CUỘC TẤN CÔNG VENEZUALA VÀ BÓNG ĐÊM CỦA CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC
Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này.
Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại , một số câu hỏi đã được đặt ra là :
- " Liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp [/i][/color][/size][/b] và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp ?
Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không ?
Đây sẽ là đề tài bàn luận và tranh cãi ngay tại Mỹ và chính trường quốc tế trong những ngày tới, còn ở đây , có thể nhìn vào một lý do khác về cuộc biến động này .
Đó là trữ lượng dầu của Venezuela.
Là một quốc gia sản xuất dầu không đáng kể, tuy nhiên Venezuela lại sở hữu một trữ lượng dầu thô khổng lồ , khoảng hơn 300 tỷ thùng dầu hay một phần năm trữ lượng toàn thế giới, theo dữ liệu từ Cơ quan Thông Tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA).
Quốc gia Nam Mỹ có xấp xỉ 30 triệu dân này là quốc gia dầu lửa quan trọng của thế giới và cùng với Iran, Iraq, Kuwait và Saudi Arabia, Venezuela từng là một thành viên chủ chốt trong việc vận động và sáng lập khối OPEC từ thập niên 60s.
Từ giai đoạn Hugo Chávez nắm quyền cho đến Nicolás Maduro lên thay thế, sự kiểm soát và chính sách về trữ lượng dầu thô khổng lồ của Venezuela .
Venezuala không mấy gì thân thiện với Mỹ.
Mỹ đã tạo ra một áp lực nặng nề khi đưa ra một chính sách cấm vận và những biện pháp trừng phạt nặng nề với chính phủ Maduro từ hàng chục năm qua, leo thang từ nhiệm kỳ đầu của Donald Trump và trở nên vũ lực hơn trong năm nay qua các cuộc tấn công quân sự kể từ khi Nicolás Maduro từ chối từ bỏ quyền lực dưới áp lực của Hoa Kỳ.
Đó là lý do công luận có thể cho rằng :
- Trữ lượng dầu thô của Venezuela là mục đích quan trọng và hàng đầu của chiến dịch quân sự bắt sống tổng thống Maduro, sau lưng các cáo buộc bề mặt như :
- “ Khủng bố ma túy ”
- Tàng trữ vũ khí hay là một kẻ độc tài, vi phạm nhân quyền và tham nhũng…, dù những điều này đã và đang xảy ra dưới sự nắm quyền của Nicolás Maduro.
Bởi Maduro không phải là một lãnh tụ độc tài duy nhất trên thế giới và các dữ liệu có kiểm chứng cho thấy việc đưa ma túy và fentanyl từ Venezuela vào Mỹ không đáng kể [color=indigo ]so với [/color] với từ :
- Mexico và Columbia, hay các thủ phạm gián tiếp như :
- Trung Quốc cùng Ấn Độ, là nguồn cung cấp chính yếu các hoá chất và thiết bị sản xuất các chất độc hại này.
Lực lượng Delta Force - đơn vị tác chiến đặc nhiệm tinh nhuệ bậc nhất của Lục quân Mỹ thực hiện cuộc tấn công và bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro.
Delta Force còn được biết đến với tên chính thức Đội đặc nhiệm Biệt phái Delta số 1 (1st SFOD-D hay Delta) gắn liền với những chiến dịch đặc nhiệm tinh nhuệ và bí mật bậc nhất của Quân đội Mỹ. Lực lượng này được cho là chủ lực trong chiến dịch tối mật bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và vợ diễn ra ngày 3/1.
Được thành lập năm 1977, Delta từng hoạt động dưới nhiều tên gọi khác nhau trong cơ cấu Bộ Chỉ huy tác chiến đặc biệt liên hợp (JSOC). Về mặt hành chính, đơn vị này trực thuộc Lục quân Mỹ, song quyền chỉ huy và kiểm soát tác chiến nằm trong tay JSOC.
Đặc nhiệm Delta Force của Mỹ. (Ảnh: US Army)
Delta chuyên đảm nhiệm nhiệm vụ chống khủng bố, hành động trực tiếp, giải cứu con tin và trinh sát đặc biệt. Phần lớn chiến dịch của đơn vị đều diễn ra trong bí mật, có mức độ rủi ro rất cao và triển khai theo chỉ đạo của những cấp lãnh đạo cao nhất của chính phủ Mỹ. Điều này phản ánh vai trò then chốt và tầm quan trọng chiến lược của Delta trong hệ thống an ninh - quốc phòng Mỹ.
Đặc nhiệm Delta ra đời như thế nào?
Từ làn sóng vụ khủng bố nghiêm trọng trong thập niên 1970, chính phủ Mỹ nhận thấy nhu cầu cấp bách phải xây dựng lực lượng chống khủng bố chuyên trách. Ý tưởng này được thúc đẩy mạnh mẽ bởi Đại tá Charlie Beckwith - sĩ quan Mũ nồi xanh, người chịu ảnh hưởng sâu sắc từ mô hình tác chiến của Lực lượng Không quân Đặc nhiệm (SAS).
Sau nhiều năm kiên trì vận động và vượt qua không ít sự phản đối trong nội bộ, Lầu Năm Góc cùng nhiều tướng lĩnh cấp cao của Lục quân Mỹ cuối cùng trao cho Đại tá Beckwith quyền lãnh đạo đơn vị mới. Dưới sự chỉ đạo của ông, tài liệu quan trọng mang tên “Báo cáo Robert Redford” được soạn thảo, trong đó đề xuất quy trình tuyển chọn và huấn luyện gồm 4 giai đoạn, nhằm chứng minh việc xây dựng lực lượng tinh nhuệ, sẵn sàng tác chiến đòi hỏi thời gian và đầu tư nghiêm túc. Theo ước tính của Đại tá Beckwith, toàn bộ quá trình này cần khoảng 2 năm để hoàn thiện.
Những nỗ lực đó cuối cùng cũng đi đến kết quả khi Delta chính thức thành lập vào ngày 19/11/1977, đánh dấu sự ra đời của một trong những đơn vị đặc nhiệm tinh nhuệ và bí mật bậc nhất của quân đội Mỹ.
Tuy nhiên, trong thời gian chờ ứng viên hoàn tất quy trình tuyển chọn khắt khe, quân đội Mỹ đã triển khai một giải pháp tạm thời nhằm duy trì năng lực tác chiến. Nhiệm vụ này được giao cho Bob Mountel, biệt danh “Black Gloves”, khi đó đang phục vụ tại Nhóm Lực lượng Đặc biệt số 5.
Năm 1978, Mountel chọn ra tình nguyện viên và cho họ tham gia khóa huấn luyện kéo dài 6 tháng, bao gồm định hướng trên bộ và mang vác nặng trong môi trường núi non hiểm trở. Mục đích là để kiểm tra kỹ lưỡng thể chất và tinh thần của những ứng viên này.
Đến mùa thu năm 1979, Delta chính thức hoàn thiện cơ cấu tổ chức, ngay trước thềm cuộc khủng hoảng con tin Iran. Cuộc khủng hoảng này cùng với thất bại của Chiến dịch Eagle Claw sau đó đã phơi bày những hạn chế trong năng lực hỗ trợ tác chiến đặc biệt.
Từ thực tế đó, quân đội Mỹ đẩy mạnh việc phát triển đơn vị chuyên trách nhằm tăng cường sức mạnh cho Delta, nổi bật là Trung đoàn Không quân Đặc nhiệm số 160 còn được biết đến với tên gọi Biệt đội Đêm (Night Stalkers) và Đội SEAL số 6, đặt nền móng cho hệ thống tác chiến đặc biệt phối hợp chặt chẽ hơn trong những năm sau này.
Delta hành động nhanh, hiệu quả
Lịch sử hoạt động của Delta có sự khởi đầu không thuận lợi khi hứng chịu thất bại nặng nề ngay lần đầu ra quân trong chiến dịch "Vuốt đại bàng" nhằm giải cứu 52 con tin Mỹ bị Iran bắt giữ. Sau đó, Delta lấy lại danh tiếng khi tham gia chiến dịch năm 1993 nhằm bắt giữ lãnh đạo nhóm phiến quân Somalia Mohamed Farrah Aidid ở thủ đô Mogadishu và sau đó là cứu phi công lục quân Michael Durant sau khi trực thăng của người này bị rơi trong khi tham gia chiến dịch.
Ông Maduro bị bắt giữ, đưa đến Mỹ.
Kết quả, 5 đặc nhiệm Delta thiệt mạng trong vụ việc này cùng với 14 lính Mỹ thuộc các đơn vị khác. Bên cạnh đó, hàng trăm chiến binh Somalia và dân thường cũng thiệt mạng. Đặc biệt, Delta tham gia nhiều chiến dịch ở Afghanistan và Iraq. Họ cũng là lực lượng từng bắt sống cựu lãnh đạo Iraq Saddam Hussein.
Năm 2011, Delta rút khỏi Iraq khi lực lượng Mỹ rời khỏi nước này, nhưng có mặt thường xuyên trong những chiến dịch chống IS ở Iraq. Kể từ sau năm 2015, Delta từng tham gia nhiều chiến dịch tại Syria và thực hiện chiến dịch bắt Abu Sayyaf, kẻ quản lý các mỏ dầu bị IS chiếm ở miền đông Syria. Dù không bắt sống được Sayyaf, nhưng ETF bắt sống các tay chân thân tín của hắn và thu được nhiều tin tình báo quan trọng sau quá trình thẩm vấn.
Trước Abu Bakr al-Baghdadi, năm 2006, đặc nhiệm Delta và không quân Mỹ phối hợp tiêu diệt Abu Musab al-Zarqawi, thủ lĩnh mạng lưới al-Qaeda tại Iraq và cũng được coi là kẻ tiền nhiệm của Abu Bakr al-Baghdadi trước khi hắn biến tổ chức này thành IS.
Nhiệm vụ gây chú ý nhất của Delta là chiến dịch đột kích tiêu diệt thủ lĩnh IS Abu Bakr al-Baghdadi vào năm 2019. Bản thân chiến dịch này như phong cách hành động nhanh gọn của Delta khá hiệu quả: lúc đầu là đột nhập, sau đó là triển khai vụ đọ súng ngắn nhưng ác liệt.
Hiện tại, đội đặc nhiệm Delta có trụ sở ở căn cứ Fort Bragg bang North Carolina, chào đón mọi thành viên của lực lượng vũ trang, bao gồm cả quân đội Lực lượng Dự bị và Vệ binh Quốc gia. Tuy nhiên, giới lãnh đạo điều hành Delta thường đến từ Trung đoàn 75 Biệt kích của Lục quân có biệt danh là "Mũ nồi xanh".
Cùng với đó, hai năm một lần, Delta tổ chức khóa tuyển chọn thành viên kéo dài một tháng ở dãy núi Appalachian với sự tham gia của hàng trăm ứng viên đến từ lực lượng đặc nhiệm và các quân binh chủng khác nhau. Dù họ từng trải qua nhiều khóa huấn luyện khắc nghiệt trước đó, tỷ lệ trượt vẫn thường ở trên mức 90%. Các ứng viên hoàn thành khóa tuyển chọn vẫn có thể bị loại nếu không được hội đồng giám khảo đồng ý.
Sau khi vượt qua vòng loại, ứng viên phải tham gia Khóa huấn luyện Đặc nhiệm (OTC) kéo dài 6 tháng, nơi có 30 - 40% binh sĩ tiếp tục bị loại vì không thể theo kịp quá trình huấn luyện căng thẳng.
Câu hỏi hóc búa "Nhận tiền cả 1 triệu USD hay duy trì 1.000 USD/tuần đến hết đời" từ trường hợp của cô gái 20 tuổi khiến không ít người đau đầu.
Mới đây, Brenda Aubin-Vega (20 tuổi) sinh sống tại vùng Quebec, Canada, trúng giải độc đắc xổ số. Tuy nhiên, cô lại quyết định chọn phương án nhận tiền định kỳ thay vì cầm cục tiền mặt khổng lồ.
Khi so kết quả vé số, Aubin-Vega vô cùng sửng sốt khi biết mình trúng giải độc đắc. Công ty xổ số đưa ra hai phương án là nhận toàn bộ số tiền 1 triệu USD (khoảng 26,5 tỷ đồng) hoặc nhận tiền định kỳ 1.000 USD/tuần (khoảng 26,5 triệu đồng) suốt đời.
Sau khi tham khảo ý kiến gia đình, cô thông báo với công ty xổ số rằng mình sẽ nhận giải thưởng dưới dạng khoản thanh toán 1.000 USD/tuần thay vì nhận 1 triệu USD một lần.
Quyết định này ngay lập tức làm dấy lên một cuộc tranh luận nảy lửa trên mạng xã hội Canada. Nhiều người cho rằng đây là một bước đi sai lầm về mặt tài chính. Tuy nhiên, nếu phân tích kỹ, lựa chọn của Aubin-Vega mang lại cả những ưu điểm và rủi ro.
Cô gái trẻ chọn nhận 1.000 USD/tuần và sẽ có khoảng 3,1 triệu USD ở tuổi 80.
Một trong những điểm thuận lợi nhất của Aubin-Vega là cô sống tại Canada. Tiền trúng số không phải chịu thuế. Nếu chọn nhận 1 triệu USD, cô sẽ được cầm trọn vẹn số tiền đó.
Tuy nhiên, bằng cách chọn nhận 1.000 USD/tuần, cô tự tạo cho mình một mức lãi suất hàng năm khoảng 5,2%. Để so sánh, trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Canada hiện chỉ có lãi suất 3,4%. Như vậy, cô đang sở hữu một tài sản có độ an toàn cao như trái phiếu nhưng mang lại lợi nhuận hấp dẫn hơn nhiều.
Độ tuổi cũng là một lợi thế lớn của Aubin-Vega. Ở tuổi 20, nếu nhận tiền định kỳ, cô sẽ đạt mốc 1 triệu USD vào năm 39 tuổi và tổng số tiền nhận được có thể lên tới 3,1 triệu USD khi cô 80 tuổi.
Ngoài ra, việc nhận "lương tuần" giúp cô tránh khỏi sự nhòm ngó của những kẻ đào mỏ. Như một người dùng nhận xét: "Lợi thế của việc không nhận cục tiền lớn là đám 'kền kền' sẽ không bu quanh bạn. Đó là cách duy nhất để bạn vừa trúng triệu đô mà vẫn sống yên ổn".
Ngược lại, các chuyên gia tài chính chỉ ra rằng việc từ chối 1 triệu USD tiền mặt làm mất đi tính linh hoạt trong đầu tư. Với số tiền ít ỏi, cô bỏ lỡ cơ hội tăng trưởng tài sản.
Nếu đem 1 triệu USD đầu tư vào các quỹ chỉ số với lãi suất kỳ vọng 7%/năm, Aubin-Vega có thể trở thành triệu phú chỉ sau 10 năm. Lúc đó, số tiền lãi cô rút ra hàng năm sẽ lớn hơn nhiều so với con số 1.000 USD/tuần hiện tại.
Ngoài ra, áp lực lạm phát là rủi ro lớn nhất. Sức mua của 1.000 USD hôm nay chắc chắn sẽ khác xa 30 năm tới. Với tỷ lệ lạm phát giả định 2%/năm, giá trị của khoản tiền này sẽ giảm đi một nửa khi cô bước sang tuổi 56.
Về mặt tâm lý, trở thành triệu phú ở tuổi 20 có sức nặng và vị thế hoàn toàn khác so với việc phải đợi đến năm gần 40 tuổi mới chạm mốc đó. Lựa chọn của Aubin-Vega cho thấy sự ưu tiên cho sự an toàn và kỷ luật tài chính thay vì mạo hiểm để tối ưu hóa lợi nhuận.
Tuy nhiên, một vài chuyên gia lại chỉ ra trong thế giới của những người trúng số vốn thường rơi vào cảnh phá sản sau vài năm. Một nguồn thu nhập ổn định "chảy vào túi" mỗi tuần là tấm lưới bảo hiểm vững chắc nhất cho tương lai của cô gái trẻ.
Hiện nay, câu hỏi hóc búa "Nhận tiền cả 1 triệu USD hay duy trì 1.000 USD/tuần đến hết đời" vẫn đang được nhiều người tranh luận.
Sau nhiều tháng gia tăng sức ép quân sự và kinh tế, rạng sáng 3/1 (giờ địa phương), quân đội Mỹ đã không kích nhiều mục tiêu trên khắp Venezuela. Ít giờ sau, Tổng thống Donald Trump tuyên bố lực lượng Mỹ đã bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro cùng phu nhân Cilia Flores và đưa họ sang New York.
Trực thăng bay qua khu vực khói bốc lên từ loạt vụ nổ ở thủ đô Caracas, Venezuela, ngày 3/1/2026. Ảnh: Reuters/TTXVN
Các phóng viên AFP tại hiện trường cho biết tiếng nổ đầu tiên vang lên tại thủ đô Caracas và khu vực lân cận vào gần 2 giờ sáng, kèm theo tiếng máy bay bay ở tầm thấp. Các đợt tấn công kéo dài đến khoảng 3 giờ 15 phút. Hình ảnh lan truyền trên mạng xã hội ghi nhận trực thăng xuất hiện trong đêm, tên lửa đánh trúng mục tiêu, tạo ra cột khói và lửa lớn.
Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump xác nhận Washington đã thực hiện thành công một chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Venezuela, đồng thời nhấn mạnh ông Maduro và phu nhân đã bị bắt giữ. Khoảng 5 giờ sau khi chiến dịch bắt đầu, Thượng nghị sĩ Mỹ Mike Lee dẫn lời Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết chiến dịch đã kết thúc sau khi ông Maduro bị giam giữ.
Trên kênh Fox News, Tổng thống Trump cho biết lực lượng Mỹ đã ghi nhận một số người bị thương, song không có trường hợp thiệt mạng. Ông cũng nói Mỹ đã chờ 4 ngày để thời tiết thuận lợi hơn trước khi tiến hành chiến dịch, đồng thời cho biết Washington sẽ tham gia mạnh mẽ vào ngành công nghiệp dầu khí của Venezuela.
Trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela Vladimir Padrino López phát biểu trên truyền hình quốc gia, bác bỏ lý do Mỹ cho rằng chiến dịch nhằm chống ma túy, khẳng định mục tiêu thực sự là áp đặt thay đổi chính quyền hợp pháp tại Caracas và kiểm soát các nguồn tài nguyên chiến lược.
Các nhà quan sát nhận định đây là bước leo thang chưa từng có trong chiến dịch gây sức ép kéo dài nhiều tháng của Mỹ đối với Venezuela.
Các mục tiêu bị tấn công
Một trong những mục tiêu chính là Fort Tiuna, khu phức hợp quân sự lớn nhất Venezuela, nằm ở phía nam thủ đô Caracas, nơi đặt trụ sở Bộ Quốc phòng, học viện quân sự và khu nhà ở của binh sĩ.
Phóng viên AFP ghi nhận lửa và các cột khói lớn bốc lên từ khu vực này. Một số phương tiện quân sự bị hư hại, trong khi nhiều người dân mang theo hành lý rời khỏi khu vực lân cận.
Ngoài Fort Tiuna, căn cứ không quân La Carlota ở phía đông Caracas cũng bị không kích. Tại đây, một xe bọc thép và một xe buýt bị cháy. Các vụ nổ khác được ghi nhận tại thành phố cảng La Guaira, thành phố Maracay, thị trấn ven biển Higuerote và khu vực gần biên giới Colombia.
Ông Lopez cáo buộc lực lượng Mỹ đã phóng tên lửa và rocket vào các khu dân cư. Chính phủ Venezuela xác nhận có cả dân thường và quân nhân thương vong, song chưa công bố con số cụ thể. Các cơ quan chức năng vẫn đang thống kê số người thiệt mạng và bị thương.
Thông tin về Tổng thống Maduro
Tổng thống Trump khẳng định ông Maduro và phu nhân đã bị bắt và đưa ra khỏi Venezuela. Tuy nhiên, chi tiết về quá trình bắt giữ hiện chưa được công bố. Trước đó hai ngày, ông Maduro vẫn xuất hiện trên truyền hình tại Caracas.
Phó Tổng thống Venezuela Delcy Rodriguez đã trở thành quyền Tổng thống, kêu gọi Mỹ cung cấp bằng chứng về tình trạng của Tổng thống Maduro và phu nhân.
Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Pam Bondi cho biết Tổng thống Maduro và phu nhân đã bị truy tố tại Toà án liên bang Khu vực phía Nam bang New York. Tuy nhiên, bà Bondi chưa nêu rõ các cáo buộc cụ thể.
Trước đó cùng ngày, tờ The Wall Street Journal đưa tin Tổng thống Maduro có thể sẽ phải đối mặt với các cáo buộc buôn bán ma túy cấp độ liên bang tại Mỹ. Năm 2020, ông Maduro và các quan chức cấp cao trong Chính phủ Venezuela đã bị các cơ quan chức năng Mỹ truy tố với cáo buộc điều hành một tổ chức buôn bán cocaine. Tổng thống Maduro đã bác bỏ mọi cáo buộc.
Phản ứng quốc tế
Nhiều quốc gia đã lên tiếng bày tỏ quan ngại về diễn biến tại Venezuela. Nga, Iran và Cuba phản đối các hành động quân sự của Mỹ.
Bộ Ngoại giao Nga ra đã tuyên bố bày tỏ quan ngại sâu sắc và lên án hành động vũ trang nhằm vào Venezuela do Mỹ thực hiện. Tuyên bố của Bộ Ngoại giao Nga khẳng định: “Trong tình hình hiện tại, điều quan trọng là cần ngăn chặn tình hình leo thang hơn nữa và tập trung tìm giải pháp cho tình hình thông qua đối thoại”. Tuyên bố cho rằng Venezuela cần phải được đảm bảo quyền tự quyết định vận mệnh của mình mà không có bất kỳ sự can thiệp quân sự nào từ bên ngoài, đồng thời nhấn mạnh cần thiết phải duy trì nền hòa bình ở khu vực Mỹ Latinh.
Tại Mỹ Latinh, Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva lên án cuộc tấn công, cho rằng đây là xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền của Venezuela, đe dọa hòa bình khu vực và tạo tiền lệ nguy hiểm. Ông kêu gọi cộng đồng quốc tế phản ứng thông qua Liên hợp quốc, đồng thời sẵn sàng thúc đẩy đối thoại để giải quyết cuộc khủng hoảng.
Cùng ngày, Chính phủ Mexico khẳng định các hành động quân sự của Mỹ trên lãnh thổ Venezuela vi phạm Điều 2 của Hiến chương Liên hợp quốc. Mexico nhấn mạnh đối thoại và đàm phán là công cụ hiệu quả duy nhất để giải quyết những khác biệt giữa Mỹ và Venezuela, đồng thời tái khẳng định sẵn sàng ủng hộ các nỗ lực nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho đối thoại, hòa giải hoặc hỗ trợ góp phần duy trì hòa bình khu vực.
Tổng thống Chile Gabriel Boric kêu gọi một giải pháp hòa bình cho cuộc khủng hoảng. Ông tái khẳng định cam kết của nước này đối với các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, bao gồm cấm sử dụng vũ lực, không can thiệp, giải quyết hòa bình các tranh chấp quốc tế và tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia.
Bộ Ngoại giao Uruguay bày tỏ phản đối sự can thiệp quân sự của một quốc gia vào lãnh thổ của quốc gia khác và tái khẳng định tầm quan trọng của việc tôn trọng luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc.
Từ châu Âu, Thủ tướng Anh Keir Starmer kêu gọi Mỹ kiềm chế và tôn trọng luật pháp quốc tế.
Đại diện cấp cao phụ trách đối ngoại của Liên minh châu Âu, bà Kaja Kallas, trong cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, cũng kêu gọi Washington kiềm chế và tôn trọng luật pháp quốc tế.
Trái lại, Tổng thống Argentina Javier Milei công khai ủng hộ các cuộc không kích của Mỹ.
Về phần mình, Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela tuyên bố sẽ tiếp tục chiến đấu, kêu gọi người dân đoàn kết chống lại “sự xâm lược từ bên ngoài” và coi đây là “cuộc đấu tranh vì tự do”. Dù ông Maduro đã bị bắt, các thể chế và quân đội Venezuela vẫn hoạt động.
Kể từ nhiệm kỳ hai, Tổng thống Trump đã đưa Venezuela vào trọng tâm chính sách đối ngoại, theo đuổi chiến lược gia tăng sức ép đối với chính quyền Maduro. Washington cáo buộc Caracas liên quan đến buôn lậu ma túy và nhập cư trái phép, treo thưởng 50 triệu USD cho thông tin dẫn đến việc bắt giữ ông Maduro, liệt một số băng nhóm vào danh sách tổ chức khủng bố, tăng cường hiện diện quân sự quanh Venezuela và thu giữ các tàu dầu.
Trong khi đó, Tổng thống Maduro nhiều lần khẳng định Venezuela không mong muốn xung đột quân sự và từng tuyên bố sẵn sàng chào đón đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực dầu khí.
Sáng 4.1, giá vàng miếng SJC được nhiều công ty niêm yết giá mua vào 150,8 triệu đồng/lượng, bán ra 152,8 triệu đồng. Vàng miếng SJC không thay đổi do Công ty vàng bạc đá quý Sài Gòn - SJC nghỉ lễ. Nhưng so với cuối tuần trước, mỗi lượng vàng miếng SJC đã giảm 6,9 triệu đồng. Cộng thêm với chênh lệch giá mua và bán 2 triệu đồng thì người mua sau một tuần đã lỗ gần 9 triệu đồng một lượng.
Giá vàng giảm mạnh trong tuần khiến người mua lỗ hơn 10 triệu đồng/lượng
ẢNH: NGỌC THẮNG
Thậm chí, người mua vàng nhẫn còn lỗ nặng hơn. Cụ thể, vàng nhẫn 4 số 9 tại Công ty SJC lao dốc xuống còn mua vào 145,9 triệu đồng, bán ra 148,9 triệu đồng, giảm 7,2 triệu đồng so với cuối tuần trước. Cộng thêm chênh lệch giá mua bán 3 triệu đồng thì người mua vàng nhẫn sau một tuần đã lỗ đến 10,2 triệu đồng một lượng. Riêng tại một số công ty như Bảo Tín Mạnh Hải và Bảo Tín Minh Châu, vàng nhẫn hiện được mua vào 152 triệu đồng, bán ra 155 triệu đồng, giảm 4,9 triệu đồng sau một tuần. Người mua vào tuần trước đến nay cũng bị lỗ gần 8 triệu đồng/lượng.
Giá vàng thế giới trong tuần quay đầu rớt khỏi mức kỷ lục, xuống 4.330,30 USD/ounce, giảm hơn 202 USD sau một tuần. Trong cuộc khảo sát vàng hàng năm của Kitco News có 475 nhà đầu tư tham gia thì đa số đều dự báo kim loại quý sẽ đạt mức cao kỷ lục trên 5.000 USD/ounce trong năm mới. Cụ thể, 197 nhà đầu tư, chiếm 42% dự báo giá vàng sẽ giao dịch trong khoảng từ 5.000 - 6.000 USD/ounce; có 92 người, chiếm 19% cho rằng vàng sẽ đạt đỉnh 5.000 USD/ounce và 49 nhà đầu tư còn lại, chiếm 10% nghĩ rằng vàng sẽ giảm xuống từ 3.000 - 4.000 USD/ounce. Bên cạnh đó, 139 nhà giao dịch thậm chí dự báo giá vàng sẽ trên mức 6.000 USD/ounce trong năm mới này…
Trước đó, nhiều tổ chức cũng dự báo kim loại quý sẽ tiếp tục tăng như Goldman Sachs nhận định giá vàng sẽ đạt 4.900 USD/ounce vào tháng 12.2026 trong khi Bank of America tin rằng kim loại quý sẽ đạt bình quân 4.538 USD/ounce trong năm 2026, với mức cao là 5.000 USD/ounce…
Hiện bệnh nhân tại Mỹ phải trả mức giá thuốc cao nhất thế giới, khoảng gấp 3 lần so với các quốc gia phát triển khác, song, năm 2026, các hãng dược vẫn dự kiến tăng giá hơn 350 loại thuốc với mức 4%.
Bất chấp việc chính quyền của Tổng thống Donald Trump đang gây sức ép giảm giá thuốc, các hãng dược phẩm dự kiến tăng giá đối với ít nhất 350 thương hiệu thuốc tây tại thị trường Mỹ, bao gồm các loại vaccine ngừa COVID-19 và virus hợp bào hô hấp (RSV), bệnh giời leo, cùng thuốc điều trị ung thư Ibrance.
Theo phóng viên TTXVN tại Washington, dữ liệu do công ty nghiên cứu y tế 3 Axis Advisors cung cấp cho thấy số lượng thuốc dự kiến tăng giá trong năm nay cao hơn so với năm ngoái (250 loại thuốc). Mức tăng giá trung bình năm nay vào khoảng 4%, tương đương với năm 2025. Mức tăng này chưa tính đến các khoản hoàn tiền cho người quản lý lợi ích hiệu thuốc hoặc các hình thức giảm giá khác.
Hiện nay, bệnh nhân tại Mỹ phải trả mức giá thuốc theo đơn cao nhất thế giới, thường gần gấp 3 lần so với các quốc gia phát triển khác. Tổng thống Trump nhiều lần gây sức ép buộc các hãng dược phẩm hạ giá thuốc xuống mức tương đương với những nước giàu có.
Chính quyền của Tổng thống Trump đạt được các thỏa thuận giá với 14 hãng dược phẩm đối với một số loại thuốc trong chương trình Medicaid dành cho người thu nhập thấp và người trả tiền mặt. Các hãng như Pfizer, Sanofi, Boehringer Ingelheim, Novartis và GSK nằm trong nhóm này, nhưng vẫn dự kiến tăng giá một số thuốc ngay từ đầu năm nay.
Bác sỹ Benjamin Rome, nhà nghiên cứu chính sách y tế tại bệnh viện Brigham and Women’s ở Boston, nhận định: “Những thỏa thuận này được công bố như thể mang tính chuyển đổi, nhưng thực tế chúng chỉ tác động rất hạn chế đến những nguyên nhân thực sự khiến giá thuốc tại Mỹ tăng cao.”
Theo ông, các công ty dường như đang tối đa hóa giá thuốc, trong khi âm thầm đàm phán giảm giá với các hãng bảo hiểm y tế và bảo hiểm thuốc, rồi lại đưa ra một mức giá khác cho người tiêu dùng trả tiền mặt trực tiếp.
Pfizer là hãng dược phẩm công bố nhiều đợt tăng giá nhất, với khoảng 80 loại thuốc, bao gồm thuốc ung thư Ibrance, thuốc trị đau nửa đầu Nurtec, thuốc Paxlovid điều trị COVID-19, cùng một số thuốc dùng trong bệnh viện như morphine và hydromorphone.
Phần lớn các đợt tăng giá của Pfizer dưới 10%, ngoại trừ việc tăng 15% đối với vaccine Comirnaty ngừa COVID-19. Một số thuốc dùng trong bệnh viện có giá tương đối thấp, thậm chí ghi nhận mức tăng hơn 4 lần.
Pfizer cho biết họ điều chỉnh giá trung bình của các loại thuốc và vaccine đổi mới cho năm 2026 thấp hơn mức lạm phát chung. Thông cáo của Pfizer chỉ rõ: “Mức tăng khiêm tốn này là cần thiết để hỗ trợ khoản đầu tư nhằm tiếp tục nghiên cứu, phát triển thuốc mới, đồng thời bù đắp phí gia tăng trong toàn bộ hoạt động kinh doanh.”
Hãng dược GSK của châu Âu dự kiến tăng giá khoảng 20 loại thuốc và vaccine, với mức từ 2-8,9%. đồng thời cam kết giữ giá ở mức hợp lý và các đợt tăng giá là cần thiết để hỗ trợ đổi mới khoa học.
Dự kiến sẽ còn nhiều đợt tăng và giảm giá khác được công bố vào đầu tháng 1, thời gian cao điểm hằng năm để các hãng dược phẩm điều chỉnh giá.
Trước đây, các đợt tăng giá thuốc mạnh tại Mỹ từng phổ biến hơn nhiều. Tuy nhiên, các hãng dược giảm tốc độ tăng giá trước các chỉ trích của giới lập pháp và do chính sách mới của chính phủ, như xử phạt các công ty nếu giá thuốc trong chương trình Medicare tăng nhanh hơn lạm phát.
Ngoài ra, các hãng dược phẩm cũng dự kiến giảm giá khoảng 9 loại thuốc. Trong số này có Jardiance, thuốc điều trị tiểu đường của Boehringer Ingelheim, với mức giảm hơn 40%, cùng 3 liệu pháp liên quan.
Jardiance nằm trong danh mục 10 loại thuốc mà Chính phủ Mỹ đàm phán giá thấp hơn cho chương trình Medicare dành cho người từ 65 tuổi trở lên trong năm 2026. Theo thỏa thuận này, Boehringer và Lilly giảm giá Jardiance tới hơn 60%./.
Giá USD và một số ngoại tệ khác cùng giảm trong tuần dù thế giới hồi phục.
Giá USD tại các ngân hàng thương mại tiếp tục ghi nhận một tuần đi xuống. Cụ thể, Ngân hàng Vietcombank mua USD chuyển khoản 26.077 đồng, bán ra 26.377 đồng, giảm 7 đồng so với cuối tuần trước; Ngân hàng ACB giữ nguyên chiều mua 26.110 đồng và cũng giảm 7 đồng ở chiều bán ra, còn 26.377 đồng… Ngược lại, giá USD tự do trong tuần tăng 50 đồng khi được mua vào lên 27.080 đồng và bán ra 27.200 đồng.
Cùng chiều đồng USD, một số ngoại tệ khác cũng đi xuống. Chẳng hạn, giá euro tại Vietcombank giảm 104 đồng so với cuối tuần trước, xuống 30.045 đồng, bán ra 31.653 đồng; bảng Anh giảm 159 đồng khi mua vào còn 34.743 đồng, bán ra 35.883; yen Nhật cũng giảm 0,23 đồng khi mua vào xuống 163,54 đồng và bán ra 172,32 đồng…
Giá USD cùng nhiều ngoại tệ khác đồng loạt giảm trong tuần
ẢNH: NGỌC THẮNG
Giá USD thế giới quay đầu hồi phục khi chỉ số USD-Index đạt 98,43 điểm, cao hơn cuối tuần trước 0,4 điểm. Đồng USD đã giảm gần 10% trong năm vừa qua. Ngược lại, các đồng tiền mạnh khác có mức tăng mạnh như đồng euro tăng 13,5%, đồng bảng Anh tăng 7,5%. Tâm lý thị trường càng thêm nặng nề trước những lo ngại về tính độc lập của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump. Tổng thống Mỹ cho biết sẽ công bố đề cử tân Chủ tịch Fed vào tháng 1 để thay thế ông Jerome Powell - người sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 5.2026. Dữ liệu từ Ủy ban Giao dịch hàng hóa tương lai cho thấy, đồng USD liên tục bị bán ròng từ tháng 4.2025 đến nay.
Giới phân tích nhận định, xu hướng đồng USD giảm giá nhiều khả năng sẽ kéo dài sang năm 2026. Các chiến lược gia tại ngân hàng Goldman Sachs dự báo đồng bạc xanh sẽ tiếp tục giảm giá trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế toàn cầu ổn định và Fed thực hiện nới lỏng chính sách tiền tệ trong khi các ngân hàng trung ương khác giữ nguyên lãi suất. Hiện thị trường đang đặt cược Fed sẽ có hai đợt cắt giảm lãi suất trong năm 2026...
Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) được cho là đã bí mật hướng dẫn Ukraine nhắm vào những điểm then chốt trong hệ thống lọc dầu của Nga cũng như 'hạm đội ngầm' giúp Moscow né tránh các lệnh trừng phạt quốc tế.
Dù chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây thu hẹp hỗ trợ quân sự cho Ukraine, các nguồn tin cho hay giới tình báo và quân đội Mỹ vẫn tìm cách kìm hãm năng lực quân sự của Nga.
Cụ thể, từ tháng 6, CIA được cho là đã cung cấp thông tin tình báo chi tiết phục vụ các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu sâu trong lãnh thổ Nga, theo The Telegraph dẫn lời các quan chức Mỹ.
Khói bốc lên nghi ngút sau khi UAV của Ukraine tấn công một nhà máy lọc dầu tại vùng Ryazan (Nga) ngày 13.3.2024
ẢNH: REUTERS
Động thái này diễn ra trong bối cảnh ông Trump ngày càng tỏ ra thất vọng trước việc Tổng thống Nga Vladimir Putin chưa sẵn sàng đàm phán và vẫn tăng cường không kích các thành phố Ukraine.
Mỹ từ lâu chia sẻ tình báo với Ukraine để hỗ trợ các hoạt động quân sự tại vùng lãnh thổ bị Nga kiểm soát và cảnh báo sớm về các đợt tấn công tên lửa, UAV. Tuy nhiên, từ tháng 3.2025, Nhà Trắng đã đóng băng viện trợ quân sự và tạm ngừng chia sẻ tình báo.
Dù vậy, The New York Times dẫn nguồn thạo tin cho hay CIA đã vận động mạnh mẽ để duy trì việc chia sẻ thông tin ở mức hạn chế. Theo một kế hoạch mới do CIA và quân đội Mỹ xây dựng, chiến dịch của Ukraine chuyển trọng tâm sang các nhà máy lọc dầu - nơi được xác định có những "điểm yếu chí mạng" và "điểm nghẽn khó thay thế". Cụ thể, CIA đã xác định được một thiết bị then chốt mà nếu bị phá hủy có thể khiến nhà máy phải ngừng hoạt động nhiều tuần.
Các cuộc tấn công này đã khiến sản lượng lọc dầu của Nga có thời điểm giảm tới 20%, kéo theo sụt giảm xuất khẩu và thiếu hụt nhiên liệu trong nước. Tình báo Mỹ ước tính thiệt hại kinh tế của Nga lên tới 75 triệu USD/ngày.
Cuối tháng 11, Ukraine mở thêm mặt trận mới khi triển khai chiến dịch trên biển nhằm vào "hạm đội ngầm" của Nga - mạng lưới hàng trăm tàu chở dầu bị trừng phạt. Ukraine sử dụng UAV tầm xa mang thuốc nổ để phá hỏng tàu, nhằm cắt đứt nguồn tài chính quan trọng của Nga.
Các quan chức Mỹ và Ukraine cho hay CIA được phép hỗ trợ các chiến dịch này, bất chấp nguy cơ làm gia tăng căng thẳng với Nga.
Báo cáo của The New York Times - dựa trên phỏng vấn hàng trăm quan chức an ninh và ngoại giao Mỹ, Ukraine và châu Âu - cho rằng Washington và Kyiv đã rạn nứt đáng kể trong năm 2025.
Giới quan sát nhận định những quyết định thiếu nhất quán và bất đồng trong nội bộ Nhà Trắng và Lầu Năm Góc, cùng việc ông Trump đánh giá quá cao khả năng thuyết phục Tổng thống Putin, đã làm suy yếu nỗ lực tìm kiếm giải pháp cho cuộc xung đột.
Dịch vụ internet vệ tinh Starlink được cung cấp miễn phí tại Venezuela, sau khi quân đội Mỹ tấn công nhiều nơi và bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro.
Khói bốc lên gần pháo đài Tiuna ở Caracas (Venezuela), khu vực bị mất điện do Mỹ tấn công hôm 3.1
ẢNH: REUTERS
Hãng thông tấn Central News ngày 4.1 đưa tin Công ty Dịch vụ Starlink (Mỹ) của tỉ phú Elon Musk công bố cung cấp dịch vụ internet miễn phí cho người dân Venezuela đến ngày 3.2, trong bối cảnh quân đội Mỹ vừa bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và đưa về Mỹ với tuyên bố để xét xử cáo buộc liên quan ma túy và vũ khí.
Thông tin về Starlink được chia sẻ trên tài khoản mạng xã hội X chính thức của công ty vào ngày 3.1, nhằm đảm bảo kết nối tiếp tục cho hàng triệu người tại nước này.
"Nhằm ủng hộ người dân Venezuela", ông Musk viết trên X, chia sẻ bài đăng của Starlink về thông báo này.
Thông báo của Starlink được đưa ra ngay sau chiến dịch của Mỹ nhắm vào các địa điểm quân sự và gây gián đoạn hạ tầng liên lạc trên diện rộng.
Số liệu từ tổ chức Netblocks (trụ sở tại Anh) cho thấy sự cố mất kết nối internet đột ngột ở một số khu vực của Caracas vào ngày 3.1, mà theo họ là do "sự cố mất điện trong chiến dịch quân sự của Mỹ".
Truyền thông địa phương cũng cho hay một số khu vực của thủ đô không có kết nối internet, theo CNN.
Phản ứng về việc Mỹ bắt giữ Tổng thống Maduro và phu nhân, Tân Hoa xã ngày 4.1 dẫn lời một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc kêu gọi Mỹ lập tức thả hai người này.
Trung Quốc bày tỏ quan ngại sâu sắc về việc Mỹ bắt giữ ông Maduro và phu nhân một cách cưỡng bức và đưa họ ra khỏi đất nước, đồng thời nhấn mạnh rằng hành động của Mỹ vi phạm rõ ràng luật pháp quốc tế, các chuẩn mực cơ bản trong quan hệ quốc tế, cũng như các mục đích và nguyên tắc của Hiến chương Liên Hiệp Quốc, theo phát ngôn viên trên.
Trung Quốc kêu gọi Mỹ đảm bảo an toàn cá nhân cho ông Maduro và phu nhân, thả họ ngay lập tức và giải quyết các vấn đề thông qua đối thoại và đàm phán, phát ngôn viên này cho biết thêm.
Trong diễn biến liên quan, các hãng hàng không Delta Air Lines và United Airlines của Mỹ cho hay họ dự định khôi phục các chuyến bay đến khu vực Caribbean trong ngày 4.1.
United Airlines cho biết hãng đang chuẩn bị khôi phục các chuyến bay đến San Juan (Puerto Rico) vào tối 3.1 (giờ địa phương), khi lệnh giới hạn không phận vùng Caribbean kết thúc.
Hãng dự kiến sẽ khai thác hầu hết các chuyến bay theo lịch trình đến vùng Caribbean vào ngày 4.1 và đang nỗ lực bổ sung thêm các chuyến bay để hỗ trợ khách hàng có hành trình bị gián đoạn.
Delta Air Lines cho biết sẽ nối lại các chuyến bay vào ngày 4.1 đến và đi từ 13 sân bay ở vùng Caribbean trước đây bị ảnh hưởng bởi thông báo của Cục Hàng không liên bang Mỹ (FAA) và dự kiến khai thác lịch trình bình thường trong khu vực vào cùng ngày.
Từ tháng 8 năm ngoái, Mỹ theo dõi lịch trình của Tổng thống Venezuela và lên phương án đột kích cho đặc nhiệm, trước khi tiến hành chiến dịch bắt ông Maduro.
Trong cuộc họp báo trưa 3/1 tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago ở Florida, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo quân đội nước này hơn 9 tiếng trước đó đã tiến hành "cuộc phô diễn sức mạnh chưa từng thấy kể từ Thế chiến II", đột kích vào Venezuela để bắt vợ chồng Tổng thống Nicolas Maduro.
Đứng cạnh ông Trump, tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, cho biết chiến dịch mang tên "Quyết tâm Tuyệt đối" này được chuẩn bị và lên kế hoạch từ hồi tháng 8/2025, với một nhóm điệp viên Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) âm thầm xâm nhập Venezuela.
Với nhiệm vụ thu thập thông tin về Tổng thống Maduro, trong vài tháng sau đó, các điệp viên CIA di chuyển khắp Caracas mà không bị phát hiện, thu thập mọi thông tin tình báo về lịch trình sinh hoạt hàng ngày của lãnh đạo Venezuela.
Tướng Caine cho biết nhờ thông tin từ những điệp viên này, Mỹ nắm rõ lịch trình di chuyển của ông Maduro, đồ ăn hàng ngày, thậm chí cả những thú cưng mà ông nuôi. Kết hợp với nguồn tin từ nội gián và đội máy bay không người lái tàng hình, CIA có thể phác họa chi tiết đến từng phút về thói quen và hoạt động của ông Maduro.
Tổng thống Nicolas Maduro và phu nhân Cilia Flores trong cuộc vận động tranh cử tại Caracas, Venezuela hồi tháng 7/2024. Ảnh: AP
Các thông tin đó là điều kiện tiên quyết để Mỹ quyết định tiến hành chiến dịch đột kích vào Venezuela, với mũi nhọn là đội đặc nhiệm tinh nhuệ Delta của Lục quân Mỹ, đơn vị thường xuyên đảm nhận những nhiệm vụ rủi ro nhất trên lãnh thổ nước ngoài.
Đội Delta đã nhiều lần diễn tập phương án "bắt và sơ tán mục tiêu" tại thao trường mô phỏng đầy đủ khu dinh thự của ông Maduro do Bộ tư lệnh Tác chiến Đặc biệt xây dựng ở bang Kentucky. Họ luyện tập phá cửa thép với tốc độ ngày càng nhanh.
Quân đội Mỹ đã sẵn sàng hành động, nhưng chờ điều kiện thời tiết thuận lợi và thời điểm có nguy cơ gây thương vong cho dân thường thấp nhất.
Trong thời điểm này, Mỹ tập hợp lực lượng tàu chiến hùng hậu cùng các chiến đấu cơ hiện đại và khoảng 15.000 quân ở vùng biển ngoài khơi Venezuela, nhằm tăng cường gây sức ép chính trị và quân sự để ông Maduro từ chức. Washington cáo buộc Tổng thống Maduro "điều hành đường dây ma túy", điều mà Caracas bác bỏ.
Khi căng thẳng với Mỹ leo thang, ông Maduro liên tục thay đổi nơi ở tại 6-8 địa điểm khác nhau. Không phải lúc nào phía Mỹ cũng biết chính xác ông sẽ ở đâu cho đến tối muộn. Để triển khai chiến dịch, quân đội Mỹ cần xác nhận chắc chắn ông Maduro đang có mặt ở khu nhà mà họ luyện tập đột kích.
Những ngày trước cuộc đột kích, Mỹ tăng cường triển khai máy bay trinh sát, máy bay tác chiến điện tử và máy bay không người lái Reaper có vũ trang, cùng trực thăng tìm kiếm cứu nạn và tiêm kích tới khu vực.
Washington cũng thực hiện nhiều bước đi khác nhằm gia tăng sức ép với ông Maduro và chuẩn bị cho chiến dịch bắt giữ. Mỹ đã triển khai chiến dịch chống ma túy phá hủy hàng chục "xuồng ma túy" và khiến ít nhất 115 người thiệt mạng ở vùng biển Caribe và phía đông Thái Bình Dương. CIA gần đây tiến hành cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào một cảng tại Venezuela.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết vào tháng 12/2025, ông Maduro đã tìm cách đàm phán, đề nghị cho Washington tiếp cận nguồn dầu mỏ của Venezuela. Thỏa thuận được hai bên đưa ra ngày 23/12 sẽ cho phép ông Maduro rời đất nước tới Thổ Nhĩ Kỳ.
Tuy nhiên, Tổng thống Venezuela sau đó bác bỏ thỏa thuận và sự đổ vỡ của cuộc đàm phán đã mở đường cho chiến dịch tập kích. Ông Trump cho phép quân đội Mỹ triển khai chiến dịch từ ngày 25/12, nhưng trao quyền quyết định thời điểm cụ thể cho Lầu Năm Góc và các chỉ huy quân sự.
Một quan chức Mỹ giấu tên cho hay Washington muốn tiến hành chiến dịch trong kỳ nghỉ lễ Giáng sinh và năm mới, bởi thời điểm đó nhiều quan chức chính phủ Venezuela đi nghỉ và nhiều binh sĩ nước này được nghỉ phép. Song thời tiết xấu bất thường ở Venezuela thời điểm đó đã khiến chiến dịch bị trì hoãn vài ngày.
Đến đầu tuần này, thời tiết dần được cải thiện. Chiến dịch bắt đầu khởi động từ khoảng 16h30 ngày 2/1, khi quan chức Mỹ phê chuẩn triển khai một số khí tài. Tuy nhiên, trong 6 giờ tiếp theo, họ tiếp tục theo dõi sát tình hình, gồm cả tình hình thời tiết và vị trí của ông Maduro.
Tối hôm đó, ông Trump ở khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago tại bang Florida, dùng bữa với các trợ lý và thành viên nội các. 22h30, trợ lý gọi điện cho ông để xin phê duyệt chiến dịch đột kích. 22h46, Tổng thống Mỹ chấp thuận.
"Chúc may mắn và thượng lộ bình an", ông Trump nói khi cùng các quan chức an ninh quốc gia cấp cao tập trung trong căn phòng ở Mar-a-Lago, nơi lắp đặt nhiều màn hình để quan sát từ xa chiến dịch đột kích táo bạo của Mỹ.
Hơn 150 máy bay quân sự, gồm máy bay không người lái, tiêm kích và oanh tạc cơ cất cánh từ 20 căn cứ quân sự và tàu hải quân hướng về Caracas. Khi các máy bay đầu tiên tiến vào Caracas, các cơ quan quân sự và tình báo Mỹ xác định rằng họ vẫn đảm bảo được yếu tố bất ngờ: ông Maduro không hề được cảnh báo trước. Vợ chồng ông vẫn tới nghỉ ngơi trong dinh thự tại căn cứ quân sự Fort Tiuna ở thủ đô Caracas, nơi được bảo vệ nghiêm ngặt với các tổ hợp phòng không Buk-M2E và đông đảo binh sĩ.
Khoảng 2h sáng 3/1, những tiếng nổ lớn vang khắp Caracas khi chiến đấu cơ Mỹ phóng tên lửa tập kích các trạm radar và hệ thống phòng không Venezuela. Theo một quan chức cấp cao Venezuela giấu tên, ít nhất 40 người đã thiệt mạng, bao gồm binh sĩ và dân thường.
Các hệ thống phòng không Venezuela, trong đó có tổ hợp Buk-M2E bảo vệ căn cứ Fort Tiuna, bị phá hủy. Tướng Caine cho hay đòn tập kích phủ đầu của Mỹ đã vô hiệu hóa lưới phòng không đối phương, mở đường cho trực thăng của Trung đoàn Không vận Tác chiến Đặc biệt số 160, đơn vị tinh nhuệ của lục quân Mỹ chở lực lượng đặc nhiệm bay thành đội hình tiến vào Caracas.
Mỹ tập kích căn cứ quân sự Venezuela bằng rocket phóng từ trực thăng và tên lửa tầm xa rạng sáng 3/1. Video: X/Sentdefender
Với biệt danh "Kẻ săn đêm", Trung đoàn Không vận Tác chiến Đặc biệt số 160 chuyên thực hiện các nhiệm vụ rủi ro cao vào ban đêm và ở độ cao thấp, như đổ bộ, rút quân và đột kích. Trong những tháng gần đây, họ đã tiến hành các chuyến bay huấn luyện gần bờ biển Venezuela.
Dù hệ thống phòng không đã bị chế áp, trực thăng Mỹ vẫn hứng chịu hỏa lực mặt đất khi tiếp cận khu dinh thự của ông Maduro vào khoảng 2h01. Tướng Caine cho hay trực thăng Mỹ đã đáp trả bằng "hỏa lực áp đảo".
Một trực thăng bị trúng đạn nhưng không rơi. Hai quan chức Mỹ cho biết có một số binh sĩ bị thương trong toàn bộ chiến dịch.
Đội Delta được đưa tới mục tiêu, nằm trong căn cứ Fort Tiuna. Khi đặt chân xuống mặt đất, lực lượng Delta nhanh chóng tiến vào tòa nhà để tìm ông Maduro.
Trong khi đó, ông Trump và các trợ lý chủ chốt theo dõi trực tiếp cuộc đột kích qua camera gắn trên một máy bay bay phía trên. Trong lúc tướng Caine tường thuật diễn biến trên màn hình, Tổng thống liên tục đặt câu hỏi về tiến trình chiến dịch.
"Tôi theo dõi nó đúng nghĩa như đang xem một chương trình truyền hình", ông Trump nói với Fox News sau đó.
Đặc nhiệm Delta sử dụng thuốc nổ để phá cửa xâm nhập tòa nhà và chỉ mất 3 phút để tiếp cận vị trí của ông Maduro. Ông Trump kể khi đặc nhiệm Mỹ tiếp cận phòng của ông Maduro, lãnh đạo Venezuela và vợ tìm cách chạy vào một căn phòng kiên cố bằng thép, nhưng không kịp đóng cửa.
"Ông ta đã cố chạy tới nơi trú ẩn. Cánh cửa rất dày, rất nặng. Ông ta tới được cửa, nhưng không thể đóng lại", ông Trump nói.
Khoảng 5 phút sau khi xâm nhập tòa nhà, đặc nhiệm Delta báo cáo đã bắt được ông Maduro.
Chiến dịch có sự tham gia của một chuyên gia đàm phán con tin của FBI, đề phòng trường hợp ông Maduro cố thủ hoặc từ chối đầu hàng. Tuy nhiên, họ không cần sử dụng phương án này.
Lực lượng Delta nhanh chóng đưa vợ chồng ông Maduro lên trực thăng. Đến 4h29 sáng, họ được chuyển lên tàu đổ bộ USS Iwo Jima của hải quân Mỹ, đậu cách bờ biển Venezuela khoảng 160 km trong suốt chiến dịch.
Hai vợ chồng lãnh đạo Venezuela sau đó được đưa từ tàu tới căn cứ hải quân ở Vịnh Guantanamo, nơi FBI đã bố trí sẵn máy bay Boeing 757 để chở ông Maduro tới sân bay do quân đội kiểm soát ở phía bắc Manhattan, New York. Theo một quan chức, ông Trump tiếp tục theo dõi diễn biến chiến dịch cho đến khi toàn bộ lính đặc nhiệm Delta rời khỏi không phận Venezuela, bay ra đại dương.
"Tốc độ, sự dữ dội... Đó là một điều tuyệt vời, một công việc đáng kinh ngạc", ông Trump nói về chiến dịch.
Tuy nhiên, chiến dịch vấp phải sự phản đối dữ dội của cộng đồng quốc tế và cả người dân Mỹ. Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres lo ngại chiến dịch đã tạo ra "tiền lệ nguy hiểm" về việc luật pháp quốc tế không còn được tôn trọng.
Loạt quốc gia cũng đã lên tiếng phản đối hành động quân sự của Mỹ. Bên trong nước Mỹ, nhiều cuộc biểu tình diễn ra ở các thành phố, phản đối chính quyền Tổng thống Trump can thiệp quân sự vào Venezuela và yêu cầu trả tự do cho ông Maduro.
Tổng thống Trump cho biết sẽ không triển khai lực lượng đến Venezuela nếu Phó tổng thống Rodriguez "làm theo những gì chúng tôi muốn".
Phóng viên NY Post ngày 3/1 đặt câu hỏi liệu Tổng thống Donald Trump có ra lệnh cho quân đội Mỹ triển khai đến Venezuela để "hỗ trợ điều hành" đất nước này hay không.
"Không, nếu Phó tổng thống Venezuela Delcy Rodriguez làm theo những gì chúng tôi muốn. Chúng tôi đã chuẩn bị sẵn sàng. Mọi người biết đấy, chúng ta đã chuẩn bị đợt tấn công thứ hai với quy mô lớn hơn nhiều", ông trả lời.
Tổng thống Mỹ cũng khẳng định đã trao đổi nhiều lần với Phó tổng thống Rodriguez. "Bà ấy hiểu rõ tình hình", ông nói.
Ông Trump trước đó tuyên bố Mỹ "không ngại" triển khai binh sĩ trên lãnh thổ Venezuela. Ông cũng khẳng định sẽ "chỉ định một số người" trong nội các để phụ trách vấn đề Venezuela, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.
Tổng thống Donald Trump trả lời báo chí tại Mar-a-Lago, bang Florida ngày 3/1. Ảnh: AFP
Sau khi Washington phát động chiến dịch bắt vợ chồng Tổng thống Nicolas Maduro sáng 3/1, lãnh đạo phe đối lập Venezuela được Mỹ hậu thuẫn Maria Corina Machado đăng trạng thái "giờ phút tự do đã đến" trên mạng xã hội. Bà kêu gọi Edmundo Gonzalez Urrutia, ứng viên thất bại trước ông Maduro trong cuộc bầu cử năm 2024, "lập tức" đảm nhận chức vụ Tổng thống Venezuela.
Tuy nhiên, ông Trump lại tỏ ra lạnh nhạt một cách đáng ngạc nhiên với khả năng bà Machado trở thành lãnh đạo mới của Venezuela, nói rằng bà "không có sự ủng hộ hay tôn trọng" ở quốc gia này. Lãnh đạo Mỹ ca ngợi Phó tổng thống Rodriguez, nói rằng "bà ấy sẵn sàng làm những gì chúng tôi cho là cần thiết để đưa Venezuela vĩ đại trở lại".
Tòa án Tối cao Venezuela tối 3/1 phán quyết Phó tổng thống Rodriguez sẽ trở thành Tổng thống lâm thời, nhằm đảm bảo hoạt động liên tục của chính quyền và nền quốc phòng Venezuela. Quyết định được đưa ra sau khi các thẩm phán kết luận ông Maduro "không thể thực hiện chức trách của mình" vào thời điểm này.
Hiến pháp Venezuela quy định khi Tổng thống vắng mặt tạm thời hoặc vĩnh viễn, Phó tổng thống sẽ tiếp nhận vai trò lãnh đạo đất nước và chính quyền sẽ phải tổ chức bầu cử trong vòng 30 ngày.
Trong phát biểu trước đó, Phó tổng thống Rodriguez nhấn mạnh ông Maduro vẫn là "Tổng thống duy nhất của Venezuela". Bà cũng chỉ trích cuộc tấn công của Mỹ vào Venezuela là "man rợ", yêu cầu Washington trả tự do cho ông Maduro và phu nhân Cilia Flores. Điều này trái với những tuyên bố của ông Trump rằng bà Rodriguez sẽ tuyên thệ nhậm chức và sớm hợp tác với Mỹ.
Tòa án Tối cao Venezuela yêu cầu Phó tổng thống Delcy Rodriguez tiếp nhận vai trò lãnh đạo lâm thời của đất nước sau vụ Mỹ bắt Tổng thống Maduro.
Tòa án Tối cao Venezuela tối 3/1 (sáng nay giờ Hà Nội) ra phán quyết nêu rõ Phó tổng thống Delcy Rodriguez "sẽ đảm nhận, thực hiện tất cả nhiệm vụ và quyền hạn vốn có của Tổng thống" với tư cách lãnh đạo lâm thời, nhằm đảm bảo hoạt động liên tục của chính quyền và nền quốc phòng Venezuela.
Truyền hình nhà nước Venezuela dẫn lời thẩm phán Tania D'Amelio cho biết quyết định được đưa ra sau khi các thẩm phán kết luận ông Nicolas Maduro "không thể thực hiện chức trách của mình" vào thời điểm này.
Hiến pháp Venezuela quy định khi Tổng thống vắng mặt tạm thời hoặc vĩnh viễn, Phó tổng thống sẽ tiếp nhận vai trò lãnh đạo đất nước và chính quyền sẽ phải tổ chức bầu cử trong vòng 30 ngày.
Phó tổng thống Delcy Rodriguez tại Caracas hồi tháng 9/2025. Ảnh: AFP
Trong bài phát biểu trước đó cùng ngày, Phó tổng thống Rodriguez nhấn mạnh ông Nicolas Maduro vẫn là "Tổng thống duy nhất của Venezuela". Bà cũng chỉ trích cuộc tấn công của Mỹ vào Venezuela là "man rợ", yêu cầu Washington trả tự do cho ông Maduro và phu nhân Cilia Flores. Điều này trái với những tuyên bố do Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra.
Quân đội Mỹ rạng sáng 3/1 tiến hành chiến dịch mang tên "Quyết tâm Tuyệt đối". Khoảng 150 máy bay được triển khai từ 20 căn cứ đã không kích nhiều mục tiêu ở Venezuela, tạo điều kiện cho phi đội trực thăng tiến vào thủ đô Caracas, chở theo đặc nhiệm và nhân viên hành pháp Mỹ thực thi lệnh bắt ông Maduro.
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine cho biết lực lượng đặc nhiệm Mỹ tiếp cận vị trí của ông Maduro vào khoảng 1h ngày 3/1, đối mặt với sự kháng cự của đội bảo vệ trước khi khống chế được ông Maduro cùng vợ, rồi rút khỏi Venezuela vào khoảng 3h29.
Vợ chồng lãnh đạo Venezuela sau đó bị đưa đến New York và sẽ đối mặt với các cáo buộc về vũ khí, ma túy tại tòa án liên bang Manhattan vào tuần tới.
Có những cú ngã không cần bản án dài. Chỉ cần một cánh cửa sắt khép lại, và một cái tên từng sống giữa thảm đỏ, vệ sĩ, quyền lực… bỗng phải học lại cách thở trong bốn bức tường ẩm mốc.
Nicolás Maduro – người từng được mô tả sống trong xa hoa – đang chuẩn bị bước vào một chương mới ở New York City: nhà tù liên bang Metropolitan Detention Center (MDC). Từ “cung điện” tới “ổ tối”, sự chuyển cảnh này không chỉ là câu chuyện của một cá nhân, mà còn là tấm gương phản chiếu cho một giai đoạn rối ren phía trước của Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela). Cú rơi từ xa hoa xuống MDC: nhà tù bị gọi là “dơ bẩn” và “kinh hoàng”
MDC tại New York City nổi tiếng không phải vì kỷ luật sắt, mà vì những lời mô tả gây lạnh gáy: “disgusting” (dơ bẩn) và điều kiện “horrifying” (kinh hoàng).
Cơ sở này được biết đến với tình trạng nhếch nhác, thiếu nhân sự kéo dài, bạo lực trong tù và… sự cố mất điện. Một nơi mà chỉ nghe tên thôi, nhiều luật sư đã phải nhăn mặt trước tòa.
MDC được xây từ thập niên 1990 nhằm giảm quá tải nhà tù. Nhưng qua thời gian, nó trở thành “địa chỉ quen” của các vụ án đình đám. Nơi đây từng giam ca sĩ R. Kelly, “Pharma Bro” Martin Shkreli, Ghislaine Maxwell, Sam Bankman-Fried, và cả ông trùm âm nhạc Sean “Diddy” Combs. Một nhân vật bị nghi là thủ lĩnh cartel, Ismael “El Mayo” Zambada Garcia, cũng từng bị giữ tại đây khi chờ xét xử về tội giết người và buôn ma túy.
Cuối năm 2024, luật sư của Diddy – Marc Agnifilo – còn phải tranh luận trước tòa rằng MDC “rất khó để một bị cáo chuẩn bị cho phiên xử” nếu bị giam ở đó. Chỉ một câu như vậy cũng đủ thấy: MDC không chỉ là nhà tù, mà là một bài kiểm tra tâm lý và thể chất.
Bạo lực và bóng tối: những thứ không có trong lịch trình “xa hoa”
Bạo lực ở MDC có thể là mối đe dọa thường trực. Từng có một tù nhân bị đâm chết vào tháng 6/2024, và một người khác chết trong một cuộc ẩu đả chỉ một tháng sau đó.
Nhưng điều khiến MDC ám ảnh nhất lại là… điện. Năm 2019, một vụ mất điện kéo dài đã nhấn chìm các khu giam trong bóng tối gần như hoàn toàn, giữa thời tiết giá lạnh, suốt một tuần.
Sự cố này dẫn đến điều tra của Bộ Tư pháp và cuối cùng là một thỏa thuận bồi thường 10 triệu USD cho khoảng 1.600 tù nhân bị ảnh hưởng. Đơn kiện mô tả cảnh tù nhân bị nhốt trong phòng giam nhiều ngày, phải chịu điều kiện mất vệ sinh với nhà vệ sinh hỏng hóc.
MDC hiện là trung tâm giam giữ liên bang duy nhất phục vụ New York City, sau khi khu giam giữ liên bang ở Manhattan đóng cửa sau vụ Jeffrey Epstein chết trong tù năm 2019.
Với Maduro, đó là cú chuyển nhà không cần vali: từ “đời sống xa hoa” sang một nơi mà chính hệ thống Mỹ cũng từng bị chỉ trích vì điều kiện tồi tệ.
Mỹ “chạy” Venezuela: nghe thì gọn, làm mới thấy… gai
Trong khi Maduro chuẩn bị đối diện thực tế MDC, một câu chuyện khác cũng đang nóng lên: kế hoạch mà Trump từng nói – Mỹ sẽ “run” (điều hành) Venezuela trong giai đoạn chuyển tiếp.
Cựu đại sứ Mỹ tại Venezuela, ông Charles Shapiro, cảnh báo đây sẽ là nhiệm vụ cực kỳ phức tạp. Ông nói khó phân biệt liệu những người bỏ phiếu cho phe đối lập năm 2024 là “chống chế độ thật sự” hay chỉ là người quá bất mãn với nền kinh tế sụp đổ.
Shapiro ước tính ít nhất khoảng 20% dân số – có thể hơn – vẫn là người ủng hộ Maduro. Và câu hỏi lớn nhất là: làm sao “kéo” những người đó sang một trật tự mới?
Ông nhắc lại rằng năm 2024 từng nổ ra biểu tình sau khi cơ quan bầu cử (bị cho là đầy đồng minh của chế độ) công bố Maduro thắng với 51%, dù trước đó Maduro hứa bầu cử tự do – công bằng. Quá trình bầu cử bị phủ bóng bởi các cáo buộc gian lận.
Thêm vào đó là rủi ro an ninh: Venezuela khoảng 30 triệu dân, lại có sự hiện diện của một số nhóm du kích. Shapiro cho rằng chính quyền Trump khó có khả năng đưa quân số lớn vào và có vẻ sẽ dựa vào Phó Tổng thống Delcy Rodríguez cùng quân đội Venezuela để giữ trật tự.
Ông kết luận: đó là “một cái kim cực khó xâu” – vừa muốn chuyển tiếp, vừa tránh hỗn loạn, vừa không biến mọi thứ thành phản tác dụng.
Giữ dầu bằng “boots on the ground”? Một đất nước có thể trở mặt bất cứ lúc nào
Cùng lúc, tướng Wesley Clark – cựu tư lệnh tối cao NATO – cảnh báo: nếu Venezuela trở nên thù địch, việc Mỹ dùng lực lượng để “giữ dầu” sẽ vô cùng khó.
Ông nói lịch sử cho thấy các quốc gia thường không chấp nhận chuyện “cường quốc vào chỉ để lấy tài nguyên,” cho dù Trump có lập luận rằng đó là “tài nguyên của Mỹ” vì Mỹ từng đầu tư và đã bị tịch thu trước đây. Giữ được dầu trong một đất nước có thể chuyển sang thái độ đối đầu là một bài toán không đơn giản.
Trong khi đó, Phó Tổng thống Delcy Rodríguez của Venezuela đã yêu cầu “thả ngay lập tức” Maduro và vợ, đồng thời nói lãnh thổ Venezuela bị Mỹ “tấn công man rợ.” Clark nhận định mọi thứ sau chiến dịch vẫn “chưa rõ ràng.”
Donald Trump vừa thả một quả “địa chấn” lên thị trường năng lượng – dù hôm nay là cuối tuần và dầu tương lai còn chưa kịp mở cửa.
Tại Mar-a-Lago, ông tuyên bố Hoa Kỳ sẽ nắm quyền kiểm soát các trữ lượng dầu khổng lồ của Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela), đồng thời “chiêu mộ” các công ty Mỹ đầu tư hàng tỷ đô-la để sửa chữa một ngành dầu khí mà ông gọi là “một thảm bại toàn phần.” 303 tỷ thùng: kho dầu “to bằng một phần năm thế giới” nhưng bị bỏ phế
Theo số liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA), Venezuela đang ngồi trên khoảng 303 tỷ thùng dầu thô – tương đương gần một phần năm trữ lượng toàn cầu. Nghe như một chiếc két sắt khổng lồ nằm dưới đất.
Nhưng trớ trêu là tiềm năng ấy không hề phản chiếu lên sản lượng thực tế. Venezuela hiện chỉ bơm khoảng 1 triệu thùng/ngày, tương đương chừng 0,8% sản lượng dầu thô toàn cầu.
Con số này chưa bằng một nửa mức trước khi Maduro nắm quyền năm 2013, và chưa bằng một phần ba thời kỳ ngành dầu khí còn “phun như suối” – khoảng 3,5 triệu thùng/ngày trước khi chế độ xã hội chủ nghĩa lên nắm.
Nói cách khác: có vàng dưới chân, nhưng tay thì trống.
Vì sao “mỏ vàng” hóa thành đống sắt vụn? Trừng phạt, khủng hoảng, nhưng gốc rễ là thiếu đầu tư
Suy thoái kinh tế và các lệnh trừng phạt quốc tế đã góp phần kéo ngành dầu Venezuela xuống dốc. Nhưng EIA cũng nhấn mạnh thêm một nguyên nhân chí mạng: thiếu đầu tư và thiếu bảo trì kéo dài.
Cơ sở hạ tầng năng lượng xuống cấp theo năm tháng, công suất khai thác teo tóp, và hệ thống vận chuyển – đường ống – bị già hóa.
Bản thân công ty quốc doanh PDVSA thừa nhận đường ống của họ “50 năm chưa được cập nhật,” và muốn đưa sản lượng trở lại đỉnh cao thì phải chi tới 58 tỷ đô-la để nâng cấp hạ tầng.
Đó là một mức giá khổng lồ, không chỉ bằng tiền, mà còn bằng thời gian và năng lực quản trị.
Trump nói sẽ “cho đại công ty dầu Mỹ vào”: hàng tỷ đô để vá lại ngành dầu bị “ran sườn”
Trump tuyên bố Mỹ sẽ điều hành chính quyền Venezuela “trong thời gian tới,” và các tập đoàn dầu khí Mỹ sẽ vào “chi hàng tỷ đô-la,” sửa lại “hạ tầng dầu mỏ bị phá nát,” rồi “bắt đầu tạo tiền cho đất nước.”
Ông mô tả ngành dầu Venezuela là “total bust,” cho rằng họ “bơm gần như chẳng được bao nhiêu so với khả năng đáng lẽ có thể bơm.”
Lời hứa nghe như một cuộc đại tu: thay vì chỉ cấm vận hay mặc cả chính trị, Washington muốn chạm thẳng vào mạch máu kinh tế – dầu.
Thị trường dầu sẽ phản ứng ra sao? “Tác động có thể khiêm tốn,” trừ khi tình hình rối loạn
Vì là cuối tuần nên giá dầu tương lai chưa giao dịch, tác động trước mắt vẫn là một trò “đoán ý thị trường.” Dầu sẽ mở cửa lại vào đêm Chủ nhật.
Một số phân tích cho rằng phản ứng giá có thể không quá lớn trong ngắn hạn, bởi Venezuela hiện không bơm đủ nhiều để “làm nghiêng cán cân.”
Thêm vào đó, giá dầu năm nay bị giữ tương đối thấp vì nỗi lo dư cung: OPEC tăng sản lượng, trong khi nhu cầu có dấu hiệu chững lại do kinh tế toàn cầu còn vật lộn với lạm phát và bài toán chi phí sinh hoạt sau cú sốc giá hậu đại dịch.
Trước đó, giá dầu Mỹ từng vượt 60 USD/thùng khi chính quyền Trump bắt đầu tịch thu dầu từ các tàu Venezuela, nhưng sau đó lại rơi về khoảng 57 USD/thùng.
Chuyên gia Phil Flynn (Price Futures Group) nhận định đây “có thể là một sự kiện mang tính lịch sử” đối với dầu, nhưng ông cũng nói tác động có thể chỉ tăng nhẹ về mặt tâm lý vì dầu Venezuela có thể được thay thế bởi nguồn từ các nhà sản xuất toàn cầu khác.
Bob McNally (Rapidan Energy Group) dự đoán tác động lên giá sẽ “khiêm tốn,” trừ khi xuất hiện dấu hiệu bất ổn xã hội lan rộng và tình hình trở nên “bầy nhầy.” Nếu mọi thứ có vẻ “ổn định,” thị trường sẽ ít hoảng loạn hơn.
Tuy nhiên, McNally cũng cảnh báo một điều rất thật: “nhận thức thường chạy nhanh hơn thực tế.” Nhà đầu tư có thể tưởng Venezuela tăng sản lượng nhanh hơn khả năng thật, trong khi ông nhấn mạnh Venezuela “có thể là chuyện cực lớn, nhưng không phải trong 5 đến 10 năm.”
“Dầu nặng, chua”: món hàng khó nhằn nhưng cực hợp gu nhà máy lọc dầu Mỹ
Dầu của Venezuela không phải loại “dễ ăn.” Đó là heavy, sour crude – dầu nặng, hàm lượng lưu huỳnh cao – cần thiết bị đặc thù và trình độ kỹ thuật cao để khai thác, xử lý, tinh luyện.
Các tập đoàn dầu quốc tế có năng lực làm việc này, nhưng lâu nay bị hạn chế vì rào cản chính trị và trừng phạt.
Điểm đáng chú ý: Hoa Kỳ là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới, nhưng chủ yếu là dầu “light, sweet” – nhẹ, ít lưu huỳnh – tốt cho xăng, nhưng không phải thứ tối ưu cho tất cả sản phẩm.
Trong khi đó, dầu nặng kiểu Venezuela lại rất quan trọng cho các sản phẩm trong quá trình tinh chế như diesel, nhựa đường (asphalt), và nhiên liệu cho công nghiệp nặng. Diesel đang là mặt hàng căng trên thị trường thế giới, và có nhận định rằng tình trạng trừng phạt dầu Venezuela góp phần làm nguồn cung diesel trở nên “chật.”
Phil Flynn còn nhấn mạnh một chi tiết “đắt”: nhiều nhà máy lọc dầu ở Mỹ vốn được xây dựng để xử lý dầu nặng Venezuela, và chúng vận hành hiệu quả hơn khi dùng dầu Venezuela so với dùng dầu nội địa Mỹ.
Vì vậy, nếu “mở khóa” được nguồn dầu này, nước Mỹ có thể hưởng lợi trực tiếp, vì vừa gần về địa lý, vừa phù hợp về công nghệ lọc.
Helima Croft (RBC Capital Markets) nói thị trường sẽ nhìn vào một câu hỏi then chốt: liệu Trump có “hiện thực hóa” được cú quay đầu của ngành dầu Venezuela hay không.
Bà nhấn mạnh mọi thứ còn “phụ thuộc vào việc Venezuela có đi ngược lại lịch sử gần đây của các nỗ lực thay đổi chế độ do Mỹ dẫn dắt hay không.” Trump đã phát tín hiệu Mỹ quay lại “nation-building mode,” và nói các công ty Mỹ sẽ đổ vốn để vực dậy dầu khí.
Nhưng Croft cảnh báo: cần “nhiều chi tiết hơn rất nhiều” trước khi ai đó vội vàng tuyên bố “Mission Accomplished.”
Bởi dầu có thể nằm đó 303 tỷ thùng, nhưng để biến nó thành dòng tiền và ổn định thị trường, phải đi qua những thứ không nằm dưới lòng đất: luật lệ, an ninh, nhân lực, thiết bị, vốn, và một chính quyền đủ khả năng vận hành mà không biến mọi thứ thành… đống đổ nát mới.
Nếu vụ bắt Nicolás Maduro là tiếng sét trên bầu trời Gia Lạp Gia Tư (Caracas), thì những dư chấn sau đó đang lan theo nhiều hướng: từ ngoại giao cường quốc, tới chiến tuyến internet, và cả câu chuyện “dầu mỏ” vốn âm ỉ từ nhiệm kỳ trước.
Bức tranh mới nhất cho thấy: Bắc Kinh chính thức lên tiếng đòi thả người, trong khi Starlink của Elon Musk bất ngờ tuyên bố mở băng thông miễn phí cho người dân Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) trong đúng giai đoạn đất nước này bị chao đảo bởi cúp điện – mất mạng. Trung Quốc ra tối hậu thư: “phải thả Maduro và vợ ngay lập tức”
Bộ Ngoại giao Trung Quốc ra tuyên bố kêu gọi Hoa Kỳ “ngay lập tức” trả tự do cho Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và phu nhân – hiện đang bị giam giữ tại Mỹ sau khi bị lực lượng Mỹ “snatch” khỏi thủ đô Gia Lạp Gia Tư.
Trong thông cáo, Bắc Kinh yêu cầu Washington:
- Bảo đảm an toàn cá nhân cho Maduro và vợ.
- “Ngay lập tức” thả hai người.
- Chấm dứt các nỗ lực “lật đổ/đảo ngược” chế độ ở Venezuela.
- Giải quyết vấn đề bằng đối thoại và đàm phán.
Trước đó, Trung Quốc cũng tuyên bố “bị sốc sâu sắc” và “kịch liệt lên án” việc Mỹ công khai dùng vũ lực với một quốc gia có chủ quyền. Lần này, giọng điệu còn trực diện hơn: không chỉ phản đối, mà là đòi trả người.
Trong ngôn ngữ ngoại giao, đây là kiểu tuyên bố mang tính “đóng dấu lập trường” cho cuộc đấu khẩu kéo dài: ai có quyền kéo một nguyên thủ ra khỏi đất nước của ông ta, và hậu quả sẽ được đo bằng điều gì.
Starlink mở mạng miễn phí đến 3/2: “giữ kết nối” giữa lúc Caracas mất điện – mất mạng
Song song với mặt trận ngoại giao, một câu chuyện khác bùng lên rất nhanh: Starlink thông báo sẽ cung cấp dịch vụ băng thông rộng miễn phí cho người dân Venezuela cho tới ngày 3 tháng 2.
Starlink – dịch vụ internet vệ tinh thuộc SpaceX của Elon Musk – nói trên X rằng họ cam kết “continued connectivity” (duy trì kết nối) cho Venezuela, một quốc gia vốn bị biết đến với tình trạng kiểm duyệt mạng.
Điểm đáng chú ý là chính quyền của Maduro trong quá khứ từng bị cáo buộc hoặc bị ghi nhận đã chặn các nền tảng như Facebook, YouTube, Instagram… Vì vậy, việc Starlink “bật mạng miễn phí” vào đúng thời điểm hậu biến cố khiến nhiều người lập tức liên tưởng: đây không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà còn là câu chuyện quyền lực thông tin.
Các số liệu theo dõi của Netblocks cho thấy đã có tình trạng sụt giảm kết nối internet đột ngột ở một số khu vực Gia Lạp Gia Tư vào Thứ Bảy, và Netblocks nói hiện tượng này trùng khớp với “các đợt cắt điện trong quá trình chiến dịch quân sự của Mỹ.” Một số nguồn truyền thông địa phương cũng cho hay có những khu vực của thủ đô không có internet.
Trong thời đại này, cắt điện là một loại vũ khí. Cắt mạng là một loại vũ khí khác. Và internet vệ tinh trở thành “đường vòng” cho xã hội đang bị bóp nghẹt thông tin.
John Bolton kể lại “ý tưởng lật Maduro” thời nhiệm kỳ 1: Trump mê dầu nhưng… không tập trung được
Giữa lúc cả thế giới tranh cãi đúng – sai, cựu cố vấn an ninh quốc gia John Bolton kể lại một chi tiết từ hậu trường nhiệm kỳ đầu của Trump: kế hoạch loại Maduro từng được đưa lên bàn, nhưng rốt cuộc không đi đến đâu vì các quan chức “không thể giữ Tổng thống tập trung” vào vấn đề này.
Bolton nói Trump khi đó đã “rất quan tâm” tới dầu mỏ Venezuela. Nhóm của ông từng làm Trump hứng thú với ý tưởng “loại Maduro”, nhưng rồi… mất nhịp vì không giữ được sự chú ý của Trump.
Bolton cũng nhắc rằng phe đối lập Venezuela khi ấy tin sức ép kinh tế là đủ để làm chế độ Maduro rạn nứt.
Nhưng theo Bolton, ở nhiệm kỳ hai, Ngoại trưởng Marco Rubio – đồng thời giữ vai trò cố vấn an ninh quốc gia lâm thời – đã thuyết phục Trump hiệu quả hơn. Bolton nhận định lần này Trump bị thúc đẩy bởi “sự kiên trì của Rubio” và “lợi ích chính trị.”
Chi tiết này như một mảnh ghép cho thấy: cuộc chơi không chỉ là quân sự hay pháp lý. Nó là sự kết hợp của động cơ chiến lược, quyền lợi chính trị nội bộ, và những mục tiêu lâu dài mà người ta đã nói từ nhiều năm trước.
(Bolton hiện là một nhân vật chỉ trích Trump mạnh mẽ, và theo tường thuật thì ông cũng đang đối mặt nhiều cáo buộc liên quan đến việc chuyển giao và lưu giữ thông tin quốc phòng.)
Một Venezuela hậu Maduro: tranh chấp chủ quyền, tranh chấp thông tin, và “cuộc chiến của các đường dây”
Sự kiện Maduro bị bắt đã tạo ra một thời khắc cực hiếm: cùng lúc bùng nổ ba loại xung đột.
- Xung đột ngoại giao: Trung Quốc đòi thả người “ngay lập tức,” coi đây là can thiệp thô bạo.
- Xung đột thông tin: Caracas mất điện – mất mạng, và Starlink “mở cửa bầu trời” bằng internet vệ tinh.
- Xung đột lợi ích: Bolton nhắc lại “dầu mỏ Venezuela” như một thứ ám ảnh từ nhiệm kỳ đầu.
Loại thịt này giàu protein hơn thịt cừu, ít chất béo hơn thịt lợn, đồng thời giàu choline, một loại chất dinh dưỡng quan trọng cho chức năng não.
Tất cả mọi bộ phận trên con bò đều rất giàu dinh dưỡng, nhưng bắp bò là bộ phận đặc biệt ngon. Đây cũng là loại thịt có giá trị đắt nhất của con bò.
Bắp bò chứa khoảng 26-30g protein/100g; giàu vitamin B12, sắt, kẽm và kali. Loại thịt này giàu protein hơn thịt cừu, ít chất béo hơn thịt lợn.
Loại thịt này còn giàu choline, một loại chất dinh dưỡng quan trọng cho chức năng não. Đồng thời bắp bò là khu vực cung cấp nhiều protein, creatine - đây đều là những chất cung cấp năng lượng cho cơ bắp.
Loại thịt này còn giàu choline, một loại chất dinh dưỡng quan trọng cho chức năng não.
Ăn loại thịt này có tác dụng đặc biệt giúp tăng cơ bắp và tăng cường sức bền. Các mô nối trên bắp bò cũng chứa nhiều chất béo, kích thích cơ thể sản xuất collagen tốt hơn.
Từ phần thịt này có thể chế biến nhiều món ăn thơm ngon bổ dưỡng, Dân Việt giới thiệu cách làm món bắp bò tơ cuộn ủ muối như sau:
Loại thịt này còn giàu choline, một loại chất dinh dưỡng quan trọng cho chức năng não.
Nguyên liệu làm bắp bò tơ cuộn ủ muối
- Bắp bò tơ (khoảng 1 – 1,2kg)
- Gói gia vị ủ muối
Gia vị ủ muối
- 4–5 cây sả (đập dập)
- 6–8 lá chanh
- Dây chỉ buộc thực phẩm
-Nước lọc
Nguyên liệu làm bắp bò tơ cuộn ủ muối
Cách làm bắp bò tơ cuộn ủ muối:
- Bắp bò mua về rửa sạch, có thể trụng nhanh nước sôi để khử mùi
- Cuộn chặt bắp bò lại cho tròn, buộc dây chỉ đều tay để thịt giữ form đẹp khi ủ và khi cắt lát.
Cách làm bắp bò tơ cuộn ủ muối: Bắp bò tơ cuộn chặt tay
- Đổ nước vào nồi rồi thêm gia vị ủ muối
- Cho bắp bò đã cuộn vào nồi
- Cho sả đập dập và lá chanh vào
Cách làm bắp bò tơ cuộn ủ muối: Cho vào ủ thêm sả lá chanh
Cài thời gian: ủ: 5 tiếng, nấu: 1 tiếng
- Khi bò chín, vớt ra để nguội tự nhiên
- Cho vào ngăn mát tủ lạnh 3–4 tiếng để thịt săn lại, dễ cắt và lát thịt đẹp
Cách làm bắp bò tơ cuộn ủ muối: Bắp bò tơ cuộn ủ muối
* Thưởng thức
- Thái bò lát mỏng vừa ăn
- Chấm muối tiêu chanh hoặc muối ớt xanh
* Thành phẩm:
- Thịt mềm – ngọt – thơm mùi sả lá chanh
- Màu vàng đẹp, lát bò gọn gàng, nhìn rất đã mắt
Chúc các bạn thành công khi chế biến loại thịt này!
Tào Phi là vị hoàng đế đầu tiên của Tào Ngụy. Tào Ngụy đã bị Tư Mã Viêm xóa sổ và lập nên nhà Tây Tấn vào tháng 2 dương lịch năm 266, sau đó thống nhất Trung Quốc. Nhà Ngụy kéo dài từ 220 đến 266 theo dương lịch, chiếm cứ vùng bắc Trung Quốc.
Nhà Tào Ngụy là một trong ba chính quyền lớn của thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Hoa, tồn tại từ năm 220 đến năm 266, kéo dài tổng cộng 46 năm. Đây là quốc gia chiếm giữ vùng lãnh thổ rộng lớn và giàu nguồn lực nhất trong ba nước Ngụy – Thục – Ngô, đồng thời cũng là chính quyền kế thừa trực tiếp nhất bộ máy chính trị, quân sự của triều Đông Hán. Tuy do Tào Phi chính thức lập nên, nhưng nền móng của Tào Ngụy lại gắn chặt với sự nghiệp gây dựng của Tào Tháo trong những năm cuối thời Hán.
Cuối thế kỷ II, nhà Đông Hán suy yếu nghiêm trọng, quyền lực trung ương rệu rã, hoạn quan và ngoại thích tranh giành, các châu quận nổi loạn khắp nơi. Trong bối cảnh ấy, Tào Tháo nổi lên như một thế lực quân phiệt mạnh nhất ở miền Bắc Trung Quốc. Ông nhân danh “phụng thiên tử dĩ lệnh chư hầu”, kiểm soát Hán Hiến Đế, từng bước thống nhất gần như toàn bộ vùng Trung Nguyên, đặt cơ sở kinh tế, quân sự và hành chính cho một chính quyền mới. Năm 213, Tào Tháo được phong làm Ngụy Công, được cấp đất lập quốc trong khuôn khổ danh nghĩa nhà Hán; đến năm 216, ông tiếp tục được phong Ngụy Vương, địa vị gần như ngang hàng chư hầu thời cổ.
Ảnh minh hoạ.
Sau khi Tào Tháo qua đời vào tháng 3 năm 220, con trưởng là Tào Phi kế vị Ngụy Vương. Chỉ vài tháng sau, ngày 11 tháng 12 năm 220, Tào Phi buộc Hán Hiến Đế Lưu Hiệp nhường ngôi, chính thức xưng Hoàng đế, lập nên nhà Ngụy, sử gọi là Tào Ngụy, đóng đô tại Lạc Dương. Sự kiện này đánh dấu sự chấm dứt danh nghĩa của nhà Hán tồn tại hơn bốn trăm năm, đồng thời mở ra cục diện Tam Quốc phân tranh khi Lưu Bị lập Thục Hán năm 221 và Tôn Quyền xưng đế ở Đông Ngô năm 229.
Trong suốt thời gian tồn tại, nhà Tào Ngụy có tổng cộng 5 vị hoàng đế. Người thứ nhất là Ngụy Văn Đế Tào Phi, người khai quốc. Sau ông là Ngụy Minh Đế Tào Duệ, vị vua có năng lực nhất của Tào Ngụy. Tiếp đó là Tào Phương, Tào Mao và cuối cùng là Tào Hoán. Tuy danh nghĩa hoàng đế vẫn được duy trì, nhưng từ sau khi Tào Duệ mất năm 239, thực quyền trong triều dần rơi vào tay họ Tư Mã, khiến các hoàng đế về sau phần lớn chỉ còn là bù nhìn.
Về quân sự, Tào Ngụy là quốc gia mạnh nhất trong ba nước. Lãnh thổ của Ngụy bao trùm gần như toàn bộ miền Bắc Trung Quốc, bao gồm những vùng đất đông dân, giàu nông nghiệp và có truyền thống chính trị lâu đời. Ngụy phải đối đầu với Thục Hán chủ yếu ở mặt trận phía tây và tây nam, còn với Đông Ngô ở phía nam sông Trường Giang. Trong hơn bốn mươi năm tồn tại, Ngụy và Thục đã giao tranh khoảng 15 lần, nổi bật nhất là sáu lần Bắc phạt của Gia Cát Lượng và chín lần tiến công Trung Nguyên của Khương Duy. Dù không thể tiêu diệt ngay Thục Hán, Tào Ngụy vẫn giữ thế chủ động chiến lược nhờ tiềm lực vượt trội.
Một trong những thành tựu lớn và có ảnh hưởng lâu dài nhất của Tào Ngụy là chế độ đồn điền. Chính sách này được đề xuất từ thời Tào Tháo nhằm giải quyết tình trạng thiếu lương thực trầm trọng do chiến tranh kéo dài. Nhà nước tổ chức nông dân và binh lính khai khẩn ruộng hoang, trực tiếp quản lý sản xuất, vừa đảm bảo lương thực cho quân đội, vừa ổn định đời sống dân chúng. Đồn điền nhanh chóng trở thành quốc sách, được áp dụng rộng khắp các quận huyện. Nhờ đó, Tào Ngụy tích trữ được lượng quân lương khổng lồ, đủ duy trì những chiến dịch quân sự quy mô lớn trong nhiều năm.
Song song với đồn điền, nhà Ngụy cũng đặc biệt chú trọng xây dựng và cải tạo thủy lợi. Các công trình đào kênh, dẫn nước ở vùng Hoài Bắc, Hoài Dương, Quan Trung giúp mở rộng diện tích canh tác, nâng cao sản lượng nông nghiệp. So với thời Đông Hán, sản lượng lúa dưới thời Ngụy và Tấn tăng lên rõ rệt, tạo nền tảng kinh tế vững chắc cho chính quyền trung ương. Chính nguồn lực này đã giúp nhà Ngụy duy trì ưu thế tuyệt đối về dân số và quân đội so với Thục và Ngô.
Về dân số, Tào Ngụy là quốc gia đông dân nhất thời Tam Quốc. Khi mất nước, Ngụy có hơn 660 nghìn hộ và trên 4,1 triệu người, chiếm hơn một nửa dân số toàn Trung Quốc lúc bấy giờ. Nhờ dân số đông và kinh tế mạnh, Ngụy có khả năng huy động lực lượng quân sự lên tới hàng trăm nghìn người, vượt xa hai đối thủ còn lại. Đây là nguyên nhân quan trọng khiến cán cân Tam Quốc nghiêng về phía Bắc, dù cục diện chính trị vẫn duy trì thế chân vạc trong nhiều thập niên.
Tuy nhiên, chính sự tập trung quyền lực quá lớn vào tay các đại thần quân phiệt lại là mầm mống dẫn tới sự diệt vong của Tào Ngụy. Sau khi Ngụy Minh Đế Tào Duệ mất sớm, triều đình rơi vào tình trạng vua nhỏ tuổi, quyền hành thuộc về các nhóm phụ chính. Cuộc tranh đoạt quyền lực giữa Tào Sảng và Tư Mã Ý kết thúc bằng chính biến Cao Bình Lăng năm 249, đưa toàn bộ triều chính vào tay họ Tư Mã. Từ đây, con cháu Tào Tháo tuy còn giữ ngôi hoàng đế, nhưng không còn thực quyền.
Các đời Tư Mã Sư, Tư Mã Chiêu lần lượt phế lập hoàng đế theo ý mình, thậm chí giết chết Ngụy Đế Tào Mao khi ông phản kháng. Trong khi đó, họ Tư Mã khéo léo thu phục lòng người, giảm bớt hà khắc, nắm giữ quân đội và tài chính quốc gia. Đến năm 266, Tư Mã Viêm buộc Tào Hoán nhường ngôi, lập ra nhà Tây Tấn, chính thức chấm dứt sự tồn tại của Tào Ngụy.
Sự diệt vong của nhà Tào Ngụy không chỉ bắt nguồn từ sự tiếm quyền của họ Tư Mã, mà còn do những vấn đề tích tụ từ trước: chiến tranh liên miên, chính sách cai trị hà khắc, cung đình xa xỉ và sự xa rời lòng dân dưới thời Tào Phi và Tào Duệ. Khi tính chính danh suy giảm và quyền lực thực tế không còn nằm trong tay hoàng thất, việc Tào Ngụy bị thay thế chỉ còn là vấn đề thời gian. Dẫu vậy, trong lịch sử Tam Quốc, Tào Ngụy vẫn được xem là chính quyền mạnh nhất, có tổ chức hoàn chỉnh và để lại dấu ấn sâu sắc về quân sự, kinh tế và thể chế đối với các triều đại kế tiếp.
Chỉ có Bồ Đề Tổ Sư, Ngọc Hoàng Thượng Đế và Đông Hải Long Vương mới thực sự đối đãi tốt với Tôn Ngộ Không một cách chân thành, không vụ lợi hay toan tính.
Trong suốt hành trình từ khi sinh ra từ đá tảng cho đến khi thành Phật, Tôn Ngộ Không đã gặp gỡ vô số thần tiên và yêu ma. Tuy nhiên, nếu xét về lòng tốt thuần túy và sự bao dung không vụ lợi, có lẽ chỉ có 3 vị thần tiên sau đây mới xứng đáng được gọi là chân tình.
Bồ Đề Tổ Sư: Ân sư truyền đạo, lòng tốt không mong báo đáp
Bồ Đề Tổ Sư là người đã thu nhận và dạy cho Tôn Ngộ Không bản lĩnh cao cường.
Vị đầu tiên và quan trọng nhất chính là Bồ Đề Tổ Sư. Lòng tốt của ông dành cho Ngộ Không là sự hy sinh của một người thầy vĩ đại.
Dạy dỗ tận tình: Không chỉ dạy Ngộ Không đạo làm người, ông còn nhìn thấu tư chất của Thạch Hầu để truyền thụ 72 phép biến hóa và Cân Đẩu Vân, những bản lĩnh giúp Ngộ Không làm chấn động tam giới.
Âm thầm bảo vệ: Dù đuổi Ngộ Không đi và cấm học trò tiết lộ danh tính sư phụ, nhưng thực chất đó là cách ông bảo vệ hắn. Sự bí ẩn của Bồ Đề Tổ Sư chính là lá chắn vô hình khiến các thế lực lớn không dám tùy tiện xuống tay sát hại Đại Thánh vì e dè vị đại tiên đứng sau chống lưng.
Ngọc Hoàng Thượng Đế: Sự ưu ái dành cho một nhân tài
Nhiều người lầm tưởng Ngọc Hoàng ghét Ngộ Không vì vụ đại náo Thiên cung, nhưng nhìn kỹ vào những đãi ngộ, ta thấy đây là sự bao dung hiếm có dành cho một nhân tài có phần ngông cuồng.
Sự dung túng đặc biệt: Trong tam giới, ai dám gọi Ngài là "Ngọc Hoàng lão nhi"? Ai dám đứng trên linh tiêu bảo điện kể tội Ngài hay tự ý chọn lựa thiên binh thiên tướng theo ý mình?
Cơ hội sửa sai: Thay vì dùng hình phạt nặng ngay từ đầu, Ngọc Hoàng đã nhiều lần phong chức (Bật Mã Ôn, Tề Thiên Đại Thánh) để thu phục Ngộ Không. Sự đãi ngộ "vô tiền khoáng hậu" này xuất phát từ lòng yêu mến một cá tính độc bản của Ngài dành cho con khỉ đá.
Đông Hải Long Vương: Sự cung kính và lòng trung thành tuyệt đối
Nếu Bồ Đề Tổ Sư là thầy, Ngọc Hoàng là minh chủ, thì Đông Hải Long Vương Ngao Quảng lại giống như một người tri kỷ lâu năm, luôn hết lòng hỗ trợ trong mọi hoàn cảnh.
Hào phóng vô điều kiện: Gậy Như Ý vốn là bảo vật trấn biển, Ngộ Không xin là cho. Bộ giáp vàng rực rỡ nói tặng là tặng.
Sẵn sàng tương trợ: Trong kiếp nạn Hồng Hài Nhi, Long Vương không đợi mời mà tự ý dẫn quân đến giúp. Khi Ngộ Không cầu mưa ở quận Phượng Tiên, chỉ cần gọi một tiếng là ông có mặt ngay lập tức.
Người gỡ nút thắt tâm lý: Đặc biệt nhất là khi Ngộ Không và Đường Tăng mâu thuẫn dẫn đến việc "đường ai nấy đi", chính Đông Hải Long Vương đã dùng những lời lẽ chân tình, khuyên nhủ Đại Thánh quay về phò tá sư phụ, giúp Ngộ Không giữ vững đạo tâm.
Có thể nói, 3 vị này đại diện cho những kiểu lòng tốt khác nhau: sư phụ ban ơn vô cầu, Ngọc Đế khoan dung nhân tài, và Long Vương bằng hữu cung kính chân thành. Trong thế giới đầy mưu mô của Tây du ký, họ là những người hiếm hoi thực sự đối tốt với Tôn Ngộ Không mà không vì lợi ích cá nhân. Quan điểm này có thể gây tranh cãi với fan hâm mộ, vì nhiều người cho rằng Đường Tăng hay các sư đệ mới là người thân cận nhất, nhưng xét kỹ hành động và đãi ngộ đặc biệt, đúng là chỉ có 3 vị này nổi bật mà thôi!
Dưới triều Nguyễn, đã có những vụ “đại án” còn lưu truyền, ghi chép trong sử sách đến tận bây giờ. Tham nhũng, lạm dụng chức vụ, quyền hạn khi thi hành công vụ đã được đưa ra ánh sáng.
Đây là vụ án làm giả sắc phong thần của Đặng Trần Thường và Nguyễn Gia Cát vào năm 1811.
Đặng Trần Thường, khi làm việc ở Binh tào, dù biết sự việc “tướng Trịnh là Hoàng Ngũ Phúc năm Giáp Ngọ (1774) vào lấn phương Nam, khi về bị chết ở dọc đường, người Trịnh phong làm Phúc thần” nhưng vẫn “liệt lẫn vào điện thờ”, khiến cho Tả Tham tri bộ Lễ là Nguyễn Gia Cát tin theo mà gia tặng là Thanh danh văn võ thánh thần Đại vương. Việc làm của Đặng Trần Thường, dù vô tình hay cố ý, cũng khiến toàn bộ triều thần đình nghị, xét đi xét lại nhiều lần.
Vụ việc làm sắc giả diễn ra từ năm 1804 nhưng đến năm 1811 mới được phát hiện và đưa ra xét xử; phân tích mấu chốt của vụ án với các nhân vật có liên quan là Hoàng Ngũ Phúc, Đặng Trần Thường, Nguyễn Gia Cát và Nguyễn Văn Thành.
Sách “Đại Nam thực lục” (Nhà xuất bản Sử học 1967) ghi rõ: “Đặng Trần Thường và Nguyễn Gia Cát có tội đều bị bỏ ngục. Trước đây Thanh Nghệ và Bắc Thành tâu sự tích bách thân… Đăng trật cho bách thần là điển lệ lớn ở buổi đầu của nhà nước. Bọn người làm gian trá, dối người, khinh thần không tội nào lớn bằng. Và cuộc biến loạn năm Giáp Ngọ, Hoàng Ngũ Phúc chính là thủ ác, nay lại cất lên mà cho là thần, thế chẳng phải là bán nước sao? Việc ấy còn nỡ làm thì việc gì lại chẳng nỡ”.
Chân dung vua Gia Long qua góc nhìn của nhà thám hiểm người Anh John Barrow. (Nguồn: Tư liệu)
Sau khi định thần nghị tội, Vua theo lời tâu của Bá Phẩm mà phạt “Văn Thành, Quý Dĩnh bị tội trảm, Trần Thường và Gia Cát đều giam hậu; bọn Dục bị tội đồ, những người khác đều bị giáng và phạt khác nhau. Tham quan Lê Chấn cũng vì nhận riêng một đạo thần sắc phần hoàng bị giáng làm điểm quân. Nhân đó hạ chiếu thu lại thần sắc, rồi sai quân Lễ bộ bàn lại việc phong tặng”.
Đây là một vụ án nổi tiếng trong thời kỳ phong kiến, tội danh vi phạm chỉ là lợi dụng chức vụ để xét và cấp sắc phong cho người thân trong gia đình và người quen. Mà những người vi phạm đều quan lại cao cấp trong triều đình, có nhiều chiến công như Đặng Trần Thường từng là Tống trấn Bắc Thành rồi lên làm Thượng thư Bộ Binh; Nguyễn Gia Cát là Tham tri Bộ Lễ; Vũ Quý Dĩnh là Thiêm sự Bộ Lại…
Đại án tham nhũng ở Quảng Nam
Năm 1855, Vua Tự Đức cho xét xử đại án tham nhũng ở tỉnh Quảng Nam. Vụ án có tới hơn 70 quan lại bị kết tội, trong đó xử tội chết 17 người, thậm chí có người chết cũng không thoát tội. Nội dung vụ án được sử liệu Châu bản triều Nguyễn và chính sử Đại Nam thực lục ghi chép tương đối rõ.
Sĩ nhân Chu Trung Lập cuối năm Tự Đức thứ 7 (1854) đau lòng nhìn thấy nhiều chuyện bất công, không minh bạch, quan lại là phải gánh trách nhiệm an dân, chăm lo, dẫn dắt, bảo vệ dân, nhưng lại sách nhiễu nhân dân. Ông đã biên đơn tố cáo. Trong Châu bản triều Nguyễn đơn kiện viết rõ: “Thuyền buôn hối lộ tiền bạc; quan tỉnh ẩn lậu thuế buôn, thuế quế; viên lại tỉnh nhận tiền rồi cho ứng dịch và Bạch Doãn Lân, Nguyễn Chiêm Lượng đục khoét, gian dối, xấu xa; Nguyễn Tường Vĩnh mua chịu điền trạch…”.
Những vị quan lớn ở tỉnh Quảng Nam như Bố chánh, Án sát, Lãnh binh cho đến Thông phán, Kinh lịch, Thư lại câu kết, lợi dụng quyền thế, chức trách của mình để nhận hối lộ, ẩn lậu thuế, vơ vét tiền bạc…
Đơn kiện trình lên, Tam pháp ty xin bác bỏ. Song, Vua Tự Đức nói: “Từ trước đến nay triều đình chăm điều tế, vỗ về dân điêu tàn, bệnh tật mà dân khốn khổ vẫn chưa được dễ chịu. Gạn trong quan lại, người có công được thưởng, kẻ có tội bị trừng trị mà quy chế quan trường chưa chính, đến mức kẻ tiểu dân nơi xóm làng phẫn uất tố cáo. Trẫm có lòng mong sửa trị mà bọn quan tham không thực lòng giúp trị khiến người ta không thể không giận ghét, phải nên chỉnh đốn một phen để sạch lại tệ (quan lại xấu) mà yên dân tình”.
Nhà vua phái Hữu tham tri Bộ Binh kiêm quản Viện Đô sát Trương Văn Uyển cùng với Khoa đạo Nguyễn Vĩnh, Viên ngoại lang ty Hình Phạm Công Đề đến tỉnh Quảng Nam tra xét vụ án.
Khi điều tra, xác minh theo đơn tố cáo, Khâm sai Trương Văn Uyển đã chỉ vạch tội quan lại tỉnh đó và tâu xin: “Từ năm Minh Mệnh thứ 12 (1831) đến nay, trừ (các viên) đã chết, ngoài ra các viên hiện tại làm Thông phán, Kinh lịch đến Vị nhập lưu Thư lại và đã thăng, điều bổ nơi khác, về hưu xin cho cách chức, tra xét, do tỉnh, do bộ tịch biên gia sản, thu hồi của cải. Các tên đã sung Chủ thủ Nội vụ hoặc can án giam ở trấn xin do bộ lấy cung quy án. (Về) nguyên Án sát Phan Tĩnh, tra xét nha lại tỉnh đã khai ra trước đó (viên ấy) có nhận bạc thuế bất chính. Đốc học Trịnh Xuân Thưởng, Tri phủ Nguyễn Bá Đôn hoặc lấy của cải, hoặc nhận hối lộ, xin cho cách chức, tra xét”.
Nhà vua Tự Đức giận dữ sai truyền dụ và yêu cầu xử phạt thật nặng: “Nguyên Án sát hiện giữ chức Hữu Tham tri Bộ Hộ Phan Tĩnh đã can án nhận bạc bất chính thuộc khoản tội nặng, há cho lưu chức? Phan Tĩnh cho cách chức ngay!
Những người trước đây ẩn giấu bạc thuế bất chính và trộm của cải khi làm việc hiện sung Chủ thủ Nội vụ Lê Đức Nhuận giam tại trấn và Phạm Văn Hương do bộ lấy cung, phúc tra. Đốc học Trịnh Xuân Thưởng, Tri phủ Nguyễn Bá Đôn tham nhũng, rất đáng ghét. Hai viên đó cách chức do Khâm sai công minh tra xét, nghị xử…
Đến như hiện giữ chức tại tỉnh, từ Thông phán Bạch Doãn Lân cho đến bọn Cửu phẩm Nguyễn Đức Minh và Vị nhập lưu Thư lại cùng những người đã bị cách chức gồm 59 viên. Bọn nguyên Thông phán, Kinh lịch đã được thăng bổ, điều bổ, hoặc về quê từ Vũ Văn Thường đến Lê Xuân Loan, tất cả 12 viên đều xin tịch biên gia sản, cho đòi đến tra xét”.
Khi tra xét xong, quan lại liên quan đều bị chỉ tội danh, định hình phạt, kết án 17 người bị xử thắt cổ chết, 25 người bị tội lưu và nhiều người bị tội đồ, tội trượng, cách chức.
Chính sử Đại Nam thực lục chép: “Trương Văn Uyển tra xét án nghĩ đã thành. Can vào vụ án này: Nghĩ xử tội giảo giam hậu có 17 người (nguyên Thông phán 4, Kinh lịch 2, Bát phẩm 8, Cửu phẩm 2, Vị nhập lưu 1); tội lưu 25 người (nguyên Bát phẩm 2, Cửu phẩm 10, Vị nhập lưu 13); tội đồ 12 người (nguyên cửu phẩm 3, vị nhập lưu 9).
Tội trượng và cách chức 8 người (nguyên kinh lịch 2, bát, cửu phẩm đều 1, vị nhập lưu 4, đều đi xét thuyền buôn nước Thanh nhận tiền bạc cho lậu thuế và nhập cảng); lưu lại đợi kết án, 1 người (nguyên Bố chánh hiện làm Tham tri Bộ Hộ là Phan Tĩnh, mấy lần đòi lấy tiền lậu thuế cùng với Đào Trí Phú (nguyên Bố chánh), Phan Bật (nguyên Đốc), chia tang với nhau (bản phần cộng 60 lạng) hiện đang phải giải chức chực ở bộ đợi xét).
Do bộ kết tội 4 người (hiện Tổng đốc là Trần Tri, Hộ đốc Bắc Ninh là Nguyễn Quốc Hoan; nguyên Bố chánh Bình Định là Nguyễn Hữu Độ, các viên ấy đều vì bọn nha ở tỉnh nhận bạc đút lót của thuyền buôn nước Thanh, phải khép vào tội thất sát, nhưng lại can về khoản phường buôn Thanh đút tiền cho, hiện do bộ tra xét lại nghị tội).
Tước bỏ tên trong sổ làm quan 1 người (cát sĩ, nguyên Tri phủ Điện Bàn là Nguyễn Bá Đôn nhận đơn kiện, sách nhiễu tiền hối lộ, mấy lần cộng 12 lạng); truy thu lại bằng sắc, xóa tên trong sổ làm quan 1 người (viên Án sát đã chết là Đặng Kham, mấy lần thực lấy tiền hối lộ 2 lạng bạc; còn 80 lạng, thì bị người biết, vỡ chuyện, phải giao trả lại. Chiểu lệ “hạnh kiểm kém” nghĩ xử); tâu bày lên đợi chỉ 1 người (Tiến sĩ, nguyên Đốc học là Trịnh Xuân Thưởng, nói việc thay hộ cho người, nhận tiền, gạo, đường, sản vật thổ ngơi, tính chiết can thành tang không đủ 1 lạng, coi với việc Bá Đôn có khác)”.
Vua Tự Đức cũng giảm nhẹ tội cho những người hối cải, bồi hoàn đủ tiền bạc do già yếu, bệnh tật. Vì vậy, “án ấy từ tội lưu trở lên mà tuổi 70 – 80 có 6 người, bị tật bệnh không chữa được 02 người, đều cho giảm tội, cách bỏ chức dịch; Trịnh Xuân Thưởng được gia ơn giáng 4 cấp, đổi đi nơi khác”.
Những viên quan Trần Tri, Nguyễn Quốc Hoan, Nguyễn Đồng Khoa, Nguyễn Hữu Độ vì nhận tiền của người tặng nên đều giáng 4 cấp cho lưu lại; nguyên Án sát Phan Tĩnh, nguyên Kinh lịch Đỗ Hữu Công bị kết án phạt trượng, cách chức nhưng đã bồi hoàn đủ số nên gia ân giáng 3 cấp, đổi bổ nơi khác.
Vua Gia Long, sau này là Tự Đức lúc đó đã rất cương quyết nếu quan điểm “mọi người bình đẳng trước pháp luật”. Sự công minh của nhà vua, đặc biệt là Gia Long thể hiện “phép nước bất vị thân”, nên tất cả những vi phạm đều không được châm chước, không được lấy công lao giúp nước, chức vụ cao để mong giảm nhẹ hình phạt, dù ở cương vị nào khi phạm tội vẫn chiếu theo quy định của pháp luật để xét xử. Đó không chỉ là bài học dành cho người xưa mà đến ngày nay vẫn là một tiếng chuông cảnh tỉnh cho hậu thế.
Trong “Tam Quốc diễn nghĩa” có những viên tướng tài nhưng bị hại chết một cách oan ức bởi bị chủ đố kỵ, người khác hãm hại, do chủ quan hay quá tin người…
Trong “Tam Quốc diễn nghĩa”, Ngụy Diên được La Quán Trung mô tả như một viên đại tướng “hùng tài đại lược” hàng đầu.
Chết bởi... Gia Cát Lượng đố kỵ
Ngụy Diên xuất hiện lần đầu ở Hồi thứ 41 “Lưu Huyền Đức đưa dân qua sông, Triệu Tử Long một ngựa cứu chúa” trong hoàn cảnh: “Lưu Tôn nghe Huyền Đức đến, sợ không dám ra. Sái Mạo và Trương Doãn lên thẳng chòi canh, thét quân sĩ bắn như mưa. Trăm họ ở ngoài thành đều trông lên chòi canh mà khóc.
Bỗng trong thành, có một tướng dẫn vài trăm quân lên thẳng lầu thành quát to: “Sái Mạo, Trương Doãn, những thằng giặc bán nước kia! Lưu sứ quân vốn người nhân đức, nay vì cứu dân đến đây, sao dám chống cự?”. Mọi người nhìn xem ai thì ra là Ngụy Diên, tự là Văn Tràng, quê ở Nghĩa Dương mình cao tám thước, mặt đỏ như táo chín, mắt sáng tựa sao. Diên múa đao xông đến chém chết tướng sĩ canh cửa, mở toang cửa thành, bỏ cầu treo xuống, gọi to lên: Xin Lưu hoàng thúc mau mang quân vào thành cùng giết những thằng giặc bán nước”.
Qua đó có thể chứng minh đại tướng Ngụy Diên cũng như Triệu Vân đều tìm đến với Lưu Bị lúc ông đang khốn khó nhất. Chỉ có điều lần đó Lưu Bị đang vội chạy nạn nên không gặp được Ngụy Diên. Về sau, ở Trường Sa, nếu Ngụy Diên không giết hôn chủ Hạ Hầu Huyền thì Hoàng Trung đã bỏ mạng, việc Ngụy Diên dâng thành Trường Sa cho thấy ông đã muốn theo Lưu Bị từ lâu.
Tất cả mọi hành động đều chứng tỏ Ngụy Diên là một đại tướng dũng cảm, quyết đoán. Vậy mà Gia Cát Lượng lại có ác cảm với viên đại tướng mặt đỏ mắt sáng ấy, vừa gặp mặt đã muốn giết chết ngay. Sau đó Lưu Bị tự xưng Hán Trung Vương đã sắc phong “Ngũ Hổ đại tướng” và cho Ngụy Diên làm Thái thú Hán Trung.
Cần chú ý là trong chính quyền Thục Hán khi đó về quan vị, thực tế Ngụy Diên là đại tướng đứng thứ 2, chỉ sau mỗi Quan Vũ . Điều này cho thấy Lưu Bị rất biết nhìn người, dùng người. Để bổ nhiệm Ngụy Diên vào chức vụ quan trọng đó, nhất định Lưu Bị đã tranh cãi kịch liệt với Gia Cát Lượng, nhưng bất chấp sự phản đối của Gia Cát, ông vẫn tin dùng Ngụy Diên.
Lưu Bị vốn thường nghe theo kế sách của Gia Cát Lượng, việc lần này ông kiên quyết giao trọng trách cho Ngụy Diên mặt nào đó đã chứng minh năng lực của Ngụy Diên. Một điều nữa, Hán Trung có vị trí đặc biệt trọng yếu, Lưu Bị tuyệt đối yên tâm về Ngụy Diên nên mới trao cho ông chức Thái thú.
Trong lúc đó, “Ngũ Hổ tướng” ở những đâu? Quan Vũ trấn thủ Kinh Châu, là “phong cương đại quan”; Trương Phi giữ Lãng Trung, không phải nơi xung yếu, bốn bề là núi, 3 mặt là sông, dễ thủ khó công; Triệu Vân thì giao trấn thủ Miên Trúc (Đức Dương ngày nay) cũng là nơi chả có gì là quan trọng vì muốn đến được đó phải qua các ải Tân Đồng, Dương Bình đều đã có trấn giữ. Còn Mã Siêu và Hoàng Trung đều ở Thành Đô. Khi đó nếu Thục Hán có xảy ra sự kiện đột phát thì chỉ có hai tướng Quan Vũ và Ngụy Diên có quyền điều binh.
Thế nhưng một nhân vật lợi hại như thế vẫn liên tục bị Gia Cát Lượng bài xích, đè nén, đến mức về sau có lúc sinh ra tâm trí thất thường. Tuy nhiên khi ở thời khắc quan trọng, Ngụy Diên vẫn lớn tiếng chửi giặc Tào, không chịu đầu hàng. Sau khi Gia Cát Lượng chết, ông chỉ định giết Dương Nghi chứ không định đầu hàng, nhưng Ngụy Diên đấu không lại được với Gia Cát Lượng, phải bỏ mạng dưới lưỡi đao oan nghiệt của người đồng liêu Mã Đại…
Chết oan vì... cứu nhầm Lưu Bị
Xem hồi thứ 19 “Thành Hạ Phì, Tào Tháo dùng binh; Lầu Bạch Môn, Lã Bố tuyệt mệnh”. Khi Lã Bố bị thủ hạ làm phản bắt nộp cho Tào Tháo rồi bị Tào Tháo giết trước mặt Lưu Bị. Trước đó, Lã Bố có ngỏ lời trách Lưu Bị: “Ông là khách trên ghế, tôi là tù dưới thềm, sao không nói giúp cho một lời?”, Lưu Bị gật đầu, nhưng khi Tào Tháo hỏi Lưu Bị có nên tha Lã Bố hay không thì Lưu Bị lại nhắc lại chuyện Lã Bố phản bội Đinh Kiến Dương và Đổng Trác, hàm ý bảo Tào Tháo nên giết. Lã Bố uất quá mắng Lưu Bị: “Thằng này thật bất tín! Quên mất công tao bắn kích ở Viên Môn rồi à?”.
Chỉ trách Lã Bố xưa không nên bắn kích cứu Lưu Bị để rồi nay lại bị họ Lưu mượn tay Tào Tháo sát hại. Chỉ một câu nói của Lưu Bị đã đủ Lã Bố bị xử tử khi tuổi mới ngoài 40.
Chết bởi Tư Mã Ý... mượn tay
Trong hồi thứ 101 “Ra Lũng Thượng, Gia Cát giả làm thần; Vào Kiếm Các, Trương Cáp bị trúng kế” kể chuyện Gia Cát Lượng ra Kỳ Sơn lần thứ 5 bị bại trận, Trương Cáp muốn đuổi theo, Tư Mã Ý lúc đầu can ngăn, nhưng Trương Cáp quyết tâm nên cho ông đơn độc mang quân truy kích, kết quả trúng kế mai phục.
Xét bề ngoài, đây là do lỗi của Trương Cáp quyết làm theo ý mình, chết cũng đáng; kỳ thực chính là Tư Mã Ý đã mượn tay Gia Cát Lượng để trừ bỏ Trương Cáp. Lý do là: thứ nhất, khi đó Tư Mã Ý đã nhìn thấu quỷ kế của Gia Cát Lượng, biết nếu đuổi theo tất trúng bẫy mai phục; khi đó Ý đang nắm quân quyền tuyệt đối, hoàn toàn có thể ra lệnh cấm truy đuổi; thứ hai, Trương Cáp là danh tướng của Ngụy, đã nhiều lần đánh bại Trương Phi, Ngụy Vương chưa bao giờ chê trách, Trương Cáp luôn tuyệt đối trung thành với Tào Ngụy, qua 3 đời họ Tào nắm quyền, Trương Cáp đều được tin tưởng tuyệt đối. Không khó để phân tích: nếu Trương Cáp không chết thì âm mưu thoán quyền của Tư Mã Ý khó mà thực hiện được. Trong số các tướng Ngụy khi đó, chỉ có Trương Cáp là trở ngại lớn nhất cho Ý nên rõ ràng ông đã bị chết một cách oan ức bởi “người nhà” là Tư Mã Ý.
Mất mạng vì trúng tà?
Tại hồi thứ 26 trong “Tam Quốc diễn nghĩa” “Viên Bản Sơ hao binh tổn tướng; Quan Vân Trường treo ấn gói vàng”. Văn Xú thực lực không thua kém Nhan Lương, do sốt ruột vì muốn báo thù cho người anh em, Văn Xú đã tự dẫn quân xông đến trước trận, một mình đánh với cả Trương Liêu, Từ Hoảng mà vẫn thắng. Điều đó cho thấy thực lực của Văn Xú mạnh đến mức các tướng giỏi của Tào cũng đánh không lại.
Thế nhưng sau đó lại bị Quan Vũ dễ dàng chém chết khi đuổi theo. Đó là chuyện viết trong sách. Còn trong thực tế, Văn Xú một mình đánh với 2 tướng Tào, không hề sợ hãi, càng đánh càng hăng. Dù thế nào cũng không thể như La Quán Trung mô tả: Vừa gặp Quan Vũ đánh chưa được ba hiệp đã thấy núng thế liền quay ngựa chạy.
Ngựa Xích Thố chạy quá nhanh, sấn kịp ngay sau lưng Văn Xú; Quan Vũ đưa một nhát đao, Văn Xú chết ngay dưới chân ngựa. Tổng hợp tất cả các nhân tố, có thể nói Văn Xú giống như trúng tà, chết một cách oan uổng.
Chết vì chủ quan nghe lời Lưu Bị
Hồi thứ 25, nếu chỉ xem qua hẳn nhiều bạn đọc “Tam Quốc diễn nghĩa” đều cảm thấy danh tướng Hà Bắc Nhan Lương “danh bất như thực” bởi bị Quan Vũ lấy đầu quá dễ. Kỳ thực trước đó, Nhan Lương đã xung trận chém chết hai tướng Tào là Tống Hiến, Ngụy Tục, đều từng là những danh tướng dưới trướng Lã Bố, tài năng không thua kém Trương Liêu; sau đó Từ Hoảng xuất trận đánh với Nhan Lương chưa được 20 hiệp đã thua chạy.
Cần biết, khi lần đầu tiên quân Tào Tháo gặp Từ Hoảng, Hứa Chử đã đánh suốt 50 hiệp mà bất phân thắng bại. Qua đó có thể thấy Nhan Lương thuộc hàng dũng tướng hiếm có thời Tam Quốc, tuyệt đối không thể là loại người bị Quan Vũ chém chỉ sau một vài đường đao.
Trong sách có viết: Trước khi Nhan Lương xuất trận, Lưu Bị khi đó đang ở trong quân Viên Thiệu có dặn: Nếu gặp tướng mặt đỏ râu dài thì chính là nhị đệ của tôi, ông chỉ cần vẫy tay, Quan Vũ sẽ đầu hàng… Kết quả: Nhan Lương không hề phòng bị nên đã bị Quan Vũ xộc đến chém, chết không nhắm được mắt. Hiển nhiên, Nhan Lương đã chết oan bởi tin lời Lưu Bị.
Tuy nhiên, những miêu tả trong sách cũng chỉ là thủ pháp của La Quán Trung muốn dùng cái chết của Nhan Lương cũng như Văn Xú để nâng tầm Quan Vũ mà thôi.
Bỏ mạng vì chủ... tiến cử bừa
Trong hồi thứ 5, khi Tào Tháo khởi binh thảo phạt Đổng Trác, Hoa Hùng đến khiêu chiến, tướng của Viên Thuật là Du Thiệp xin ra, đánh được 3 hiệp đã bị chém chết. Các tướng đều sợ hãi, Thái thú Ký Châu Hàn Phức nói: “Tôi có Thượng tướng Phan Phụng có thể chém được Hoa Hùng”.
Phan Phụng vác búa xông ra, được một lát đã bị Hoa Hùng chém chết. Theo phân tích, có lẽ Phan Phụng tự biết mình không phải đối thủ của Hoa Hùng nên đã không chủ động xin ra đánh, nhưng do chủ tiến cử nên đã sớm bỏ mạng.
Trong “Tam Quốc diễn nghĩa” thường là khi quân hai bên dàn trận, chủ soái thường hỏi ai có thể ra nghênh địch. Có thể Phan Phụng khi bị điểm tên cũng rất hoảng, nhưng khi chủ đã ra lệnh thì biết chết cũng phải xông ra. Ông chết oan vì chủ không biết năng lực của thuộc hạ; nhưng cũng có thể thường ngày Phan Phụng huênh hoang quá mức về tài cán của mình, nếu thế thì chết không oan...
Đầu Thế chiến II, tình báo Đức chủ yếu tập trung vào việc phá hoại nền kinh tế và quân sự của Liên Xô tại các vùng chiến sự. Sau thất bại của quân Đức ở ngoại ô Moscow, công tác huấn luyện điệp viên cho các khu vực sâu trong hậu phương Liên Xô bắt đầu được triển khai. Từ đầu năm 1942, tình báo Đức mới chú ý đến các nhà máy quân sự tại vùng Volga, Ural, Siberia và các khu vực xa xôi khác của Liên Xô.
Từ mùa xuân năm 1942, các cơ quan tình báo Đức bắt đầu ồ ạt tung các toán gián điệp và phá hoại vào các khu vực này. Kẻ thù tìm cách cài cắm mạng lưới điệp viên vào các cơ quan tham mưu của Hồng quân, cũng như các doanh nghiệp thuộc ngành công nghiệp quốc phòng. Đáng chú ý, trong giai đoạn này, tình báo Đức đã đưa các điệp viên vô tuyến hoạt động đơn lẻ vào sâu trong hậu phương Liên Xô - một phương thức chưa từng được áp dụng ở thời kỳ đầu chiến tranh. Về sau, Abwehr (cơ quan tình báo quân sự Đức) dự kiến chuyển mạng lưới điệp viên được tung vào để phối hợp hoạt động thông qua các đầu mối này.
Các nhân viên Cục Dân ủy Nội vụ tỉnh Novosibirsk trong chiến tranh.
Tây Siberia là một vùng hậu phương chiến lược: từ phía tây, đông và nam đều không có mối đe dọa trực tiếp, trong khi vịnh Ob ở biển Kara đã được rải thủy lôi. Cùng với dãy Ural, khu vực này đứng đầu cả nước về sản lượng đồng, kẽm, niken, magiê và nhôm. Các thành phố ở Tây Siberia có vị trí giao thông thuận lợi, nằm tại giao điểm giữa sông Ob và tuyến đường sắt xuyên Siberia, giúp kết nối với các nguồn nguyên liệu và bảo đảm cung ứng đạn dược, trang bị quân sự cho quân đội. Không phải ngẫu nhiên mà ngay từ đầu chiến tranh, các nhà máy quốc phòng quan trọng nhất đã được sơ tán về đây.
Nhưng ngay cả trước chiến tranh, các cơ quan tình báo nước ngoài cũng đặc biệt quan tâm tới Tây Siberia. Dưới vỏ bọc hợp pháp cho hoạt động gián điệp, tình báo Đức đã sử dụng Lãnh sự quán Đức tại Novosibirsk và một số thành phố khác của Liên Xô, điều này dẫn tới việc các thành phố này bị đóng cửa vào năm 1938. Để thu thập tin tức tình báo, các công ty Đức và châu Âu đã ký hợp đồng với chính phủ Liên Xô về cung cấp máy móc và hỗ trợ kỹ thuật cũng được khai thác tích cực. Cụ thể, vào cuối những năm 1930, các nhân viên tình báo Đức giả danh kỹ sư của công ty “Freilich-Klupfel-Deilmann” đã hoạt động tại Kuzbass, Novosibirsk và nhiều địa phương khác ở Tây Siberia.
Trước khi chiến tranh nổ ra, các chiến sĩ an ninh Siberia đã chú ý đến những nỗ lực của trạm tình báo quân sự - chính trị Nhật Bản trong việc thu thập thông tin về ngành công nghiệp quốc phòng của thành phố, về các đơn vị Hồng quân đồn trú tại Novosibirsk, cơ cấu tổ chức của các cơ quan Dân ủy Nội vụ địa phương, cũng như tình trạng của hệ thống đường sắt và sân bay.
Hoạt động của lực lượng phản gián Siberia trong cuộc chiến chống lại những kẻ phá hoại và gián điệp từ năm 1941 đến1945 có thể được chia thành hai nhóm: các biện pháp ngăn chặn, chủ yếu là bảo vệ và phòng ngừa, và các biện pháp điều tra. Các cơ quan an ninh đã kiểm tra chế độ bảo vệ các cơ sở công nghiệp, giao thông và các cơ sở kinh tế quan trọng khác, đồng thời giám sát quy định hộ chiếu; tham gia vào công tác sàng lọc và kiểm duyệt thư tín.
Hệ thống các biện pháp điều tra bao gồm giám sát sóng vô tuyến, phát hiện các khu vực có thể xuất hiện các đối tượng bị truy nã với sự trợ giúp của các điệp viên, sử dụng các căn hộ "bẫy" để bắt giữ các đối tượng nghi vấn, cũng như tiến hành công tác an ninh nghiệp vụ tại các nhà tù, trại tù binh và khu vực định cư đặc biệt.
Đầu tháng 7/1942, tại Đại hội Đảng bộ tỉnh Novosibirk, Bí thư Tỉnh ủy Mikhail Kulagin phát biểu rằng trong giai đoạn 1941-1942, tỉnh Novosibirsk tràn ngập bọn gián điệp và những kẻ phá hoại. Ngay từ mùa thu năm 1941, các cơ quan an ninh quốc gia đã bắt giữ những kẻ phá hoại và gián điệp tại các nhà máy quốc phòng (như nhà máy hàng không Chkalov, các xí nghiệp số 179, 392) và các mỏ ở Kuzbass.
Tuy nhiên, phần lớn các thông tin Kulagin nêu ra dường như không phù hợp với thực tế, bởi vì trong giai đoạn này, sự chú ý của các cơ quan tình báo Đức chủ yếu tập trung vào các khu vực hậu phương gần và trung.
Ngoài ra, việc nghiên cứu chiến thuật hoạt động của các cơ quan tình báo Đức, cũng như phân tích cơ cấu của chúng cho phép khẳng định rằng Gestapo không thể tung các nhóm tình báo - phá hoại vào Tây Siberia vào thời điểm nói trên, như báo cáo của Bí thư Tỉnh ủy Novosibirsk đã nêu. Ngoài những bằng chứng mà Kulagin đã chỉ ra, còn có thể đưa ra các ví dụ khác về các "vụ án gián điệp", mà các bị cáo sau đó đã được phục hồi danh dự như là nạn nhân của các cuộc đàn áp chính trị.
Nổi tiếng nhất là vụ án "nhóm gián điệp S. I. Trunchenkov" - một doanh nhân ở tỉnh Tambov - lần đầu tiên thu hút sự chú ý của các cơ quan an ninh quốc gia vào những năm 1930. Tháng 2/1931, Trunchenkov bị kết án 5 năm lao động cải tạo vì tội mua bán tiền vàng và tuyên truyền chống Liên Xô. Sau khi được thả, ông phải lang thang khắp nơi, kiếm sống bằng nghề sửa chữa máy may.
Một lần, tại nhà của một khách hàng vốn là mật vụ của Bộ Dân ủy Nội vụ - Trunchenkov vô ý phàn nàn về chính quyền Xô viết. Tháng 7/1941, ông bị bắt vì tội tuyên truyền chống cách mạng và hoạt động gián điệp cho Đức. Một trong những lý do dẫn đến cáo buộc này là năm 1925, Trunchenkov đã đến lãnh sự quán Đức ở Novosibirsk để tìm địa chỉ của con gái ông đang sống tại Berlin.
Để tạo ấn tượng về sự tồn tại của nhóm gián điệp, vụ án Trunchenkov được gộp chung với hai vụ án của T. G. Nebylitsyn, cựu đảng viên Xã hội cách mạng, và A. I. Vilberg, công nhân xây dựng. Ngày 14/3/1942, Trunchenkov bị kết án theo Điều 58-6 của Bộ luật Hình sự Liên bang Nga ("hoạt động gián điệp") và bị xử bắn vào ngày 9/4/1942, còn Nebylitsyn và Vilberg lần lượt bị kết án 5 và 8 năm lao động cải tạo.
Ngày 12/11/1941, A. S. Bucholtz, một thợ rèn người Đức làm việc tại nông trang mang tên Molotov thuộc huyện Tatarsky, tỉnh Novosibirsk, đã bị bắt giữ. Vì tội "làm gián điệp cho Đức và tuyên truyền chống Liên Xô", ngày 5/4/1942, ông đã bị Tòa án đặc biệt của Bộ Dân Ủy Nội vụ Liên Xô tuyên án tử hình. Hồ sơ điều tra cho biết, trong thời kỳ Đức chiếm đóng Ukraine vào năm 1918, Bucholtz làm thông ngôn tại cơ quan quân sự Đức và vào tháng 3/1918, ông được tuyển mộ để làm gián điệp cho Đức chống Liên Xô. Nhiệm vụ của ông là thâm nhập vào hậu phương Liên Xô và tiến hành tuyên truyền ủng hộ Đức. Từ tháng 6/1941, Bucholtz bắt đầu thực hiện tuyên truyền phản cách mạng chống Liên Xô trong dân chúng, ca ngợi chủ nghĩa phát xít, phỉ báng chế độ nông trang, và lan truyền các tin đồn sai lệch về tình hình chiến sự.
Tháng 8/1942, các nhân viên phản gián tại Novosibirsk đã thủ tiêu 3 thành viên của nhóm tình báo Nhật Bản, do một nhân vật có biệt danh "K" đứng đầu. Nhiệm vụ chính của nhóm tình báo này là thu thập thông tin về tuyến đường sắt Siberia và hoạt động của các nhà máy công nghiệp quốc phòng.
Tháng 9/1942, tại khu vực ga Ruzaevka, tỉnh Penza, điệp viên tình báo Đức B. Safonov (mật danh "Salsky"), đã bị bắt. Safonov được giao nhiệm vụ định cư tại một trong ba thành phố của Siberia - Novosibirsk, Omsk hoặc Krasnoyarsk, để xác định vị trí và thông tin chi tiết về các nhà máy quốc phòng, cũng như thu thập thông tin về việc vận chuyển hàng hóa quân sự sang phía tây và tình hình các đơn vị quân đội trong khu vực.
Để tổ chức hoạt động gián điệp, "Salsky" được trang bị một máy bộ đàm xách tay, một khoản tiền lớn và các giấy tờ giả mạo.
Theo quyết định của lãnh đạo Bộ Dân ủy Nội vụ Liên Xô, mùa thu năm 1942, "Salsky" được chuyển đến Cục Dân ủy Nội vụ tỉnh Novosibirsk để tham gia vào một chiến dịch đánh lừa đối phương qua sóng radio. Chiến dịch này được đặt tên là "Fisarmonya".
Qua "Salsky", các tài liệu thông tin sai lệch về các cơ sở công nghiệp và quân sự, các phương tiện vận tải đường sắt chở quân lính, thiết bị, đạn dược, kim loại và các hàng hóa khác, thường xuyên được gửi tới trung tâm tình báo Đức. Tổng cộng, "Salsky" đã chuyển hơn 100 điện tín chứa thông tin giả mạo tới Abwehr. Thành công của chiến dịch được chứng minh bằng việc nó được tiếp tục cho đến tháng 5/1945.
Tháng 12/1942, công dân "T" bị bắt ở tỉnh Novosibirsk do bị nghi ngờ hoạt động gián điệp cho Nhật Bản. Cuộc điều tra đã xác định rằng năm 1921, ông ta được một điệp viên Nhật Bản tuyển mộ tại Cáp Nhĩ Tân, và năm 1924, ông ta được chuyển đến Liên Xô để hoạt động tình báo tại Kiev. Tại đây, “T” đã tiếp xúc với một điệp viên khác của Nhật Bản có mật danh "Figura", qua đó cung cấp thông tin thu thập được cho thượng cấp của mình. Trước khi chiến tranh bùng nổ, "T" đã hoạt động tình báo ở Kiev, Yalta, Chelyabinsk, và năm 1941, ông ta đã đến Siberia, nơi bị phát hiện và bắt giữ.
Tháng 12/1943, F. P. Berger, công nhân người Ba Lan làm việc tại nhà máy chế biến dầu ở tỉnh Novosibirsk, bị bắt với cáo buộc làm điệp viên cho tình báo Ba Lan. Berger bị nghi thu thập thông tin về các nhà máy quốc phòng ở Novosibirsk để thực hiện hành vi phá hoại, đồng thời dụ dỗ các công dân Ba Lan làm việc trong các đội xây dựng để họ bỏ việc và ra nước ngoài, với lý do gia nhập quân đội Ba Lan. Theo kết quả điều tra, Berger bị kết án 10 năm tù.
Trong những năm chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, các cơ quan an ninh của Tây Siberia đã phát hiện và bắt giữ tổng cộng 246 điệp viên nước ngoài chỉ riêng tại tỉnh Novosibirsk, trong đó có 182 điệp viên Đức và 37 điệp viên Nhật Bản. So với kết quả hoạt động phản gián nói chung của các cơ quan an ninh Liên Xô, con số này rất đáng kể. Tuy nhiên, phân tích các "hồ sơ gián điệp" đã được giải mật cho thấy một số vụ án có dấu hiệu bị giả mạo, vì vào thời điểm đó, người ta cho rằng "thà giết nhầm còn hơn bỏ sót".
Trong các bộ phim cung đấu như Như Ý Truyện, nhân vật Phú Sát Chư Anh được nhắc đến như một nhân vật đặc biệt vừa là người phụ nữ đầu tiên của hoàng đế Càn Long, vừa là mẹ của trưởng tử, lại mang thân phận mờ nhạt vì sớm qua đời.
Nguyên mẫu lịch sử của nhân vật này chính là Triết Mẫn Hoàng quý phi Phú Sát thị là người phụ nữ khiến Càn Long nhớ suốt hơn 60 năm trị vì.
Điều đặc biệt ở chỗ là khi còn sống, bà chưa từng là phi tần, thậm chí chưa từng bước chân vào hậu cung. Nhưng khi qua đời, bà lại được truy phong đến bậc Hoàng quý phi vốn là danh vị chỉ đứng sau Hoàng hậu.
Triết Mẫn Hoàng quý phi họ Phú Sát, nhưng không có quan hệ huyết thống với Hiếu Hiền Hoàng hậu Phú Sát thị - người vợ chính thức nổi tiếng của Càn Long. Hai người cùng họ, khác tộc, khác thân phận và địa vị cách biệt rất xa.
Vì xuất thân không cao, Phú Sát thị chỉ có thể tiến vào phủ Hoằng Lịch với thân phận thị nữ thử hôn. Đây là một tập tục của hoàng gia nhà Thanh, cụ thể là trước khi hoàng tử chính thức đại hôn, triều đình sẽ chọn vài tú nữ để hầu hạ, giúp hoàng tử hiểu chuyện nam nữ.
Nói cách khác, bà không phải Phúc tấn, càng không phải phi tần, mà chỉ là người được sắp đặt cho một giai đoạn thử hôn rất ngắn ngủi.
Người phụ nữ đầu tiên và hoàng trưởng tử đầu tiên
Dù thân phận thấp, Phú Sát thị lại là người phụ nữ đầu tiên của Hoằng Lịch. Điều này khiến vị trí của bà trong lòng Càn Long trở nên khác biệt.
Năm Ung Chính thứ sáu, bà sinh con trai, đặt tên là Vĩnh Hoàng cũng là hoàng trưởng tử của Càn Long. Đây là lần đầu tiên Càn Long làm cha, lại là con của người phụ nữ đầu tiên trong đời, nên niềm vui và sự gắn bó vượt xa những mối quan hệ sau này.
Cũng trong giai đoạn đó, Hoàng hậu Phú Sát thị sinh con, nhưng là con gái trước. Điều này càng khiến vị thế của Phú Sát thị trở nên đặc biệt, dù bà vẫn không có danh phận chính thức.
Chết yểu trước khi Càn Long đăng cơ
Bi kịch xảy ra vào năm Ung Chính thứ 13. Phú Sát thị đột ngột lâm bệnh qua đời khi mới ngoài 20 tuổi, để lại hoàng trưởng tử Vĩnh Hoàng lúc ấy mới 7 tuổi.
Chưa kịp lo tang sự cho người phụ nữ đầu tiên của mình, Càn Long lại phải đối mặt với biến cố lớn hơn đó là Ung Chính băng hà. Việc kế vị, đại tang và triều chính cuốn ông vào vòng xoáy không thể dừng lại.
Chính vì thế, khi còn sống, Phú Sát thị chết lặng lẽ, không được phong phi, không được an táng long trọng như các phi tần khác.
Sau khi mọi việc triều chính ổn định, Càn Long mới quay lại nhìn về quá khứ. Trong số những người phụ nữ từng đi qua cuộc đời mình, ông đặc biệt nhớ đến Phú Sát thị, người vừa là mối tình đầu, vừa là mẹ của hoàng trưởng tử.
Chỉ nửa tháng sau khi đăng cơ, Càn Long truy phong bà làm Triết phi. Sau đó, lấy lý do bà sinh hoàng trưởng tử, ông tiếp tục truy tôn lên Triết Mẫn Hoàng quý phi, một bước phong hiếm thấy trong lịch sử Thanh triều.
"Triết" mang nghĩa trong sạch, "Mẫn" là đáng tiếc. Tên thụy hiệu ấy, tự nó đã nói lên sự tiếc thương kéo dài suốt nhiều thập kỷ.
Bồi táng Dụ Lăng: vinh dự hiếm có
Không dừng lại ở danh hiệu, Càn Long còn quyết định cho Triết Mẫn Hoàng quý phi bồi táng vào Dụ Lăng cùng với ông.
Đây là vinh dự cực hiếm, bởi bà chưa từng là phi tần khi còn sống, càng chưa từng bước vào hậu cung. Nhưng với Càn Long, danh phận trên giấy tờ không quan trọng bằng vị trí trong ký ức.
Suốt nhiều năm sau, Càn Long viết không ít thơ điếu niệm bà, nhất là khi hoàng trưởng tử Vĩnh Hoàng qua đời vì u uất. Nỗi đau ấy càng khiến ông nhớ lại người phụ nữ đã sớm rời khỏi cuộc đời mình.
Triết Mẫn Hoàng quý phi Phú Sát thị không có hậu cung khi còn sống, không tranh sủng, không tham dự quyền lực. Nhưng chính sự ngắn ngủi ấy lại khiến bà trở thành một "vết khắc" không thể xóa trong lòng Càn Long.
Giữa hàng trăm phi tần sau này, bà là người duy nhất được nhớ đến như mối tình đầu, là người duy nhất chết trước khi Càn Long làm hoàng đế nhưng lại được hưởng vinh dự của Hoàng quý phi.
Có lẽ, với Càn Long, vị phi tần này không chỉ là một người phụ nữ. Bà là ký ức của tuổi trẻ, của thời chưa bị quyền lực và ngai vàng làm chai sạn cảm xúc cũng là một ký ức mà ông mang theo suốt cả đời.
Yêu hoa, thích cây cảnh là một thú vui giúp không gian sống trở nên mềm mại, thư giãn hơn. Tuy nhiên, không phải loài hoa nào đẹp mắt cũng phù hợp để mang về nhà, đặc biệt là với những người mới bắt đầu chơi hoa.
Thực tế, có không ít loại cây dù đẹp nhưng đòi hỏi điều kiện chăm sóc khắt khe, dễ chết nếu môi trường sống không phù hợp. Dưới đây là 5 loại hoa thường được nhiều người truyền tai nhau là "khó chiều", người mới chơi nên cân nhắc kỹ trước khi xuống tiền.
1. Hoa lồng đèn
Sở hữu dáng hoa rủ xuống như những chiếc lồng đèn nhỏ xinh, hoa lồng đèn ghi điểm nhờ vẻ ngoài nổi bật và khá bắt mắt. Tuy nhiên, loại hoa này cũng như một nàng công chúa xinh đjpe khó chiều, yêu cầu chăm sóc không hề "dễ thở".
Hoa lồng đèn đặc biệt nhạy cảm với môi trường bí gió, dễ bị phấn trắng hay nấm đen nếu không gian trồng thiếu thông thoáng. Vào mùa hè, hoa lại "kỵ" nhiệt độ cao, chỉ cần tưới nước hơi quá tay trong điều kiện nóng ẩm là cây có thể nhanh chóng héo rũ. Ngay cả mùa đông, cây cũng không chịu được rét sâu, nhiệt độ xuống dưới 5 độ C đã có nguy cơ bị tổn thương. Thế nên dù với cả tay chuyên hay tay mơ thì khi rinh hoa về cũng dễ rơi vào cảnh để hoa héo trong bất lực.
2. Hoa đỗ quyên
Hoa đỗ quyên thường được bày bán rực rỡ vào dịp lễ, Tết với những chậu hoa nở kín, màu sắc bắt mắt và rất "ăn ảnh". Nhưng cũng chính vì quá đẹp ở thời điểm mua, nhiều người dễ hụt hẫng khi mang về nhà chỉ sau vài ngày hoa đã rụng, lá cũng bắt đầu vàng dần.
Phần lớn đỗ quyên trên thị trường là hoa trồng trong nhà kính, quen với điều kiện nhiệt độ và độ ẩm ổn định. Khi đưa về môi trường sinh hoạt thông thường, cây rất dễ "sốc". Ngoài ra, đỗ quyên cũng khá kén đất, kỵ nắng gắt và không chịu được không gian ngột ngạt. Với người chưa có kinh nghiệm chăm hoa, đây là lựa chọn cần cân nhắc.
3. Lan hồ điệp
Lan hồ điệp gần như là biểu tượng của hoa trang trí Tết nhờ vẻ đẹp sang trọng, cánh hoa mềm mại như cánh bướm. Tuy nhiên, để giữ được chậu lan khỏe và ra hoa đều đặn không phải là điều đơn giản.
Loài lan này không trồng bằng đất thông thường mà cần giá thể riêng như vỏ cây, rêu hay xơ dừa để tránh úng rễ. Nhiệt độ quá thấp, đặc biệt dưới 5 độ C có thể khiến cây bị tổn thương. Bên cạnh đó thì việc tưới nước cũng đòi hỏi sự kiểm soát tốt, bởi chỉ cần thừa nước là rễ dễ bị thối, kéo theo lá vàng và cây suy yếu nh
4. Hoa dành dành
Hoa dành dành ghi điểm nhờ sắc trắng tinh khôi và mùi hương đặc trưng dễ chịu. Ngoài giá trị trang trí, hoa còn có thể dùng trong ẩm thực nên càng khiến nhiều người yêu thích. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những loài cây "khó chiều" với người mới chơi.
Dành dành là cây ưa đất chua, không phù hợp với đất vườn thông thường hay nước máy dùng trực tiếp lâu ngày. Nếu không kiểm soát được độ pH của đất và nguồn nước tưới, cây rất dễ bị vàng lá, kém hoa. Đó là chưa kể việc thay chậu sai loại đất cũng có thể khiến đất bị nén chặt, giữ nước lâu và làm rễ nhanh chóng bị thối.
5. Cây thài lài
Cây thài lài có dáng treo rủ mềm mại, lá pha màu bắt mắt, rất hợp trang trí ban công hay kệ cao. Thế nhưng để giữ được màu lá đẹp cũng không đơn giản.
Cây không chịu được nắng gắt vì dễ cháy lá, nhưng nếu đặt trong môi trường quá râm mát, màu sắc đặc trưng lại nhạt dần, lá chuyển sang xanh đơn điệu. Ngoài ra, thài lài cũng không chịu rét tốt, nhiệt độ quá thấp vào mùa đông có thể khiến cây suy yếu hoặc chết rét. Thế nên dù đẹp thì nhiều người cũng không ngại cho loại cây này vào danh sách đen, trồng 1 lần là sợ tới già.
Sau tuổi 60, con người bước vào một giai đoạn rất khác của đời sống. Đây không còn là chặng đường để chạy đua, tích lũy hay chứng minh bản thân bằng chức danh, thu nhập hay những con số trên bảng thành tích.
Ở ngưỡng này, câu hỏi lớn nhất không còn là "kiếm được bao nhiêu" mà là "còn giữ được những gì". Và khi nhìn thật kỹ, ta sẽ nhận ra: tài sản lớn nhất sau tuổi 60 không nằm trong két sắt, sổ đỏ hay tài khoản ngân hàng, mà nằm ở những giá trị sâu hơn, bền hơn và khó thay thế hơn rất nhiều.
Trước hết, sức khỏe là tài sản nền tảng và rõ ràng nhất. Sau 60 tuổi, cơ thể bắt đầu "đòi nợ" những năm tháng làm việc quá sức, thức khuya, ăn uống thất thường, hoặc coi nhẹ việc vận động. Khi còn trẻ, người ta sẵn sàng đánh đổi sức khỏe để lấy tiền bạc; đến khi về già, nhiều người sẵn sàng đánh đổi cả tiền bạc để mua lại sức khỏe – nhưng không phải lúc nào cũng mua được. Một cơ thể còn đi lại được, ăn ngon, ngủ yên, không đau đớn triền miên chính là sự giàu có thầm lặng. Người sau 60 còn tự chăm sóc bản thân, còn đi bộ buổi sáng, còn tự pha trà, đọc báo, ra ngoài gặp bạn bè… là người đang sở hữu một "tài sản" mà nhiều người khác ao ước.
Nhưng sức khỏe thể chất thôi chưa đủ. Sức khỏe tinh thần mới là phần tài sản quý giá và mong manh nhất. Sau 60, con người dễ rơi vào cảm giác trống trải: con cái trưởng thành, có cuộc sống riêng; vai trò xã hội giảm dần; những mối quan hệ từng rất sôi động cũng thưa thớt theo thời gian. Một người giàu tinh thần là người không để mình rơi vào cô độc, không để nỗi buồn, sự tiếc nuối hay cay đắng chiếm lĩnh tâm trí. Họ học cách chấp nhận: chấp nhận tuổi tác, chấp nhận giới hạn của bản thân, chấp nhận những điều đã qua không thể sửa lại. Sự bình thản, an yên nội tâm chính là thứ giúp họ sống nhẹ nhõm hơn bất kỳ khoản tiền nào.
Tài sản lớn tiếp theo là trải nghiệm sống và sự từng trải. Người sau 60 đã đi qua đủ thăng trầm để hiểu rằng đời không chỉ có trắng và đen. Họ hiểu con người phức tạp, hiểu thất bại không phải là dấu chấm hết, hiểu thành công cũng chỉ là một chặng dừng. Những bài học ấy không nằm trong sách vở mà được trả giá bằng thời gian, nước mắt, đôi khi là mất mát. Chính sự từng trải giúp họ có cái nhìn khoan dung hơn với người khác và tử tế hơn với chính mình. Đây là thứ tài sản không ai có thể tước đoạt, cũng không ai có thể "sao chép".
Các mối quan hệ bền vững cũng là một dạng tài sản vô giá. Sau 60 tuổi, bạn bè không cần đông, chỉ cần thật. Một vài người có thể ngồi với nhau hàng giờ không cần nói nhiều, một người con biết lắng nghe, một người bạn đời còn đồng hành – đó là sự giàu có mà không bảng xếp hạng nào đo được. Những mối quan hệ này không dựa trên lợi ích, không cần phô trương, mà dựa trên sự tin cậy và thấu hiểu. Người sau 60 còn giữ được những mối quan hệ lành mạnh là người đã tích lũy đúng cách suốt cả cuộc đời.
Không thể không nhắc đến thời gian tự do – tài sản mà khi còn trẻ, con người gần như không có. Sau 60, nếu không còn gánh nặng mưu sinh, thời gian trở thành thứ quý giá để sống cho mình: đọc sách, trồng cây, đi bộ, du lịch chậm, học một kỹ năng mới, hoặc đơn giản là ngồi yên và nghĩ. Biết sử dụng thời gian theo cách khiến bản thân thấy có ý nghĩa chính là một dạng trí tuệ sống. Có người rất giàu nhưng luôn bận rộn trong lo lắng; có người không nhiều tiền nhưng mỗi ngày trôi qua đều nhẹ nhàng.
Một tài sản ít được nhắc tới nhưng cực kỳ quan trọng là danh dự và uy tín cá nhân. Sau 60 tuổi, điều người khác nhớ đến không phải là bạn từng kiếm được bao nhiêu tiền, mà là bạn là người thế nào. Sống tử tế, giữ chữ tín, không gây tổn thương cho người khác – đó là "tài sản vô hình" đi theo bạn đến cuối đời. Một người già được con cháu kính trọng, hàng xóm nể vì, bạn bè tin cậy là người đã thành công theo cách sâu sắc nhất.
Cuối cùng, tài sản lớn nhất sau tuổi 60 có lẽ là khả năng buông bỏ. Buông bỏ tham vọng không còn phù hợp, buông bỏ oán giận cũ, buông bỏ so sánh với người khác, buông bỏ nỗi sợ già – chết. Người càng buông được nhiều, càng sống nhẹ. Buông bỏ không phải là mất mát, mà là giải phóng. Đó là dấu hiệu của sự trưởng thành trọn vẹn.
Sau tuổi 60, giàu nhất không phải là người có nhiều, mà là người còn giữ được những điều quan trọng. Giữ được sức khỏe, sự an yên, các mối quan hệ tử tế, sự từng trải và một tâm thế nhẹ nhõm trước cuộc đời. Đó mới là khối tài sản lớn nhất – âm thầm, bền bỉ và không thể bị mất đi theo thời gian.
Khoai lang là loại củ gần gũi và phổ biến trong bữa ăn hằng ngày của nhiều gia đình. Không chỉ dễ chế biến và dễ ăn, khoai lang còn giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, đặc biệt là hỗ trợ tiêu hóa và cung cấp năng lượng lành mạnh cho cơ thể.
Loại củ này chứa nhiều tinh bột và carbohydrate, chất xơ. Nếu ăn không đúng cách, nó sẽ làm tăng đường huyết sau ăn. Theo Eatingwell , dưới đây là “3 không” bạn nên lưu ý khi ăn khoai lang để tránh đường huyết tăng quá cao.
Không nên bỏ vỏ khi ăn
Muốn ăn khoai lang mà không lo đường huyết tăng vọt, bí quyết đơn giản nhất chính là ăn cả vỏ. Lớp vỏ mỏng manh này thực chất là kho lưu trữ chất xơ và tinh bột kháng tuyệt vời, giúp cơ thể bạn giữ được mức đường ổn định và tràn đầy năng lượng hơn.
Không ăn khoai riêng lẻ
Khi chuẩn bị một bữa ăn với khoai lang, việc bổ sung thêm nguồn đạm và nhiều rau không tinh bột là vô cùng quan trọng. Sự kết hợp này đảm bảo cân bằng giữa tinh bột, chất đạm và chất xơ để điều chỉnh lượng đường trong máu một cách tối ưu. Các loại đạm nạc như thịt gà và cá hồi là những lựa chọn tuyệt vời cho sức khỏe tim mạch và giúp cân bằng đường huyết.
Không ăn thay cơm
Bạn nên tránh ăn khoai lang khi bụng đói để ngăn chặn tình trạng đường huyết tăng vọt. Dù là thực phẩm lành mạnh, khoai lang vẫn thuộc nhóm tinh bột. Việc thay thế hoàn toàn cơm bằng khoai lang hoặc ăn quá nhiều mỗi bữa sẽ khiến cơ thể nạp dư thừa carbohydrate.
Để tối ưu lợi ích sức khỏe, bạn hãy luôn kết hợp khoai cùng rau xanh và đạm (thịt, cá) nhằm tận dụng chất xơ và protein làm chậm quá trình hấp thu đường vào máu.
Tạp chí BMJ Case Reports mới đây đăng tải một trường hợp có thật gây sốc: Một người đàn ông khoảng 50 tuổi, tự hào về sức khỏe tốt và cường tráng của mình, nhưng không hề có dấu hiệu báo trước, ông đột ngột bị đột quỵ.
Ông được đưa đến bệnh viện cấp cứu bằng xe cứu thương. Khi tỉnh dậy, nửa bên trái cơ thể ông có cảm giác như bị trói buộc bởi những xiềng xích vô hình, kèm theo đó là sự tê liệt và yếu ớt liên tục. Điều đáng sợ hơn nữa là ông hoàn toàn mất thăng bằng, đi lại loạng choạng, nói năng không mạch lạc, thậm chí nuốt thức ăn cũng trở nên khó khăn. Chẩn đoán cho thấy thủ phạm là một tổn thương ở vùng đồi thị, "pháo đài" nằm sâu trong não bộ kiểm soát nhận thức và vận động.
Các bác sĩ phải đối mặt với một thách thức khó khăn: Huyết áp của ông cao đến mức đáng báo động, đạt 254/150 mmHg, được coi là "cực kỳ nguy hiểm" theo tiêu chuẩn y tế. Mặc dù thuốc cấp cứu tạm thời làm giảm bớt con số tăng vọt, nhưng "con quái vật huyết áp" hung hãn sẽ không thể kiểm soát được nữa khi ông trở về nhà.
Mãi đến khi bác sĩ hỏi kỹ lưỡng về thói quen sinh hoạt của ông, một sự thật gây sốc mới được phơi bày. Người đàn ông này có một thói quen không thể thay đổi: Uống ít nhất 8 lon nước tăng lực mỗi ngày.
Điều này khiến đội ngũ y tế thực sự lo lắng. Mỗi lon nước ngọt này chứa 160 miligam caffeine; sau khi uống 8 lon, lượng caffeine tiêu thụ hàng ngày lên tới con số đáng kinh ngạc 1200-1300 miligam. Con số này cao hơn gấp 3 lần lượng khuyến nghị an toàn (400 miligam).
Theo chỉ thị nghiêm ngặt của bác sĩ, ông đã từ bỏ thói quen "kéo dài tuổi thọ" này. Một phép màu đã xảy ra ngay lập tức; huyết áp cao dai dẳng của ông giảm xuống như thủy triều rút, và không còn cần dùng thuốc để hạ huyết áp nữa. Tuy nhiên, một khi chức năng cơ thể bị tổn hại, rất khó để phục hồi hoàn toàn. Ngay cả 8 năm sau, đầu ngón tay và ngón chân của bàn tay trái ông vẫn còn mang những dấu vết tê liệt do "cơn bão" đó để lại.
Vụ việc này là một lời cảnh tỉnh, làm nổi bật sự phụ thuộc quá mức của mọi người vào các loại nước tăng lực. Những loại đồ uống này, thường được quảng cáo là thời thượng và tràn đầy năng lượng, không chỉ chứa hàm lượng caffeine quá cao mà còn ẩn chứa hàm lượng đường cao và các thành phần như guarana, taurine và nhân sâm. Đặc biệt, guarana có nồng độ caffeine thực vật cao hơn cả hạt cà phê. Khi các thành phần này trộn lẫn và tương tác trong cơ thể, nó giống như pha chế một "cocktail hóa học", tác động lên hệ tim mạch lớn hơn nhiều so với chỉ riêng caffeine.
Trong quảng cáo, nước tăng lực thường được miêu tả như "áo giáp chiến đấu" của giới trẻ. Tuy nhiên, kể từ năm 2018, một số siêu thị ở Anh đã cấm bán nước tăng lực cho thanh thiếu niên dưới 16 tuổi, chủ yếu do lo ngại về béo phì và sâu răng. Những mối nguy tiềm ẩn đối với tim và não, chẳng hạn như làm tăng nguy cơ đột quỵ, thường bị bỏ qua. Điều này đặc biệt đáng lo ngại đối với những người trẻ tuổi vốn đã có nguy cơ đột quỵ thấp.
Trải nghiệm của người đàn ông này là một bài học cảnh tỉnh, được viết bằng chính cơ thể của ông. Nó nhắc nhở chúng ta rằng năng lượng thực sự đến từ lối sống và chế độ ăn uống lành mạnh, chứ không phải từ những "chất kích thích nhân tạo" gây ảo giác. Trong thời đại theo đuổi hiệu quả và sự kích thích, có lẽ chúng ta nên hiểu được sự khôn ngoan của việc duy trì sức khỏe bền vững, thay vì lạm dụng cơ thể mình.
Lối sống tối giản không có nghĩa là kham khổ mà là biết chọn lọc. Không phải món đồ nào đang hot, đang rẻ hay nhiều người dùng cũng thực sự cần thiết. Thậm chí, có những thứ càng được mua nhiều càng dễ khiến bạn hối hận nếu lỡ "fomo".
Dưới đây là 6 món đồ dễ trở thành khoản chi vô nghĩa như vậy.
1. Trang sức giá rẻ
Trang sức giá rẻ có mẫu mã bắt mắt, giá mềm nên khiến người mua chốt đơn mà không cần suy nghĩ. Với nhiều người, đây là lựa chọn để đeo vài lần, chán thì thôi.
Tuy nhiên, phần lớn trang sức giá rẻ được gia công từ kim loại kém chất lượng, dễ gây kích ứng da, nhanh xỉn màu và rất khó sử dụng lâu dài. Nhìn chung thì chúng cũng đi ngược lại tinh thần tối giản vì mua nhiều mà dùng ít, nhanh chóng bị bỏ quên. Về lâu dài không chỉ tốn tiền mà còn khiến không gian sống bừa bộn hơn.
2. Những loại hoa có mùi hương quá nồng
Chơi hoa giúp không gian sống đẹp và gần gũi thiên nhiên hơn, nhưng không phải loài hoa nào cũng phù hợp để trưng trong nhà. Những loại hoa có mùi hương quá đậm, đặc biệt là hoa cắt cành có thể gây khó chịu, kích thích thần kinh hoặc làm tăng nguy cơ dị ứng với người nhạy cảm. Với gia đình có trẻ nhỏ hoặc thú cưng, một số loài hoa còn tiềm ẩn rủi ro nếu vô tình tiếp xúc hay ăn phải.
Khi chọn hoa trang trí, bạn nên ưu tiên mùi hương nhẹ, hình dáng gọn gàng, dễ chăm sóc, thay vì chỉ chạy theo vẻ ngoài bắt mắt, nếu không sẽ sớm hối hận sau 2-3 ngày trưng bày.
3. Bát đĩa "đẹp mắt"
Trong gian bếp hiện đại, bát đĩa không chỉ để dùng mà còn để tăng tính thẩm mỹ cho ngôi nhà. Tuy nhiên, không phải loại nào đẹp cũng an toàn.
Thực tế là một số dòng bát đĩa vẽ màu trên bề mặt men có nguy cơ thôi nhiễm kim loại nặng khi tiếp xúc với nhiệt độ cao hoặc thực phẩm nóng. Việc sử dụng lâu dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe mà người dùng khó nhận biết ngay. Đây thường là những item trông bắt mắt, lung linh nhưng được bán với giá rẻ.
Thế nên khi chọn đồ dùng nhà bếp, tính an toàn nên được đặt trước yếu tố thẩm mỹ. Men trong, men dưới men hoặc các sản phẩm đạt chứng nhận an toàn vẫn là lựa chọn đáng ưu tiên hơn.
4. Đồ gia dụng "hot trend"
Máy móc mini, thiết kế xinh xắn, giá vừa túi tiền - nhấn mạnh ưu điểm để nâng tầm sản phẩm là công thức quen thuộc của rất nhiều món đồ gia dụng được quảng bá rầm rộ trên mạng xã hội. Song, không ít sản phẩm chỉ phát huy tác dụng trong thời gian rất ngắn rồi nhanh chóng hư hỏng, công suất hạn chế, độ bền không cao và sớm bị "xếp xó". Sau cùngg, bạn lại thấy tiếc tiền và hối hận không hiểu sao mình lại mua về, đã vây còn chiếm diện tích trong nhà.
Vậy nên thay vì chạy theo trào lưu, việc đầu tư ít nhưng chọn kỹ, ưu tiên thương hiệu uy tín và nhu cầu thực sự sẽ giúp không gian sống gọn gàng và hiệu quả hơn.
5. Mua nhiều quần áo theo mốt
Thời trang thay đổi liên tục và không phải xu hướng nào cũng đủ "sống lâu" trong tủ đồ. Rất nhiều món đồ từng được mua vì thấy đẹp trên mạng nhưng chỉ sau vài lần mặc đã không còn phù hợp.
Về lâu dài, việc mua sắm cảm tính khiến tủ quần áo ngày càng đầy nhưng lại "không có gì để mặc". Trong khi đó, những thiết kế cơ bản, chất liệu tốt, phom dáng dễ phối lại có tuổi thọ cao hơn nhiều. Bài học rút ra là một tủ đồ gọn gàng, xoay quanh các item nền tảng, không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn giúp việc ăn mặc hằng ngày trở nên nhẹ nhàng hơn.
6. Dụng cụ tập thể dục
Không phải ai cũng vậy, nhưng không ít người từng hào hứng mua tạ, thảm yoga, dây nhảy với mong muốn "bắt đầu sống lành mạnh". Nhưng sau vài tuần, những món đồ này lại nằm yên một chỗ.
Thực tế, thói quen vận động phụ thuộc nhiều vào kỷ luật và môi trường, không hoàn toàn nằm ở việc có hay không dụng cụ. Đi bộ, chạy bộ ngoài trời, chơi thể thao cùng bạn bè hoặc tham gia các hoạt động cộng đồng thường dễ duy trì hơn và mang lại cảm giác tích cực hơn.
Thời sinh viên ở Sài Gòn, trong cặp sách của các sinh viên tỉnh lẻ như chúng tôi, ngoài giáo trình và vở ghi, thường có thêm một thứ rất quan trọng: một cái chén và một đôi đũa. Không phải để học nấu ăn, mà để… sinh tồn.
Cái chén được bọc kỹ bằng áo thun cũ hay tờ báo, đặt ở ngăn trong cùng của cặp. Bởi vì nếu đang ngồi học mà bỗng nghe “rổn…”, rồi “bể!”, thì coi như hôm đó khỏi ăn cơm. Bể chén đồng nghĩa với nhịn đói. Mà nhịn đói giữa Sài Gòn thì không lãng mạn chút nào.
Có lần đang giờ học, giảng viên đang giảng bài rất say sưa, cả lớp bỗng quay đầu lại vì một tiếng động nhỏ nhưng đau lòng. Một bạn cúi gằm mặt, mở cặp ra nhìn cái chén vỡ. Không ai nói gì, nhưng ai cũng hiểu: tối nay bạn đó sẽ ...
Tôi ở chung phòng trọ với một người bạn. Cuộc sống của chúng tôi xoay quanh : giảng đường,thư viện và
những bữa cơm tập thể
. Bữa sáng bụng đói vẫn đi học.Buổi trưa và bữa chiều ăn cơm tập thể.Cơm tập thể có qui định giờ giấc như sau:
Bữa trưa từ mười giờ rưỡi đến mười hai giờ rưỡi .Buổi chiều từ bốn giờ đến sáu giờ rưỡi. Nhưng nếu hôm nào không có giờ học, chúng tôi phải đến trước nửa tiếng để canh giờ ăn cơm.
Một suất cơm bốn người ăn. Cơm có lẫn bông cỏ ,tô canh rau lỏng và dĩa rau muống già đen xì, có hôm có một lát thịt mỡ mỏng bằng ngón tay út nằm trong tô canh rau lỏng .
Miếng mỡ đó rất đặc biệt: không ai dám gắp trước, vì ai cũng nhường nhau. Cuối cùng, bạn nào ăn chậm nhất thì ăn miếng thịt mỡ đó.
Những hôm có giờ học ra trễ tình cờ ăn cùng suất cơm với các bạn nữ,trong mâm cơm có nhiều món ăn hơn vì quà quê của của các bạn ấy.Những hôm như vậy cơm còn dư nhiều nên chúng tôi gói mang về.
Bữa tối hôm đó trong phòng trọ mới thật sự là “cao lương mỹ vị”. Cơm nguội chan nước lã cho mềm, chấm với muối hột. Muối hột không phải lúc nào cũng tinh khiết, thỉnh thoảng còn lẫn chân gián, cánh gián. Trước khi ăn phải nhặt ra, để qua một bên, rồi mới thong thả đưa cơm lên miệng, vừa ăn vừa vui...
Ăn xong, chúng tôi thường nhìn nhau cười. Cười vì đói mà vẫn còn cơm. Cười vì nghèo mà chưa đến nỗi ngã gục.
Còn hôm nào không có cơm thừa mang về, chúng tôi phải ngủ trước chín giờ tối. Không phải vì buồn ngủ, mà vì nếu thức sẽ đói. Đói mà không có gì ăn thì chỉ còn cách ngủ cho quên.
Tôi nhớ một đêm Noel, ngoài đường, Sài Gòn sáng rực, người ta nắm tay nhau đi dưới ánh đèn. Còn trong phòng trọ nhỏ, tôi và đứa bạn cúi đầu học bài, chuẩn bị thi. Không cây thông, không quà, chỉ có tiếng quạt máy và những ước mơ còn rất mỏng.
Thời gian trôi đi. Rồi chúng tôi cũng lớn lên.
Sau này, khi cuộc sống đã tạm gọi là tử tế, tôi và người bạn năm xưa gặp lại nhau trong bữa cơm thân mật gia đình nhà bạn. Trên bàn ăn là những món ăn thịnh soạn , chung quanh rộn tiếng cười của các đứa bé là con của bạn. Tôi kể lại chuyện ngày xưa — những bữa cơm nguội, những hạt muối hột còn dính chân gián, cánh gián.
Mấy đứa nhỏ tròn mắt nghe, như đang nghe chuyện cổ tích. Còn chúng tôi thì cười rất khẽ, vì hiểu rằng đó là những ngày không dễ gì quay lại, nhưng cũng không thể nào quên.
Và sau cùng, tôi nhận ra:
Có những năm tháng cực khổ đến mức chỉ cần nhớ lại thôi cũng đủ làm mình biết ơn hiện tại.
Và có những bữa cơm nghèo ngày xưa,
đã âm thầm dạy chúng tôi cách ăn chậm,
sống tử tế,
và không bao giờ coi nhẹ
một hạt muối,
một chén cơm,
hay một quãng đời đã đi qua.
📌 Ngày 4/1/2026: Tuổi Mão phát tài, tuổi Sửu công việc hanh thông, tuổi Tý duy trì ổn định. Một số con giáp như Tỵ, Thân cần thận trọng trong giao tiếp và đầu tư để tránh rắc rối.
🐭 Tuổi Tý
Công việc: Vận trình êm đềm, duy trì ổn định nhưng dễ thiếu động lực bứt phá.
Tài lộc: Tài chính giữ mức an toàn, nên tránh đầu tư vội vàng.
Tình cảm: Thuận lợi để bắt đầu mối quan hệ mới.
Sức khỏe: Chú ý các dấu hiệu bất thường, cần nghỉ ngơi nhiều hơn.
🐮 Tuổi Sửu
Công việc: Hanh thông, có cơ hội ký kết hoặc mở rộng dự án.
Tài lộc: Có thể thử đầu tư nhỏ, nhưng tránh mạo hiểm quá mức.
Tình cảm: Hài hòa, nhưng cần kiềm chế nóng nảy.
Sức khỏe: Tốt, nên duy trì chế độ ăn uống điều độ.
🐯 Tuổi Dần
Công việc: Có cơ hội thể hiện năng lực, được lãnh đạo đánh giá cao.
Tài lộc: Bình ổn, chưa có đột phá.
Tình cảm: Dễ xảy ra mâu thuẫn, cần nhường nhịn.
Sức khỏe: Tốt, nên duy trì vận động.
🐰 Tuổi Mão
Công việc: Chính Quan soi sáng, sự nghiệp vượng phát.
Tài lộc: Phát tài, đón nhận tài lộc dồi dào.
Tình cảm: Hài hòa, nhân duyên tốt đẹp.
Sức khỏe: Tốt, tinh thần phấn chấn.
🐲 Tuổi Thìn
Công việc: Có thể gặp trở ngại, cần kiên nhẫn.
Tài lộc: Trung bình, nên giữ đệm thanh khoản.
Tình cảm: Dễ đồng thuận khi mục tiêu rõ ràng.
Sức khỏe: Chú ý giấc ngủ.
🐍 Tuổi Tỵ
Công việc: Hiếu thắng dễ gây thị phi.
Tài lộc: Trung bình, nên tiết kiệm.
Tình cảm: Dễ xảy ra hiểu lầm.
Sức khỏe: Cần chú ý huyết áp.
🐎 Tuổi Ngọ
Công việc: Bình ổn, nhưng thiếu sự bứt phá.
Tài lộc: Trung bình, nên tránh chi tiêu tùy hứng.
Tình cảm: Hài hòa.
Sức khỏe: Cần nghỉ ngơi nhiều hơn.
🐐 Tuổi Mùi
Công việc: Ổn định, hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Tài lộc: Khá tốt, có thể nhận lộc nhỏ.
Tình cảm: Yên bình, dễ hâm nóng tình cảm.
Sức khỏe: Tốt, nên vận động nhẹ.
🐒 Tuổi Thân
Công việc: Dễ gặp mâu thuẫn tình cảm ảnh hưởng đến công việc.
Tài lộc: Trung bình, nên quản lý chặt chẽ.
Tình cảm: Cần chú ý giao tiếp để tránh hiểu lầm.
Sức khỏe: Chú ý giấc ngủ.
🐓 Tuổi Dậu
Công việc: Có cơ hội mới, nên mạnh dạn thử sức.
Tài lộc: Khởi sắc, dễ có khoản thu bất ngờ.
Tình cảm: Hài hòa, dễ gắn kết.
Sức khỏe: Tốt, nên duy trì thói quen lành mạnh.
🐕 Tuổi Tuất
Công việc: Được trời thương, sự nghiệp thuận lợi.
Tài lộc: Đỏ rực, tiền bạc dồi dào.
Tình cảm: Tình duyên viên mãn.
Sức khỏe: Tốt, tinh thần phấn chấn.
🐖 Tuổi Hợi
Công việc: Ổn định, hoàn thành tốt công việc.
Tài lộc: Khá tốt, có thể nhận lộc đầu năm.
Tình cảm: Thuận lợi, dễ gắn kết.
Sức khỏe: Tốt, nên duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh.
- Troy là một tên trộm. Một hôm, sau một mẻ trộm chưa được gì hết đã bị phát giác. Anh ta chạy thục mạng loanh quanh tìm chỗ trốn, bước đường cùng đến một đập nước đành nhẩy vội xuống bờ đập. Nhìn quanh quất không thấy có một lùm bụi nào để chui vào ẩn trốn, anh đành ngồi đại xuống đám cỏ đầy bùn. Xa xa đám người rượt theo tìm anh đang chạy tới. Bí quá, anh nhắm mắt lại không dám nhìn họ, cũng không dám nhúc nhích.
Đám đông chạy tới nơi, ngạc nhiên thấy một người ngồi an nhiên giữa đám bùn. Họ bảo nhau:
“Ông này là ai?”
Một người thấy tư thế của ông giống như một thầy tu, nên nói với mấy người kia:
“Có thể ông ta đang ở trong thiền định!”
Thế là mọi người đồng chắp tay kính cẩn chào và hỏi:
“Thưa thầy, chúng con xin phép làm rộn thầy. Từ nãy giờ thầy có thấy một người nào chạy ngang qua đây không? Chúng con đang truy tìm một tên trộm.”
Anh trả lời: “Ờ… tôi không để ý, không nghe thấy gì hết.”
Thế là đám đông kéo nhau đi. Chừng một đoạn đường họ quay trở lại chỗ anh ngồi. Anh vẫn còn ở đó vì chưa biết đi đâu. Thấy anh im lặng, không nhúc nhích, họ rất kính nể, sụp xuống xá lậy và mời anh về trụ ngôi chùa làng đến bây giờ chưa có vị tăng nào về. Trong lúc ngặt nghèo như thế, anh chỉ biết nhận lời để chờ thời.
Tuy ở trong chùa, nhưng máu ăn trộm nơi anh vẫn mạnh. Anh định bụng chờ cơ hội thuận tiện, trộm một mẻ kha khá rồi trốn biệt qua tỉnh khác thật xa.
Sáng sớm hôm đó, anh vào chánh điện, tóm gọn cho vào tay nải nào lư hương, đèn đuốc… những món đồ thờ phụng cổ kính đắt giá, sửa soạn ra đi.
Thình lình một Phật tử đến than khóc vì một người thân mới qua đời đêm qua. Ông ta đến chùa nhờ anh cầu siêu. Anh để vội tay nải xuống, lấy khăn lông lau lau chùi chùi mấy món đồ, làm như đang lau dọn bàn thờ. Anh an ủi ông Phật tử vài câu, ghi tên kẻ quá vãng vào tờ giấy và hứa sẽ đến nhà tụng kinh. Thế là mưu toan ăn trộm một lần nữa lại bất thành! Anh thở dài, ngao ngán. Xếp vội các món đồ thở trở lại lên bàn, anh lót lòng đỡ mấy miếng bánh còn lại từ chiều hôm qua, xong chuẩn bị đến nhà Phật tử. Cũng may anh tìm được nghi thức tụng kinh cầu siêu trong tủ kinh sách, nên yên lòng khoác áo ra đi.
Và như thế ngày này qua ngày nọ, anh ẩn nhẫn trong chùa đợi thời cơ. Nhưng chẳng gặp được cơ hội thuận tiện. Rồi người thì hỏi đạo, kẻ thì thỉnh đi tụng đám, anh không có thì giờ tính kế mưu nữa, chỉ biết tìm tòi trong tủ kinh những sách Phật pháp đọc và học để trả lời câu hỏi của Phật tử. Rồi anh tập ngồi thiền, niệm Phật cho khỏi suy nghĩ lo lắng đến tương lai. Lâu ngày cuộc sống của anh “đạo tặc” bất đắc dĩ phải nương náu cửa chùa này cũng êm xuôi, dần dần anh cảm thấy an ổn hơn.
Và thấm thoát đã hơn năm.
Thói quen mới của anh bây giờ là theo thời khóa của nếp sống nhà chùa, từ miếng ăn miếng ngủ đến lao động và công phu sáng chiều. Anh vui với công việc hàng ngày: quét dọn vệ sinh nhà Chùa, trồng trọt chút rau chút bắp. Anh vui với những người nông dân chất phác chân lấm tay bùn, chia xẻ với họ từng niềm vui nỗi buồn, thúng nếp họ gặt, đám khoai anh trồng. Nghĩ lại thời gian qua anh đã sống quá tệ hại, không biết đến công lao cần cù khó nhọc của họ, mà nỡ trộm cướp thành quả dành dụm chắt chiu của họ.
Thật tội lỗi biết bao! Anh cảm thấy hối hận vô vàn. Và từ đó anh dành nhiều thì giờ bái sám.
Kể từ đây dấu vết thói quen của cuộc đời một tên trộm thực sự tan biến. Anh bây giờ là một con người mới, con người hiền thiện và là chỗ nương tựa tâm linh cho dân làng.
Cuộc đời con người có những diễn biến thật bất ngờ, họa và phúc đan nhau nối tiếp như một tấm thảm muôn mầu thật thú vị. Tâm con người cũng thế, như một hang động bí ẩn đầy những ngõ ngách kỳ lạ với những cảnh trí muôn vẻ.
Người theo cảnh hay cảnh theo người? Đi sâu tìm hiểu tâm con người, có lẽ chúng ta sẽ hiểu được phần nào những cơ duyên đến trong cuộc đời chúng ta.
Chuyên gia Mỹ giải đáp 6 câu hỏi quan tâm nhất
Dù mới được chẩn đoán hay đang điều trị ung thư vú, người bệnh thường lo lắng: ăn uống thế nào để vừa chịu được tác dụng phụ, vừa hỗ trợ cơ thể hồi phục. Vì vậy, có hướng dẫn y khoa đáng tin cậy sẽ giúp tối ưu quá trình điều trị và nâng chất lượng sống.
Trong một hội thảo trực tuyến gần đây, bác sĩ ung bướu ngoại vú Roshani Patel (Giám đốc y khoa Chương trình Ung thư vú, Jersey Shore University Medical Center – Hackensack Meridian Health, Mỹ) đã trả lời các câu hỏi về dinh dưỡng và lối sống, đưa ra những khuyến nghị cụ thể, dễ áp dụng.
Câu hỏi 1: Tôi bị tiêu chảy do dùng Keytruda, có chế độ ăn cụ thể nào không?
BS Patel: Tiêu chảy do Keytruda và một số thuốc điều trị có thể rất khó chịu. Trong thời gian điều trị, nên ưu tiên thức ăn thanh đạm. Bà ấy khuyến nghị sữa chua, chuối (ít kích thích niêm mạc miệng, đồng thời bổ sung kali và điện giải), và cơm cũng phù hợp. Khi có tình trạng viêm đại tràng, cần để ruột “nghỉ”, bù nước, và khôi phục ăn uống dần dần, nhẹ nhàng.
Câu hỏi 2: Khi hóa trị tôi có cần tránh hoàn toàn đường không? Ăn đường có làm tế bào ung thư phát triển nhanh hơn?
BS Patel: Ăn nhiều đường không làm ung thư “lớn nhanh hơn”. Vấn đề là quá nhiều đường có thể gây viêm trong cơ thể; những thay đổi viêm này được cho là làm tăng nguy cơ ung thư, cũng như nguy cơ đái tháo đường và bệnh tim mạch.
Câu hỏi 3: Có thảo dược/thuốc bổ/vitamin nào giúp “chống ung thư” không?
BS Patel: Đây là câu hỏi khó vì cần biết bạn đang dùng thuốc gì và phác đồ ra sao. Nhưng nhìn chung, trong giai đoạn điều trị, ăn uống cân bằng và uống đủ nước có lợi cho đa số người bệnh. Thực tế không có “thần dược” hay chế độ ăn nào có thể đảo ngược bệnh.
Câu hỏi 4: Tôi từng dùng collagen peptide; giờ không dùng gì nhưng bị viêm khớp. Có bổ sung nào an toàn để hỗ trợ lối sống khỏe mạnh không?
BS Patel: Collagen có thể dùng được; collagen sẽ được phân giải thành axit amin, giúp cơ thể tổng hợp protein, nên có thể xem như một nguồn đạm. Nếu bạn dùng thấy ổn thì có thể tiếp tục.
Bà ấy nói khuyến nghị duy nhất là vitamin tổng hợp có sắt. Uống cùng 4 ounce (120 ml) nước trái cây 100% sẽ giúp tăng hấp thu sắt. Một số người bệnh có thể thiếu vitamin D; nhóm này nên bổ sung vitamin D và canxi, đôi khi cần bác sĩ kê đơn.
Bà ấy không khuyến nghị các loại “bổ sung” cụ thể như nghệ, nấm… vì thường đắt, không được FDA phê duyệt, và nhiều sản phẩm có thể biến đổi hóa học. Thực tế, nhiều thành phần này có thể lấy từ thực phẩm hằng ngày. Với nghệ và quế, không nên dùng quá 1 thìa cà phê/ngày, đặc biệt nếu đang dùng tamoxifen vì có thể ảnh hưởng thuốc; trong hóa trị cũng cần lưu ý nguy cơ tương tác thuốc.
Câu hỏi 5: Tôi thỉnh thoảng ăn đồ ngọt và mỗi tuần ra ngoài ăn 1 lần. Có nên ngừng ăn ngoài, chỉ tự nấu ở nhà không?
BS Patel: Bà ấy không cho rằng ăn ngoài là vấn đề, thường khuyên bệnh nhân: khi thấy khỏe thì có thể ăn ngoài. Với đa số người bệnh, tuần dùng thuốc nên ăn nhẹ và thanh đạm.
Ăn ngoài được, nhưng đồ ăn phải nấu chín kỹ. Tránh đồ sống/tái vì khó kiểm soát quy trình chế biến. Trái cây và rau tươi nên rửa kỹ tại nhà.
Bà ấy không cấm đồ ngọt. Bà nói với bệnh nhân: 85% ăn lành mạnh – 15% “thả lỏng” một chút. Nếu bạn thật sự muốn ăn, bạn “xứng đáng”, chỉ là đừng biến mỗi bữa thành bánh ngọt. Khi khỏe, hãy ưu tiên đạm và cân bằng dinh dưỡng; khi khó chịu, ăn thanh đạm sẽ giúp hơn.
Câu hỏi 6: Tôi đi bộ ít nhất 3 lần/tuần, mỗi lần 1 giờ. Vậy đủ chưa hay cần nhiều hơn?
BS Patel: Đây là một trong những việc tốt nhất bạn có thể làm cho bản thân. Hóa trị rất mệt, đôi khi cần nghỉ ngơi là đúng. Nhưng càng vận động phù hợp, bạn càng dễ hoàn thành điều trị và chuẩn bị thể trạng tốt hơn cho phẫu thuật.
Bà từng thấy trường hợp xấu nhất là có người gần như không vận động trong hóa trị, đến lúc mổ thì thể lực giảm mạnh, hồi phục khó hơn. Bạn đang làm điều tốt, nhưng đừng ép quá, tránh chóng mặt hoặc ngất. Hãy vận động trong giới hạn chịu đựng, cố gắng đi lại nhiều nhất có thể.
Phó Chánh án tỉnh Bạc Liêu Châu Văn Mỹ bị bắt quả tang tống tiền và tống
Chuyện nghe kể ngoài xã hội, không phải lấy từ báo lá cải.
Tin một tên Phó Chánh án vừa bị cơ quan điều tra VKSND Tối cao bắt quả tang đang nhận hối lộ của một nữ bị can trong phòng một khách sạn, khiến nhiều người dân khoái trá, nhất là những người đã từng là nạn nhân của bộ máy tòa án của chế độ.
Hắn tên Châu Văn Mỹ (SN 1970), là Phó Chánh án TAND tỉnh Bạc Liêu, cầm chắc phải là đảng viên cao cấp rồi.
Số là bà D.H.T. (SN 1985, ngụ huyện Hòa Bình) bị bắt quả tang ăn cắp 4 triệu đồng. Số tiền ăn cắp không đáng là bao nên bà T. được tại ngoại. Sợ ở tù, bà T. nhờ người quen giới thiệu với một quan chức nào đó trong tòa án để hối lộ mong tòa xử nhẹ giùm.
Chẳng biết ai dắt mối, bà T. gặp Châu Văn Mỹ. Ngay trong lần gặp đầu tiên, hắn đã “nuốt nước miếng” vì “con mồi” nữ này, dù 37 tuổi nhưng còn “mượt mà” lắm. “Hàng tươi, hàng trẻ” thì hắn đã được dùng nhiều lần rồi, nhưng hắn nghĩ mỗi tuổi có cái hay riêng. Đàn bà U40 thì kinh nghiệm tình trường đầy mình nên chắc… phải thử.
Hắn ra điều kiện: “Anh sẽ giúp em, nhưng anh còn phải chung chi cho xếp rồi bên công an nữa nên anh tính thế này nhé: Phần tiền phải chung cho ‘bọn nó’ là 100 triệu, anh không lấy một đồng. Anh chỉ xin em cho anh chút… tình cảm thôi”.
Bà T. cười tình hỏi: “Anh nói… tình cảm là thế nào?”
Hắn thấy “con mồi” cắn câu nên tự tin hơn: “Thế này nhé, bây giờ em đưa anh trước 80 triệu, còn 20 triệu, anh lấy sau tại… khách sạn được không? Mình ‘vui vẻ’ một chút tạo tình cảm. Sau này em cần chuyện gì anh sẽ giúp. Mình tình cảm thôi!”
Bà T. nghĩ thầm: “Tiên sư nó, ăn cắp có 4 triệu, nói đòi hối lộ tới 100 triệu mới xử án treo. Nó là sư tổ của đám ăn cắp rồi chứ thẩm phán, thẩm phiếc gì lũ chúng nó”.
Nghĩ thế, nhưng bà vẫn vui vẻ chung trước 80 triệu, sau đó hẹn với hắn một ngày đẹp trời gặp nhau ở khách sạn chồng nốt tiền, và chung nốt tình.
Video Player
00:00
Về nhà, bà T. càng nghĩ càng hận, và quyết định tố cáo hắn. Cỡ hắn ở tỉnh này thì chỉ đứng dưới lão Chánh án Đặng Quốc Khởi thôi, mà lỡ gởi đơn cho lão Khởi, lão lại đòi 200 triệu và thêm cái hẹn ở khách sạn nữa thì khổ. Thế là bà T. quyết định gởi đơn tố cáo đến Viện KSND Tối cao, cho biết ngày giờ và địa điểm hẹn với lão Mỹ luôn.
Tối ngày 11 Tháng Mười Một, bà T. hẹn lão Mỹ tại phòng riêng một khách sạn ở phường 1, TP. Bạc Liêu. Ngay khi hắn nhận 20 triệu, chưa kịp cởi đồ thì các điều tra viên Viện KSND Tối cao ập vào trước sự ngỡ ngàng của hắn.
Chuyên án “úp sọt” thành công vì ngày cả lão Khởi cũng không biết. Toàn bộ nhân viên phá án đều là người “ngoài kia” điều vào để tránh “bứt dây động rừng”.
Chẳng biết vụ này lão Khởi có dính chung với lão Mỹ hay không, mà nghe nói lão Khởi vừa nhận được tin thì lên cơn sốt rét.
À, phản động có nghĩa là… thôi mẹ lấy ví dụ cho dễ hiểu. Nếu con ở nhà mình mà cứ chê nhà xấu, cái gì cũng dở, rồi lại đi khen nhà người khác thì đó là đầu óc phản động rồi đó!
Minh Móm reo lên:
A! Con hiểu rồi. Vậy trong nhà mình, ba là người có đầu óc cực kỳ phản động đó mẹ ạ!
Mẹ ngạc nhiên:
Sao con lại nói thế?
Minh Móm hồn nhiên đáp:
Hôm trước con nghe ba nói với mấy bác: “Mấy cô gái mặc áo trắng vừa trẻ vừa đẹp, ăn nói nhẹ nhàng… chứ vợ tôi thì vừa già, vừa xấu lại dữ như sư tử!”
Một bác xe ôm chạy từ sáng đến trưa mà chưa có khách nào. Bác ngồi bên lề đường, vừa buồn vừa mệt, nghĩ thầm chắc hôm nay lại đói bụng mất rồi.
Đúng lúc ấy, một người đàn ông bước đến, dáng vẻ trầm ngâm, ánh mắt xa xăm. Ông ta hỏi:
Anh có thể chở tôi đi không?
Bác xe ôm mừng rỡ, vội vàng hỏi lại:
Dạ, chở anh đi đâu ạ?
Người đàn ông thở dài, giọng buồn bã:
Hãy chở tôi về quá khứ… cái ngày mà tôi chưa từng gặp cô ấy.
Bác xe ôm nghe xong ngẩn người, vừa thương vừa buồn cười, nghĩ thầm: “Khách này chắc thất tình nặng lắm rồi, mà khổ nỗi xe ôm thì chỉ biết chở đi hiện tại thôi, chứ quay về quá khứ thì chịu!”
Thuở xưa, Thượng Đế lấy bột nặn ra 10 gã đàn ông, người cày ruộng, kẻ chăn bò, người đánh cá v.v…
Sau một thời gian, cả bọn kéo nhau đến trước Thượng Đế than vãn:
- Thế giới chỉ có mình chúng con thôi, buồn chết đi được!
Thượng Đế bèn đưa cho đám đàn ông một bao bột và bảo:
- Các ngươi hãy tự nặn một người đàn bà gầy, béo, cao, lùn… tùy theo sở thích riêng của mình. Rồi ta sẽ thổi linh hồn vào chúng, và cho chúng làm vợ các ngươi cho khỏi buồn!.
Mọi người phấn khởi, hì hục nặn để dâng lên Thượng Đế. Nhìn sản phẩm lũ đàn ông nặn Thượng Đế gật gù tán thưởng, rồi đưa cho đám đàn ông một đĩa đường cục, dặn:
- Các ngươi mỗi thằng lấy một cục nhét vào bụng vợ mình, để cuộc sống chồng vợ sau này được ngọt ngào!
Khi bọn họ xong việc, Thượng Đế quát:
- Trong lũ bay có thằng gian! Ta để 11 cục đường trên đĩa mà giờ hết sạch, chắc đứa nào nhét hai cục vào bụng vợ mình rồi?
Tất cả ngồi im thin thít, không ai chịu nhận. Bực mình Thượng Đế giao bừa cho mỗi gã đàn ông một ả đàn bà, không theo ý thích của chúng nữa.
Từ đó trở đi, cứ mười thằng đàn ông thì chín thằng ẢO TƯỞNG: VỢ NGƯỜI KHÁC NGỌT NGÀO HƠN VỢ MÌNH (vì có hai cục đường). Chỉ có một thằng biết: TẤT CẢ ĐÀN BÀ ĐỀU GIỐNG NHAU (vì chính hắn đã chén cục đường thừa đó)?
Từ bỏ hào quang sau khi kết hôn với chồng tỷ phú, nữ diễn viên này khiến nhiều người ngưỡng mộ bởi cuộc sống sung túc, viên mãn.
Tạo hình của Vương Lộ Dao trong Thiên long bát bộ được nhiều khán giả khen ngợi. Vì thế đến nay, cô vẫn được gọi là "mỹ nhân gợi cảm nhất" của loạt phim đình đám này.
Mỹ nhân gợi cảm của showbiz Hoa ngữ
Vương Lộ Dao sinh năm 1970 ở Hắc Long Giang. Cô mang hai dòng máu Nga và Trung Quốc. Từ khi 5 tuổi, Vương Lộ Dao đã được học đàn piano, 9 tuổi thi đỗ vào đoàn văn công, sau đó đến Bắc Kinh để học vũ đạo. Ngoài ra, người đẹp còn biết ca hát, từng làm ca sĩ và “gây bão” khi album đầu tay bán được hơn 1 triệu đĩa nhạc.
Sự nghiệp đóng phim của nữ diễn viên bắt đầu từ năm 16 tuổi. Năm 1991, Lộ Dao nổi tiếng với phim Tuyết sơn phi hồ trong vai Miêu Nhược Lan.
Vương Lộ Dao là mỹ nhân gợi cảm nhất "Thiên long bát bộ".
Khi đến với Thiên long bát bộ năm 2003, Vương Lộ Dao tiếp tục gây được ấn tượng bởi sắc vóc xinh đẹp. Trong phim, cô vào vai Vương phu nhân, một trong người tình của Đoàn Chính Thuần (Thang Trấn Tông đóng). Vương phu nhân là mẹ của nữ chính Vương Ngữ Yên (Lưu Diệc Phi).
Tạo hình của Vương Lộ Dao được nhiều khán giả khen ngợi, gọi cô là "mỹ nhân gợi cảm nhất" của Thiên long bát bộ.
Sau thành công của Thiên long bát bộ, dàn diễn viên trong phim đều một bước thành sao đình đám và Vương Lộ Dao cũng không ngoại lệ.
Nhan sắc xinh đẹp giúp Vương Lộ Dao thường được đóng những vai quyền quý.
Người đẹp liên tiếp tham gia nhiều dự án khác như Đại Đường ca phi (vai Dương Quý Phi), Khâm sai đại thần, Đầu bếp làm quan... Nhờ nhan sắc xinh đẹp, Vương Lộ Dao thường được chọn vào những vai giàu sang, quyền quý.
Bỏ sự nghiệp, sống viên mãn bên chồng tỷ phú
Khi sự nghiệp đang trên đà phát triển, nữ diễn viên thông báo kết hôn. Chồng cô là Lý Triệt - chủ tịch một tập đoàn kinh doanh bất động sản, dịch vụ nghỉ dưỡng, du lịch ở Trung Quốc. Cả hai sinh được một cô con gái.
Theo thống kê của New Fortune vào năm 2020, chồng Vương Lộ Dao sở hữu khối tài sản 10 tỷ nhân dân tệ (1,4 tỷ USD). Nữ diễn viên xinh đẹp hạn chế hoạt động nghệ thuật để tập trung cho tổ ấm nhỏ. Vương Lộ Dao cũng rất kín tiếng đời tư, hiếm khi công khai xuất hiện bên chồng con.
Nhiều năm qua, Vương Lộ Dao không đóng phim, ít xuất hiện ở sự kiện giải trí. Tuy vậy, người đẹp vẫn thường cập nhật ảnh mới trên mạng xã hội và giao lưu khán giả.
Nữ diễn viên chọn có cuộc sống viên mãn ở tuổi U60.
Ở tuổi 55, mỹ nhân một thời vẫn giữ được nhan sắc trẻ đẹp, vóc dáng thanh mảnh quyến rũ.
Không còn đóng phim, Vương Lộ Dao dành nhiều thời gian cho những sở thích khác như vẽ tranh, học đàn cổ...Nữ diễn viên từng tiết lộ cô muốn tạo đời sống tinh thần phong phú. Đó cũng là bí quyết để mỹ nhân một thời giữ được nhan sắc rạng rỡ, trẻ trung suốt hàng chục năm qua.
Từ bức ảnh chụp chung với nam nghệ sĩ xiếc hóa trang nhân vật Hỏa Thần, cô gái TP.HCM không ngờ mình "chốt đơn" anh làm chồng chỉ sau thời gian ngắn.
Bức ảnh chụp chung của Thiên Lam và Minh Cương trong lần gặp đầu tiên.
Từ nhỏ, Lê Hoàng Thiên Lam (sinh năm 2000, sống tại TP.HCM) đã quen với hình ảnh những đoàn xiếc rong ruổi biểu diễn trên đường phố. Cuối tháng 2/2025, vì muốn sống lại ký ức tuổi thơ, cô nhận lời ngay khi bạn thân rủ đi xem vở xiếc "Vùng đất kỳ bí".
Lam đặc biệt ấn tượng với nhân vật Hỏa Thần, không chỉ bởi ngoại hình nổi bật mà còn bởi kỹ năng biểu diễn cuốn hút, giàu năng lượng. Vai diễn này do nghệ sĩ xiếc Phùng Minh Cương (sinh năm 2002, TP.HCM) đảm nhận và nhận được phản ứng tích cực của khán giả.
Kết thúc buổi diễn, Lam và bạn thân xuống hậu trường xin chụp ảnh lưu niệm với nam nghệ sĩ.
"Lúc chụp, tôi có khen anh ấy đẹp trai và chạy đi mất. Quả thật, tôi không nghĩ câu chuyện tình cảm sẽ có những diễn biến tiếp theo vì tôi chưa biết anh ấy là ai và đây cũng là lần đầu gặp", Lam chia sẻ với Tri Thức - Znews.
Cuộc gặp định mệnh
Về nhà, Lam gửi tấm ảnh chụp chung cho bạn thân rồi bông đùa: "Để mình lồng khung hình cưới, rồi đẻ 9 đứa con cho anh 'Hỏa Thần' này".
Câu nói chỉ để đùa vui, nhưng người bạn thân lại để ý ánh mắt của nam nghệ sĩ trong bức ảnh và cảm nhận có điều gì đó khác lạ, nên gợi ý Lam thử tìm Facebook để kết bạn.
Nghe theo lời bạn thân, Lam tìm tài khoản mạng xã hội của Minh Cương, gửi lời mời kết bạn và đăng story tấm hình chụp chung hôm đó. Điều đặc biệt là Minh Cương không chỉ chấp nhận lời mời mà còn chủ động trả lời story.
"Anh nói anh cũng ấn tượng với tôi trong 800 khán giả tối đó. Nghe vậy, tôi bất ngờ lắm", Lam kể.
Sau đó, cả hai trò chuyện thêm một thời gian rồi thưa dần vì mỗi người bận rộn và chưa có dịp gặp lại. Cho đến một ngày, Minh Cương bất ngờ nhắn tin hỏi Lam về bài tập ở Đại học Sân khấu - Điện ảnh.
Minh Cương ấn tượng với Thiên Lam trong lần đầu gặp mặt.
Cả hai có một buổi học online qua Google Meet. Kết thúc buổi học, Minh Cương mời Thiên Lam đi uống nước để cảm ơn. Mãi sau này, anh mới thú nhận: "Thật ra anh lấy cớ hỏi bài để có lý do nhắn lại và mời em đi chơi".
Từ đó, Minh Cương chủ động theo đuổi Lam rõ ràng hơn. Trong một buổi đi chơi tiếp theo, anh chính thức tỏ tình.
Khi trào lưu chocobomb đang thịnh hành, Minh Cương rủ Lam đi uống thử để "bắt trend". Nhưng bên trong viên chocolate hôm ấy không chỉ có kẹo Marshmallow và cacao mà còn có cả chiếc nhẫn cầu hôn bên trong.
Khi viên chocobomb tan ra trong ly sữa nóng, Minh Cương nhẹ nhàng vớt chiếc nhẫn, lúc ấy đã dính đầy cacao, sữa đặc và marshmallow, rồi đeo vào tay Lam.
"Đó là khoảnh khắc đáng nhớ nhất đời tôi", Lam nhớ lại.
Ủng hộ từ hai bên gia đình
Ngay từ khi mới yêu, Minh Cương đã muốn đưa Thiên Lam về ra mắt gia đình. Lam thì dè dặt hơn, vì nghĩ gia đình mình khá truyền thống và không quen môi trường nghệ thuật. Tuy vậy, chỉ hơn một tháng sau khi chính thức quen nhau, cô quyết định dẫn bạn trai về nhà.
Phản ứng của gia đình Lam không hề khắt khe như cô lo lắng. Việc Minh Cương theo nghề biểu diễn khiến người lớn có chút bất ngờ, bởi trong gia đình không ai làm nghệ thuật, nhưng tất cả đều đón nhận mối quan hệ này bằng sự cởi mở và ủng hộ. Thậm chí, ba mẹ Lam còn mời cả họ hàng đi xem vở "Vùng đất kỳ bí" để "xem mắt" chàng rể tương lai ngay trên sân khấu.
Phía gia đình Minh Cương cũng đón nhận Lam rất tích cực. Việc anh đang yêu một cô gái có nền tảng học vấn tốt, tính cách chững chạc và nghiêm túc với tương lai khiến bố mẹ anh yên tâm. Gia đình chủ động thúc giục anh đưa Lam ra Hà Nội ra mắt ông bà, bố mẹ.
Cặp đôi tổ chức hai lễ cưới: lễ vu quy tại Bình Dương cũ vào tháng 11/2025 và lễ thành hôn tại Hà Nội vào tháng 12/2025. Buổi lễ diễn ra giản dị, ấm cúng, dưới sự chứng kiến và chúc phúc của gia đình, bạn bè và đồng nghiệp.
Điều khiến Lam và Cương xúc động nhất không phải sự hoành tráng, mà là việc nhiều bạn bè, người thân từ sắp xếp thời gian đến ăn cưới, dù đám cưới tổ chức vào ngày trong tuần.
"Với chúng tôi, đó là món quà tinh thần lớn hơn bất kỳ nghi lễ hình thức nào", Lam bộc bạch.
Là một người vợ có chồng là nghệ sĩ biểu diễn khiến Thiên Lam thêm trân trọng nghề nghiệp của Minh Cương. Với cô, đó là công việc đòi hỏi khổ luyện, kỷ luật cao và tiềm ẩn nhiều rủi ro nghề nghiệp, nên sự tự hào và tôn trọng dành cho chồng luôn là nền tảng của mối quan hệ.
Lam lựa chọn trở thành hậu phương vững chắc: động viên tinh thần, hỗ trợ công việc trong khả năng, giúp chồng yên tâm tập trung cho biểu diễn và sáng tạo.
Trong cuộc sống thường ngày, Minh Cương được Lam miêu tả là người sống trách nhiệm, tình cảm và chủ động chia sẻ việc nhà, dù lịch diễn dày và thường xuyên về muộn. Tài chính gia đình được anh giao hoàn toàn cho vợ quản lý, từ thu nhập đến tiền tiết kiệm.
Ngược lại, Lam là sự kết hợp thú vị giữa vẻ ngoài dịu dàng và tính cách hài hước, năng động. Cô là người sống tiết kiệm, nguyên tắc và giỏi xử lý các vấn đề giấy tờ, hợp đồng, giao tiếp.
"Ngoài vai trò người bạn đời, Lam còn trở thành người 'trợ lý không danh xưng' cho tôi trong nhiều hoạt động nghề nghiệp", Cương nói.
Cặp đôi sớm đón tin vui. Khi Thiên Lam phát hiện mang thai, Minh Cương đưa vợ đi khám, lên kế hoạch chăm sóc và điều chỉnh nhịp sinh hoạt của cả hai để ưu tiên sức khỏe của mẹ và bé.
Dù kết hôn và đón con khi tuổi đời còn khá trẻ, cặp đôi cho biết vẫn đang nỗ lực thích nghi, vượt qua những khó khăn ban đầu để cùng nhau đi tiếp trên chặng đường phía trước.
Trong kỳ nghỉ đầu năm mới, Myleene Klass tái hiện cảnh tắm dưới thác nước nổi tiếng 20 năm trước và tiết lộ "chính bộ bikini trắng ấy đã nuôi các con tôi ăn học".
Bức ảnh "khét tiếng" của Myleene Klass trong chương trình I'm a Celebrity Get Me Out of Here năm 2006. Ảnh: ITV/Shutterstock.
Myleene Klass (47 tuổi), người mẫu kiêm MC truyền hình, gắn liền với hình ảnh diện bikini trắng kể từ lần xuất hiện trong show I’m A Celebrity... Get Me Out Of Here năm 2006.
Khi đó, sự chú ý của cả Vương quốc Anh đổ dồn về phía Myleene khi cô bước vào con thác giữa rừng rậm trong bộ bikini 2 mảnh tí hon, khoe vóc dáng đáng kinh ngạc.
Hôm 3/1, Myleene tái hiện lại khoảnh khắc mang tính biểu tượng ấy sau 20 năm. Bà mẹ 3 con đang tận hưởng nắng ấm mùa đông sau khi đón năm mới cùng chị gái Jessie.
Trong loạt ảnh đăng tải trên Instagram, Myleene diện bộ bikini 2 mảnh trắng đồng điệu. Tạo dáng gợi cảm bên thác nước, ngôi sao “không tuổi” khoe đôi chân dài và vòng eo thon gọn, nở nụ cười rạng rỡ với khung cảnh ấn tượng phía sau.
Bên dưới loạt ảnh, Myleene bày tỏ: “Tôi sẽ mãi biết ơn khoảnh khắc trong rừng rậm Australia, để rồi được lặp lại ở Nam Phi trong mùa All Stars 17 năm sau đó. Thật lòng mà nói, chính bộ bikini trắng ấy đã giúp các con tôi được đi học”.
Dân mạng liên tục để lại lời khen như “Cô trông thật tuyệt vời, Myleene, đẹp không tì vết”, “Cơ thể và nhan sắc quá đỉnh”.
Myleene Klass tái hiện bức ảnh nổi tiếng của mình 20 năm trước. Ảnh: @myleeneklass/Instagram.
Myleene Klass vốn là nghệ sĩ piano và violin tài năng. Sau khi nổi tiếng với nhóm Hear’Say, cô tiếp tục sự nghiệp solo, ra 3 album, trở thành gương mặt quen thuộc trên truyền hình và đài phát thanh.
Năm 2006, Myleene gây sốt khi xuất hiện với bộ bikini trắng trong chương trình thực tế I’m a Celebrity... Get Me Out of Here và sau đó biến sự chú ý này thành dòng đồ bơi riêng, bán ra một chiếc bikini mỗi phút.
“Tôi mua bộ bikini trắng đó với giá 40 bảng. Sau chương trình, tôi bán lại nó với giá 7.500 bảng!”, Myleene chia sẻ trước khi trở lại rừng rậm trong phiên bản All Stars năm 2023.
Myleene chia sẻ mọi người sẽ luôn gắn mác cô là “người mặc bikini trắng trong rừng”, nhưng chính bộ bikini đó đã giúp con của cô có tiền đi học.
Hiện tại, Myleene hỗ trợ giáo dục âm nhạc cho trẻ em ở khu vực khó khăn dù cho rằng giáo dục âm nhạc đang lâm vào khủng hoảng. Cô vẫn chia sẻ nhiều hình ảnh khoe vóc dáng gợi cảm trên mạng xã hội, điều thú vị là luôn giấu địa điểm mình có mặt.
Xưa kia, Sự Thật và Dối Trá là hai chị em song sinh, cùng đi tắm ao chung.
Tắm xong, Dối Trá lên bờ trước khoác áo của Sự Thật bỏ đi.
Sự thật lên bờ sau, tìm mãi không thấy áo mình đâu cả?
Nhìn thấy chiếc áo của Dối Trá bỏ lại đó, mặc dù lạnh và không có áo để mặc nhưng Sự Thật nhất định không chịu mặc chiếc áo của Dối Trá.
Kể từ đó, người ta chỉ nhìn thấy một Dối Trá khoác một chiếc áo chân thật hoàn hảo mà không hề chấp nhận một "Sự Thật Trần Trụi" tồn tại song song trong xã hội.
Tại một quán nhậu, hai bợm nhậu say "quắc cần câu" nói chuyện với nhau:
- Thế ông ở đâu?
- Tôi ở Sài Gòn.
- Ồ, tôi cũng vậy! Đồng hương rồi, làm ly nhé.
Một lúc sau.
- Mà ông ở quận nào?
- Quận 10 ông ạ!
- Ái chà lại cùng quận nữa, làm ly nữa đi! Một lúc sau.
- Thế ông ở đường gì?
- Tôi ở Lê Hồng Phong ông à!
- Úi giời ơi, tôi cũng ở đường đó, quất ly nữa giao lưu nè!
- Thế ông ở số nhà bao nhiêu?
- Ở số 234
- Là thế nữa, tôi cũng ở đấy, làm thêm ly nữa nè.
Một người ngồi bàn kế bên ngạc nhiên hỏi chủ quán:
- Lạ đời vậy anh, cùng chung số nhà mà ra đây mới biết nhau?
- Thì vậy, hai bố con đấy, ngày nào cũng vậy, say quá rồi có biết gì nữa đâu!
Một Giám đốc Bảo tàng trước khi qua đời để lại di chúc: ông muốn hiến các bộ phận cơ thể cho y học. Tuy nhiên, riêng “cái ấy” thì ông xin hiến cho bảo tàng – nơi ông đã gắn bó cả đời.
Công chứng viên ngạc nhiên hỏi:
Vì sao ông lại hiến “cái ấy” cho bảo tàng?
Ông Giám đốc trả lời:
Hơn 30 năm qua tôi làm việc ở đây, đoàn khách nào tham quan xong cũng nói cùng một câu: “Bảo tàng gì mà chẳng có con C... để xem!”
Trước đó, người này thường xuyên xuất hiện cùng ông ở nhiều sự kiện nhưng không rõ danh tính. Khán giả cho rằng người này là trợ lý của ông.
Mới đây, MC Thanh Bạch cũng xuất hiện ở hàng ghế khán giả. Vừa nhìn thấy đàn anh, Dương Lâm chào hỏi và gọi người đi cạnh ông là vợ. Không ngần ngại, MC Thanh Bạch cũng giới thiệu với mọi người đây chính là bạn đời của mình khiến nhiều người bất ngờ.
Trước đó, người này thường xuyên xuất hiện cùng ông ở nhiều sự kiện nhưng không rõ danh tính. Khán giả cho rằng người này là trợ lý của ông.
Là một trong những MC đắt show nhất nhì showbiz Việt, MC Thanh Bạch “ghi điểm” bởi sự hoạt ngôn, vui tính và khả năng khuấy động sân khấu. Không chỉ vậy, anh còn là một giám khảo đắt show của nhiều chương trình truyền hình. Về đời tư, nam MC từng kết hôn với NS Xuân Hương nhưng đã chia tay.
Giữa năm 2016 MC Thanh Bạch và Thuý Nga đã chính thức tổ chức đám cưới. Và không chỉ 1 lần tổ chức, cả hai kéo dài ngày vui của mình tới tận 10 lần. Từ tháng 7/2016 cho tới tháng 12/2019, MC Thanh Bạch và vợ đã tổ chức đám cưới 10 lần và điều quan trọng lần nào cũng rình rang và hoành tráng.
Thanh Bạch từng chia sẻ về cuộc hôn nhân đổ vỡ với nghệ sĩ Xuân Hương trong một chương trình giao lưu trên truyền hình. Theo đó, nam MC cho biết cuộc sống giữa ông và nghệ sĩ Xuân Hương không hề lãng mạn và đó cũng là nguyên nhân dẫn đến tan vỡ của 13 năm trước.
Câu chuyện này lập tức được nghệ sĩ Xuân Hương lên tiếng phản hồi. Cụ thể trên trang nhân, nữ nghệ sĩ đã đăng tải một dòng trạng thái khá dài. Qua dòng trạng thái được đăng tải, bà cho biết mình bỗng chuyển giới thành đàn ông trong thời gian chung sống với Thanh Bạch, thậm chí mọi chi phí từ tiền mua thịt, cá cũng đều phải ghi ra.
Đồng thời, bà chia sẻ thêm: "Khi tôi đã nghỉ không đi diễn nữa thì anh càng tận dụng “sức kéo” của tôi nhiều hơn. Tôi nói “Sao anh hành hạ em như ở đợ vậy?” Trong một phút xuất thần, có lẽ anh quên mất cái chất lãng mạn nên anh quát lên:”Ừ đó! Ở đợ đó! Nô lệ đó! Ai biểu ngồi nhà ăn đồng tiền tôi làm ra thì là nô lệ đó!” Sau khoảnh khắc xuất thần là anh lại nhoẻn miệng cười ngay-một nụ cười vô hồn nhưng lãng mạn như muốn cho tôi biết rằng anh nói vậy thôi chứ anh không nghĩ gì".
Trấn Thành gây chú ý khi nói về Tóc Tiên ngay trên sóng truyền hình.
Trấn Thành mới đây có câu nói đầy ẩn ý về Tóc Tiên ngay trên sóng. Cụ thể khi Đông Nhi nhận thử thách xa ông xã Ông Cao Thắng 3 ngày 3 đêm, cô liền từ chối ngay: "Trời đất ơi, không có đừng thách làm không có được". MC Trấn Thành liền nói sang Tóc Tiên: "Bây giờ thử thách sang Tóc Tiên coi. Nó cuốn gói đi 1 tháng luôn không về". Ngay khi ông xã Hari Won dứt lời, Tóc Tiên liền bật cười lớn.
Phát ngôn trên sóng truyền hình của MC Trấn Thành nhanh chóng trở thành chủ đề tranh luận trên mạng xã hội. Nhiều người cho rằng nam MC đình đám đang nói tới câu chuyện có thật về Tóc Tiên. Tuy nhiên số khác lại đưa ra quan điểm rằng Trấn Thành chỉ đang nói chuyện trêu đùa nữ ca sĩ mà thôi.
Tóc Tiên và Hoàng Touliver gặp nhau trong chương trình The Remix 2015. Cô chia sẻ về cơ duyên này: "Lúc về The Remix, tôi không biết Touliver là ai. Tụi tôi được bắt cặp với nhau chỉ vì không tìm được một ai khác, không có sự lựa chọn khác. Anh Hoàng cũng đã được giới thiệu 1 vài ca sĩ nhưng anh cảm thấy không hợp và dự định rút lui rồi. Sau đó anh Hồ Hoài Anh có giới thiệu tôi với anh ấy thì anh lại Ok. Lý do vì ở nhà anh Hoàng thì... bà nội cũng có xem 1 chương trình hải ngoại và có biết đến tôi! Thế nên mới thử, kiểu 'liều ăn nhiều'...".
Nói về việc ít khi đề cập tới chồng, nữ ca sĩ cho hay: "Mọi người có thể hiểu lầm là chúng tôi né tránh nhưng thực ra là không phải. Đây giống như một giao kèo của cả hai. Tôi và anh Hoàng đều là người trong ngành, lại là hai cá tính âm nhạc rất riêng biệt, cái tôi rất lớn. Vì thế, cả hai không có lý do gì để nhắc tới người kia trừ khi đó là một sản phẩm âm nhạc. Tôi tôn trọng chỗ đứng của anh Hoàng và anh ấy cũng tôn trọng chỗ đứng của tôi. Không cần thiết phải cộng hưởng với nhau để tạo hiệu ứng…".
Người hâm mộ theo dõi hành trình của cặp đôi cũng nhận ra Hoàng Touliver và bà xã không có thói quen đeo nhẫn cưới. " Với một đôi không quan tâm đến hình thức và theo chủ nghĩa khắc kỷ như chúng tôi thì còn yêu nhau nghĩa là còn hôn nhân", nữ ca sĩ giải thích.
Hồi đầu tháng 10, Tóc Tiên được bắt gặp rời khỏi một chung cư cao cấp trên đường Tạ Hiện (TP.HCM). Nữ ca sĩ xuất hiện với diện mạo giản dị, gương mặt mộc, phong thái tự nhiên và quen thuộc như người đã sống tại đây một thời gian. Trong một khoảnh khắc khác, Tóc Tiên được bắt gặp loay hoay tìm thẻ thang máy - chi tiết cho thấy cô đã dọn đến căn hộ mới thay vì sống trong biệt thự chung với Touliver như trước. Trong khi đó, Touliver vẫn được thấy thường xuyên ở biệt thự cũ, nơi từng là tổ ấm của hai người sau đám cưới.
Nhiều ý kiến cho rằng, với tuổi đời và tuổi nghề còn non trẻ, việc Triệu Lộ Tư được đặt ở vị trí "người thống lĩnh" là không xứng tầm.
Năm 2025 đánh dấu một cột mốc kỳ lạ của làng giải trí Hoa ngữ với sự hồi sinh ngoạn mục của Triệu Lộ Tư. Từ một cái tên bị xem là "yếu tố rủi ro" đối với các đoàn làm phim do bệnh tật và tranh chấp hợp đồng, cô đã lội ngược dòng để trở thành tâm điểm tuyệt đối. Bộ phim Hãy để tôi tỏa sáng đạt lượt xem trung bình hơn 63 triệu view, xác lập kỷ lục dự án thu hút nhất năm trên nền tảng Tencent Video, thậm chí vượt mặt các đối thủ sừng sỏ trên Youku hay iQiYi.
Thành công này đưa Triệu Lộ Tư lên vị trí "vedette" tại sự kiện Tinh Quang Đại Thưởng 2025, nơi cô được chọn là người cuối cùng bước lên thảm đỏ và nhận giải Nghệ sĩ có tầm ảnh hưởng của năm. Tuy nhiên, ánh hào quang rực rỡ của "thánh nữ xuyên không" lại đang nhen nhóm một nỗi lo ngại sâu sắc trong lòng công chúng về sự xuống cấp của các giá trị nghệ thuật và quy chuẩn ngôi sao tại Trung Quốc.
Tranh cãi quanh vị trí "thống lĩnh"
Việc Tencent Video trao đặc quyền xuất hiện cuối cùng trên thảm đỏ cho Triệu Lộ Tư đã tạo nên một làn sóng tranh cãi dữ dội. Trong quy tắc ngầm của giới giải trí, vị trí "finale" (đi cuối cùng) thường dành cho những tên tuổi có thâm niên, địa vị vững chắc và được cả giới chuyên môn lẫn khán giả kính trọng. Tại sự kiện năm nay, dù có sự góp mặt của những nghệ sĩ kỳ cựu như Ảnh hậu Tống Giai, Ảnh đế Vương Bảo Cường hay Nghê Ni, nhưng tất cả đều phải "làm nền" cho màn xuất hiện của ngôi sao sinh năm 1998.
Nhiều ý kiến cho rằng, với tuổi đời và tuổi nghề còn non trẻ, việc Triệu Lộ Tư được đặt ở vị trí "người thống lĩnh" là không xứng tầm, vô hình trung làm giảm giá trị của giải thưởng Tinh Quang Đại Thưởng. Sự kiện năm 2025 bị đánh giá là nghèo nàn và thiếu sức hấp dẫn so với thời kỳ hoàng kim 2019-2020. Khán giả không khỏi hoài niệm về những năm tháng sự kiện được ví như "cuộc chiến của các vị thần" với sự góp mặt của Dương Mịch, Triệu Lệ Dĩnh, Tiêu Chiến, Vương Nhất Bác... Sự vắng bóng của những "đỉnh lưu" thực thụ này, thay vào đó là dàn "Ngôi sao VIP" mới như Cung Tuấn, Lưu Vũ Ninh, Trần Đô Linh... khiến công chúng đặt câu hỏi: Phải chăng giới giải trí Trung Quốc đang thực sự xuống dốc khi thiếu vắng những người kế thừa xứng đáng?
Theo trang tin 163, sự ưu ái mà Triệu Lộ Tư nhận được không đơn thuần là sự thiên vị, mà nó phản ánh trần trụi sự thực dụng và quy luật dịch chuyển của Cbiz hiện đại. Kỷ nguyên của các "tiểu hoa đán 85" thống trị bằng danh tiếng tích lũy lâu năm đã lùi xa. Giờ đây, ngành giải trí Trung Quốc đang được định hình lại bởi thế hệ sinh sau năm 1995 và 2000 – những người sinh ra trong thời đại kỹ thuật số, nơi mà "lưu lượng truy cập là vua".
Các nền tảng phát sóng như Tencent Video hoạt động dựa trên nguyên tắc lợi nhuận. Dù Triệu Lộ Tư hay các ngôi sao trẻ khác như Tống Tổ Nhi, Đinh Vũ Hề có thể còn non nớt về diễn xuất, thiếu chiều sâu nghệ thuật, nhưng họ là những người mang lại con số thực tế. Triệu Lộ Tư đứng đầu mọi chỉ số hot và lượt xem trong năm 2025, đồng nghĩa cô là "gà đẻ trứng vàng" cho nhà đầu tư.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
USA
