Tào Phi là vị hoàng đế đầu tiên của Tào Ngụy. Tào Ngụy đã bị Tư Mã Viêm xóa sổ và lập nên nhà Tây Tấn vào tháng 2 dương lịch năm 266, sau đó thống nhất Trung Quốc. Nhà Ngụy kéo dài từ 220 đến 266 theo dương lịch, chiếm cứ vùng bắc Trung Quốc.

Nhà Tào Ngụy là một trong ba chính quyền lớn của thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Hoa, tồn tại từ năm 220 đến năm 266, kéo dài tổng cộng 46 năm. Đây là quốc gia chiếm giữ vùng lãnh thổ rộng lớn và giàu nguồn lực nhất trong ba nước Ngụy – Thục – Ngô, đồng thời cũng là chính quyền kế thừa trực tiếp nhất bộ máy chính trị, quân sự của triều Đông Hán. Tuy do Tào Phi chính thức lập nên, nhưng nền móng của Tào Ngụy lại gắn chặt với sự nghiệp gây dựng của Tào Tháo trong những năm cuối thời Hán.

Cuối thế kỷ II, nhà Đông Hán suy yếu nghiêm trọng, quyền lực trung ương rệu rã, hoạn quan và ngoại thích tranh giành, các châu quận nổi loạn khắp nơi. Trong bối cảnh ấy, Tào Tháo nổi lên như một thế lực quân phiệt mạnh nhất ở miền Bắc Trung Quốc. Ông nhân danh “phụng thiên tử dĩ lệnh chư hầu”, kiểm soát Hán Hiến Đế, từng bước thống nhất gần như toàn bộ vùng Trung Nguyên, đặt cơ sở kinh tế, quân sự và hành chính cho một chính quyền mới. Năm 213, Tào Tháo được phong làm Ngụy Công, được cấp đất lập quốc trong khuôn khổ danh nghĩa nhà Hán; đến năm 216, ông tiếp tục được phong Ngụy Vương, địa vị gần như ngang hàng chư hầu thời cổ.

Sau khi Tào Tháo qua đời vào tháng 3 năm 220, con trưởng là Tào Phi kế vị Ngụy Vương. Chỉ vài tháng sau, ngày 11 tháng 12 năm 220, Tào Phi buộc Hán Hiến Đế Lưu Hiệp nhường ngôi, chính thức xưng Hoàng đế, lập nên nhà Ngụy, sử gọi là Tào Ngụy, đóng đô tại Lạc Dương. Sự kiện này đánh dấu sự chấm dứt danh nghĩa của nhà Hán tồn tại hơn bốn trăm năm, đồng thời mở ra cục diện Tam Quốc phân tranh khi Lưu Bị lập Thục Hán năm 221 và Tôn Quyền xưng đế ở Đông Ngô năm 229.

Trong suốt thời gian tồn tại, nhà Tào Ngụy có tổng cộng 5 vị hoàng đế. Người thứ nhất là Ngụy Văn Đế Tào Phi, người khai quốc. Sau ông là Ngụy Minh Đế Tào Duệ, vị vua có năng lực nhất của Tào Ngụy. Tiếp đó là Tào Phương, Tào Mao và cuối cùng là Tào Hoán. Tuy danh nghĩa hoàng đế vẫn được duy trì, nhưng từ sau khi Tào Duệ mất năm 239, thực quyền trong triều dần rơi vào tay họ Tư Mã, khiến các hoàng đế về sau phần lớn chỉ còn là bù nhìn.

Về quân sự, Tào Ngụy là quốc gia mạnh nhất trong ba nước. Lãnh thổ của Ngụy bao trùm gần như toàn bộ miền Bắc Trung Quốc, bao gồm những vùng đất đông dân, giàu nông nghiệp và có truyền thống chính trị lâu đời. Ngụy phải đối đầu với Thục Hán chủ yếu ở mặt trận phía tây và tây nam, còn với Đông Ngô ở phía nam sông Trường Giang. Trong hơn bốn mươi năm tồn tại, Ngụy và Thục đã giao tranh khoảng 15 lần, nổi bật nhất là sáu lần Bắc phạt của Gia Cát Lượng và chín lần tiến công Trung Nguyên của Khương Duy. Dù không thể tiêu diệt ngay Thục Hán, Tào Ngụy vẫn giữ thế chủ động chiến lược nhờ tiềm lực vượt trội.

Một trong những thành tựu lớn và có ảnh hưởng lâu dài nhất của Tào Ngụy là chế độ đồn điền. Chính sách này được đề xuất từ thời Tào Tháo nhằm giải quyết tình trạng thiếu lương thực trầm trọng do chiến tranh kéo dài. Nhà nước tổ chức nông dân và binh lính khai khẩn ruộng hoang, trực tiếp quản lý sản xuất, vừa đảm bảo lương thực cho quân đội, vừa ổn định đời sống dân chúng. Đồn điền nhanh chóng trở thành quốc sách, được áp dụng rộng khắp các quận huyện. Nhờ đó, Tào Ngụy tích trữ được lượng quân lương khổng lồ, đủ duy trì những chiến dịch quân sự quy mô lớn trong nhiều năm.

Song song với đồn điền, nhà Ngụy cũng đặc biệt chú trọng xây dựng và cải tạo thủy lợi. Các công trình đào kênh, dẫn nước ở vùng Hoài Bắc, Hoài Dương, Quan Trung giúp mở rộng diện tích canh tác, nâng cao sản lượng nông nghiệp. So với thời Đông Hán, sản lượng lúa dưới thời Ngụy và Tấn tăng lên rõ rệt, tạo nền tảng kinh tế vững chắc cho chính quyền trung ương. Chính nguồn lực này đã giúp nhà Ngụy duy trì ưu thế tuyệt đối về dân số và quân đội so với Thục và Ngô.

Về dân số, Tào Ngụy là quốc gia đông dân nhất thời Tam Quốc. Khi mất nước, Ngụy có hơn 660 nghìn hộ và trên 4,1 triệu người, chiếm hơn một nửa dân số toàn Trung Quốc lúc bấy giờ. Nhờ dân số đông và kinh tế mạnh, Ngụy có khả năng huy động lực lượng quân sự lên tới hàng trăm nghìn người, vượt xa hai đối thủ còn lại. Đây là nguyên nhân quan trọng khiến cán cân Tam Quốc nghiêng về phía Bắc, dù cục diện chính trị vẫn duy trì thế chân vạc trong nhiều thập niên.

Tuy nhiên, chính sự tập trung quyền lực quá lớn vào tay các đại thần quân phiệt lại là mầm mống dẫn tới sự diệt vong của Tào Ngụy. Sau khi Ngụy Minh Đế Tào Duệ mất sớm, triều đình rơi vào tình trạng vua nhỏ tuổi, quyền hành thuộc về các nhóm phụ chính. Cuộc tranh đoạt quyền lực giữa Tào Sảng và Tư Mã Ý kết thúc bằng chính biến Cao Bình Lăng năm 249, đưa toàn bộ triều chính vào tay họ Tư Mã. Từ đây, con cháu Tào Tháo tuy còn giữ ngôi hoàng đế, nhưng không còn thực quyền.

Các đời Tư Mã Sư, Tư Mã Chiêu lần lượt phế lập hoàng đế theo ý mình, thậm chí giết chết Ngụy Đế Tào Mao khi ông phản kháng. Trong khi đó, họ Tư Mã khéo léo thu phục lòng người, giảm bớt hà khắc, nắm giữ quân đội và tài chính quốc gia. Đến năm 266, Tư Mã Viêm buộc Tào Hoán nhường ngôi, lập ra nhà Tây Tấn, chính thức chấm dứt sự tồn tại của Tào Ngụy.

Sự diệt vong của nhà Tào Ngụy không chỉ bắt nguồn từ sự tiếm quyền của họ Tư Mã, mà còn do những vấn đề tích tụ từ trước: chiến tranh liên miên, chính sách cai trị hà khắc, cung đình xa xỉ và sự xa rời lòng dân dưới thời Tào Phi và Tào Duệ. Khi tính chính danh suy giảm và quyền lực thực tế không còn nằm trong tay hoàng thất, việc Tào Ngụy bị thay thế chỉ còn là vấn đề thời gian. Dẫu vậy, trong lịch sử Tam Quốc, Tào Ngụy vẫn được xem là chính quyền mạnh nhất, có tổ chức hoàn chỉnh và để lại dấu ấn sâu sắc về quân sự, kinh tế và thể chế đối với các triều đại kế tiếp.

Vietbf @ Sưu tầm

Chỉ có Bồ Đề Tổ Sư, Ngọc Hoàng Thượng Đế và Đông Hải Long Vương mới thực sự đối đãi tốt với Tôn Ngộ Không một cách chân thành, không vụ lợi hay toan tính.

Trong suốt hành trình từ khi sinh ra từ đá tảng cho đến khi thành Phật, Tôn Ngộ Không đã gặp gỡ vô số thần tiên và yêu ma. Tuy nhiên, nếu xét về lòng tốt thuần túy và sự bao dung không vụ lợi, có lẽ chỉ có 3 vị thần tiên sau đây mới xứng đáng được gọi là chân tình.

Bồ Đề Tổ Sư: Ân sư truyền đạo, lòng tốt không mong báo đáp

Vị đầu tiên và quan trọng nhất chính là Bồ Đề Tổ Sư. Lòng tốt của ông dành cho Ngộ Không là sự hy sinh của một người thầy vĩ đại.

Dạy dỗ tận tình: Không chỉ dạy Ngộ Không đạo làm người, ông còn nhìn thấu tư chất của Thạch Hầu để truyền thụ 72 phép biến hóa và Cân Đẩu Vân, những bản lĩnh giúp Ngộ Không làm chấn động tam giới.

Âm thầm bảo vệ: Dù đuổi Ngộ Không đi và cấm học trò tiết lộ danh tính sư phụ, nhưng thực chất đó là cách ông bảo vệ hắn. Sự bí ẩn của Bồ Đề Tổ Sư chính là lá chắn vô hình khiến các thế lực lớn không dám tùy tiện xuống tay sát hại Đại Thánh vì e dè vị đại tiên đứng sau chống lưng.


Ngọc Hoàng Thượng Đế: Sự ưu ái dành cho một nhân tài

Nhiều người lầm tưởng Ngọc Hoàng ghét Ngộ Không vì vụ đại náo Thiên cung, nhưng nhìn kỹ vào những đãi ngộ, ta thấy đây là sự bao dung hiếm có dành cho một nhân tài có phần ngông cuồng.

Sự dung túng đặc biệt: Trong tam giới, ai dám gọi Ngài là "Ngọc Hoàng lão nhi"? Ai dám đứng trên linh tiêu bảo điện kể tội Ngài hay tự ý chọn lựa thiên binh thiên tướng theo ý mình?

Cơ hội sửa sai: Thay vì dùng hình phạt nặng ngay từ đầu, Ngọc Hoàng đã nhiều lần phong chức (Bật Mã Ôn, Tề Thiên Đại Thánh) để thu phục Ngộ Không. Sự đãi ngộ "vô tiền khoáng hậu" này xuất phát từ lòng yêu mến một cá tính độc bản của Ngài dành cho con khỉ đá.

Đông Hải Long Vương: Sự cung kính và lòng trung thành tuyệt đối

Nếu Bồ Đề Tổ Sư là thầy, Ngọc Hoàng là minh chủ, thì Đông Hải Long Vương Ngao Quảng lại giống như một người tri kỷ lâu năm, luôn hết lòng hỗ trợ trong mọi hoàn cảnh.

Hào phóng vô điều kiện: Gậy Như Ý vốn là bảo vật trấn biển, Ngộ Không xin là cho. Bộ giáp vàng rực rỡ nói tặng là tặng.

Sẵn sàng tương trợ: Trong kiếp nạn Hồng Hài Nhi, Long Vương không đợi mời mà tự ý dẫn quân đến giúp. Khi Ngộ Không cầu mưa ở quận Phượng Tiên, chỉ cần gọi một tiếng là ông có mặt ngay lập tức.

Người gỡ nút thắt tâm lý: Đặc biệt nhất là khi Ngộ Không và Đường Tăng mâu thuẫn dẫn đến việc "đường ai nấy đi", chính Đông Hải Long Vương đã dùng những lời lẽ chân tình, khuyên nhủ Đại Thánh quay về phò tá sư phụ, giúp Ngộ Không giữ vững đạo tâm.

Có thể nói, 3 vị này đại diện cho những kiểu lòng tốt khác nhau: sư phụ ban ơn vô cầu, Ngọc Đế khoan dung nhân tài, và Long Vương bằng hữu cung kính chân thành. Trong thế giới đầy mưu mô của Tây du ký, họ là những người hiếm hoi thực sự đối tốt với Tôn Ngộ Không mà không vì lợi ích cá nhân. Quan điểm này có thể gây tranh cãi với fan hâm mộ, vì nhiều người cho rằng Đường Tăng hay các sư đệ mới là người thân cận nhất, nhưng xét kỹ hành động và đãi ngộ đặc biệt, đúng là chỉ có 3 vị này nổi bật mà thôi!

Vietbf @ Sưu tầm

Dưới triều Nguyễn, đã có những vụ “đại án” còn lưu truyền, ghi chép trong sử sách đến tận bây giờ. Tham nhũng, lạm dụng chức vụ, quyền hạn khi thi hành công vụ đã được đưa ra ánh sáng.

Đây là vụ án làm giả sắc phong thần của Đặng Trần Thường và Nguyễn Gia Cát vào năm 1811.

Đặng Trần Thường, khi làm việc ở Binh tào, dù biết sự việc “tướng Trịnh là Hoàng Ngũ Phúc năm Giáp Ngọ (1774) vào lấn phương Nam, khi về bị chết ở dọc đường, người Trịnh phong làm Phúc thần” nhưng vẫn “liệt lẫn vào điện thờ”, khiến cho Tả Tham tri bộ Lễ là Nguyễn Gia Cát tin theo mà gia tặng là Thanh danh văn võ thánh thần Đại vương. Việc làm của Đặng Trần Thường, dù vô tình hay cố ý, cũng khiến toàn bộ triều thần đình nghị, xét đi xét lại nhiều lần.



Vụ việc làm sắc giả diễn ra từ năm 1804 nhưng đến năm 1811 mới được phát hiện và đưa ra xét xử; phân tích mấu chốt của vụ án với các nhân vật có liên quan là Hoàng Ngũ Phúc, Đặng Trần Thường, Nguyễn Gia Cát và Nguyễn Văn Thành.

Sách “Đại Nam thực lục” (Nhà xuất bản Sử học 1967) ghi rõ: “Đặng Trần Thường và Nguyễn Gia Cát có tội đều bị bỏ ngục. Trước đây Thanh Nghệ và Bắc Thành tâu sự tích bách thân… Đăng trật cho bách thần là điển lệ lớn ở buổi đầu của nhà nước. Bọn người làm gian trá, dối người, khinh thần không tội nào lớn bằng. Và cuộc biến loạn năm Giáp Ngọ, Hoàng Ngũ Phúc chính là thủ ác, nay lại cất lên mà cho là thần, thế chẳng phải là bán nước sao? Việc ấy còn nỡ làm thì việc gì lại chẳng nỡ”.


Chân dung vua Gia Long qua góc nhìn của nhà thám hiểm người Anh John Barrow. (Nguồn: Tư liệu)
Sau khi định thần nghị tội, Vua theo lời tâu của Bá Phẩm mà phạt “Văn Thành, Quý Dĩnh bị tội trảm, Trần Thường và Gia Cát đều giam hậu; bọn Dục bị tội đồ, những người khác đều bị giáng và phạt khác nhau. Tham quan Lê Chấn cũng vì nhận riêng một đạo thần sắc phần hoàng bị giáng làm điểm quân. Nhân đó hạ chiếu thu lại thần sắc, rồi sai quân Lễ bộ bàn lại việc phong tặng”.

Đây là một vụ án nổi tiếng trong thời kỳ phong kiến, tội danh vi phạm chỉ là lợi dụng chức vụ để xét và cấp sắc phong cho người thân trong gia đình và người quen. Mà những người vi phạm đều quan lại cao cấp trong triều đình, có nhiều chiến công như Đặng Trần Thường từng là Tống trấn Bắc Thành rồi lên làm Thượng thư Bộ Binh; Nguyễn Gia Cát là Tham tri Bộ Lễ; Vũ Quý Dĩnh là Thiêm sự Bộ Lại…

Đại án tham nhũng ở Quảng Nam

Năm 1855, Vua Tự Đức cho xét xử đại án tham nhũng ở tỉnh Quảng Nam. Vụ án có tới hơn 70 quan lại bị kết tội, trong đó xử tội chết 17 người, thậm chí có người chết cũng không thoát tội. Nội dung vụ án được sử liệu Châu bản triều Nguyễn và chính sử Đại Nam thực lục ghi chép tương đối rõ.

Sĩ nhân Chu Trung Lập cuối năm Tự Đức thứ 7 (1854) đau lòng nhìn thấy nhiều chuyện bất công, không minh bạch, quan lại là phải gánh trách nhiệm an dân, chăm lo, dẫn dắt, bảo vệ dân, nhưng lại sách nhiễu nhân dân. Ông đã biên đơn tố cáo. Trong Châu bản triều Nguyễn đơn kiện viết rõ: “Thuyền buôn hối lộ tiền bạc; quan tỉnh ẩn lậu thuế buôn, thuế quế; viên lại tỉnh nhận tiền rồi cho ứng dịch và Bạch Doãn Lân, Nguyễn Chiêm Lượng đục khoét, gian dối, xấu xa; Nguyễn Tường Vĩnh mua chịu điền trạch…”.


Những vị quan lớn ở tỉnh Quảng Nam như Bố chánh, Án sát, Lãnh binh cho đến Thông phán, Kinh lịch, Thư lại câu kết, lợi dụng quyền thế, chức trách của mình để nhận hối lộ, ẩn lậu thuế, vơ vét tiền bạc…

Đơn kiện trình lên, Tam pháp ty xin bác bỏ. Song, Vua Tự Đức nói: “Từ trước đến nay triều đình chăm điều tế, vỗ về dân điêu tàn, bệnh tật mà dân khốn khổ vẫn chưa được dễ chịu. Gạn trong quan lại, người có công được thưởng, kẻ có tội bị trừng trị mà quy chế quan trường chưa chính, đến mức kẻ tiểu dân nơi xóm làng phẫn uất tố cáo. Trẫm có lòng mong sửa trị mà bọn quan tham không thực lòng giúp trị khiến người ta không thể không giận ghét, phải nên chỉnh đốn một phen để sạch lại tệ (quan lại xấu) mà yên dân tình”.

Nhà vua phái Hữu tham tri Bộ Binh kiêm quản Viện Đô sát Trương Văn Uyển cùng với Khoa đạo Nguyễn Vĩnh, Viên ngoại lang ty Hình Phạm Công Đề đến tỉnh Quảng Nam tra xét vụ án.

Khi điều tra, xác minh theo đơn tố cáo, Khâm sai Trương Văn Uyển đã chỉ vạch tội quan lại tỉnh đó và tâu xin: “Từ năm Minh Mệnh thứ 12 (1831) đến nay, trừ (các viên) đã chết, ngoài ra các viên hiện tại làm Thông phán, Kinh lịch đến Vị nhập lưu Thư lại và đã thăng, điều bổ nơi khác, về hưu xin cho cách chức, tra xét, do tỉnh, do bộ tịch biên gia sản, thu hồi của cải. Các tên đã sung Chủ thủ Nội vụ hoặc can án giam ở trấn xin do bộ lấy cung quy án. (Về) nguyên Án sát Phan Tĩnh, tra xét nha lại tỉnh đã khai ra trước đó (viên ấy) có nhận bạc thuế bất chính. Đốc học Trịnh Xuân Thưởng, Tri phủ Nguyễn Bá Đôn hoặc lấy của cải, hoặc nhận hối lộ, xin cho cách chức, tra xét”.

Nhà vua Tự Đức giận dữ sai truyền dụ và yêu cầu xử phạt thật nặng: “Nguyên Án sát hiện giữ chức Hữu Tham tri Bộ Hộ Phan Tĩnh đã can án nhận bạc bất chính thuộc khoản tội nặng, há cho lưu chức? Phan Tĩnh cho cách chức ngay!


Những người trước đây ẩn giấu bạc thuế bất chính và trộm của cải khi làm việc hiện sung Chủ thủ Nội vụ Lê Đức Nhuận giam tại trấn và Phạm Văn Hương do bộ lấy cung, phúc tra. Đốc học Trịnh Xuân Thưởng, Tri phủ Nguyễn Bá Đôn tham nhũng, rất đáng ghét. Hai viên đó cách chức do Khâm sai công minh tra xét, nghị xử…

Đến như hiện giữ chức tại tỉnh, từ Thông phán Bạch Doãn Lân cho đến bọn Cửu phẩm Nguyễn Đức Minh và Vị nhập lưu Thư lại cùng những người đã bị cách chức gồm 59 viên. Bọn nguyên Thông phán, Kinh lịch đã được thăng bổ, điều bổ, hoặc về quê từ Vũ Văn Thường đến Lê Xuân Loan, tất cả 12 viên đều xin tịch biên gia sản, cho đòi đến tra xét”.

Khi tra xét xong, quan lại liên quan đều bị chỉ tội danh, định hình phạt, kết án 17 người bị xử thắt cổ chết, 25 người bị tội lưu và nhiều người bị tội đồ, tội trượng, cách chức.

Chính sử Đại Nam thực lục chép: “Trương Văn Uyển tra xét án nghĩ đã thành. Can vào vụ án này: Nghĩ xử tội giảo giam hậu có 17 người (nguyên Thông phán 4, Kinh lịch 2, Bát phẩm 8, Cửu phẩm 2, Vị nhập lưu 1); tội lưu 25 người (nguyên Bát phẩm 2, Cửu phẩm 10, Vị nhập lưu 13); tội đồ 12 người (nguyên cửu phẩm 3, vị nhập lưu 9).

Tội trượng và cách chức 8 người (nguyên kinh lịch 2, bát, cửu phẩm đều 1, vị nhập lưu 4, đều đi xét thuyền buôn nước Thanh nhận tiền bạc cho lậu thuế và nhập cảng); lưu lại đợi kết án, 1 người (nguyên Bố chánh hiện làm Tham tri Bộ Hộ là Phan Tĩnh, mấy lần đòi lấy tiền lậu thuế cùng với Đào Trí Phú (nguyên Bố chánh), Phan Bật (nguyên Đốc), chia tang với nhau (bản phần cộng 60 lạng) hiện đang phải giải chức chực ở bộ đợi xét).

Do bộ kết tội 4 người (hiện Tổng đốc là Trần Tri, Hộ đốc Bắc Ninh là Nguyễn Quốc Hoan; nguyên Bố chánh Bình Định là Nguyễn Hữu Độ, các viên ấy đều vì bọn nha ở tỉnh nhận bạc đút lót của thuyền buôn nước Thanh, phải khép vào tội thất sát, nhưng lại can về khoản phường buôn Thanh đút tiền cho, hiện do bộ tra xét lại nghị tội).

Tước bỏ tên trong sổ làm quan 1 người (cát sĩ, nguyên Tri phủ Điện Bàn là Nguyễn Bá Đôn nhận đơn kiện, sách nhiễu tiền hối lộ, mấy lần cộng 12 lạng); truy thu lại bằng sắc, xóa tên trong sổ làm quan 1 người (viên Án sát đã chết là Đặng Kham, mấy lần thực lấy tiền hối lộ 2 lạng bạc; còn 80 lạng, thì bị người biết, vỡ chuyện, phải giao trả lại. Chiểu lệ “hạnh kiểm kém” nghĩ xử); tâu bày lên đợi chỉ 1 người (Tiến sĩ, nguyên Đốc học là Trịnh Xuân Thưởng, nói việc thay hộ cho người, nhận tiền, gạo, đường, sản vật thổ ngơi, tính chiết can thành tang không đủ 1 lạng, coi với việc Bá Đôn có khác)”.

Vua Tự Đức cũng giảm nhẹ tội cho những người hối cải, bồi hoàn đủ tiền bạc do già yếu, bệnh tật. Vì vậy, “án ấy từ tội lưu trở lên mà tuổi 70 – 80 có 6 người, bị tật bệnh không chữa được 02 người, đều cho giảm tội, cách bỏ chức dịch; Trịnh Xuân Thưởng được gia ơn giáng 4 cấp, đổi đi nơi khác”.

Những viên quan Trần Tri, Nguyễn Quốc Hoan, Nguyễn Đồng Khoa, Nguyễn Hữu Độ vì nhận tiền của người tặng nên đều giáng 4 cấp cho lưu lại; nguyên Án sát Phan Tĩnh, nguyên Kinh lịch Đỗ Hữu Công bị kết án phạt trượng, cách chức nhưng đã bồi hoàn đủ số nên gia ân giáng 3 cấp, đổi bổ nơi khác.

Vua Gia Long, sau này là Tự Đức lúc đó đã rất cương quyết nếu quan điểm “mọi người bình đẳng trước pháp luật”. Sự công minh của nhà vua, đặc biệt là Gia Long thể hiện “phép nước bất vị thân”, nên tất cả những vi phạm đều không được châm chước, không được lấy công lao giúp nước, chức vụ cao để mong giảm nhẹ hình phạt, dù ở cương vị nào khi phạm tội vẫn chiếu theo quy định của pháp luật để xét xử. Đó không chỉ là bài học dành cho người xưa mà đến ngày nay vẫn là một tiếng chuông cảnh tỉnh cho hậu thế.

Trong “Tam Quốc diễn nghĩa” có những viên tướng tài nhưng bị hại chết một cách oan ức bởi bị chủ đố kỵ, người khác hãm hại, do chủ quan hay quá tin người…

Trong “Tam Quốc diễn nghĩa”, Ngụy Diên được La Quán Trung mô tả như một viên đại tướng “hùng tài đại lược” hàng đầu.

Chết bởi... Gia Cát Lượng đố kỵ

Ngụy Diên xuất hiện lần đầu ở Hồi thứ 41 “Lưu Huyền Đức đưa dân qua sông, Triệu Tử Long một ngựa cứu chúa” trong hoàn cảnh: “Lưu Tôn nghe Huyền Đức đến, sợ không dám ra. Sái Mạo và Trương Doãn lên thẳng chòi canh, thét quân sĩ bắn như mưa. Trăm họ ở ngoài thành đều trông lên chòi canh mà khóc.


Bỗng trong thành, có một tướng dẫn vài trăm quân lên thẳng lầu thành quát to: “Sái Mạo, Trương Doãn, những thằng giặc bán nước kia! Lưu sứ quân vốn người nhân đức, nay vì cứu dân đến đây, sao dám chống cự?”. Mọi người nhìn xem ai thì ra là Ngụy Diên, tự là Văn Tràng, quê ở Nghĩa Dương mình cao tám thước, mặt đỏ như táo chín, mắt sáng tựa sao. Diên múa đao xông đến chém chết tướng sĩ canh cửa, mở toang cửa thành, bỏ cầu treo xuống, gọi to lên: Xin Lưu hoàng thúc mau mang quân vào thành cùng giết những thằng giặc bán nước”.

Qua đó có thể chứng minh đại tướng Ngụy Diên cũng như Triệu Vân đều tìm đến với Lưu Bị lúc ông đang khốn khó nhất. Chỉ có điều lần đó Lưu Bị đang vội chạy nạn nên không gặp được Ngụy Diên. Về sau, ở Trường Sa, nếu Ngụy Diên không giết hôn chủ Hạ Hầu Huyền thì Hoàng Trung đã bỏ mạng, việc Ngụy Diên dâng thành Trường Sa cho thấy ông đã muốn theo Lưu Bị từ lâu.

Tất cả mọi hành động đều chứng tỏ Ngụy Diên là một đại tướng dũng cảm, quyết đoán. Vậy mà Gia Cát Lượng lại có ác cảm với viên đại tướng mặt đỏ mắt sáng ấy, vừa gặp mặt đã muốn giết chết ngay. Sau đó Lưu Bị tự xưng Hán Trung Vương đã sắc phong “Ngũ Hổ đại tướng” và cho Ngụy Diên làm Thái thú Hán Trung.


Cần chú ý là trong chính quyền Thục Hán khi đó về quan vị, thực tế Ngụy Diên là đại tướng đứng thứ 2, chỉ sau mỗi Quan Vũ . Điều này cho thấy Lưu Bị rất biết nhìn người, dùng người. Để bổ nhiệm Ngụy Diên vào chức vụ quan trọng đó, nhất định Lưu Bị đã tranh cãi kịch liệt với Gia Cát Lượng, nhưng bất chấp sự phản đối của Gia Cát, ông vẫn tin dùng Ngụy Diên.

Lưu Bị vốn thường nghe theo kế sách của Gia Cát Lượng, việc lần này ông kiên quyết giao trọng trách cho Ngụy Diên mặt nào đó đã chứng minh năng lực của Ngụy Diên. Một điều nữa, Hán Trung có vị trí đặc biệt trọng yếu, Lưu Bị tuyệt đối yên tâm về Ngụy Diên nên mới trao cho ông chức Thái thú.

Trong lúc đó, “Ngũ Hổ tướng” ở những đâu? Quan Vũ trấn thủ Kinh Châu, là “phong cương đại quan”; Trương Phi giữ Lãng Trung, không phải nơi xung yếu, bốn bề là núi, 3 mặt là sông, dễ thủ khó công; Triệu Vân thì giao trấn thủ Miên Trúc (Đức Dương ngày nay) cũng là nơi chả có gì là quan trọng vì muốn đến được đó phải qua các ải Tân Đồng, Dương Bình đều đã có trấn giữ. Còn Mã Siêu và Hoàng Trung đều ở Thành Đô. Khi đó nếu Thục Hán có xảy ra sự kiện đột phát thì chỉ có hai tướng Quan Vũ và Ngụy Diên có quyền điều binh.

Thế nhưng một nhân vật lợi hại như thế vẫn liên tục bị Gia Cát Lượng bài xích, đè nén, đến mức về sau có lúc sinh ra tâm trí thất thường. Tuy nhiên khi ở thời khắc quan trọng, Ngụy Diên vẫn lớn tiếng chửi giặc Tào, không chịu đầu hàng. Sau khi Gia Cát Lượng chết, ông chỉ định giết Dương Nghi chứ không định đầu hàng, nhưng Ngụy Diên đấu không lại được với Gia Cát Lượng, phải bỏ mạng dưới lưỡi đao oan nghiệt của người đồng liêu Mã Đại…

Chết oan vì... cứu nhầm Lưu Bị

Xem hồi thứ 19 “Thành Hạ Phì, Tào Tháo dùng binh; Lầu Bạch Môn, Lã Bố tuyệt mệnh”. Khi Lã Bố bị thủ hạ làm phản bắt nộp cho Tào Tháo rồi bị Tào Tháo giết trước mặt Lưu Bị. Trước đó, Lã Bố có ngỏ lời trách Lưu Bị: “Ông là khách trên ghế, tôi là tù dưới thềm, sao không nói giúp cho một lời?”, Lưu Bị gật đầu, nhưng khi Tào Tháo hỏi Lưu Bị có nên tha Lã Bố hay không thì Lưu Bị lại nhắc lại chuyện Lã Bố phản bội Đinh Kiến Dương và Đổng Trác, hàm ý bảo Tào Tháo nên giết. Lã Bố uất quá mắng Lưu Bị: “Thằng này thật bất tín! Quên mất công tao bắn kích ở Viên Môn rồi à?”.


Chỉ trách Lã Bố xưa không nên bắn kích cứu Lưu Bị để rồi nay lại bị họ Lưu mượn tay Tào Tháo sát hại. Chỉ một câu nói của Lưu Bị đã đủ Lã Bố bị xử tử khi tuổi mới ngoài 40.

Chết bởi Tư Mã Ý... mượn tay

Trong hồi thứ 101 “Ra Lũng Thượng, Gia Cát giả làm thần; Vào Kiếm Các, Trương Cáp bị trúng kế” kể chuyện Gia Cát Lượng ra Kỳ Sơn lần thứ 5 bị bại trận, Trương Cáp muốn đuổi theo, Tư Mã Ý lúc đầu can ngăn, nhưng Trương Cáp quyết tâm nên cho ông đơn độc mang quân truy kích, kết quả trúng kế mai phục.

Xét bề ngoài, đây là do lỗi của Trương Cáp quyết làm theo ý mình, chết cũng đáng; kỳ thực chính là Tư Mã Ý đã mượn tay Gia Cát Lượng để trừ bỏ Trương Cáp. Lý do là: thứ nhất, khi đó Tư Mã Ý đã nhìn thấu quỷ kế của Gia Cát Lượng, biết nếu đuổi theo tất trúng bẫy mai phục; khi đó Ý đang nắm quân quyền tuyệt đối, hoàn toàn có thể ra lệnh cấm truy đuổi; thứ hai, Trương Cáp là danh tướng của Ngụy, đã nhiều lần đánh bại Trương Phi, Ngụy Vương chưa bao giờ chê trách, Trương Cáp luôn tuyệt đối trung thành với Tào Ngụy, qua 3 đời họ Tào nắm quyền, Trương Cáp đều được tin tưởng tuyệt đối. Không khó để phân tích: nếu Trương Cáp không chết thì âm mưu thoán quyền của Tư Mã Ý khó mà thực hiện được. Trong số các tướng Ngụy khi đó, chỉ có Trương Cáp là trở ngại lớn nhất cho Ý nên rõ ràng ông đã bị chết một cách oan ức bởi “người nhà” là Tư Mã Ý.


Mất mạng vì trúng tà?

Tại hồi thứ 26 trong “Tam Quốc diễn nghĩa” “Viên Bản Sơ hao binh tổn tướng; Quan Vân Trường treo ấn gói vàng”. Văn Xú thực lực không thua kém Nhan Lương, do sốt ruột vì muốn báo thù cho người anh em, Văn Xú đã tự dẫn quân xông đến trước trận, một mình đánh với cả Trương Liêu, Từ Hoảng mà vẫn thắng. Điều đó cho thấy thực lực của Văn Xú mạnh đến mức các tướng giỏi của Tào cũng đánh không lại.

Thế nhưng sau đó lại bị Quan Vũ dễ dàng chém chết khi đuổi theo. Đó là chuyện viết trong sách. Còn trong thực tế, Văn Xú một mình đánh với 2 tướng Tào, không hề sợ hãi, càng đánh càng hăng. Dù thế nào cũng không thể như La Quán Trung mô tả: Vừa gặp Quan Vũ đánh chưa được ba hiệp đã thấy núng thế liền quay ngựa chạy.

Ngựa Xích Thố chạy quá nhanh, sấn kịp ngay sau lưng Văn Xú; Quan Vũ đưa một nhát đao, Văn Xú chết ngay dưới chân ngựa. Tổng hợp tất cả các nhân tố, có thể nói Văn Xú giống như trúng tà, chết một cách oan uổng.


Chết vì chủ quan nghe lời Lưu Bị

Hồi thứ 25, nếu chỉ xem qua hẳn nhiều bạn đọc “Tam Quốc diễn nghĩa” đều cảm thấy danh tướng Hà Bắc Nhan Lương “danh bất như thực” bởi bị Quan Vũ lấy đầu quá dễ. Kỳ thực trước đó, Nhan Lương đã xung trận chém chết hai tướng Tào là Tống Hiến, Ngụy Tục, đều từng là những danh tướng dưới trướng Lã Bố, tài năng không thua kém Trương Liêu; sau đó Từ Hoảng xuất trận đánh với Nhan Lương chưa được 20 hiệp đã thua chạy.

Cần biết, khi lần đầu tiên quân Tào Tháo gặp Từ Hoảng, Hứa Chử đã đánh suốt 50 hiệp mà bất phân thắng bại. Qua đó có thể thấy Nhan Lương thuộc hàng dũng tướng hiếm có thời Tam Quốc, tuyệt đối không thể là loại người bị Quan Vũ chém chỉ sau một vài đường đao.

Trong sách có viết: Trước khi Nhan Lương xuất trận, Lưu Bị khi đó đang ở trong quân Viên Thiệu có dặn: Nếu gặp tướng mặt đỏ râu dài thì chính là nhị đệ của tôi, ông chỉ cần vẫy tay, Quan Vũ sẽ đầu hàng… Kết quả: Nhan Lương không hề phòng bị nên đã bị Quan Vũ xộc đến chém, chết không nhắm được mắt. Hiển nhiên, Nhan Lương đã chết oan bởi tin lời Lưu Bị.

Tuy nhiên, những miêu tả trong sách cũng chỉ là thủ pháp của La Quán Trung muốn dùng cái chết của Nhan Lương cũng như Văn Xú để nâng tầm Quan Vũ mà thôi.


Bỏ mạng vì chủ... tiến cử bừa

Trong hồi thứ 5, khi Tào Tháo khởi binh thảo phạt Đổng Trác, Hoa Hùng đến khiêu chiến, tướng của Viên Thuật là Du Thiệp xin ra, đánh được 3 hiệp đã bị chém chết. Các tướng đều sợ hãi, Thái thú Ký Châu Hàn Phức nói: “Tôi có Thượng tướng Phan Phụng có thể chém được Hoa Hùng”.

Phan Phụng vác búa xông ra, được một lát đã bị Hoa Hùng chém chết. Theo phân tích, có lẽ Phan Phụng tự biết mình không phải đối thủ của Hoa Hùng nên đã không chủ động xin ra đánh, nhưng do chủ tiến cử nên đã sớm bỏ mạng.

Trong “Tam Quốc diễn nghĩa” thường là khi quân hai bên dàn trận, chủ soái thường hỏi ai có thể ra nghênh địch. Có thể Phan Phụng khi bị điểm tên cũng rất hoảng, nhưng khi chủ đã ra lệnh thì biết chết cũng phải xông ra. Ông chết oan vì chủ không biết năng lực của thuộc hạ; nhưng cũng có thể thường ngày Phan Phụng huênh hoang quá mức về tài cán của mình, nếu thế thì chết không oan...

Vietbf @ Sưu tầm

Đầu Thế chiến II, tình báo Đức chủ yếu tập trung vào việc phá hoại nền kinh tế và quân sự của Liên Xô tại các vùng chiến sự. Sau thất bại của quân Đức ở ngoại ô Moscow, công tác huấn luyện điệp viên cho các khu vực sâu trong hậu phương Liên Xô bắt đầu được triển khai. Từ đầu năm 1942, tình báo Đức mới chú ý đến các nhà máy quân sự tại vùng Volga, Ural, Siberia và các khu vực xa xôi khác của Liên Xô.

Từ mùa xuân năm 1942, các cơ quan tình báo Đức bắt đầu ồ ạt tung các toán gián điệp và phá hoại vào các khu vực này. Kẻ thù tìm cách cài cắm mạng lưới điệp viên vào các cơ quan tham mưu của Hồng quân, cũng như các doanh nghiệp thuộc ngành công nghiệp quốc phòng. Đáng chú ý, trong giai đoạn này, tình báo Đức đã đưa các điệp viên vô tuyến hoạt động đơn lẻ vào sâu trong hậu phương Liên Xô - một phương thức chưa từng được áp dụng ở thời kỳ đầu chiến tranh. Về sau, Abwehr (cơ quan tình báo quân sự Đức) dự kiến chuyển mạng lưới điệp viên được tung vào để phối hợp hoạt động thông qua các đầu mối này.

Tây Siberia là một vùng hậu phương chiến lược: từ phía tây, đông và nam đều không có mối đe dọa trực tiếp, trong khi vịnh Ob ở biển Kara đã được rải thủy lôi. Cùng với dãy Ural, khu vực này đứng đầu cả nước về sản lượng đồng, kẽm, niken, magiê và nhôm. Các thành phố ở Tây Siberia có vị trí giao thông thuận lợi, nằm tại giao điểm giữa sông Ob và tuyến đường sắt xuyên Siberia, giúp kết nối với các nguồn nguyên liệu và bảo đảm cung ứng đạn dược, trang bị quân sự cho quân đội. Không phải ngẫu nhiên mà ngay từ đầu chiến tranh, các nhà máy quốc phòng quan trọng nhất đã được sơ tán về đây.

Nhưng ngay cả trước chiến tranh, các cơ quan tình báo nước ngoài cũng đặc biệt quan tâm tới Tây Siberia. Dưới vỏ bọc hợp pháp cho hoạt động gián điệp, tình báo Đức đã sử dụng Lãnh sự quán Đức tại Novosibirsk và một số thành phố khác của Liên Xô, điều này dẫn tới việc các thành phố này bị đóng cửa vào năm 1938. Để thu thập tin tức tình báo, các công ty Đức và châu Âu đã ký hợp đồng với chính phủ Liên Xô về cung cấp máy móc và hỗ trợ kỹ thuật cũng được khai thác tích cực. Cụ thể, vào cuối những năm 1930, các nhân viên tình báo Đức giả danh kỹ sư của công ty “Freilich-Klupfel-Deilmann” đã hoạt động tại Kuzbass, Novosibirsk và nhiều địa phương khác ở Tây Siberia.

Trước khi chiến tranh nổ ra, các chiến sĩ an ninh Siberia đã chú ý đến những nỗ lực của trạm tình báo quân sự - chính trị Nhật Bản trong việc thu thập thông tin về ngành công nghiệp quốc phòng của thành phố, về các đơn vị Hồng quân đồn trú tại Novosibirsk, cơ cấu tổ chức của các cơ quan Dân ủy Nội vụ địa phương, cũng như tình trạng của hệ thống đường sắt và sân bay.

Hoạt động của lực lượng phản gián Siberia trong cuộc chiến chống lại những kẻ phá hoại và gián điệp từ năm 1941 đến1945 có thể được chia thành hai nhóm: các biện pháp ngăn chặn, chủ yếu là bảo vệ và phòng ngừa, và các biện pháp điều tra. Các cơ quan an ninh đã kiểm tra chế độ bảo vệ các cơ sở công nghiệp, giao thông và các cơ sở kinh tế quan trọng khác, đồng thời giám sát quy định hộ chiếu; tham gia vào công tác sàng lọc và kiểm duyệt thư tín.

Hệ thống các biện pháp điều tra bao gồm giám sát sóng vô tuyến, phát hiện các khu vực có thể xuất hiện các đối tượng bị truy nã với sự trợ giúp của các điệp viên, sử dụng các căn hộ "bẫy" để bắt giữ các đối tượng nghi vấn, cũng như tiến hành công tác an ninh nghiệp vụ tại các nhà tù, trại tù binh và khu vực định cư đặc biệt.


Đầu tháng 7/1942, tại Đại hội Đảng bộ tỉnh Novosibirk, Bí thư Tỉnh ủy Mikhail Kulagin phát biểu rằng trong giai đoạn 1941-1942, tỉnh Novosibirsk tràn ngập bọn gián điệp và những kẻ phá hoại. Ngay từ mùa thu năm 1941, các cơ quan an ninh quốc gia đã bắt giữ những kẻ phá hoại và gián điệp tại các nhà máy quốc phòng (như nhà máy hàng không Chkalov, các xí nghiệp số 179, 392) và các mỏ ở Kuzbass.

Tuy nhiên, phần lớn các thông tin Kulagin nêu ra dường như không phù hợp với thực tế, bởi vì trong giai đoạn này, sự chú ý của các cơ quan tình báo Đức chủ yếu tập trung vào các khu vực hậu phương gần và trung.

Ngoài ra, việc nghiên cứu chiến thuật hoạt động của các cơ quan tình báo Đức, cũng như phân tích cơ cấu của chúng cho phép khẳng định rằng Gestapo không thể tung các nhóm tình báo - phá hoại vào Tây Siberia vào thời điểm nói trên, như báo cáo của Bí thư Tỉnh ủy Novosibirsk đã nêu. Ngoài những bằng chứng mà Kulagin đã chỉ ra, còn có thể đưa ra các ví dụ khác về các "vụ án gián điệp", mà các bị cáo sau đó đã được phục hồi danh dự như là nạn nhân của các cuộc đàn áp chính trị.

Nổi tiếng nhất là vụ án "nhóm gián điệp S. I. Trunchenkov" - một doanh nhân ở tỉnh Tambov - lần đầu tiên thu hút sự chú ý của các cơ quan an ninh quốc gia vào những năm 1930. Tháng 2/1931, Trunchenkov bị kết án 5 năm lao động cải tạo vì tội mua bán tiền vàng và tuyên truyền chống Liên Xô. Sau khi được thả, ông phải lang thang khắp nơi, kiếm sống bằng nghề sửa chữa máy may.

Một lần, tại nhà của một khách hàng vốn là mật vụ của Bộ Dân ủy Nội vụ - Trunchenkov vô ý phàn nàn về chính quyền Xô viết. Tháng 7/1941, ông bị bắt vì tội tuyên truyền chống cách mạng và hoạt động gián điệp cho Đức. Một trong những lý do dẫn đến cáo buộc này là năm 1925, Trunchenkov đã đến lãnh sự quán Đức ở Novosibirsk để tìm địa chỉ của con gái ông đang sống tại Berlin.

Để tạo ấn tượng về sự tồn tại của nhóm gián điệp, vụ án Trunchenkov được gộp chung với hai vụ án của T. G. Nebylitsyn, cựu đảng viên Xã hội cách mạng, và A. I. Vilberg, công nhân xây dựng. Ngày 14/3/1942, Trunchenkov bị kết án theo Điều 58-6 của Bộ luật Hình sự Liên bang Nga ("hoạt động gián điệp") và bị xử bắn vào ngày 9/4/1942, còn Nebylitsyn và Vilberg lần lượt bị kết án 5 và 8 năm lao động cải tạo.

Ngày 12/11/1941, A. S. Bucholtz, một thợ rèn người Đức làm việc tại nông trang mang tên Molotov thuộc huyện Tatarsky, tỉnh Novosibirsk, đã bị bắt giữ. Vì tội "làm gián điệp cho Đức và tuyên truyền chống Liên Xô", ngày 5/4/1942, ông đã bị Tòa án đặc biệt của Bộ Dân Ủy Nội vụ Liên Xô tuyên án tử hình. Hồ sơ điều tra cho biết, trong thời kỳ Đức chiếm đóng Ukraine vào năm 1918, Bucholtz làm thông ngôn tại cơ quan quân sự Đức và vào tháng 3/1918, ông được tuyển mộ để làm gián điệp cho Đức chống Liên Xô. Nhiệm vụ của ông là thâm nhập vào hậu phương Liên Xô và tiến hành tuyên truyền ủng hộ Đức. Từ tháng 6/1941, Bucholtz bắt đầu thực hiện tuyên truyền phản cách mạng chống Liên Xô trong dân chúng, ca ngợi chủ nghĩa phát xít, phỉ báng chế độ nông trang, và lan truyền các tin đồn sai lệch về tình hình chiến sự.

Tháng 8/1942, các nhân viên phản gián tại Novosibirsk đã thủ tiêu 3 thành viên của nhóm tình báo Nhật Bản, do một nhân vật có biệt danh "K" đứng đầu. Nhiệm vụ chính của nhóm tình báo này là thu thập thông tin về tuyến đường sắt Siberia và hoạt động của các nhà máy công nghiệp quốc phòng.

Tháng 9/1942, tại khu vực ga Ruzaevka, tỉnh Penza, điệp viên tình báo Đức B. Safonov (mật danh "Salsky"), đã bị bắt. Safonov được giao nhiệm vụ định cư tại một trong ba thành phố của Siberia - Novosibirsk, Omsk hoặc Krasnoyarsk, để xác định vị trí và thông tin chi tiết về các nhà máy quốc phòng, cũng như thu thập thông tin về việc vận chuyển hàng hóa quân sự sang phía tây và tình hình các đơn vị quân đội trong khu vực.

Để tổ chức hoạt động gián điệp, "Salsky" được trang bị một máy bộ đàm xách tay, một khoản tiền lớn và các giấy tờ giả mạo.

Theo quyết định của lãnh đạo Bộ Dân ủy Nội vụ Liên Xô, mùa thu năm 1942, "Salsky" được chuyển đến Cục Dân ủy Nội vụ tỉnh Novosibirsk để tham gia vào một chiến dịch đánh lừa đối phương qua sóng radio. Chiến dịch này được đặt tên là "Fisarmonya".

Qua "Salsky", các tài liệu thông tin sai lệch về các cơ sở công nghiệp và quân sự, các phương tiện vận tải đường sắt chở quân lính, thiết bị, đạn dược, kim loại và các hàng hóa khác, thường xuyên được gửi tới trung tâm tình báo Đức. Tổng cộng, "Salsky" đã chuyển hơn 100 điện tín chứa thông tin giả mạo tới Abwehr. Thành công của chiến dịch được chứng minh bằng việc nó được tiếp tục cho đến tháng 5/1945.

Tháng 12/1942, công dân "T" bị bắt ở tỉnh Novosibirsk do bị nghi ngờ hoạt động gián điệp cho Nhật Bản. Cuộc điều tra đã xác định rằng năm 1921, ông ta được một điệp viên Nhật Bản tuyển mộ tại Cáp Nhĩ Tân, và năm 1924, ông ta được chuyển đến Liên Xô để hoạt động tình báo tại Kiev. Tại đây, “T” đã tiếp xúc với một điệp viên khác của Nhật Bản có mật danh "Figura", qua đó cung cấp thông tin thu thập được cho thượng cấp của mình. Trước khi chiến tranh bùng nổ, "T" đã hoạt động tình báo ở Kiev, Yalta, Chelyabinsk, và năm 1941, ông ta đã đến Siberia, nơi bị phát hiện và bắt giữ.

Tháng 12/1943, F. P. Berger, công nhân người Ba Lan làm việc tại nhà máy chế biến dầu ở tỉnh Novosibirsk, bị bắt với cáo buộc làm điệp viên cho tình báo Ba Lan. Berger bị nghi thu thập thông tin về các nhà máy quốc phòng ở Novosibirsk để thực hiện hành vi phá hoại, đồng thời dụ dỗ các công dân Ba Lan làm việc trong các đội xây dựng để họ bỏ việc và ra nước ngoài, với lý do gia nhập quân đội Ba Lan. Theo kết quả điều tra, Berger bị kết án 10 năm tù.

Trong những năm chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, các cơ quan an ninh của Tây Siberia đã phát hiện và bắt giữ tổng cộng 246 điệp viên nước ngoài chỉ riêng tại tỉnh Novosibirsk, trong đó có 182 điệp viên Đức và 37 điệp viên Nhật Bản. So với kết quả hoạt động phản gián nói chung của các cơ quan an ninh Liên Xô, con số này rất đáng kể. Tuy nhiên, phân tích các "hồ sơ gián điệp" đã được giải mật cho thấy một số vụ án có dấu hiệu bị giả mạo, vì vào thời điểm đó, người ta cho rằng "thà giết nhầm còn hơn bỏ sót".

Phi tần này của Càn Long thời nhà Thanh là ai?

Trong các bộ phim cung đấu như Như Ý Truyện, nhân vật Phú Sát Chư Anh được nhắc đến như một nhân vật đặc biệt vừa là người phụ nữ đầu tiên của hoàng đế Càn Long, vừa là mẹ của trưởng tử, lại mang thân phận mờ nhạt vì sớm qua đời.

Nguyên mẫu lịch sử của nhân vật này chính là Triết Mẫn Hoàng quý phi Phú Sát thị là người phụ nữ khiến Càn Long nhớ suốt hơn 60 năm trị vì.



Điều đặc biệt ở chỗ là khi còn sống, bà chưa từng là phi tần, thậm chí chưa từng bước chân vào hậu cung. Nhưng khi qua đời, bà lại được truy phong đến bậc Hoàng quý phi vốn là danh vị chỉ đứng sau Hoàng hậu.

Triết Mẫn Hoàng quý phi họ Phú Sát, nhưng không có quan hệ huyết thống với Hiếu Hiền Hoàng hậu Phú Sát thị - người vợ chính thức nổi tiếng của Càn Long. Hai người cùng họ, khác tộc, khác thân phận và địa vị cách biệt rất xa.

Vì xuất thân không cao, Phú Sát thị chỉ có thể tiến vào phủ Hoằng Lịch với thân phận thị nữ thử hôn. Đây là một tập tục của hoàng gia nhà Thanh, cụ thể là trước khi hoàng tử chính thức đại hôn, triều đình sẽ chọn vài tú nữ để hầu hạ, giúp hoàng tử hiểu chuyện nam nữ.

Nói cách khác, bà không phải Phúc tấn, càng không phải phi tần, mà chỉ là người được sắp đặt cho một giai đoạn thử hôn rất ngắn ngủi.

Người phụ nữ đầu tiên và hoàng trưởng tử đầu tiên

Dù thân phận thấp, Phú Sát thị lại là người phụ nữ đầu tiên của Hoằng Lịch. Điều này khiến vị trí của bà trong lòng Càn Long trở nên khác biệt.

Năm Ung Chính thứ sáu, bà sinh con trai, đặt tên là Vĩnh Hoàng cũng là hoàng trưởng tử của Càn Long. Đây là lần đầu tiên Càn Long làm cha, lại là con của người phụ nữ đầu tiên trong đời, nên niềm vui và sự gắn bó vượt xa những mối quan hệ sau này.

Cũng trong giai đoạn đó, Hoàng hậu Phú Sát thị sinh con, nhưng là con gái trước. Điều này càng khiến vị thế của Phú Sát thị trở nên đặc biệt, dù bà vẫn không có danh phận chính thức.

Chết yểu trước khi Càn Long đăng cơ

Bi kịch xảy ra vào năm Ung Chính thứ 13. Phú Sát thị đột ngột lâm bệnh qua đời khi mới ngoài 20 tuổi, để lại hoàng trưởng tử Vĩnh Hoàng lúc ấy mới 7 tuổi.

Chưa kịp lo tang sự cho người phụ nữ đầu tiên của mình, Càn Long lại phải đối mặt với biến cố lớn hơn đó là Ung Chính băng hà. Việc kế vị, đại tang và triều chính cuốn ông vào vòng xoáy không thể dừng lại.

Chính vì thế, khi còn sống, Phú Sát thị chết lặng lẽ, không được phong phi, không được an táng long trọng như các phi tần khác.

Sau khi mọi việc triều chính ổn định, Càn Long mới quay lại nhìn về quá khứ. Trong số những người phụ nữ từng đi qua cuộc đời mình, ông đặc biệt nhớ đến Phú Sát thị, người vừa là mối tình đầu, vừa là mẹ của hoàng trưởng tử.

Chỉ nửa tháng sau khi đăng cơ, Càn Long truy phong bà làm Triết phi. Sau đó, lấy lý do bà sinh hoàng trưởng tử, ông tiếp tục truy tôn lên Triết Mẫn Hoàng quý phi, một bước phong hiếm thấy trong lịch sử Thanh triều.

"Triết" mang nghĩa trong sạch, "Mẫn" là đáng tiếc. Tên thụy hiệu ấy, tự nó đã nói lên sự tiếc thương kéo dài suốt nhiều thập kỷ.

Bồi táng Dụ Lăng: vinh dự hiếm có

Không dừng lại ở danh hiệu, Càn Long còn quyết định cho Triết Mẫn Hoàng quý phi bồi táng vào Dụ Lăng cùng với ông.

Đây là vinh dự cực hiếm, bởi bà chưa từng là phi tần khi còn sống, càng chưa từng bước vào hậu cung. Nhưng với Càn Long, danh phận trên giấy tờ không quan trọng bằng vị trí trong ký ức.

Suốt nhiều năm sau, Càn Long viết không ít thơ điếu niệm bà, nhất là khi hoàng trưởng tử Vĩnh Hoàng qua đời vì u uất. Nỗi đau ấy càng khiến ông nhớ lại người phụ nữ đã sớm rời khỏi cuộc đời mình.

Triết Mẫn Hoàng quý phi Phú Sát thị không có hậu cung khi còn sống, không tranh sủng, không tham dự quyền lực. Nhưng chính sự ngắn ngủi ấy lại khiến bà trở thành một "vết khắc" không thể xóa trong lòng Càn Long.

Giữa hàng trăm phi tần sau này, bà là người duy nhất được nhớ đến như mối tình đầu, là người duy nhất chết trước khi Càn Long làm hoàng đế nhưng lại được hưởng vinh dự của Hoàng quý phi.

Có lẽ, với Càn Long, vị phi tần này không chỉ là một người phụ nữ. Bà là ký ức của tuổi trẻ, của thời chưa bị quyền lực và ngai vàng làm chai sạn cảm xúc cũng là một ký ức mà ông mang theo suốt cả đời.

Vietbf @ Sưu tầm

Khoảng 1/4 số người trưởng thành ở Mỹ, bị cơn đau kéo dài trên 3 tháng, vượt quá thời gian để được hồi phục bình thường. Và cứ 12 người thì có 1 người chịu đau nặng đến mức phải hạn chế các sinh hoạt hằng ngày.

Đau mãn tính (chronic pain) không chỉ là di chứng của chấn thương mà là một bệnh lý riêng biệt, có liên quan đến sự thay đổi trong hệ thống dây thần kinh và cả yếu tố về tâm lý. Tin vui là các chuyên gia ngày nay đã hiểu rõ hơn về căn bệnh này và có đưa ra nhiều phương pháp điều trị hiệu quả hơn. Sau đây sẽ lần lượt đề cập đến một số loại liệu pháp:

1/ Đau cơ và khớp
Đây là loại đau nhức thường gặp khi bạn bị chấn thương như va đập, bong gân, rách cơ hay dây chằng (ligaments) và chiếm phần lớn các trường hợp đau mãn tính kéo dài.

- Cảm giác: Thường bị đau nhức, bị nhói hoặc như có sức ép ở cơ, khớp, xương, gân (tendons), dây chằng và đôi khi cả nội tạng.

- Nguyên nhân:
* Chấn thương gây ra rách cơ, rách dây chằng, bong gân.
* Tình trạng bị viêm sưng (inflammation) kéo dài sau khi vết thương đã lành.
* Sự hao mòn theo tuổi tác dẫn đến bệnh như chứng thoái hóa khớp (osteoarthritis) hay thoái vị hóa đĩa đệm (degenerative disc disease).

- Cách làm giảm đau:
Vận động nhẹ: Yoga, tai chi, đạp xe, bơi lội,... sẽ giúp giảm đau và cải thiện tinh thần. Nếu chưa quen, có thể tập với chuyên viên vật lý trị liệu (physical therapy).

- Thuốc:
* Thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) như ibuprofen, naproxen giúp giảm viêm tạm thời nhưng có nguy cơ gây ra loét bao tử, chảy máu.
* Thuốc bôi ngoài da như lidocaine, capsaicin hữu ích khi cơn đau tập trung ở một vùng.
* Một số thuốc chống trầm cảm (antidepressants) như duloxetine có thể giảm đau bằng cách tác động lên tín hiệu thần kinh.
Nhiều người bị đau mãn tính sợ phải cho vận động thể chất, nhưng thực ra việc duy trì hoạt động đúng cách sẽ giúp giảm cơn đau hiệu quả hơn.

2/ Đau thần kinh
Khác với triệu chứng đau cơ và khớp, đau nhức thần kinh (neuropathic pain) là do bị tổn thương hoặc bệnh lý ở hệ thống thần kinh.

- Cảm giác: Đau nhói như bị dao đâm, hay có cảm giác bị điện giật, tê rần. Người bệnh rất nhạy cảm với kích thích nhỏ như chạm nhẹ hoặc thay đổi nhiệt độ.

- Nguyên nhân:
* Diabetic neuropathy: Tổn thương dây thần kinh do bệnh tiểu đường, thường ở chân và bàn chân.
* Postherpetic neuralgia: Biến chứng sau khi mắc bệnh "giời leo" (shingles).
* Pinched nerve: Dây thần kinh bị chèn ép do thoát vị đĩa đệm (herniated disc) hoặc viêm khớp cột sống (spinal arthritis) gây ra.

- Cách giảm đau:
* Thuốc:
– Thuốc giảm đau thường (ibuprofen) ít có hiệu quả.
– Dùng thuốc chống trầm cảm (antidepressants) như duloxetine, hoặc thuốc chống co giật (antiseizure drugs) như gabapentin để làm dịu dây thần kinh.
– Thuốc bôi ngoài da lidocaine, capsaicin giúp giảm đau tự phát (spontaneous pain).

- Thiết bị: Máy kích thích thần kinh (TENS unit – sẽ đề cập sau) có thể làm giảm đau.

- Liệu pháp tâm lý:
* Liệu pháp hành vi nhận thức (cognitive behavioral therapy–CBT).
* Chánh niệm (mindfulness), thiền (meditation) giúp kiểm soát căng thẳng và giảm đau mạn tính.ã
Bạn có thể bắt đầu tập ngồi thiền qua ứng dụng miễn phí như Insight Timer, Mindfulness Coach hoặc tìm tài liệu từ UCLA Mindful. Ngoài ra, bác sĩ có thể giới thiệu bạn đến chuyên gia tâm lý trị liệu, hoặc áp dụng ACT (acceptance and commitment therapy). ACT giúp chấn cơn đau, thay đổi lối sống và tập trung vào những hoạt động quan trọng.

3/ Đau nhức toàn thân
Một loại đau nhức thứ ba, lần đầu tiên được đặt tên vào năm 2016, là một dạng bệnh lý riêng biệt, xuất hiện mà không có bằng chứng về chấn thương hay tổn thương dây thần kinh.

- Cảm giác:
Loại đau này được gọi là đau nociplastic. Nó thường lan tỏa ra bất thường, đôi khi ra khắp cơ thể và có thể đau nhức rất dữ dội. Người bệnh có thể đau ở nhiều vị trí cơ thể khác nhau vào thời điểm khác nhau, hoặc đau toàn thân cùng một lúc. Đau nhức lan tỏa thường đi kèm với mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ và nhạy cảm với ánh sáng, tiếng ồn hay mùi vị mạnh.

- Nguyên nhân:
Ở những người này, hệ thần kinh thay đổi làm tăng độ nhạy cảm với đau. Các bệnh có thể gây đau nociplastic gồm: xơ cơ (fibromyalgia), hội chứng đau bàng quang, đau lưng không rõ nguyên nhân.

- Cách làm giảm đau:
Mục tiêu đầu tiên là giảm đi phản xạ quá mức của hệ thống thần kinh:
* Vận động nhẹ: (đi bộ, yoga, Thái cực quyền) có thể cải thiện giấc ngủ và giảm đau. Người đau nặng nên tập dưới hướng dẫn của chuyên viên vật lý trị liệu.
* Liệu pháp tâm lý:
- Liệu pháp hành vi nhận thức (Cognitive behavioral therapy–CBT) giúp làm thay đổi lối suy nghĩ tiêu cực để giảm cảm giác đau nhức
- Liệu pháp "tái xử lý tín hiệu đau" (pain reprocessing therapy) giúp người bệnh kiểm soát những báo động giả từ hệ thống thần kinh.

- Thuốc hỗ trợ
* NSAIDs (Advil, Aleve, Aspirin): Giảm đau do viêm, hiệu quả với đau cơ và khớp.
Tác dụng phụ: khó tiêu, loét (ulcers), đau đầu, buồn ngủ, chóng mặt. Không vượt quá 1,200 mg ibuprofen/ngày.

* Acetaminophen (Tylenol): Hữu ích cho đau cấp tính, ít có hiệu quả với đau mãn tính.
Tác dụng phụ: liều cao gây tổn thương gan nếu kéo dài; không vượt quá 3,000 mg/ngày.

* Thuốc bôi giảm đau (lidocaine, capsaicin, diclofenac): Gây tê hoặc làm ấm tại chỗ, hữu ích cho triệu chứng bị bong gân, đau cơ và khớp; miếng dán lidocaine/capsaicin có thể giúp giảm đau thần kinh.
Tác dụng phụ: kích ứng, nổi ngứa ở da (rash).

* Thuốc chống trầm cảm (Cymbalta, Amitriptyline): Một số thuốc ngăn chặn chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến cảm nhận đau.
Tác dụng phụ: chóng mặt, mệt mỏi, nhức đầu.

* Thuốc chống động kinh (Gabapentin, Pregabalin): Giảm tín hiệu đau trong não và dây thần kinh, dùng cho đau thần kinh và xơ cơ.
Tác dụng phụ: chóng mặt, buồn ngủ, làm bao tử khó chịu.

* Chích (cortisone, phong bế thần kinh-nerve block): Giảm đau tạm thời cơ hoặc thần kinh, thường phối hợp với vật lý trị liệu.
Tác dụng phụ: cortisone liều cao gây hư sụn, tăng đường huyết; phong bế thần kinh có thể gây chảy máu hoặc dễ bị nhiễm trùng.

* Thuốc phiện (opioids) (morphine, oxycodone, fentanyl): Không còn là lựa chọn đầu tiên cho đau mạn tính vì nguy cơ gây ghiền và quá liều (overdose). Nếu dùng, cần liều thấp nhất, có kế hoạch giảm liều rõ ràng.
Tác dụng phụ: buồn ngủ, buồn nôn, táo bón, lệ thuộc thuốc.

NHỮNG THIẾT BỊ GIÚP GIẢM CƠN ĐAU
Các tín hiệu báo cho não bộ rằng, bạn đang cảm thấy đau nhức, đau nhói hay tê râm ran thực chất là những dòng điện nhỏ đang chạy trong cơ thể. Một lãnh vực đang được phát huy trong việc điều trị đau gọi là "neuromodulation", sử dụng các xung điện nhẹ để tác động đến các dây thần kinh cụ thể và chặn các tín hiệu đau, giống như một cú sốc điện nhỏ nhưng chính xác.

Một số thiết bị "neuromodulation" được cho cấy ghép trong cơ thể, tương tự như máy tạo nhịp tim (pacemaker). Những thiết bị khác cho sử dụng ngoài da, có thể mua trực tiếp ngoài quầy thuốc. Dưới đây là một số loại phổ biến và có lợi ích.

LIỆU PHÁP DÒNG ĐIỆN GIAO THOA(Interferential Current Therapy–IFC)

Thiết bị này trông giống TENS nhưng được sử dụng dòng điện tần số trung bình để tác động vào các mô sâu hơn. Máy IFC cũng có thể được dùng tại nhà, nhưng thường mắc tiền hơn và hay được các chuyên viên vật lý trị liệu sử dụng. Liệu pháp IFC đặc biệt hữu ích cho người bị đau cơ và khớp, bao gồm đau cổ và đau thắt lưng.

KÍCH THÍCH DÂY THẦN KINH ĐIỆN QUA DA (Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation–TENS)

Thiết bị TENS là loại dùng ngoài da, có bán ở các tiệm thuốc hoặc mua trực tuyến với giá khoảng 30-80 USD, thường được sử dụng tại một số phòng khám của bác sĩ. TENS truyền đi dòng điện áp thấp qua da bằng các điện cực được dán lên vùng đau.

Các cuộc nghiên cứu cho thấy phương pháp này có thể giảm đau cho người bị đau xơ cơ (fibromyalgia), thoái hóa khớp gối (knee osteoarthritis), và đau dây thần kinh. Ít có nguy cơ bị tác dụng phụ nghiêm trọng, tuy nhiên, hiệu quả của TENS có xu hướng giảm dần theo thời gian.

KÍCH THÍCH Ở TỦY SỐNG (Spinal Cord Stimulation–SCS)

Một số bác sĩ phẫu thuật thần kinh sử dụng phương pháp này, trong đó một thiết bị cấy ghép gồm bộ pin và hai dây dẫn sẽ kích thích tủy sống. Nó được thiết kế để thay thế cảm giác đau bằng cảm giác tê râm ran nhẹ (hoặc với một số thiết bị SCS mới thì không có cảm giác nào cả).

Các nghiên cứu cho thấy SCS hứa hẹn nhất cho những người bị đau dây thần kinh. Do việc cấy ghép thiết bị này cần một ca phẫu thuật lớn với việc cho gây mê toàn thân, nên thường chỉ được xem xét sau khi đã dùng các thiết bị ngoài da khác mà không có hiệu quả tốt.

KÍCH THÍCH DÂY THẦN KINH NGOẠI BIÊN (Peripheral Nerve Stimulation–PNS)

Để tác động lên các dây thần kinh nằm ngoài tủy sống và não, những dây nhỏ gọi là điện cực được cấy dưới da gần vị trí đau (một số thiết bị mới còn hoạt động không dây). Đây có thể là một phương pháp hiệu quả cho những người bị đau ở một dây thần kinh cụ thể. Có bằng chứng tốt khi dùng PNS để điều trị cơn đau ở vùng chậu, đau thắt lưng và đau vai.

(Theo Consumer’s Report)

Theo tờ báo Economic Daily của Đài Loan, chip A20 sắp ra mắt dự kiến sẽ có giá lên đến 280 USD/chip, tương đương với mức tăng giá khoảng 80% so với chip A19 hiện đang được sử dụng trong dòng iPhone 17 của Apple.

Việc tăng giá này một phần là do nạn lạm phát đang diễn ra trong lĩnh vực bộ nhớ và được củng cố thêm bởi việc TSMC sử dụng "kỹ thuật transistor nanosheet thế hệ đầu tiên" cũng như "tụ điện lớp xen kẽ kim loại hiệu suất rất cao" cho quy trình sản xuất N2P của mình.

Kỹ thuật transistor nanosheet, còn được gọi là kỹ thuật Gate-All-Around (GAA), là một quy trình chế tạo chip trong đó cổng bao quanh kênh được hình thành bởi các nanosheet xếp chồng lên nhau, cung cấp khả năng kiểm soát tĩnh điện vượt trội đồng thời cho phép tăng
mật độ transistor xử lý logic lên 1.2 lần.

Về phần Apple, chip A20 được chuyển đổi từ kỹ thuật đóng gói InFO sang WMCM, trong đó kỹ thuật InFO cho phép kết hợp nhiều thành phần khác nhau chẳng hạn như DRAM, vào một chip duy nhất, trong khi kỹ thuật WMCM cho phép kết hợp nhiều chip riêng lẻ, chẳng hạn như CPU, GPU và Neural Engine vào một gói duy nhất, mang lại mức độ linh động chưa từng có nhờ số lượng cấu trúc chip khổng lồ có sẵn.

TSMC dường như đang bị quá tải do nhu cầu đối với quy trình N2P của mình, đây cũng là một yếu tố góp phần vào sự tăng giá chóng mặt của loại chip A20 nói trên.

Trong một biến cố gây ra chấn động dư luận quốc tế, Tổng Thống Donald Trump tuyên bố quân đội Mỹ đã thực hiện "một cuộc tấn công với quy mô lớn" và đã bắt sống Tổng Thống Nicolás Maduro cùng vợ ông, bà Cilia Flores. Vợ chồng Maduro đã được đưa ra khỏi lãnh thổ Venezuela để đối mặt các tội danh hình sự tại Mỹ. Thông tin này được Trump viết trên Truth Social ngày 3 tháng Giêng, đánh dấu sự kết thúc đột ngột của một chế độ từng được coi là bất khả xâm phạm kéo dài hơn một thập niên qua.

(Minh họa)
Đây là bước leo thang dữ dội nhất trong chiến dịch gây ra áp lực kéo dài trong nhiều tháng qua của chính quyền Trump nhắm vào Caracas, với lý do Maduro đứng đầu một tổ chức buôn lậu ma túy quy mô lớn và đã gian lận bầu cử. Bộ Trưởng Tư Pháp Pam Bondi khẳng định Maduro và vợ sẽ bị truy tố tại Tòa Án Khu Vực Nam New York với các tội danh "âm mưu khủng bố và buôn lậu" cùng với nhiều các cáo buộc khác…

Người thừa kế của "El Comandante Chavez"

Từ một tài xế xe buýt vô danh ở Caracas đến kẻ bị Hoa Kỳ treo giải thưởng 50 triệu USD, hành trình chính trị của Nicolás Maduro là bức tranh cô đặc về sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân túy cánh tả, sự suy tàn của một quốc gia dầu mỏ và bi kịch của quyền lực không được kiểm soát.

Nicolás Maduro Moros sinh ngày 23/11/1962 ở thủ đô Caracas trong một gia đình nghèo. Không xuất thân từ giới tinh hoa quân sự hay tài phiệt, tuổi trẻ của Maduro gắn với những chuyến xe buýt công cộng và hoạt động công đoàn trong ngành giao thông. Con đường chính trị của ông chỉ thực sự mở ra khi Venezuela bước vào thời kỳ biến động vào đầu thập niên 1990, với cuộc đảo chính bất thành năm 1992 do viên sĩ quan nhảy dù Hugo Chávez dẫn đầu.

Sau đó Maduro đã trở thành một trong những người ủng hộ trung thành nhất của "El Comandante" (người chỉ huy) Hugo Chávez. Ông ta vận động cho việc trả lại tự do cho Chávez, tham gia xây dựng phong trào chính trị mới, và từng bước tiến thân trong bộ máy quyền lực sau khi Chávez đã đắc cử tổng thống hồi năm 1998. Năm 2000, Maduro đã đắc cử vào Quốc Hội. Đến năm 2005, Maduro làm chủ tịch Quốc Hội, rồi được Chávez bổ nhiệm làm Ngoại trưởng vào năm 2006. Sáu năm sau, ông trở thành Phó tổng thống.

Maduro được Chavez "chọn mặt gửi vàng" trong những ngày cuối đời vì bệnh ung thư. Khi Chávez đã qua đời năm 2013, Maduro thắng cử sít sao trong cuộc bầu cử đặc biệt, với cách biệt chưa đầy hai điểm phần trăm. Đó là chiến thắng mong manh nhưng đủ để cho ông tiếp quản di sản chính trị đồ sộ của người tiền nhiệm, và cả những mầm mống khủng hoảng âm ỉ từ lâu.

Kế thừa mô hình "chủ nghĩa xã hội thế kỷ 21" của Chávez, Maduro tiếp tục chính sách kiểm soát giá cả, quốc hữu hóa và phân phối phúc lợi dựa vào nguồn thu từ dầu mỏ. Tuy nhiên, khi giá dầu bị lao dốc, nền kinh tế Venezuela vốn được phụ thuộc nặng vào xuất cảng dầu, đã rơi vào vòng xoáy suy thoái nặng nề. Trong giai đoạn 2012-2020, GDP Venezuela bị giảm hơn 70%, lạm phát lên đến mức siêu lạm phát, có thời điểm vượt 100,000%. Siêu thị trống rỗng, thuốc men khan hiếm…

Cùng với khủng hoảng kinh tế là khủng hoảng về chính trị. Các cuộc biểu tình đã nổ ra liên tiếp từ năm 2014, cao điểm là các đợt phản kháng dữ dội năm 2017 và 2019. Chính quyền Maduro đáp trả với biện pháp cứng rắn. Hàng trăm người đã thiệt mạng, hàng ngàn người bị bắt.

Năm 2015, phe đối lập giành chiến thắng trong bầu cử Quốc Hội. Tuy nhiên, thay vì chấp nhận thế cân bằng quyền lực mới, chính quyền Maduro sử dụng Tối Cao Pháp Viện và Hội Đồng Bầu Cử Quốc Gia để vô hiệu hóa Quốc Hội do phe đối lập kiểm soát. Một Quốc Hội mới, thân chính phủ, đã được thành lập ra vào năm 2017 trong bối cảnh có nhiều cáo buộc về gian lận. Từ đó, Maduro gần như chỉ cai trị bằng sắc lệnh. Các tổ chức quốc tế, trong đó có Liên Hiệp Quốc và Tổ Chức Các Quốc Gia Châu Mỹ (OAS), nhiều lần cảnh cáo về sự xói mòn nghiêm trọng của chế độ pháp quyền và tính cách độc lập tư pháp tại Venezuela.

Cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 7/2024 một lần nữa đã bị cáo buộc gian lận. Hội Đồng Bầu Cử Quốc Gia do Maduro kiểm soát tuyên bố ông đã thắng cử. Phe đối lập cho công bố biên bản kiểm phiếu cho thấy ứng viên Edmundo González Urrutia đã thắng áp đảo. Dù vậy, Maduro vẫn tổ chức lễ nhậm chức nhiệm kỳ ba vào tháng Giêng, 2025, với bài phát biểu hùng hồn tự so sánh mình như "David chống Goliath" trong cuộc chiến đương đầu với Hoa Kỳ. Ông cáo buộc Mỹ và phe đối lập âm mưu lật đổ chính phủ Venezuela, thậm chí còn đe dọa "khởi động chiến tranh thế giới thứ 3".

Trong khi đó, Washington cáo buộc Maduro đứng đầu "Cartel de los Soles", tổ chức mafia buôn lậu ma túy do các giới chức cao cấp Venezuela điều hành. Theo Bộ Ngoại Giao Mỹ, Maduro hợp tác với bọn du kích FARC của Colombia để vận chuyển hàng tấn cocaine, cung cấp vũ khí và huấn luyện dân quân. Năm 2020, Bộ Tư Pháp Mỹ truy tố Maduro với các cáo buộc "khủng bố" và "buôn lậu ma túy", ban đầu cho treo thưởng 15 triệu USD cho thông tin dẫn đến việc bắt giữ ông này, sau đó (thời Tổng Thống Joe Biden) nâng lên 25 triệu USD và cuối cùng là 50 triệu USD vào tháng Tám, 2025.

Đất nước đã tan hoang
Dưới thời Maduro, Venezuela chứng kiến cuộc di cư lớn nhất trong lịch sử Mỹ Latin: khoảng 8 triệu người phải khăn gói rời bỏ đất nước. Liên Hiệp Quốc và Human Rights Watch ước tính có hơn 20,000 người đã bị giết hại ngoài vòng pháp luật. Năm 2011, Tòa Án Hình Sự Quốc Tế mở điều tra chính thức về tội ác chống nhân loại của chế độ Maduro.

Venezuela tụt hàng chục bậc trên bảng xếp hạng tự do báo chí toàn cầu. Theo bảng Xếp Hạng Tự Do Báo Chí Thế Giới (World Press Freedom Index) do Tổ Chức Phóng Viên Không Biên Giới (Reporters Without Borders–RSF) cho công bố ra vào năm 2025, Venezuela hiện được xếp thứ 160 trong 180 quốc gia và vùng lãnh thổ. Hàng trăm cơ quan truyền thông đã bị đóng cửa, vô số nhà báo bị bắt hoặc buộc phải lưu vong. Chính quyền kiểm soát phần lớn truyền hình quốc gia, hạn chế internet trong các thời điểm nhạy cảm, tạo ra tình trạng "mất làn sóng thông tin" kéo dài. Trong bối cảnh đó, mạng xã hội vừa là kênh thông tin thay thế, vừa là mảnh đất màu mỡ cho các tin giả và tuyên truyền.

Cho đến những ngày cuối năm 2025, kinh tế Venezuela vẫn còn khó khăn trầm trọng. Trong bài báo ngày 21/11/2025 ("The Peril of Ousting Maduro"), tờ Foreign Affairs cho biết kinh tế nước này đã bị co rút lại chỉ còn bằng khoảng một phần tư so với quy mô trước đây.

Lạm phát hàng năm, vốn ở mức hai con số vào năm 2024, được dự báo tăng lên gần 700% vào năm 2026, theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Khoảng cách giữa tỷ giá hối đoái chính thức của chính phủ và tỷ giá thị trường được sử dụng cho các giao dịch không chính thức đã liên tục mở rộng, cho thấy đồng tiền quốc gia đang bị cho định giá quá cao. Tháng Giêng, 2025, hai tỷ giá này gần như bằng nhau; hiện nay, tỷ giá chính thức là 226 bolivar đổi 1 USD, thấp hơn nhiều so với tỷ giá thị trường là hơn 300 bolivar đổi 1 USD.

Đời sống khó khăn bội phần. Mức lương tối thiểu 130 bolivar mỗi tháng hiện chỉ còn giá trị chưa đến 1 USD! Ngay cả khi có các khoản tiền thưởng lớn, nhiều viên chức khu vực công cũng chỉ may mắn kiếm được hơn 100 USD mỗi tháng. Chi phí sinh hoạt cho một gia đình ở Venezuela hiện cao gấp khoảng năm lần số tiền đó.

Chính phủ Caracas luôn phủ nhận nền kinh tế trong tình trạng tồi tệ. Tháng Mười, Phó Tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez khoe rằng Venezuela đã trải qua 18 quý tăng trưởng GDP liên tiếp và dự báo mức tăng trưởng là 8.5% trong năm 2025, những số liệu thống kê lạc quan cao dựa chủ yếu vào việc tăng sản lượng dầu mỏ. Tuy nhiên, 80% người dân Venezuela đang sống trong cảnh nghèo đói, và tầng lớp trung lưu đang dần biến mất.

Khi không còn bóng của Nicolás Maduro
Vài giờ sau khi Trump loan báo bắt sống vợ chồng Nicolás Maduro, Bộ Tư pháp Mỹ công bố bản cáo trạng dài 25 trang cáo buộc Maduro đứng đầu đường dây buôn bán cocaine trên toàn cầu. Có tên trong cáo trạng là Cilia Flores (vợ của Maduro); con trai của Maduro, Nicolas Maduro Guerra; cùng Diosdado Cabello (Bộ trưởng Nội vụ); Ramón Rodríguez Chacín (cựu Bộ trưởng Nội vụ) và thủ lãnh băng giang hồ Tren de Aragua…

Chưa ai có thể nói điều gì sẽ đến tiếp theo nhưng sự sụp đổ của Maduro có thể dẫn Venezuela đến tình trạng chưa chắc đã sáng sủa hơn, ít nhất là trong thời điểm trước mắt. Khoảng trống quyền lực có thể được lấp đầy từ nhiều nhóm vũ trang khác nhau, từ các băng nhóm du kích Colombia đến các băng đảng tội phạm. Hàng ngàn tay súng của Quân đội Giải phóng Quốc gia (ELN), một nhóm du kích Marxist Colombia hoạt động từ những năm 1960, hiện còn nương náu ở Venezuela, dưới sự bảo kê của Nicolás Maduro. Đó là chưa kể nhóm giang hồ khét tiếng Tren de Aragua lâu nay cũng sống dưới sự che chở của chế độ Maduro.

Nói cách khác, Venezuela không thể nhanh chóng trở thành quốc gia dân chủ thật sự. Mọi cặp mắt giờ đây đang đổ dồn vào Maria Corina Machado, nhân vật bất đồng chính kiến lẫy lừng vừa giành được giải Nobel Hòa bình 2025. Theo giới quan sát, hai nhân vật sáng giá nhất kế nhiệm Nicolás Maduro là María Corina Machado và Edmundo González (cựu đại sứ Venezuela tại Argentina). Trên thực tế, trước đây Washington đã công nhận Edmundo González là người đứng đầu hợp pháp của Venezuela sau khi ông này đã đánh bại Nicolás Maduro trong cuộc bầu cử hồi năm 2024.

Tổng hợp

Lại chuyện visa dành cho công dân Mỹ nghỉ hưu muốn đến VN để sống lâu dài ở đây theo luật lệ quy định.

Vietnam Visa Guide 2026: Options, Mistakes & My Top Recommendations


Jan 3, 2026 #VietnamTravel #VietnamVisa #LivingInVietnam
Don’t let the visa process be a source of stress or a hassle! One of the best things about traveling to Vietnam in 2026 is that you have plenty of great options. In this video, I’m breaking them all down so you can choose the path that is the best fit for your travel style.

Whether you’re looking for the absolute budget-friendly path, the ease of having an agent handle the paperwork for total peace of mind, or you want to use a "visa run" as an excuse for a fun mini-exploration, there is an option here for everyone.

If you’re a DIY traveler, pay close attention to the critical "gotchas" I’ve included—like the middle name trick and date formats—to ensure your entry into this beautiful country is as smooth and cheerful as your vacation plans.

📍 Current Vietnam Visa Costs (January 2026 Guide):
[Note: This is for reference, always consult the online form or a visa agent for updated pricing.]

Government E-Visa (DIY): $25 USD (Single Entry) / $50 USD (Multiple Entry - 90 days).

Agent Service Fees: Typically $10 – $50 USD (added to gov fee) for error-checking and ease.

Expedited Processing: $40 – $100+ USD (for 4 to 24-hour turnaround).

Lao Bao Border Run: Approx. $25–$35 for transport + $35–$45 for Laos Visa on Arrival.

🕒 Video Chapters:
0:00 - Welcome to Vietnam! Let's keep it stress-free
0:50 - Do You Need a Visa? (Passport Requirements)
1:20 - Choosing Your Visa: 30 vs. 90 Days
1:55 - Two Ways to Apply: Government Site vs. Local Agent
2:45 - The Boarding Pass Secret: What Airlines Look For
3:28 - Your Entry Stamp: Don't miss the end date
5:00 - Smart Planning: The "4-Day Buffer"
5:30 - The Mini-Vacation: Flying out for a Visa Run
6:15 - Working with Agents & Expedited Options
8:00 - The Land Border Experience: A Day Trip to Lao Bao
11:05 - Pro Tip: The Middle Name "Gotcha"
12:35 - Date Formats: Avoiding the MM/DD Confusion
14:15 - Final Summary: Stay Flexible and Enjoy!

Sau đêm chấn động bắt giữ Nicolás Maduro, Tổng thống Donald Trump không chỉ khoe chiến dịch. Ông bắt đầu vẽ ra một bản đồ quyền lực mới cho Venezuela — và bản đồ đó, theo lời ông, sẽ đi qua Delcy Rodríguez, chứ không đi qua người đối lập nổi tiếng nhất.

Từ Florida, Trump tuyên bố Mỹ hiện đang “làm việc” với Phó Tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez sau khi Maduro bị bắt. Ông nói bà đã được tuyên thệ làm tổng thống, nhưng đồng thời nhấn mạnh: bà là người “do Maduro chọn”.

Một câu nói tưởng như mâu thuẫn, nhưng lại phản ánh đúng tinh thần thời điểm: Washington muốn dùng chính người trong bộ máy cũ để mở đường cho trật tự mới — ít nhất là trong giai đoạn chuyển tiếp.

“Rubio vừa nói chuyện với cô ấy”: Delcy được mô tả là sẵn sàng làm điều Mỹ muốn
Khi được hỏi có sẵn sàng hợp tác với Delcy Rodríguez hay không, Trump trả lời bằng một câu vừa khen vừa ép: Ngoại trưởng Marco Rubio “vừa có một cuộc nói chuyện” với bà, và bà “về cơ bản” sẵn sàng làm “những gì chúng ta cho là cần thiết để làm Venezuela vĩ đại trở lại.”

Trump kể thêm rằng Delcy đã nói chuyện “dài” với Rubio và nói: “Chúng tôi sẽ làm bất cứ điều gì ông cần.” Rồi Trump chốt một câu lạnh: ông cho rằng bà “khá lịch thiệp”, nhưng “thật ra bà ấy không có lựa chọn.”

Đây là kiểu ngôn ngữ nửa ngoại giao nửa tối hậu thư: sự mềm mỏng được ghi nhận, nhưng quyền quyết định được đặt ở phía Mỹ.

Trump “gạt” Machado: ‘Không đủ ủng hộ, không đủ tôn trọng để lãnh đạo’
Trong khi đó, Trump lại tỏ ra lạnh nhạt với lãnh đạo đối lập và là người đoạt Nobel Hòa bình, María Corina Machado. Khi bị hỏi liệu ông có liên lạc với Machado từ sau vụ bắt Maduro hay không, Trump nói thẳng: “không.”

Rồi ông nêu quan điểm: sẽ “rất khó” để Machado làm lãnh đạo vì bà “không có sự ủng hộ” và “không có sự tôn trọng” cần thiết trong nội bộ đất nước. Trump còn thêm: bà là “một người phụ nữ rất dễ mến”, nhưng “không có sự tôn trọng để làm lãnh đạo.”

Những lời này, dù đúng hay sai, cho thấy Washington đang định hình một lựa chọn khác: thay vì trao lá cờ chuyển tiếp cho biểu tượng đối lập, Trump dường như muốn điều khiển tiến trình qua một nhân vật “đầu cầu” trong bộ máy cũ — người có thể ký, có thể chỉ đạo, có thể ra lệnh trong hệ thống hiện hữu.

“Không sợ boots on the ground”… nhưng Trump nói quân Mỹ sẽ vào “liên quan tới dầu”
Điểm gai nhất nằm ở câu chuyện quân đội. Trước đó trong họp báo, Trump nói ông không loại trừ khả năng can dự quân sự, thậm chí buông một câu đủ khiến cả khu vực rùng mình: “Chúng tôi không sợ boots in the ground.”

Nhưng khi được hỏi trực tiếp liệu ông có hình dung cảnh lính Mỹ “đặt chân” trong lúc Mỹ gần như điều hành chính phủ Venezuela giai đoạn tạm thời hay không, Trump “làm mềm” lại: ông nói “không”, và nhấn mạnh Mỹ sẽ có “sự hiện diện ở Venezuela” nhưng “liên quan tới dầu.”

Ông giảm nhẹ số quân cần thiết, nói Mỹ chỉ “đưa chuyên môn vào”, có thể cần “một chút”, “không nhiều.”

Tiền dầu sẽ đi đâu? Trump: cho dân Venezuela, người Venezuela ở ngoài nước, và Mỹ như một khoản “bồi hoàn”
Trump còn đưa ra một tuyên bố có tính “định nghĩa mục tiêu”: Mỹ sẽ khai thác “một lượng tài sản khổng lồ” từ lòng đất, và nguồn tài sản đó sẽ “đi về” người dân Venezuela, những người “từ bên ngoài Venezuela” trước đây từng sống ở Venezuela, và cả Hoa Kỳ dưới hình thức “bồi hoàn” thiệt hại mà Trump nói là do Venezuela gây ra cho Mỹ trong thời Maduro.

Cách nói này tạo ra một hình dung rất đặc biệt: dầu không chỉ là tài nguyên, mà là “hồ sơ thanh toán” cho một giai đoạn. Và sự hiện diện của Mỹ, theo Trump, gắn trực tiếp với việc bảo đảm dòng tài nguyên ấy.

Một bước ngoặt nhiều lớp: hợp tác với người của Maduro, gạt người đối lập, đặt dầu làm trung tâm
Trong cùng một ngày, Trump đã đặt ba mảnh ghép lên bàn:

- Làm việc với Delcy Rodríguez — người “do Maduro chọn” — vì bà sẵn sàng làm điều Mỹ yêu cầu.
- Không tin Machado đủ uy tín để cầm lái.
- Đưa quân vào Venezuela không phải để “đóng đô” toàn diện, mà để “bảo vệ dầu”, và dùng tiền dầu như một cơ chế bồi hoàn – tái phân phối.

Đó là một mô hình chuyển tiếp mà Trump muốn thế giới hiểu theo logic của ông: nhanh, thực dụng, lấy đòn bẩy tài nguyên làm trọng tâm, và ưu tiên người “có thể ký ngay” hơn người “có biểu tượng”.

Phó Tổng thống JD Vance vừa tung ra một thông điệp cứng như thép về lý do Nhà Trắng quyết định ra tay ở Venezuela: Tổng thống Donald Trump đã đưa ra “nhiều lối thoát” (multiple off ramps) cho Nicolás Maduro, nhưng vẫn đi đến kết cục bị bắt sau một chiến dịch quy mô lớn, kèm theo đòn đánh mạnh vào thủ đô Caracas.

Theo Vance, Trump đã rất rõ ràng từ đầu: nạn buôn ma túy phải chấm dứt, và “dầu bị đánh cắp” phải được trả lại cho Hoa Kỳ. Ông viết rằng Maduro chỉ là “người mới nhất” nhận ra một điều: Trump nói là làm. Và Vance dành lời khen cho các lực lượng đặc nhiệm Mỹ vì đã thực hiện một chiến dịch mà ông gọi là “thật sự ấn tượng.”

“Nhiều lối thoát” nhưng không có lối quay đầu: thông điệp điều kiện của Trump
Vance không đi vào chi tiết các “lối thoát” là gì. Nhưng cách ông mô tả khiến người ta hình dung đó là những cơ hội rút lui, những bước giảm leo thang, những cánh cửa để tránh một cuộc đối đầu trực diện.

Vấn đề nằm ở chỗ: Nhà Trắng nói họ đã mở cửa, nhưng cũng đặt điều kiện. Với Vance, điều kiện đó xoay quanh hai trục: ma túy và dầu. Và khi điều kiện không được đáp ứng, chiến dịch bắt giữ cùng đòn đánh vào Caracas được xem như câu trả lời cuối cùng.

Vance phản bác chỉ trích “phi pháp”: “Không thể trốn công lý chỉ vì sống trong cung điện”
Trong một bài đăng tiếp theo, Vance đẩy thẳng cuộc tranh luận vào mặt trận pháp lý. Ông bác bỏ ý tưởng rằng hành động của chính quyền Trump là “bất hợp pháp,” nhấn mạnh Maduro có nhiều cáo trạng ở Mỹ liên quan đến “narco-terrorism.”

Vance viết đại ý: bạn không thể né công lý vì tội buôn ma túy ở Mỹ chỉ vì bạn sống trong một cung điện ở Caracas. Câu này nghe như khẩu hiệu chính trị, nhưng mục tiêu rõ ràng: biến chiến dịch thành một hành động “thi hành công lý,” chứ không phải một cuộc phiêu lưu quân sự.

Trump đã báo trước: “Đánh trên bộ sẽ sớm bắt đầu”
Bối cảnh cho cú ra tay này đã được Trump gieo từ trước. Ngày 2/12, ông cảnh cáo rằng Mỹ đang chuẩn bị hành động mới chống các mạng lưới buôn ma túy bị cáo buộc ở Venezuela, và các đòn đánh trên bộ sẽ bắt đầu “sớm.”

Trump nói họ “biết họ sống ở đâu,” biết “những kẻ xấu sống ở đâu,” và sẽ ra tay rất nhanh. Trong nhiều tháng, chính quyền Trump đã tiến hành các đòn đánh nhắm vào các tàu bị nghi buôn ma túy.

Nhưng chiến dịch chống ma túy ấy cũng từng gây tranh cãi. Một đòn đánh tiếp theo vào một tàu nghi buôn ma túy ở vùng Caribbean ngày 2/9 — sau khi đòn đánh ban đầu không giết hết những người trên tàu — đã vấp chỉ trích lưỡng đảng, với lo ngại nó có thể cấu thành “tội ác chiến tranh.” Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth khi đó tìm cách tạo khoảng cách với quyết định đánh đợt hai, nói rằng họ không biết về nó.

CIA được “bật đèn xanh”, và mệnh lệnh bí mật đánh cartel
Tháng 10, Trump nói ông đã cho phép CIA hoạt động bên trong Venezuela nhằm siết dòng di dân và ma túy bất hợp pháp. Cùng thời điểm, theo các nguồn tin, Trump cập nhật thẩm quyền cho CIA sau khi ký một chỉ thị bí mật yêu cầu quân đội bắt đầu tấn công các cartel ma túy ở Mỹ Latin từ đầu mùa hè.

Tất cả ghép lại thành một đường thẳng chính sách: coi ma túy là chiến trường, coi cartel là mục tiêu quân sự, và coi Venezuela là một mắt xích then chốt.

Florida reo mừng: “Như bức tường Berlin sụp đổ”
Nếu ở Washington là tranh luận đúng-sai và hợp pháp-không hợp pháp, thì ở Florida lại là cảm xúc bùng nổ.

Nhiều dân biểu, nghị sĩ Cộng Hòa Florida sáng Thứ Bảy đồng loạt ca ngợi chiến dịch và việc bắt Maduro. Dân biểu Carlos Gimenez nói ông đã trao đổi với Ngoại trưởng Marco Rubio ngay sau chiến dịch, và gọi đây là “phiên bản Tây bán cầu của sự kiện Bức tường Berlin sụp đổ.”

Ông viết rằng đó là “một ngày trọng đại ở Florida,” nơi tập trung đông đảo người lưu vong Venezuela, Cuba và Nicaragua; cộng đồng của ông “ngập tràn cảm xúc và hy vọng.”

Dân biểu Mario Diaz-Balart công kích Maduro và ca ngợi Trump, nói khi những người khác còn chần chừ, Trump đã nhìn đúng bản chất mối đe dọa và hành động dứt khoát.

Dân biểu Maria Elvira Salazar cảm ơn Trump và Rubio, tuyên bố “narco-terror” do chế độ Maduro áp đặt đã chấm hết, và đã đến lúc “những lãnh đạo chính đáng” của Venezuela khôi phục tự do, tái thiết đất nước.

Thượng nghị sĩ Rick Scott thì gọi đây là “một ngày mới” cho Venezuela và cả Mỹ Latin, cho rằng Mỹ và khu vực an toàn hơn nhờ “sự lãnh đạo” của Trump.

Vì sao Florida là tâm chấn? Con số 49% và câu chuyện lưu vong
Không phải ngẫu nhiên Florida phản ứng mạnh. Người Venezuela di cư tập trung lớn tại tiểu bang này. Theo Migration Policy Institute, giai đoạn 2019–2023 có khoảng 49% người nhập cư Venezuela ở Mỹ cư trú tại Florida.

Bởi vậy, bất kỳ biến động nào ở Caracas cũng dội thẳng vào trái tim chính trị Florida: hy vọng hồi hương, nỗi đau lưu lạc, ký ức về độc tài, và giấc mơ một ngày được trở về dựng lại quê nhà.

Và đó cũng là lý do cùng một sự kiện có thể được gọi bằng hai cái tên hoàn toàn khác nhau: với người ủng hộ, đó là “công lý”; với người hoài nghi, đó là “can thiệp.” Nhưng dù gọi thế nào, tuyên bố của JD Vance đã cho thấy Nhà Trắng muốn đóng khung câu chuyện bằng một kết luận duy nhất: Trump đã cảnh báo, đã mở lối thoát, và khi lối thoát không được bước qua, ông sẽ tự tay khép cánh cửa còn lại.

Nghi phạm bị bắn chết sau khi bị cáo buộc chĩa súng trường vào một sĩ quan ICE đang ngoài giờ làm việc.


Bộ An ninh Nội địa (DHS) xác nhận trong một tuyên bố rằng một sĩ quan thuộc Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) đang ngoài giờ làm việc đã bắn chết một người đàn ông được cho là đã chĩa vũ khí về phía họ vào đêm giao thừa.

Vụ việc xảy ra khoảng một giờ trước nửa đêm tại khu chung cư Valley Pointe ở Northridge, Los Angeles, California. Các sĩ quan thuộc Sở Cảnh sát Los Angeles (LAPD) đã đến hiện trường và phát hiện một nghi phạm đã chết do trúng đạn.

Theo bản tin từ đài ABC 7 địa phương , viên cảnh sát ngoài giờ làm việc đang ở trong căn hộ của mình thì nghe thấy tiếng súng nổ bên ngoài. Anh ta liền lấy một khẩu súng và đi ra ngoài, tại đó anh ta chạm trán với một nghi phạm được cho là đang mang theo một khẩu súng trường.

Viên cảnh sát tự xưng là nhân viên thực thi pháp luật, lúc đó nghi phạm được cho là đã chĩa súng trường vào anh ta. Sau đó, một cuộc đấu súng đã diễn ra, và viên cảnh sát lùi vào bên trong để lấy áo giáp chống đạn và gọi hỗ trợ. Các sĩ quan LAPD sau đó đến hiện trường và phát hiện nghi phạm đã chết.

“Khi đối tượng từ chối hợp tác, viên cảnh sát đã nổ súng tự vệ bằng súng công vụ của mình để tước vũ khí của đối tượng,” Trợ lý Bộ trưởng An ninh Nội địa phụ trách Quan hệ công chúng Tricia McLaughlin nói với ABC 7. “Đối tượng đã bắn ít nhất ba phát đạn vào viên cảnh sát.”

Bà McLaughlin cho biết thêm rằng viên cảnh sát không bị thương trong vụ việc. Bà nói thêm rằng Văn phòng Trách nhiệm Nghề nghiệp của ICE đang phối hợp với Sở Cảnh sát Los Angeles (LAPD) trong cuộc điều tra đang diễn ra.

Sở cảnh sát Los Angeles (LAPD) xác nhận đã có mặt tại hiện trường và một nghi phạm đã thiệt mạng, nhưng không cung cấp thêm chi tiết. Các nguồn tin quen thuộc với cuộc điều tra cho biết với đài ABC 7 rằng tính đến thời điểm này, chưa có mối liên hệ nào được biết đến giữa người đã chết và viên chức ICE.

Tính đến thời điểm đưa tin này, danh tính của cả viên cảnh sát và nghi phạm nổ súng vẫn chưa được công bố.

Vụ xả súng hôm thứ Tư xảy ra chỉ vài ngày trước khi lực lượng Vệ binh Quốc gia và các binh sĩ Mỹ khác được điều đến thành phố để bảo vệ các nhân viên nhập cư liên bang khỏi tình trạng bạo lực leo thang dự kiến ​​rút lui. Việc triển khai được công bố sau nhiều ngày bạo loạn kéo dài hồi tháng Sáu, trong đó các nhân viên liên bang liên tục bị đám đông tấn công bằng gạch đá, vật liệu gây cháy và nhiều thứ khác.

Hồ sơ tòa án từ Khu vực Trung tâm California, bao gồm vùng Los Angeles, cho thấy 71 người đã bị buộc tội tấn công các đặc vụ liên bang trong khu vực vào năm 2025. Con số này tăng so với 9 vụ bắt giữ trong cùng kỳ năm 2024.

Tổng thống Donald Trump hôm thứ Bảy tuyên bố rằng Hoa Kỳ sẽ giành lại quyền kiểm soát ngành dầu mỏ của Venezuela nhằm giúp tái thiết đất nước và mang lại lợi ích kinh tế cho người dân Mỹ.

Trong khi đứng cạnh các quan chức cấp cao trong nội các tại Mar-A-Lago, ông Trump tuyên bố rằng Hoa Kỳ đã tiến hành thành công một chiến dịch quân sự quy mô lớn ở Venezuela, dẫn đến việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và vợ ông, Cilia Flores. Cả hai hiện đang trên đường đến New York để đối mặt với các cáo buộc bao gồm âm mưu khủng bố ma túy, nhập khẩu cocaine và các tội danh liên quan khác.

Ông Trump mô tả cuộc đột kích là một "chiến dịch cực kỳ thành công" và một "cuộc thao tác rất phức tạp", đồng thời nhận xét rằng ông đã chứng kiến ​​việc bắt giữ Maduro "giống như đang xem một chương trình truyền hình vậy".

Tổng thống cũng xác nhận rằng không có binh sĩ Mỹ nào thiệt mạng trong chiến dịch này. Ông nói: “Việc không có ai thiệt mạng là điều tuyệt vời”, đồng thời cho biết thêm rằng “một vài người bị trúng đạn, nhưng họ đã trở về và sức khỏe của họ khá tốt”.

Sau đó, ông chuyển sự chú ý sang tương lai của Venezuela sau khi Maduro bị lật đổ. “Chúng tôi sẽ điều hành đất nước cho đến khi có thể thực hiện một quá trình chuyển giao an toàn, đúng đắn và khôn ngoan”, ông nói, đồng thời cho rằng việc để tàn dư của chế độ Maduro giành lại quyền kiểm soát sẽ khiến chiến dịch trở nên vô nghĩa.


“Vì vậy, chúng tôi sẽ điều hành đất nước cho đến khi có thể thực hiện một quá trình chuyển giao an toàn, đúng đắn và khôn ngoan, và nó phải khôn ngoan, bởi vì đó là mục tiêu của chúng tôi. Chúng tôi muốn hòa bình, tự do và công lý cho người dân tuyệt vời của Venezuela”, ông nói.

Ông Trump nói thêm rằng lực lượng Mỹ “đang hiện diện ở đó” và sẽ tiếp tục ở lại trong tương lai gần. “Chúng tôi không sợ binh lính trên mặt đất”, tổng thống nhấn mạnh.

Về vấn đề dầu mỏ, Trump nhấn mạnh kế hoạch can thiệp của Mỹ vào việc vực dậy ngành dầu khí của Venezuela, vốn bị xuống cấp nghiêm trọng dưới chế độ Maduro. Ông nói: “Chúng ta sẽ để các công ty dầu khí lớn của Hoa Kỳ, lớn nhất trên thế giới, vào đó, chi hàng tỷ đô la, sửa chữa cơ sở hạ tầng bị hư hỏng nặng, cơ sở hạ tầng dầu khí, và bắt đầu tạo ra lợi nhuận cho đất nước.”

Ông Trump cho biết kế hoạch này nhằm mục đích sửa chữa "cơ sở hạ tầng bị hư hại nghiêm trọng" và tạo ra doanh thu cho Venezuela, đồng thời cho biết các công ty Mỹ sẽ đầu tư mạnh để khôi phục hoạt động và đảm bảo lợi ích kinh tế sẽ chảy về tay người dân Venezuela cũng như Hoa Kỳ.

Các công ty Mỹ như ExxonMobil (trước đây là Creole) và ConocoPhillips đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela, đầu tư hàng triệu đô la vào thăm dò và khai thác theo các thỏa thuận cho thuê. Năm 1976, dưới thời Tổng thống Carlos Andrés Pérez, Venezuela quốc hữu hóa ngành dầu mỏ, bồi thường cho các công ty Mỹ khoảng 1 tỷ đô la cho các tài sản bị tịch thu, điều này phần lớn được chấp nhận vào thời điểm đó.

Tuy nhiên, vào năm 2007, dưới thời Tổng thống Hugo Chávez, chính phủ đã nắm quyền kiểm soát các dự án lớn thuộc Vành đai Orinoco mà không bồi thường thỏa đáng, ảnh hưởng đến cổ phần của ExxonMobil, ConocoPhillips, Chevron và các công ty khác. Điều này dẫn đến trọng tài quốc tế, trong đó ExxonMobil thắng kiện và nhận được 1,6 tỷ đô la vào năm 2014, còn ConocoPhillips tiếp tục theo đuổi các yêu cầu bồi thường hàng tỷ đô la nữa.

Ông Trump và các cố vấn như Stephen Miller đã mô tả những hành động năm 2007 là “vụ trộm cắp tài sản và của cải lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ”. “Họ đã lấy hết dầu mỏ của chúng ta cách đây không lâu. Và chúng ta muốn lấy lại. Họ đã lấy một cách bất hợp pháp”, tổng thống nói trong một cuộc họp báo gần đây.

Tổng thống Donald Trump kể rằng ông đã ngồi trong một căn phòng ở Mar-a-Lago, bên cạnh các tướng lĩnh quân đội, theo dõi cuộc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro diễn ra theo thời gian thực. Ông mô tả cảnh tượng ấy “như đang xem một chương trình truyền hình,” chỉ khác ở chỗ: đó là một cuộc đột kích thật, với cửa thép thật, và một nguyên thủ thật bị lôi ra “trong vài giây.”

Trump nói ông được “những người quân đội thật sự” khẳng định không có quốc gia nào trên Trái Đất có thể thực hiện một cuộc cơ động như vậy. Điều khiến ông ấn tượng không chỉ là độ phức tạp, mà là thứ ông gọi bằng cụm từ quen thuộc trong giới tác chiến: “tốc độ và bạo lực” — tốc độ để đối phương không kịp hiểu chuyện gì đang xảy ra, và bạo lực đủ mạnh để bẻ gãy mọi lớp phòng thủ trước khi nó kịp khép lại.

“Tôi xem từng giây”: phá cửa thép, đánh thốc vào nơi kiên cố nhất
Trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với Fox News, Trump nói cuộc bắt giữ “rất phức tạp, cực kỳ phức tạp,” và ông cùng đội ngũ đã “xem mọi khía cạnh” của chiến dịch. Ông kể lực lượng Mỹ đã “đột nhập,” phá vào những nơi vốn được thiết kế để không thể bị phá, kể cả những cánh cửa thép đặt ra “chỉ để phòng trường hợp này.”

Trump cho biết Maduro bị bắt tại một nơi mà ông mô tả giống “pháo đài” hơn là nhà ở: có cửa thép, có khu “an toàn” với thép bao quanh. Maduro được nói là đã cố chạy vào khu đó để khóa mình lại, nhưng bị “đánh dồn” quá nhanh nên không kịp đóng.

Trump nói Mỹ đã chuẩn bị sẵn cả “đèn khò cỡ lớn” và các phương tiện cần thiết để xuyên thép, nhưng cuối cùng “không cần dùng tới.” Ông cũng nhấn mạnh Mỹ huy động “một số lượng khổng lồ” phi cơ, gồm trực thăng và chiến đấu cơ.

Trì hoãn vì thời tiết: “Thời tiết phải hoàn hảo”
Trump nói chiến dịch lẽ ra được thực hiện sớm hơn, nhưng bị hoãn nhiều ngày vì thời tiết. “Chúng tôi định làm bốn ngày trước, nhưng thời tiết không hoàn hảo. Thời tiết phải hoàn hảo,” ông nói, rồi kể tiếp: đã tính làm ba ngày trước, hai ngày trước… cho tới khi “bỗng nhiên cửa sổ mở ra,” và họ ra lệnh hành động.

Theo các nguồn tin nắm kế hoạch, chính quyền Trump bắt đầu chuẩn bị cho chiến dịch tấn công và bắt Maduro từ giữa tháng 12. Một kế hoạch định làm sớm hơn cũng bị xáo trộn bởi nhiều yếu tố, trong đó có thời tiết và cả quyết định của Trump mở đòn tấn công ở Nigeria vào dịp Giáng Sinh.

“Chúng tôi sẽ can dự rất sâu”: Trump hé lộ ý định tham gia điều hành hậu Maduro
Không chỉ dừng ở việc kể chiến dịch, Trump còn phác ra suy nghĩ “ngày hôm sau” về chuyện điều hành Venezuela. Ông nói chính quyền Mỹ đang quyết định điều gì sẽ xảy ra tiếp theo, vì “không thể liều” để một người khác lên điều hành rồi tiếp tục những gì Maduro để lại. “Chúng tôi đang quyết định điều đó ngay bây giờ… Chúng tôi sẽ can dự rất sâu,” Trump nói, kèm theo lời hứa mơ hồ rằng Mỹ “muốn tự do cho người dân.”

Trump cũng cho rằng người Venezuela “rất vui” vì Maduro bị bắt, “vì họ yêu nước Mỹ,” và vì dưới thời Maduro, Venezuela là “một nền độc tài.”

Ông kể Maduro đã cố “đàm phán vào phút chót,” nhưng ông từ chối: “Tôi nói không. Những gì ông ta làm với ma túy là xấu.”

Kế hoạch “chính phủ chuyển tiếp” từng được tính tới, nhưng giờ im lặng
Các nguồn tin nói kế hoạch của Mỹ trước đó tập trung vào việc loại Maduro khỏi quyền lực, rồi thực hiện các bước để dựng một chính phủ chuyển tiếp gồm một nhóm người Venezuela trước khi kêu gọi bầu cử.

Tuy nhiên, trong những giờ ngay sau chiến dịch bắt Maduro, chính quyền Trump lại không công khai bình luận về việc đang thiết lập một chính phủ chuyển tiếp. Trước đó, CNN từng đưa tin chính quyền đã âm thầm soạn các kế hoạch “ngày hôm sau” nhiều tuần liền để lấp khoảng trống quyền lực nếu Maduro bị hất khỏi ghế. Nhưng khi được hỏi hồi tháng trước Mỹ sẵn sàng làm gì để bảo đảm ổn định nếu Maduro rời quyền lực, Ngoại trưởng Marco Rubio đã không trả lời rõ.

Một số dự thảo kế hoạch được nói là từng tập trung vào việc dựng cấu trúc hỗ trợ lãnh đạo đối lập Edmundo Gonzalez.

Dân Chủ đòi họp khẩn: “Chưa thấy bằng chứng đe dọa… và chưa nghe chiến lược hậu chiến”
Ngay trong ngày, tiếng nói phản biện từ Quốc hội Mỹ nổi lên. Dân biểu Jim Himes, thành viên Dân Chủ cao nhất trong Ủy ban Tình báo Hạ viện, kêu gọi chính quyền Trump phải lập tức báo cáo Quốc hội sau khi Mỹ tấn công Caracas và đưa Maduro ra khỏi Venezuela.

Himes thừa nhận Maduro là “một nhà cầm quyền không hợp pháp,” nhưng ông nói chưa thấy bằng chứng nào cho thấy chiếc ghế tổng thống của Maduro tạo ra mối đe dọa đủ để biện minh cho hành động quân sự khi không có ủy quyền của Quốc hội. Ông cũng nói ông chưa nghe một chiến lược rõ ràng cho “ngày hôm sau,” và làm sao ngăn Venezuela rơi vào hỗn loạn.

Himes nhấn mạnh Rubio từng nhiều lần phủ nhận trước Quốc hội rằng chính quyền có ý định ép thay đổi chế độ ở Venezuela; vì vậy, theo ông, chính quyền phải lập tức báo cáo kế hoạch bảo đảm ổn định khu vực và cơ sở pháp lý cho quyết định này.

Trong một cuộc phỏng vấn ngắn qua điện thoại với The New York Times, Trump từ chối nói liệu ông có xin Quốc hội ủy quyền cho đòn tấn công hay không.

Lời cảnh báo của Tổng thống Trump đối với chế độ Iran mang ý nghĩa sâu sắc hơn nhiều sau khi Maduro bị bắt giữ.


Một ngày trước khi lật đổ nhà độc tài khủng bố Maduro khỏi Venezuela, Tổng thống Trump đã nói với Iran về những gì ông sẽ làm nếu họ bắn chết người biểu tình.
Thật đáng kinh ngạc – thời điểm này càng trở nên ý nghĩa hơn khi chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Trump bắt giữ thủ lĩnh khủng bố Venezuela và vợ hắn.

Đêm qua, quân đội Mỹ đã bắt giữ thủ lĩnh khủng bố của Venezuela, Maduro, và vợ ông ta.

Cuộc tấn công vào Venezuela này đã thành công và thể hiện ý định của Tổng thống Trump trong việc tiếp tục mang lại hòa bình cho thế giới.

Venezuela có mối liên hệ mật thiết với Iran và Hezbollah. Chúng ta đã biết điều này từ năm 2016. Obama đã cho phép mối quan hệ giữa các chế độ khủng bố của Iran và Venezuela phát triển mạnh mẽ trong nhiệm kỳ của mình, gây thiệt hại cho nước Mỹ.

Điều này đã được nêu rõ trong một bài viết xuất sắc trên tờ Politico, được đăng tải vào cuối nhiệm kỳ tổng thống của ông Obama tại Mỹ.

Trong nhiệm kỳ của mình, Obama cũng đã viện trợ cho chế độ khủng bố Iran hơn một tỷ đô la tiền mặt. Chúng ta chưa bao giờ được biết lý do chính đáng tại sao ông ấy lại làm điều này.

Hôm qua (thứ Sáu), Tổng thống Trump đã gửi một thông điệp tới Iran và thế giới. Ông nói rằng các bạn tốt hơn hết đừng bắn giết người biểu tình, nếu không “Mỹ sẽ đến giải cứu họ”. Thông điệp này được đăng tải trên Truth Social .

Nếu Iran bắn giết dã man những người biểu tình ôn hòa, điều mà họ thường làm, thì Hoa Kỳ sẽ đến giải cứu họ. Chúng tôi đã sẵn sàng vũ trang. Cảm ơn sự quan tâm của quý vị đến vấn đề này! Tổng thống DONALD J.TRUMP
Điều này mang một ý nghĩa mới khi xét đến những diễn biến trong vài giờ qua ở Venezuela. Tổng thống Trump không hề đùa giỡn.

Tổng thống Trump đã từng ném bom và phá hủy các cơ sở nghiên cứu hạt nhân ở Iran vào năm 2025. Đêm qua, ông ấy đã chứng minh rằng mình không hề nói đùa.

Những hành động của Tổng thống Trump tại Venezuela đêm qua và lời cảnh báo của ông đối với Iran đã nâng cao tinh thần của những người biểu tình ở Iran một cách đáng kể.

Có những chiến dịch được viết bằng mực trong hồ sơ. Và có những chiến dịch được viết bằng tiếng rotor trực thăng xé gió trong đêm, bằng tiếng giày đập lên nền bê tông, và bằng một khoảnh khắc mà quyền lực quốc gia được phô bày ở mức trần trụi nhất: bắt sống một nguyên thủ ngay tại “lãnh địa” của ông ta.

Cuộc đột kích bắt lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro và phu nhân Cilia Flores hôm Thứ Bảy do một đơn vị đặc nhiệm tinh nhuệ của Lục quân Mỹ thực hiện: Delta Force.

Delta Force là ai? “Đơn vị nhiệm vụ đặc biệt” chuyên đánh mục tiêu giá trị cao
Delta Force được xem là một trong những đơn vị “special missions” hàng đầu của quân đội Mỹ, chuyên phản khủng bố, giải cứu con tin, tấn công trực tiếp và trinh sát đặc biệt – thường nhắm vào các mục tiêu giá trị cao.

Được thành lập năm 1977, Delta Force trực thuộc Bộ Chỉ huy Tác chiến Đặc biệt Liên quân (JSOC) và đóng tại Fort Bragg, bang North Carolina. Lực lượng này được cho là gồm tám “sabre squadrons” tác chiến.

Thông tin về Delta Force gần như tuyệt đối thuộc diện mật. Nhưng nhìn chung, đây là lực lượng thường được gọi ra làm những nhiệm vụ phức tạp, bí mật và nguy hiểm nhất theo chỉ đạo của Tổng thống Mỹ và Bộ trưởng Quốc phòng.

Vai trò của Delta Force trong lịch sử quân sự Mỹ thường được so sánh với SEAL Team 6 của Hải quân. Họ từng tham gia những chiến dịch khiến cả nước Mỹ phải nhìn lên màn hình: như nhiệm vụ năm 1993 ở Somalia nhằm giải cứu binh sĩ Mỹ sau khi trực thăng bị bắn rơi trong Trận Mogadishu – sự kiện sau này được tái hiện trong phim “Black Hawk Down” (2001).

Delta Force cũng từng góp mặt trong Operation Just Cause tại Panama, chiến dịch dẫn tới việc bắt nhà độc tài Manuel Noriega tháng 12/1989 – và theo CNN, nhiều quan chức trong chính quyền Trump đang viện dẫn “tiền lệ Panama” như một khuôn mẫu cho nhiệm vụ nhằm vào Maduro.

Trump kể với Fox News: xem bắt Maduro “trực tiếp”, chuẩn bị từ giữa tháng 12
Trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại với Fox News, Tổng thống Donald Trump kể lại cách cuộc bắt giữ diễn ra, đồng thời CNN cho biết từ các nguồn tin: chính quyền Trump đã bắt đầu chuẩn bị từ giữa tháng 12 cho một chiến dịch bí mật vừa tấn công vừa bắt người.

Trump nói Maduro và vợ hiện đang ở trên USS Iwo Jima, con tàu hướng về New York. Ông còn tiết lộ đã nói chuyện với Maduro cách đây một tuần. Phó Tổng thống JD Vance đăng trên mạng xã hội rằng Trump đã đưa ra “nhiều lối thoát” (multiple off ramps) trước khi Mỹ thực hiện chiến dịch – hàm ý rằng Washington cho Caracas cơ hội rút lui, nhưng cuối cùng vẫn phải ra tay.

Trump cho biết ông xem diễn biến “phức tạp” của cuộc bắt giữ theo thời gian thực, từ một căn phòng trong khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago ở Florida, ngồi cạnh các tướng lĩnh quân đội. Đây là kiểu chi tiết được kể để nhấn mạnh hai điều: sự kiểm soát và sự “đích thân theo dõi” của tổng thống.

“Không ai chết, nhưng có người bị thương”: nơi bắt là điểm “cực kiên cố”, trực thăng trúng đạn
Trump nói không có người Mỹ nào thiệt mạng. Tuy nhiên, ông thừa nhận có người bị thương khi tìm cách bắt Maduro tại một địa điểm được ông mô tả là “kiên cố, phòng thủ nặng” (heavily fortified). Tổng thống cũng nói một chiếc trực thăng đã bị bắn trúng trong chiến dịch, nhưng không có máy bay Mỹ nào bị mất.

Đây là loại chi tiết vừa mang tính khoe thành tích (không mất phi cơ), vừa vô tình hé lộ độ nóng của trận đánh: nếu trực thăng bị bắn trúng, nghĩa là lực lượng đột kích đã đi thẳng vào vùng hỏa lực.

Sau đột kích: Mỹ tính “bước tiếp theo” ở Venezuela, Caracas đòi trả Maduro
Trump nói Mỹ đang quyết định điều sẽ xảy ra tiếp theo ở Venezuela. Ông nói với Fox News rằng Washington “không thể liều” để người khác lên nắm và tiếp tục những gì Maduro để lại; vì vậy Mỹ đang cân nhắc và sẽ “tham gia rất nhiều” vào việc này.

Ở chiều ngược lại, Ngoại trưởng Venezuela khẳng định Maduro vẫn là lãnh đạo đất nước và yêu cầu Mỹ phải đưa ông trở về. Khoảng cách giữa hai tuyên bố ấy giống như hai đầu một sợi dây thừng: kéo mạnh quá, có thể đứt, và đứt rồi thì không ai đoán được cú rơi sẽ làm rách những gì.

DOJ chuẩn bị “cáo trạng thay thế”: siết chặt vòng pháp lý ở New York
Theo hai nguồn tin, Bộ Tư pháp Mỹ dự kiến sẽ đưa ra các cáo buộc mới đối với Maduro và vợ trong một “superseding indictment” tại New York – tức cáo trạng thay thế/cập nhật, mở rộng hoặc điều chỉnh hồ sơ hiện có. Maduro vốn đã bị truy tố từ năm 2020.

Các cáo buộc của DOJ đã được vạch ra trong ba cáo trạng năm 2020 – hai ở New York, một ở Washington – cùng một đơn khiếu tố hình sự tại Miami. Những hồ sơ này cáo buộc có một âm mưu kéo dài nhiều thập kỷ, trong đó Maduro và nhóm thân tín cung cấp bảo kê chính trị – quân sự cho các “narco-terrorists” trong khi “rút ruột” hàng tỷ đô-la của quốc gia.

Cựu công tố Geoffrey Berman từng tuyên bố Maduro “cố ý dùng cocaine như một vũ khí” và “chủ ý làm ngập nước Mỹ bằng cocaine” nhằm phá hoại sức khỏe và an sinh của xã hội Mỹ. Công tố cũng cáo buộc Maduro lãnh đạo một cartel bạo lực ngay cả khi ông bước lên nấc thang quyền lực. Hơn một chục người khác bị truy tố cùng với Maduro, gồm quan chức chính phủ, tình báo Venezuela và các thành viên lực lượng vũ trang nổi dậy.

Tất cả những cáo buộc này, ở giai đoạn hiện tại, vẫn là cáo buộc trong hồ sơ tố tụng và sẽ phải được kiểm chứng trước tòa.

Tổng thống Trump công bố bức ảnh đầu tiên về nhà độc tài Venezuela Nicolas Maduro bị bắt giữ.

Hôm thứ Bảy, Tổng thống Trump đã đăng một bức ảnh cựu lãnh đạo Venezuela Nicolas Maduro trên tàu USS Iwo Jima sau khi một đơn vị thuộc lực lượng đặc nhiệm Delta Force bắt giữ ông và vợ.

“Hoa Kỳ đã thực hiện thành công một cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Venezuela và nhà lãnh đạo của nước này, Tổng thống Nicolas Maduro, người cùng vợ đã bị bắt giữ và đưa ra khỏi đất nước”, ông Trump tuyên bố trên mạng xã hội.

“Chiến dịch này được thực hiện phối hợp với các cơ quan thực thi pháp luật của Hoa Kỳ,” Tổng thống Trump tuyên bố vào sáng sớm thứ Bảy.

Ông Maduro, vợ ông là bà Cilia Flores và những người khác đã bị truy tố về tội âm mưu khủng bố ma túy và các tội danh khác.


Những đoạn video ấn tượng về các cuộc không kích vào Venezuela đã được đăng tải lên X vào tối muộn thứ Sáu và rạng sáng thứ Bảy.


Theo Fox News, lực lượng Delta Force đã bắt giữ Maduro và vợ ông ta.

Phóng viên Brooke Singman của Fox News cho biết: “Nguồn tin cho tôi biết rằng CIA đã có một nhóm nhỏ bí mật hoạt động tại chỗ từ tháng 8, nhóm này đã cung cấp được “những thông tin cực kỳ quan trọng” về lối sống của Maduro, “điều này giúp việc bắt giữ ông ta diễn ra suôn sẻ”.

Theo như nam diễn viên Cổ Thiên Lạc phải nhập viện vào ngày mới đây do tình trạng sức khỏe bất ổn nên đã phải bỏ lỡ một số hoạt động quảng bá bộ phim mới do anh sản xuất, đảm nhận vai chính vì nam diễn viên này gặp vấn đề sức khỏe. Việc này buộc anh phải vắng mặt tại một số hoạt động quảng bá phim mới Tầm Tần Ký (hay còn gọi là Bước vào quá khứ).

Theo China Times, Cổ Thiên Lạc phải nhập viện ngày 2/1 do tình trạng sức khỏe bất ổn. Việc này buộc anh phải vắng mặt tại một số hoạt động quảng bá phim mới Tầm Tần Ký (hay còn gọi là Bước vào quá khứ). Tuy nhiên, đến hôm nay 3/1, nam diễn viên đã xuất hiện ở hoạt động quảng bá phim tại Thâm Quyến với diện mạo tươi tắn hơn, tinh thần cũng khá thoải mái.

Xuất hiện trước khán giả, Cổ Thiên Lạc hài hước chia sẻ: “Hôm qua tôi có chút việc phải giải quyết ở thế giới cổ đại nên tạm thời quay về đó. Bây giờ mọi chuyện đã xong xuôi, tôi trở về rồi”. Chưa dừng lại, nam diễn viên còn trêu chọc bạn diễn: “Hôm nay đến lượt Lâm Phong có việc ở thế giới cổ đại và phải quay về quá khứ”.

Cùng ngày 3/1, đơn vị phát hành Huaying Entertainment thông báo Cổ Thiên Lạc (vai Thiếu Long) và Tuyên Huyên (vai Vũ Đình Phương) đến Đài Loan vào 8-9/1 để tham gia 4 sự kiện giao lưu, quảng bá phim tại rạp Vieshow Titan, Hội trường Songren, Đài Bắc. Đây cũng là lần đầu tiên Cổ Thiên Lạc trở lại Đài Loan quảng bá phim sau 12 năm, kể từ thời điểm anh tham gia giới thiệu Nghe lén 3 vào 2014.

Bộ phim Bước vào quá khứ dự kiến ra mắt tại thị trường Đài Loan vào 9/1. Đây là phần điện ảnh tiếp theo của tác phẩm kinh điển Tầm Tần Ký, do Cổ Thiên Lạc đảm nhận vai trò nhà sản xuất kiêm nam chính. Dự án quy tụ dàn diễn viên đình đám như Cổ Thiên Lạc, Lâm Phong, Tuyên Huyên, Quách Thiện Ni và Đằng Lệ Danh.

Về thành tích phòng vé, bộ phim đang ghi nhận kết quả ấn tượng. Tại Hong Kong, tác phẩm chính thức ra rạp từ 31/12/2025. Phim thu về 11,3 triệu HKD ngay trong ngày đầu công chiếu tại Hong Kong và Macau, qua đó lập kỷ lục doanh thu ngày mở màn cao nhất lịch sử điện ảnh Hong Kong.

Tính đến trưa 3/1, tức ngày thứ 4 kể từ khi công chiếu, tổng doanh thu phim tại Hong Kong và Macau cán mốc 31 triệu HKD. Tại thị trường Trung Quốc đại lục, phim đạt hơn 120 triệu NDT sau 3 ngày.

Vừa qua, nam tài tử và Hồng Kim Bảo tham gia Gala Điện ảnh Hong Kong (Trung Quốc) lần đầu tổ chức tại Việt Nam diễn ra ngày 6-8/11/2025 ở TP.HCM. Tại đây, Cổ Thiên Lạc tiết lộ món ăn ở Việt Nam mà anh nhớ nhất là bánh mì. Diễn viên cũng bất ngờ trước sự chào đón của đông đảo fan Việt khi anh xuất hiện tại sân bay Tân Sơn Nhất vào tối 5/11/2025.

Tin Nicolás Maduro bị phía Mỹ xác nhận bắt giữ không chỉ làm rung chuyển các phòng họp và bàn cờ ngoại giao. Nó chạm thẳng vào nhịp thở đời thường: con đường vắng xe, hàng người dài trước tiệm thuốc, những câu nói lẫn lộn giữa hy vọng và sợ hãi.

Tại Gia Lạp Gia Tư (Caracas), hãng tin Reuters ghi nhận phản ứng của người dân có đủ mọi cung bậc – như một xã hội bị kéo căng đến mức chỉ cần một tin lớn là bật ra trăm mảnh cảm xúc.

“Đã đến lúc chuyển tiếp”: hy vọng về một bước ngoặt cho cả đất nước
Ronald Galuee, một người chạy xe gắn máy, nói với Reuters rằng “phải có một thay đổi tích cực cho tất cả người Venezuela,” và nhấn mạnh “bây giờ là lúc chuyển tiếp ở đất nước này.”

Anh nói người dân giờ phải chờ xem những người trong bộ máy chính quyền lên tiếng ra sao: “Mọi thứ phải xảy ra ngay bây giờ, và chúng ta phải thoát khỏi tình cảnh này.” Lời nói mộc mạc, nhưng chứa một mong mỏi đã kéo dài nhiều năm: thoát khỏi vòng lặp bế tắc, để có một trang mới.

Trong các đoạn video Reuters từ Gia Lạp Gia Tư (Caracas), khung cảnh hiện lên vừa lạ vừa quen: đường sá thưa thớt xe cộ, và bên ngoài một tiệm thuốc là hàng người xếp dài – như thể nỗi lo sinh hoạt đang đi trước mọi tranh luận chính trị.

“Chúng ta ở trong tay Chúa”: nỗi bất định phủ lên từng câu trả lời
Juan Carlos Rincon, một tiểu thương, lại nói bằng giọng bình thản đầy tín ngưỡng: “Chúng ta ở trong tay Chúa, bởi Chúa là người kiểm soát mọi thứ. Chỉ Ngài mới biết điều gì sẽ xảy ra ở Venezuela.”

Ông cũng bày tỏ điều người dân bình thường luôn mong: được sống yên, được tiến về phía trước, và để Venezuela – như mọi quốc gia khác – có quyền tự chọn vận mệnh và nhà lãnh đạo của mình.

Đó là kiểu câu nói không nhằm về một phe nào, mà nhằm về một điều rất cơ bản: quyền được sống bình thường.

“Mỹ không nên bắt Maduro”: nỗi sợ xung đột tệ hơn và lời kêu gọi xuống đường
Nhưng không phải ai cũng xem đây là tin vui. Franklin Jimenez, một thợ làm bánh, nói Mỹ không nên bắt Maduro “vì điều này sẽ tạo ra một cuộc xung đột còn tệ hơn cái chúng ta đang có.”

Ông nhắc tới các vụ đánh bom và khẳng định, theo lời kêu gọi của nhà chức trách, người dân “phải ra đường” để “bảo vệ quê hương.” Lời nói này phản ánh một tâm trạng phổ biến trong những giờ đầu của biến cố: nếu tình hình leo thang, ai sẽ là người hứng chịu đầu tiên? Câu trả lời thường không nằm ở các tuyên bố, mà nằm ở những khu phố.

Chuyến bay trục xuất tạm dừng: thêm một hệ lụy tức thời
Một quan chức trong chính quyền Trump cho biết các chuyến bay trục xuất đưa người về Venezuela hiện đang tạm ngưng sau vụ Maduro bị bắt. Trước đây, quan hệ lạnh nhạt giữa Mỹ và Venezuela nhiều lần làm gián đoạn các chuyến bay dạng này, nhưng cho tới gần đây chúng vẫn còn diễn ra.

Việc tạm dừng tạo ra một khoảng lặng khác – không phải trên bầu trời Caracas, mà trong hồ sơ di trú của những người đang chờ ngày hồi hương.

Ở hải ngoại: Doral và Santiago mở hội, cờ tung, người hát quốc ca
Trái ngược bầu không khí dè dặt ở thủ đô, nhiều người Venezuela ở nước ngoài lại đón tin bằng tiếng nhạc và vũ điệu.

Video cho thấy đám đông nhảy múa, hô vang, ca hát tại Doral (Florida) và Santiago (Chile). Trước nhà hàng El Arepazo ở Doral, nhiều người cầm quốc kỳ Venezuela, giơ biểu ngữ “Make Venezuela Great Again,” và hát quốc ca.

Kirvin Suarez – một thành viên cộng đồng – nói với Reuters: “Hôm nay, công lý đang được thực thi.” Anh nói công lý này dành cho tất cả những người Venezuela đã rời đất nước, để chứng minh họ là ai: những người chiến đấu, những doanh nhân, những người tốt, nhưng mong được trở về, tái thiết và tiến lên.

Một người khác gọi đây là “khởi đầu của đoạn kết của nền độc tài Venezuela.” Daniel Victorio thì nói anh “rất hạnh phúc” với những gì xảy ra và gửi lời cảm ơn tới Tổng thống Donald Trump.