với sự sai lệch cực do hiện tượng tan băng mà theo ước tính là 27 mét vào cuối thế kỷ 21 và từ hoạt động khai thác nước ngầm (80 cm), thì tác động đến từ hồ chứa nước không lớn lắm. Thậm chí dưới góc nhìn tích cực chúng còn được coi là "có ích" bởi vì đã ngăn chặn phần nào số lượng nước đổ ra biển, kìm hãm sự dâng lên của mực nước biển. Cho nên các chuyên gia có đề xuất ra rằng cần xem xét đến vai trò của các đập trong dự báo về mực nước biển sẽ dâng trong tương lai gần xa.

Theo LiveScience, AGU

Từ tài liệu 33 trang đến cú đèn vàng cho cả thế giới
Chiến lược An ninh Quốc gia Mỹ năm 2025, bản tài liệu dài 33 trang vừa được Nhà Trắng tung ra và Donald Trump đặt bút ký, giống như một cú gõ mạnh vào trật tự thế giới cũ. Thông điệp cốt lõi được viết rất rõ: Mỹ sẽ lo cho Mỹ trước. Phần còn lại – ai sống sót thì tự lo lấy. Không còn thứ ngôn ngữ “lãnh đạo thế giới tự do”, “trật tự dựa trên luật lệ” quen thuộc thời Obama hay Biden, mà là một Mỹ thực dụng, lạnh, tính toán chi li biên giới, kinh tế, Tây Bán Cầu. Nói cách khác, Nhà Trắng muốn Mỹ rút khỏi vai “cảnh sát toàn cầu”, quay về mô hình một “đế quốc phòng thủ”: bảo vệ lãnh thổ, bảo vệ lợi ích cốt lõi, còn chuyện xa hơn thì… thương lượng, mặc cả, hoặc bỏ qua. Với cách nhìn này, NATO, châu Âu, Ukraine và cả các đồng minh truyền thống đều phải chuẩn bị tinh thần cho một “kỷ nguyên Trump” rất khác: không còn bảo kê vô điều kiện, không còn che chở miễn phí, ai muốn được bảo vệ thì phải tự lớn lên.

Mỹ không còn gánh an ninh châu Âu: NATO tự trả hóa đơn
Chiến lược mới viết thẳng: Mỹ không còn theo đuổi “thống trị toàn cầu”, không trả tiền thay châu Âu để giữ an ninh, và không nhảy vào mọi cuộc chiến để “cứu ai đó” như trước. Washington xoay trục về lợi ích sống còn của chính mình: biên giới phía Nam, an ninh nội địa, cạnh tranh kinh tế, ảnh hưởng tại Tây Bán Cầu. Với NATO, ông Trump gần như đá quả bóng phòng thủ sang chân châu Âu: các nước phải tự trả hóa đơn quốc phòng, tự đầu tư vào quân đội, tự lo lấy bầu trời và biên giới của mình. Hạn chót được ám chỉ là 2027 – khi châu Âu phải gánh phần lớn năng lực phòng thủ tập thể, nếu không thì Mỹ sẵn sàng “thu quân”, giảm cam kết, thậm chí rút khỏi các vị trí then chốt. Tài liệu còn phác họa một châu Âu “già đi, suy thoái, mất bản sắc, khủng hoảng nhập cư, giảm sinh” – một lục địa yếu dần và không còn hấp dẫn để Washington cõng trên lưng. Trong khi đó, mới chỉ 23/32 nước NATO đạt mức 2% GDP cho quốc phòng, nhưng ông Trump muốn nhiều hơn thế, muốn châu Âu không chỉ “đủ điểm”, mà phải thực sự chịu trách nhiệm cho chính mình.

Nga và Ukraine: giọng điệu hòa giải lạ lùng của Trump
Điểm khiến cả phương Tây giật mình là giọng điệu với Moscow. Chiến lược mới không coi Nga là “quái vật cần bị kiềm chế mọi giá”, mà là một tác nhân phải đàm phán nếu muốn tái lập ổn định tại châu Âu. Ông Trump muốn ngừng bắn nhanh nhất có thể ở Ukraine, mục tiêu là khóa cuộc chiến, giảm gánh nặng tài chính – quân sự cho châu Âu, tránh nguy cơ leo thang mất kiểm soát. Trong bản kế hoạch 28 điểm bị rò rỉ, người ta thấy thấp thoáng một “thỏa thuận lớn” với Nga: Ukraine không vào NATO, Crimea – Lugansk – Donetsk thuộc Nga, đóng băng tiền tuyến, giảm quân số, không đặt tên lửa tầm xa, không căn cứ NATO sát biên giới. Đổi lại, Ukraine được nhận một dạng bảo đảm an ninh kiểu Điều 5 NATO trong 10 năm. Với những người tin rằng chủ quyền là bất khả xâm phạm, đây là nhượng bộ khó chấp nhận; với những người đã mệt mỏi vì chiến tranh kéo dài, đó lại là cái giá phải trả để khóa lại một cuộc chiến không hồi kết. Dù ủng hộ hay phản đối, có một điều rõ ràng: Trump sẵn sàng đi xa hơn các đời tổng thống trước trên bàn cờ Ukraine, cho dù điều đó khiến nhiều đồng minh lạnh gáy.

Châu Âu phản ứng: lo sợ, mất lòng tin và chia rẽ
Không khó hiểu khi châu Âu phản ứng dữ dội. Cuộc gọi giữa ông Macron – Merz – Zelensky bị rò rỉ cho thấy một nỗi lo chung: Mỹ có thể bỏ rơi Kyiv, hoặc ít nhất là ký một “hòa ước” mà châu Âu không kịp can dự. EU than phiền kế hoạch hòa bình được vẽ ra mà không hỏi ý họ. Berlin thì lạnh lùng: “Chúng tôi không cần lời khuyên từ bên ngoài.” Phía sau những phát biểu ngoại giao là một thực tế khó chịu: khoảng cách Mỹ – châu Âu đang giãn ra nhanh hơn bao giờ hết. Một bên là Washington muốn thu quân, cắt giảm chi phí, buộc NATO tự lớn lên. Một bên là châu Âu vừa phụ thuộc vào ô an ninh Mỹ, vừa sợ phải tự đối mặt với Nga, vừa bối rối vì kinh tế suy yếu và xã hội bất ổn. Những cuộc tranh luận nảy lửa bắt đầu xuất hiện: có người cho rằng Trump thực dụng tới tàn nhẫn; có người lại nói đó là liều thuốc đắng buộc châu Âu phải trưởng thành, thay vì sống mãi dưới chiếc ô an ninh của Mỹ.

Thế giới đa cực: hòa bình bằng sức mạnh hay kỷ nguyên “ai tự lo thân nấy”?
Chiến lược an ninh mới đang khép lại một kỷ nguyên: Mỹ đứng đầu, ôm vai “cảnh sát toàn cầu”, nhảy vào từ Trung Đông, Balkan cho đến Afghanistan, Iraq, Libya. Thay vào đó là một thời kỳ hỗn độn hơn, đa cực hơn: Mỹ lo cho Mỹ, châu Âu lo cho châu Âu, Ukraine tự tìm lối sống sót, còn Nga – Trung – Ấn – Iran… mỗi bên đẩy một hướng. “Hòa bình bằng sức mạnh” – khẩu hiệu mà ông Trump rất thích – có thể sẽ giảm số cuộc chiến Mỹ trực tiếp tham gia, nhưng lại mở ra nhiều khoảng trống quyền lực nơi những tay chơi khác nhảy vào. Không còn “cảnh sát toàn cầu”, trật tự mới sẽ do ai giữ? Những khoảng trống ấy sẽ được lấp bằng đàm phán hay bằng súng đạn? Và những quốc gia nhỏ, nằm giữa các khối quyền lực, sẽ đứng ở đâu trong ván bài mới này?

Khi Mỹ rút bước, ai còn dám ảo tưởng?
Donald Trump đang bấm công tắc cuối cùng cho một sự chuyển dịch mà thế giới thực ra đã cảm nhận từ lâu: Mỹ không thể và không muốn tiếp tục gánh vai “ông anh trả tiền hộ” cho cả hành tinh. Chiến lược An ninh 2025 chỉ là lời tuyên bố chính thức bằng mực đen giấy trắng. Từ đây, NATO, châu Âu, Ukraine và cả những nước vốn quen dựa vào ô an ninh Mỹ sẽ phải tự trả lời những câu hỏi khó: nếu Washington rút bớt bàn tay, mình còn lại gì ngoài những khẩu hiệu đẹp? “Hòa bình bằng sức mạnh” của Trump sẽ là cơ hội để các khu vực tự ổn định, hay là cánh cửa mở ra một trật tự mới khắc nghiệt hơn, nơi ai yếu thì bị bỏ lại? Câu trả lời sẽ không đến trong một sớm một chiều. Nhưng có một điều chắc chắn: sau tài liệu 33 trang này, không ai còn có thể nhìn Mỹ như một “cảnh sát toàn cầu” sẵn sàng lao tới khi có chuyện nữa. Và đó mới là điều đang làm cả châu Âu, NATO lẫn Ukraine hồi hộp hơn bao giờ hết.

(Minh họa)
Tại Hội nghị DFRWS USA 2025 diễn ra hồi cuối tháng 7 ở ĐH DePaul tại Chicago, đề tài nghiên cứu của cô gái có tên Hala Ali đã tạo được ấn tượng và hứa hẹn sẽ giúp cho ngành pháp y bắt kịp tiến bộ của khoa học so với loại tội phạm kỹ thuật cao.

Đề tài của cô Ali có tên là "Leveraging Memory Forensics to Investigate and Detect Illegal 3D Printing Activities", nôm na là kỹ thuật phân tích RAM của máy in 3D để truy vết các bản in 3D trái phép, được sử dụng để in loại súng 3D. Súng đạn nếu mua hợp pháp thì phải có in số serie và có giấy phép sử dụng hợp lệ, tuy nhiên kẻ gian có thể cho in súng 3D từ các bản in được tải trên dark web, do vậy sẽ không có số serie trên súng nên hầu như sẽ không truy ra dấu vết được, gọi là "súng ma"("ghost gun").

Nếu như trước đây muốn cho truy dấu vết "ghost gun in 3D", cơ quan chức năng chỉ có thể truy qua dấu vết vật lý như bản in, phôi, chất liệu in, v..v.., là những thứ dễ dàng cho xóa dấu tích, thì nay kỹ thuật của cô Hala Ali cho phép phân tích bộ nhớ RAM của máy in 3D (memory forensics), nhờ việc truy vết những thông tin nhỏ lẻ còn lưu trong bộ nhớ RAM của máy 3D (ví dụ payload ẩn, rootkit hoặc các buffer dữ liệu layer-by-layer), qua đó có thể giúp cho phòng pháp y truy ra dấu vết các loại vũ khí được in 3D trái phép.

Máy in 3D (minh họa)
Vì cuộc nghiên cứu của cô Hala Ali sẽ được ứng dụng cho ngành pháp y để chống lại tội phạm kỹ thuật cao nên các chi tiết của cuộc nghiên cứu không được cho công bố cụ thể, nhưng chúng ta có thể biết được sơ qua phương pháp của nó là:
- Ứng dụng các công cụ như Volatility hoặc Rekall để dump và phân tích RAM của máy in 3D.
- Truy vết các dấu tích nhỏ (gọi là artifact) của lịch sử in 3D: file G-code trong bộ nhớ, lịch sử truy cập dark web, tải file vũ khí 3D lậu vv và vv.
- Kết hợp với AI để đem phân tích các mẫu số chung của việc dùng máy in 3D để in lậu vũ khí.
Cô Hala Ali là tác giả chính đứng tên chịu trách nhiệm cuộc nghiên cứu kể trên, đồng tác giả với cô còn có 2 người nữa là Andrew Case, chuyên gia phân tích bộ nhớ RAM và Irfan Ahmed, giảng viên ĐH VCU, chuyên ngành bảo mật IoT.

Theo vcu

** Tham khảo thêm ở đây:
- https://news.vcu.edu/article/2025/10...of-3d-printing

Chuyến bay trục xuất trong im lặng
Giữa lúc Nhà Trắng khoe những chiến thắng về an ninh biên giới, một chuyến bay đặc biệt được chuẩn bị âm thầm: chiếc phi cơ sẽ chở hàng chục người Iran từ Mỹ về thẳng Tehran, theo một thỏa thuận hiếm hoi giữa Washington và chính quyền Iran – hai nước thậm chí còn không có quan hệ ngoại giao. Đây là chuyến bay trục xuất thứ hai sau đợt đầu tiên hồi tháng Chín, nằm trong chiến dịch siết nhập cư cực đoan của chính quyền Trump, với mục tiêu “quét sạch” người không giấy tờ khỏi lãnh thổ Mỹ. Trên giấy tờ, đó là những “trường hợp di trú bất hợp pháp”. Nhưng phía sau mỗi hồ sơ là một phận người, là những câu chuyện chạy trốn tra tấn, đàn áp, là nỗi sợ bị ném trả về nơi từng suýt cướp đi mạng sống của họ.

Một người đồng tính Iran và tấm vé khứ hồi về hố đen
Trong số những người bị đưa lên chuyến bay, có một người đàn ông Iran không dám nêu tên vì sợ bị trả thù. Anh nói thẳng: “Nếu bị đưa về, chắc chắn mạng sống tôi gặp nguy hiểm.” Tội “duy nhất” của anh là xu hướng tính dục – điều mà luật pháp Iran có thể trừng phạt bằng án tử hình. Anh kể mình từng bị tra tấn, bị hiếp dâm ngay tại quê nhà chỉ vì “dám sống đúng là mình”. Sau nhiều tháng băng qua biên giới, bị cướp, bị đánh đập, anh đến được đất Mỹ chỉ với một mong ước rất bình thường: được sống như một con người trong xã hội bình thường. Thế nhưng, khi hồ sơ tị nạn còn chưa rõ ràng, anh đã bị giam trong trại ICE, đối mặt với bạo lực, kỳ thị, và bây giờ là tấm vé khứ hồi về “địa ngục cũ” mà anh đã đánh đổi cả mạng sống để trốn chạy.

Nhân quyền bị thu nhỏ vào một chỗ ngồi trên máy bay
Các tổ chức người Iran tại Mỹ và giới bảo vệ nhân quyền đã lên tiếng kêu gọi dừng chuyến bay trục xuất. Họ nhắc lại chính báo cáo nhân quyền của Bộ Ngoại giao Mỹ cũng thừa nhận Iran có “những vấn đề nhân quyền nghiêm trọng”. Thế nhưng, bằng một nghịch lý cay đắng, chính quyền lại sẵn sàng xích tay những người chạy trốn khỏi chế độ đó và đưa họ trở về. Bộ An ninh Nội địa, ICE, phái bộ Iran tại Liên Hiệp Quốc; phản hồi duy nhất là sự né tránh, viện cớ “an toàn cho chuyến bay và hành khách”. Họ không phủ nhận, nhưng cũng không dám công khai thừa nhận. Những con người bằng xương bằng thịt bị thu nhỏ vào vài dòng “hành khách bị trục xuất” trong báo cáo kỹ thuật. Nhân quyền, ở đó, được tính bằng số ghế trên một chuyến bay charter.

Trong khi đó, Lầu Năm Góc lập phi đội drone… học từ chính Iran
Cũng dưới thời Trump, ở một mặt trận khác, quân đội Mỹ đang chuẩn bị một trò chơi hoàn toàn mới: lập phi đội “máy bay không người lái tấn công một chiều” đầu tiên tại Trung Đông. Đơn vị này trực thuộc lực lượng đặc nhiệm mới thành lập mang tên Task Force Scorpion Strike của Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM). Loại vũ khí mà họ sử dụng – LUCAS (Low-cost Unmanned Combat Attack System) – được phát triển bằng cách… giải phẫu một chiếc drone Shahed của Iran mà Mỹ thu giữ vài năm trước. Shahed là loại drone giá rẻ, đã được Iran dùng trong khu vực và Nga dùng để tập kích Ukraine. Giờ đây, phiên bản Mỹ – LUCAS – được quảng cáo là có tầm bay xa, hoạt động hoàn toàn tự động, phóng được từ bệ phóng di động, xe tải, thậm chí hỗ trợ cất cánh bằng tên lửa đẩy.

Chiến tranh rẻ tiền, sinh mạng rẻ hơn
Trong hai năm qua, quân đội Mỹ liên tục hứng chịu drone và tên lửa từ Iran và các nhóm ủy nhiệm: căn cứ tại Jordan bị tấn công khiến ba binh sĩ thiệt mạng, Houthi bắn phá tàu hàng trên Hồng Hải, còn Iran từng phóng hơn 170 drone cùng hơn 120 tên lửa đạn đạo về phía Israel – phần lớn bị bắn hạ nhưng đủ để nhắc thế giới rằng kỷ nguyên chiến tranh rẻ tiền đã đến. Một quan chức quốc phòng Mỹ thừa nhận Washington từng đặt cược quá nhiều vào các hệ thống vũ khí đắt đỏ, chính xác cao – và điều đó vô tình đặt lính Mỹ vào thế bất lợi trước những loại drone “rẻ như đồ chơi” mà Iran đang dùng. LUCAS ra đời để “lật ngược thế cờ”: mỗi chiếc chỉ khoảng 35.000 USD, rẻ hơn rất nhiều so với tên lửa phòng không, giá đủ thấp để chấp nhận năng lực “một đi không về”. Chính thức, đó là “sáng tạo để răn đe”. Không chính thức, đó là một cách chấp nhận rằng chiến tranh ngày nay có thể được tính bằng bảng giá của những vật thể bay dùng một lần, thay vì những chiếc F-35 trị giá hàng trăm triệu đô.

Giữa Iran và Mỹ: con người đứng ở đâu trong ván cờ drone?
Ở một đầu, nước Mỹ đang trục xuất những người Iran chạy trốn đàn áp – thậm chí là những người đồng tính có nguy cơ bị tử hình khi về nước. Ở đầu kia, nước Mỹ lại dùng chính công nghệ của Iran để chế ra drone giá rẻ nhằm đối phó Iran và các nhóm vũ trang thân Iran trong khu vực. Một bên là những phận người bị trả về nơi họ từng bị tra tấn, hiếp đáp. Bên kia là những phi đội LUCAS vô danh, bay đi, nổ tung, rồi được ghi vào báo cáo như “một thành công trong đổi mới quốc phòng”. Khi chiến lược an ninh được viết bằng ngôn ngữ “răn đe”, “tối ưu chi phí”, “ưu tiên lợi ích quốc gia”, câu hỏi khó nhất lại trở nên đơn giản đến mức tàn nhẫn: chỗ đứng của con người yếu thế trong toàn bộ ván cờ này là ở đâu? Trên máy bay trục xuất, hay dưới tầm bay của drone? Hay họ đơn thuần chỉ là những dòng “tác dụng phụ” mà không một báo cáo an ninh nào muốn nhắc tới?

An ninh cho ai, nhân quyền cho ai?
Chính quyền nào cũng có quyền bảo vệ biên giới, chống khủng bố, ngăn chặn đối thủ. Nhưng khi cùng một lúc Mỹ vừa trục xuất những người chạy trốn khỏi chính quyền Tehran, vừa khoe những phi đội drone học từ công nghệ Tehran để chiến đấu tại Trung Đông, người ta có quyền hỏi: an ninh này được xây trên lưng của ai, và nhân quyền này dành cho ai? Có thể, trong báo cáo Lầu Năm Góc, LUCAS là “bước tiến chiến lược”. Có thể, trong mắt Nhà Trắng, những chuyến bay trục xuất là “chiến thắng về nhập cư”. Nhưng trong mắt những người bị xích tay đưa lên máy bay, hay những người dân sống dưới bầu trời đầy drone và tên lửa, đó lại là một câu chuyện khác: câu chuyện về những sinh mạng nhỏ bé bị cuốn vào một cuộc chơi quá lớn, nơi cả Mỹ lẫn Iran đều nhân danh “an ninh quốc gia”, còn con người chỉ là những con số âm thầm biến mất.

Từ ẩn dụ “war on drugs” đến những vụ nã đạn ngoài khơi
Chính quyền Donald Trump đang mở một mặt trận mới mà họ gọi là chống “narco–terrorists” – bọn khủng bố ma túy – ở châu Mỹ Latin. Không tuyên chiến, không nghị quyết Quốc hội, nhưng tàu thuyền bị bắn chìm ngoài khơi Caribbean và Thái Bình Dương, quân đội được giao nhiệm vụ “thổi bay” các xuồng chở hàng nghi là ma túy. Cuộc chiến ma túy mà Richard Nixon phát động từ thập niên 1970, vốn từng là một ẩn dụ chính trị kiểu “war on poverty”, giờ được Trump biến thành một cuộc chiến theo đúng nghĩa đen: dùng hải quân, máy bay, vũ lực và cả những vụ giết người ngoài khuôn khổ tư pháp để “trừng phạt” các đường dây buôn lậu. Nửa thế kỷ qua, nước Mỹ đã chi hàng ngàn tỷ đô cho “war on drugs”, xây nên một hệ thống luật pháp khắt khe, nhà tù chật cứng, lực lượng chống ma túy len lỏi từ nội địa ra biên giới và ra cả bên ngoài lãnh thổ. Thế nhưng ma túy không biến mất. Cầu vẫn còn, nguồn cung chuyển hướng, loại thuốc cũ bị siết thì loại mới xuất hiện. Từ crack, cocaine đến opioids, hết làn sóng này đến làn sóng khác.


Hai mặt trận: chặn nguồn cung và trừng phạt người dùng
Cuộc chiến ma túy của Mỹ luôn xoay quanh hai trục: chặn nguồn cung từ bên ngoài và bóp nghẹt nhu cầu bên trong. Từ thập niên 70, các chính quyền nối tiếp nhau đổ tiền cho việc truy quét ở biên giới, trên biển, trong các mạng lưới quốc tế – bởi phần lớn cocaine, heroin, cần sa từng được sản xuất bên ngoài nước Mỹ. Nhưng khi các con đường buôn hàng vẫn sống khỏe, một mặt trận thứ hai được mở: đánh vào chính người sử dụng và những tay buôn nhỏ lẻ trong nội địa. Từ giữa thập niên 70, rồi bùng lên trong thập niên 80–90, việc bỏ tù trở thành “phương thuốc” chủ đạo: án nặng cho tàng trữ, mua bán, đặc biệt với crack và một số loại ma túy khác. Kết quả: Mỹ trở thành quốc gia giam giữ nhiều người nhất thế giới tính theo đầu người, mà phần lớn là người da đen và da nâu – trong khi nhu cầu “được phê” bằng chất này hay chất khác vẫn không suy giảm. Những tiếp cận mềm hơn – giáo dục, cai nghiện, chính sách y tế công – thì luôn đi sau, nhỏ và yếu hơn nhiều so với cỗ máy trấn áp hình sự.

War on drugs từng bị coi là thất bại – cho đến khi Trump hồi sinh nó
Trong nhiều năm gần đây, giới học giả, nhà hoạt động, thậm chí cả chính trị gia hai đảng ở Washington bắt đầu thừa nhận: war on drugs là một thất bại chính sách. Không ngăn được ma túy, nhưng phá nát bao nhiêu cộng đồng nghèo, đẩy hàng triệu người vào vòng xoáy tù tội – tái phạm – kỳ thị. Nhiều bang hợp pháp hóa hay phi hình sự hóa cần sa, giảm án cho tội liên quan đến crack, mở rộng chương trình cai nghiện và giảm hại. Chính quyền Obama, rồi đến Trump trong nhiệm kỳ đầu cũng ký First Step Act – đạo luật cải cách án tù, nới nhẹ một số hình phạt vô lý. Người ta tưởng đã “khép lại” thời kỳ chiến tranh ma túy kiểu cũ, chuyển sang cách tiếp cận y tế – xã hội hơn. Thế nhưng dưới thời Trump thứ hai, war on drugs trở lại theo hình hài khác: không phải làn sóng bắt bớ người dùng trong các cộng đồng da màu, mà là những chiến dịch quân sự ngoài khơi, nhắm thẳng vào các tàu bị nghi chở ma túy. Các hình ảnh quân đội Mỹ công bố – những chiếc xuồng tốc độ cao bị bắn nổ tung giữa biển – cho thấy mức độ “sát thương” mà các đời tổng thống trước còn ngần ngại. Nếu trước đây, George H. W. Bush từng cân nhắc chuyện bắn thẳng vào tàu ma túy nhưng rốt cuộc dừng lại, thì nay chính Trump đang biến ý tưởng ấy thành thực tế.

Từ “narco–terrorist” đến cái cớ cho can thiệp và đổi chế độ
Ma túy chưa bao giờ chỉ là câu chuyện tội phạm thuần túy. Nó luôn là lá bài chính trị cho các cuộc can thiệp của Mỹ vào châu Mỹ Latin. Thập niên 80, CIA làm ngơ cho một số thành phần Contra ở Nicaragua buôn cocaine để tài trợ chống Sandinista. Với Panama, Washington từng “sống chung” với nhà độc tài Noriega – kẻ dính sâu vào mạng lưới buôn lậu – cho đến khi thấy cần thiết thì lấy ma túy làm lý do để mang quân sang lật đổ. Ngày nay, với Venezuela, chính quyền Trump dùng lại mô-típ cũ: vẽ ra một chính quyền “narco–regime”, gắn Caracas với mạng lưới ma túy, rồi triển khai tàu chiến, máy bay, “không loại trừ phương án quân sự”. Việc gọi các cartel là “narco–terrorists” không chỉ là đổi tên cho ngầu; nó mở đường cho một loại “chiến tranh chống khủng bố ma túy”, nơi luật chơi khác hẳn: không cần bắt, không cần xét xử, chỉ cần nổ súng.

Caracas: Giáng sinh đèn hoa bên ngoài, mất ngủ bên trong
Trên đường phố Caracas, đèn Giáng sinh vẫn lấp lánh, nhạc Noel vẫn vang lên, trẻ con vẫn đi học, người lớn vẫn đến chỗ làm, người bán hàng vẫn mở sạp. Bề mặt cuộc sống dường như bình thường. Nhưng phía sau lớp vỏ ấy là một tâm trạng khác: lo âu, thấp thỏm, giận dữ và bất lực. Victoria – người phụ nữ trung niên sống một mình ở phía tây Caracas – nói cuộc sống của bà vài tháng nay là chuỗi ngày “lúc nào cũng trong trạng thái chờ tin xấu”. Hai con đã rời Venezuela ra nước ngoài, bà tự xoay xở với việc buôn bán nhỏ. Ban ngày vẫn đi làm, tối về vẫn ăn cơm, nhưng giấc ngủ không còn yên. Nhiều đêm bà bật dậy giữa khuya, vớ lấy điện thoại để xem tin thời sự, vừa sợ vừa không dứt ra được. Càng đọc càng mất ngủ. “Đây là cuộc đối đầu mà chúng tôi – những công dân bình thường – chẳng liên quan gì,” bà thở dài. “Chúng tôi chỉ muốn sống cuộc đời nhỏ bé của mình, nhưng chuyện lớn đâu đó trên cao cứ nhảy vào phá vỡ hết.”

Khi căng thẳng chính trị trở thành khủng hoảng tinh thần
Theo nhà tâm lý xã hội Yorelis Acosta tại Đại học Trung ương Venezuela, cuộc đối đầu kéo dài giữa Washington và Caracas đã đánh vào sức khỏe tinh thần của người dân theo nhiều cách khác nhau. Người sống ở vùng biên như Táchira, Zulia – nơi gần các tuyến biên giới nóng – cảm nhận rủi ro khác hoàn toàn so với cư dân trung tâm như Caracas. Người ở nước ngoài thì nhìn về quê nhà qua lăng kính tin tức, mạng xã hội – dễ rơi vào cảm giác “Venezuela đang ở trong tình trạng chiến tranh thường trực” dù thực tế không phải lúc nào cũng vậy. Có người chọn cách tắt hết tin tức, “sống như không có gì xảy ra”. Có người lại rơi vào trạng thái hyper–connected: luôn dán mắt vào màn hình, nuốt lấy nuốt để từng tin đồn, từng dòng breaking news, để rồi trả giá bằng lo âu, mất ngủ, mệt mỏi kéo dài. Acosta khuyên dân thường ít nhất phải tự bảo vệ mình bằng kỷ luật thông tin: chỉ cập nhật từ nguồn tin cậy, trong một khoảng thời gian nhất định, sau đó tắt đi để còn sống, làm việc, tập trung vào sức khỏe tinh thần lẫn thể chất.

Trường học chuẩn bị “túi khẩn cấp”, bầu trời thì đóng lại
Sợ hãi không chỉ nằm trong đầu; nó biến thành những biện pháp phòng ngừa rất cụ thể. Ở Caracas, một số trường tư gửi thông báo yêu cầu phụ huynh chuẩn bị “túi khẩn cấp” cho mỗi em: nước, đồ ăn khô, đồ vệ sinh, thuốc men, đèn pin… Lý do chính thức là để phòng động đất hoặc tình huống bất khả kháng khiến học sinh phải ngủ lại trường. Nhưng nhiều phụ huynh thì nghĩ tới những kịch bản khác: tấn công quân sự, xung đột vũ trang, phong tỏa kéo dài. Ở tầm vĩ mô hơn, bầu trời trên Venezuela cũng trở nên chật chội. Sau khi Cục Hàng không Liên bang Mỹ khuyến cáo máy bay cẩn trọng khi bay qua Venezuela và vùng biển Nam Caribbean vì “tình huống nguy hiểm tiềm tàng”, nhiều hãng hàng không đã treo chuyến. Chính quyền Caracas giận dữ phản pháo, ra tối hậu thư yêu cầu nối lại đường bay, rồi cuối cùng rút phép hoạt động của một số hãng. Với những người như Victoria – có con ở Pháp, đã hai năm chưa gặp – thông báo đó như một nhát dao. Hành trình thăm con vốn đã xa xôi nay còn thêm trắc trở: phải vòng qua Colombia, Panama hay Curaçao, vừa tốn kém vừa đầy rủi ro.

Những cuộc đoàn tụ bị hoãn và cảm giác bị cô lập
Không chỉ người ở trong nước thấy mình bị “cô lập”, mà cả những người Venezuela ở bên ngoài cũng bị đẩy vào thế lưỡng nan. Luis Rosas – kỹ sư sống tại Brazil – đã dự tính về Venezuela mừng sinh nhật 80 tuổi của mẹ, một cột mốc mà ông không muốn bỏ lỡ. Nhưng càng gần ngày về, ông càng băn khoăn: nếu tình hình leo thang, nếu đường bay bị cắt, nếu có sự cố bất ngờ, ông sẽ mắc kẹt ở đâu? Cuối cùng, sau khi cân nhắc sự an toàn của gia đình và đứa con nhỏ, ông đành hủy chuyến. “Gia đình luôn là lý do để tôi quay về,” Rosas nói, “nhưng lần này, tôi không thể bất chấp mọi thứ chỉ để thực hiện một chuyến đi.” Với khoảng tám triệu người Venezuela đã rời quê hương, tháng Mười Hai lẽ ra là mùa đoàn tụ. Thay vào đó, nó trở thành mùa của những tấm vé bị hủy, những cuộc gọi video thay cho cái ôm thật, và cảm giác một đất nước ngày càng xa dần thế giới.

War on drugs phiên bản mới: chính trị hiệu quả, con người trả giá
Về mặt chính trị nội bộ Mỹ, ma túy luôn là lá bài hữu hiệu. Từ thời Nixon, Rockefeller cho đến Trump, không ít chính khách đã leo thang bằng những khẩu hiệu “cứng rắn với tội phạm ma túy”, “chặn đứng dòng thuốc độc từ biên giới”, “bảo vệ gia đình Mỹ khỏi kẻ buôn lậu từ phương Nam”. Ngay cả khi chính sách bị chứng minh là tốn kém, thiếu hiệu quả và tàn bạo với cộng đồng da màu, thì về mặt vận động cử tri, nó vẫn là thứ vũ khí khó bỏ. Lần này, Trump vừa khoác lại tấm áo “chống ma túy”, vừa gắn nó với chủ nghĩa America First: không cần đồng minh, không cần phối hợp với Colombia, Mexico hay bất kỳ ai. Mỹ có thể tự ý bắn chìm tàu trên biển quốc tế, tự tung hô mình là “đang tiêu diệt narco–terrorists”. Câu hỏi còn lại, như mọi khi, là: chính sách này cứu được ai, và khiến ai phải trả giá? Ở Caribbean, những chiếc xuồng bị bắn nổ tung không có khuôn mặt hay tên tuổi trong các báo cáo quân sự. Ở Venezuela, những con người như Victoria, Rosas và hàng triệu người khác phải sống trong cảnh chập chờn: bề ngoài là đèn Giáng sinh, bên trong là nỗi sợ bị bỏ rơi trong một đất nước ngày càng cô lập, trở thành sân khấu cho những màn “diễn tập sức mạnh” giữa Washington và Caracas. War on drugs phiên bản mới, xét cho cùng, vẫn là một câu chuyện cũ: chính trị gia thì được thêm điểm cứng rắn, trong khi những người bình thường, ở cả hai đầu chiến tuyến, là những người ít tiếng nói nhất – và chịu nhiều tổn thương nhất.

Costco là một trong 5 doanh nghiệp nộp đơn kiện chính phủ Mỹ ngay trước khi Tòa án Tối cao Mỹ đưa ra phán quyết đối với chính sách thuế quan của ông Trump.


Siêu thị của Costco ở Austin, bang Texas, Mỹ. Ảnh: Reuters.
Costco, có trụ sở tại Issaquah, bang Washington, là tập đoàn bán lẻ lớn hàng đầu nước Mỹ. Doanh thu của Costco đạt 275,2 tỷ USD trong năm tài khóa kết thúc vào ngày 31/8.

Vì sao Costco chọn cách đối đầu?

Tập đoàn bán lẻ Costco đã đệ đơn kiện chính phủ Mỹ lên Tòa án Thương mại Quốc tế đặt tại thành phố New York (Mỹ) trong ngày 28/11. Động thái này nhằm đảm bảo Costco sẽ được hoàn trả thuế, nếu Tòa án Tối cao bác bỏ chính sách thuế quan của Tổng thống Trump.

Trong đơn kiện, Costco cáo buộc Nhà Trắng vượt quá thẩm quyền khi áp hàng loạt mức thuế mới trong năm nay.

Hồ sơ tòa án cho thấy bên cạnh Costco, nhiều doanh nghiệp khác cũng đã kiện chính phủ Mỹ để bảo toàn quyền được hoàn thuế, có thể kể tới Bumble Bee Foods, EssilorLuxottica, Kawasaki Motors, Revlon và Yokohama Tire.

Trong phiên điều trần ngày 5/11, các thẩm phán của Tòa án Tối cao Mỹ đều đặt câu hỏi hoài nghi về việc ông Trump có quyền sử dụng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế đối với hàng nhập khẩu hay không.

Tòa án Tối cao hiện chưa thông báo thời điểm ra phán quyết chính thức. Theo số liệu của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ, mức thuế mới đã khiến các nhà nhập khẩu của Mỹ chi đến 90 tỷ USD nộp thuế nhập khẩu tính đến cuối tháng 9.

Costco cho biết họ đã phải áp dụng nhiều biện pháp để đối phó với mức thuế mới, bao gồm giảm số lượng nhà cung cấp, tăng cường mua hàng nội địa và đẩy mạnh dòng sản phẩm thuộc thương hiệu nội bộ.

Nếu Tòa án Tối cao kết luận ông Trump không có quyền áp thuế, câu hỏi tiếp theo đặt ra là: Ngoài những doanh nghiệp đang kiện chính quyền để đảm bảo quyền được hoàn thuế, các doanh nghiệp khác sẽ được đối xử ra sao? Quy trình hoàn thuế sẽ được thực hiện thế nào?

Liệu có cảnh “con kiến kiện củ khoai”?

Ông Trump nhận định vụ kiện của Costco là vấn đề “sống còn đối với nước Mỹ”. Theo CNN, chính phủ Mỹ có thể sẽ áp dụng những biện pháp “làm khó” đối với doanh nghiệp đòi hoàn thuế, trong trường hợp Tòa án Tối cao ra phán quyết bất lợi cho ông Trump.

Người phát ngôn của Nhà Trắng Kush Desai tuyên bố: “Hệ quả kinh tế của việc không bảo vệ các sắc thuế hợp pháp của Tổng thống Trump là rất lớn, vụ kiện của Costco đã cho thấy điều đó”.

Giáo sư Marc Busch (Đại học Georgetown) nhận định Costco không tin rằng Tòa án Tối cao sẽ xử lý thấu đáo vấn đề hoàn thuế, cũng không tin chính phủ Mỹ sẽ chủ động xây dựng quy trình hoàn thuế cho doanh nghiệp. Vì vậy, Costco muốn “xếp hàng sớm” trong quá trình... đòi lại tiền.

Costco không nêu rõ mức thiệt hại từ các sắc thuế. Nhưng đơn kiện của tập đoàn sử dụng ngôn từ cứng rắn, trong đó cáo buộc rằng thuế mới được áp “một cách hỗn loạn, khiến thị trường biến động dữ dội”.

Trong tháng trước, thẩm phán của Tòa án Tối cao Mỹ Amy Coney Barrett từng nói trong phiên điều trần rằng quá trình hoàn thuế có thể trở thành “một mớ hỗn độn”.

Trước đây, tập đoàn Amazon từng định công bố việc áp mức thuế mới gây ảnh hưởng đến giá hàng hóa như thế nào. Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt liền gọi đó là “hành động thù địch”, khiến giá cổ phiếu Amazon sụt giảm. Sau cuộc gọi gay gắt từ ông Trump dành cho tỷ phú Jeff Bezos - người đứng đầu tập đoàn - Amazon liền từ bỏ kế hoạch ban đầu.

Tập đoàn Walmart cũng từng bị ông Trump công kích khi doanh nghiệp này lên tiếng cho rằng chính sách thuế quan buộc họ phải tăng giá sản phẩm.

Hãng Apple từng bị Tổng thống Trump dọa áp thuế 25% sau khi hãng có ý định chuyển hoạt động sản xuất iPhone từ Trung Quốc sang Ấn Độ để “né thuế”. Ông Trump giận dữ vì Apple không cân nhắc đưa hoạt động sản xuất trở về Mỹ. Ngay sau đó, CEO Tim Cook của Apple công bố tăng mức đầu tư tại Mỹ thêm 100 tỷ USD, cơn giận của ông Trump mới được xoa dịu.

Về chính sách thuế quan của ông Trump, hầu hết các doanh nghiệp lớn của Mỹ lựa chọn im lặng. Điều này có lý do. Trước hết, ông Trump sẵn sàng trừng phạt các doanh nghiệp làm “phật lòng” ông. Hơn thế, việc “được lòng” ông Trump nhiều khi đi kèm lợi ích lớn, bởi ông đã nhiều lần rút lại chính sách cứng rắn sau khi doanh nghiệp thể hiện thiện chí hợp tác với chính quyền.

Những sự việc như vậy khiến đa số tập đoàn lớn “án binh bất động” trước vấn đề thuế quan. Tuy nhiên, theo các chuyên gia pháp lý, đứng ngoài cuộc cũng tiềm ẩn rủi ro.

Theo ông Emil Stefanutti (Gaia Dynamics), nếu không kiện, doanh nghiệp có thể rơi vào tình cảnh chính sách thuế quan bị tuyên vô hiệu, nhưng doanh nghiệp không được hoàn thuế.

Hiện tại, quyết định đệ đơn kiện của Costco gây bất ngờ lớn tại Mỹ. Trong các doanh nghiệp khởi kiện, Costco là tập đoàn lớn nhất dám công khai đối đầu Nhà Trắng trong vấn đề thuế quan.

Costco có lý do để tự tin. Chính sách thuế quan đang tạo áp lực kinh tế lên người dân Mỹ vốn đã chật vật vì khủng hoảng chi phí sinh hoạt.

Khảo sát của CBS News cuối tháng 10 cho thấy chỉ 38% người Mỹ ủng hộ chính sách thuế quan, 62% phản đối. Thăm dò của Fox News cũng cho thấy chỉ 15% người Mỹ cho rằng chính sách của ông Trump giúp cải thiện tài chính cá nhân, 46% cho rằng... gây hại.

Những khảo sát này khiến Costco yên tâm phần nào rằng khách hàng sẽ không quay lưng khi họ dám thách thức chính sách thương mại của ông Trump. Ngoài ra, Costco tập trung vào giá trị thực của hàng hóa giữa bối cảnh vật giá leo thang, vì vậy, tập đoàn này có lượng khách hàng trung thành lớn.

Hiện tại, nhiều chuyên gia nhận định động thái của Costco có thể tạo đà để một số doanh nghiệp còn do dự dám hành động mạnh mẽ hơn. Dù vậy, chuyên gia phân tích Ed Mills nhận định thái độ ngần ngại vẫn sẽ bao phủ khối các doanh nghiệp lớn tại Mỹ.

VietBF@ sưu tập