Một cú chuyển cảnh lạnh người: Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro bị đưa khỏi đời sống xa hoa và hiện bị giam tại Metropolitan Detention Center (MDC) ở Brooklyn, New York – nơi luật sư của nhiều bị can từng mô tả là “khủng khiếp”, “bẩn thỉu”, thiếu nhân lực triền miên, bạo lực luôn rình rập và… cúp điện như cơm bữa. MDC mở từ thập niên 1990, từng giam những cái tên “đình đám” như R. Kelly, Martin Shkreli, Ghislaine Maxwell, Sam Bankman-Fried, Sean “Diddy” Combs… và trở thành “nhà giam liên bang chủ lực” của New York sau khi cơ sở liên bang ở Manhattan đóng cửa.

Ở đây, người ta không chỉ sợ song sắt, mà còn sợ cả bóng tối. Vụ mất điện mùa đông 2019 từng khiến tù nhân bị nhốt trong điều kiện khắc nghiệt nhiều ngày; sau đó dẫn tới điều tra và các dàn xếp bồi thường hàng triệu đô-la cho những người bị ảnh hưởng. Thêm vào đó, bạo lực không phải chuyện hiếm: năm 2024 ghi nhận các vụ giết người/đâm chết người trong trại giam, buộc liên bang phải mở các vụ truy tố liên quan.

“Giải phóng!” – tiếng hò reo ở biên giới và giọt nước mắt của người tha hương
Sau thông tin Maduro bị bắt và đưa ra khỏi Venezuela, một bộ phận người Venezuela ở hải ngoại nói họ đang ăn mừng “ngày giải phóng”. Ở Cúcuta (Colombia), có cảnh đám đông đổ ra đường nhảy múa, hô khẩu hiệu, coi đây là khoảnh khắc “đêm tối hóa bình minh”. Có người già nói thẳng: họ mơ đến ngày dân hồi hương, kiếm việc, gia đình đoàn tụ – không còn cảnh ly tán khắp thế giới.

Rubio: “Mỹ không ‘cai trị’ Venezuela – Mỹ sẽ ‘chạy chính sách’”
Ngày Chủ Nhật, Ngoại trưởng Marco Rubio lên loạt chương trình chính luận để “đóng khung” lập trường của chính quyền Trump cho giai đoạn kế tiếp. Ông nói câu chữ “Mỹ sẽ running Venezuela” nên hiểu là “running policy” – vận hành chính sách, với cả bộ máy an ninh quốc gia cùng tham gia quyết định. Rubio nhấn mạnh Mỹ muốn chuyển tiếp dân chủ, nhưng từ chối đưa timeline, cho rằng đòi bầu cử “ngay lập tức” chỉ 24 giờ sau khi Maduro bị bắt là “phi thực tế”, vì hệ thống Chavismo đã bám rễ hơn một thập niên rưỡi.

Rubio cũng nói Mỹ sẽ “quan sát” Phó tổng thống Delcy Rodríguez trong vai trò lãnh đạo tạm quyền: sẽ đánh giá bằng hành động sắp tới, kỳ vọng “hợp tác và tuân thủ” nhiều hơn trước. Và ông không loại trừ khả năng Mỹ dùng thêm lựa chọn cứng rắn (kể cả hiện diện quân sự), vì Tổng thống Trump muốn giữ “đòn bẩy” cho tương lai Venezuela.

Riêng cáo buộc “Mỹ làm vì dầu mỏ”, Rubio bác bỏ: ông gọi Maduro là “một kẻ buôn ma túy” sẽ bị đưa ra tòa ở Mỹ. Dù vậy, Rubio cũng thừa nhận ngành dầu khí Venezuela “đổ nát”, muốn hồi sinh phải cần vốn và công nghệ tư nhân; và các nhà máy lọc dầu vùng Gulf Coast của Mỹ “rất hợp” với loại dầu nặng. Nói cách khác: mục tiêu chính trị – an ninh được đặt lên bàn cùng lúc với bài toán kinh tế – năng lượng.

Cuba chấn động: 32 người thiệt mạng, Havana để tang và nỗi sợ “chúng tôi có phải người kế tiếp?”
Câu chuyện bỗng rẽ sang Havana. Phía Cuba tuyên bố 32 công dân Cuba đã thiệt mạng trong chiến dịch, nói họ chết trong “hành động chiến đấu” khi làm nhiệm vụ theo đề nghị từ phía Venezuela; Cuba tuyên bố quốc tang hai ngày. Tổng thống Miguel Díaz-Canel xuất hiện với lá cờ Venezuela, phát biểu cứng rắn: liên minh Cuba–Venezuela sẽ không gục mà “không trả giá”.

Nhưng dưới mặt đường, nhiều người Cuba choáng váng vì cảm giác: nếu Mỹ có thể “bắt” Maduro nhanh đến vậy, thì câu hỏi rợn người nhất lại trồi lên: “Are we next?” Cuba vốn sống nhờ dòng dầu và hỗ trợ từ Venezuela suốt nhiều năm; nếu mắt xích ấy gãy, đảo quốc đang chìm trong thiếu nhiên liệu, cúp điện kéo dài và khủng hoảng lương thực càng bị đẩy vào thế cô lập. Một số chuyên gia cảnh báo: thành công quá nhanh của chiến dịch Maduro có thể khiến các “diều hâu thay đổi chế độ” ở Washington tự tin hơn, và Cuba bị đưa vào tầm ngắm.

(Bên ngoài chiến trường thông tin, có tin đồn gắn cái chết của nhóm Cuba với lực lượng đặc nhiệm Mỹ. Tuy nhiên, điều xác nhận chính thức lúc này là: Havana thừa nhận con số tử vong và nói họ hy sinh khi thi hành nhiệm vụ.)

Trung Quốc – Triều Tiên phản ứng: từ “chủ quyền” đến hỏa tiễn siêu vượt âm
Bắc Kinh lên án mạnh, kêu gọi Mỹ “thả ngay” Maduro và vợ, gọi việc dùng vũ lực với một quốc gia có chủ quyền là hành động gây sốc. Đáng chú ý, Tổng thống Trump nói ông không nghĩ chiến dịch ở Venezuela sẽ làm xấu quan hệ với Tập Cận Bình, cho biết vẫn có “quan hệ rất tốt” và dự tính thăm Trung Quốc trong thời gian tới (theo tường thuật báo chí). Còn trong dư luận Trung Quốc thì ngược lại: câu chuyện Maduro tạo ra một “cú giật mình” tâm lý, vì nó chạm đúng nỗi lo muôn thuở của các chế độ: bị lôi đi trong một đêm.

Cùng lúc, Bình Nhưỡng ra thông cáo lên án chiến dịch là “xâm phạm chủ quyền nghiêm trọng”, “vi phạm Hiến chương Liên Hiệp Quốc”. Rồi ngay sau đó, Triều Tiên loan báo đã thử hỏa tiễn siêu vượt âm dưới sự chứng kiến của Kim Jong Un, nhấn mạnh bối cảnh “khủng hoảng địa-chính trị gần đây”. Nhiều nhà quan sát nhận định: vụ Maduro càng củng cố niềm tin của Bình Nhưỡng rằng từ bỏ hạt nhân là tự sát – khiến đàm phán phi hạt nhân hóa trên bán đảo Triều Tiên thêm bế tắc.

Đài Loan & bán đảo Triều Tiên: bàn cờ nơi Mỹ–Trung nhìn nhau qua… “bài học Maduro”
Nếu Venezuela là một cú “đánh nhanh”, thì Đài Loan và Triều Tiên là những bàn cờ “đánh dai”. Trên bán đảo Triều Tiên, Mỹ có đồng minh và hiện diện quân sự; Trung Quốc có ảnh hưởng truyền thống với Bình Nhưỡng; mỗi vụ thử hỏa tiễn, mỗi lần tập trận, mỗi tuyên bố “chủ quyền” đều là một nấc căng.

Còn Đài Loan là dây thần kinh nhạy nhất. Một số phân tích cho rằng chiến dịch bắt Maduro có thể bị diễn giải theo hai hướng trái ngược: hoặc nó khiến các bên “sợ bị ra tay”, hoặc nó làm một số đầu óc hiếu chiến tin rằng thời cơ hành động đang mở. Dù theo hướng nào, hệ quả vẫn là: các điểm nóng đã nóng lại càng nóng, và mọi tuyên bố “chỉ là chính sách” cũng có thể trượt rất nhanh thành… hiện thực quân sự.

Sau chiến dịch của Mỹ bắt sống Nicolás Maduro, một con số lạnh như thép bất ngờ xuất hiện từ phía Havana: 32 công dân Cuba đã thiệt mạng trong các “hành động chiến đấu”, khi đang làm nhiệm vụ theo đề nghị của phía Venezuela. Cuba tuyên bố hai ngày quốc tang, coi đây là những người “hoàn thành nhiệm vụ với phẩm giá và tinh thần anh hùng”.

Đáng chú ý: đây là lần hiếm hoi sau nhiều thập niên, người ta chứng kiến dấu hiệu đối đầu có thương vong giữa hai kẻ thù thời Chiến tranh Lạnh – Mỹ và Cuba – trong một sự kiện cụ thể, có địa điểm, có xác nhận, có tang lễ.

“Họ bảo vệ Maduro” – và nghi vấn lâu nay bỗng hóa thành lời thú nhận
Tổng thống Donald Trump nói thẳng: “Nhiều người Cuba đã mất mạng… họ bảo vệ Maduro. Đó không phải nước đi hay.” Câu nói ấy, cộng với thông báo chính thức từ Cuba, khiến một nghi vấn tồn tại nhiều năm nay bỗng rơi cái “rẹt” xuống mặt bàn: lực lượng bảo vệ vòng trong của Maduro có bóng dáng Cuba.

Phía Cuba không nói họ là ai ở Caracas, chết ở đâu, chết thế nào. Phía Mỹ cũng không công bố chi tiết. Nhưng việc Havana xác nhận người của mình thiệt mạng “trong chiến đấu” đã đủ để thắp lên cơn sóng: trên mạng, nhiều người gọi họ là “đặc công/đội bảo vệ”, và không ít lời đồn gắn thẳng với lực lượng đặc nhiệm Mỹ. Tất cả những chi tiết ấy, đến lúc này, vẫn nằm trong vùng chưa được hai phía công khai làm rõ — chỉ biết rằng Cuba đã mất người thật, và đã để tang thật.

Cơn địa chấn đối với Havana: Maduro ngã, ‘ống truyền máu’ dầu mỏ bị bóp nghẹt
Maduro bị bắt không chỉ là cú sụp của một cá nhân. Với Cuba, đó là cú giật mạnh vào một liên minh sống còn: nhiều năm qua, Caracas là nguồn tiếp sức dầu mỏ và hỗ trợ kinh tế; đổi lại là dòng chảy cố vấn, chuyên gia, bác sĩ và nhân sự “hỗ trợ hệ thống” mà Cuba gửi sang.

Bây giờ, khi trục Venezuela–Cuba chao đảo, Havana càng lộ rõ điểm yếu. Trên đảo, cúp điện kéo dài vì thiếu nhiên liệu và nhà máy điện già cỗi; lương thực khan hiếm; sức chịu đựng xã hội bị bào mòn từng ngày. Trong bối cảnh ấy, mất chỗ dựa từ Venezuela chẳng khác gì bị kéo tuột tấm áo khoác giữa gió lạnh.

“Are we next?”: nỗi lo lan như khói sau đòn đánh “quá gọn”
Điều làm người Cuba choáng nhất không chỉ là chuyện Maduro bị bắt, mà là cách bị bắt: nhanh, gọn, “không ai kịp trở tay”. Một số người ở Havana nói họ đã nghe cảnh báo về nguy cơ Mỹ can thiệp suốt nhiều thập niên, nhưng đến khi điều đó xảy ra ở Venezuela thì… chẳng ai chuẩn bị kịp.

Và câu hỏi bắt đầu bật ra, nửa đùa nửa thật, nhưng càng nói càng lạnh sống lưng: “Are we next?” – tới lượt mình chưa?

Díaz-Canel thề “đổi cả mạng sống”, nhưng Cuba đang đứng trước bài toán tàn nhẫn
Tại một cuộc biểu tình gần Đại sứ quán Mỹ ở Havana, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel tuyên bố sẵn sàng trả giá “nặng” để giữ liên minh, thậm chí nói đến việc hy sinh. Lời lẽ cứng như đá – nhưng bài toán trước mắt lại mềm như thịt:

Nếu Venezuela không còn là “phao dầu mỏ”, Cuba sẽ cô lập hơn, đói hơn, tối hơn. Và khi Washington đã công khai nói Cuba là chủ đề “sẽ phải bàn tới”, nỗi lo trên đảo càng có đất để nảy mầm.

Cuộc chơi kế tiếp: chỉ dọa đã đủ, hay sẽ có một vòng siết mới?
Ngay lúc này, chưa ai dám khẳng định Mỹ sẽ làm gì tiếp theo với Cuba. Có người tin rằng chỉ cần “bóng ma” can thiệp cũng đủ khiến Havana nhượng bộ, thả tù nhân chính trị hoặc chấp nhận cải cách. Có người lại cho rằng, với những “diều hâu thay đổi chế độ”, cơ hội để hạ một đối thủ chỉ cách Florida 90 dặm là thứ rất khó cưỡng.

Cuba từng trải qua quá nhiều lần đối đầu để hiểu một điều: có những cuộc chiến không cần nổ súng vẫn khiến cả xã hội kiệt quệ. Nhưng sau vụ Maduro, họ cũng hiểu thêm điều thứ hai: nếu súng nổ, nó có thể nổ rất nhanh.

Ngay từ đầu năm 2026, Hoa Kỳ đã bất ngờ phát động một cuộc đột kích táo bạo vào quốc gia có chủ quyền Venezuela và nhắm mục tiêu bắt giữ tổng thống Maduro. Khi vụ này đã kết thúc, nay có nhiều chi tiết hơn về chiến dịch của Mỹ đang dần dần được tiết lộ ra.

Theo nguồn tin được tờ The New York Times tiết lộ ra vào ngày 3/1/2026, quân đội Mỹ đã thực hiện vụ bắt giữ chóp nhoáng Madura và vợ với sự hỗ trợ của một người cung cấp tin tối mật cho CIA được cho cài cắm trong chính phủ Venezuela, và nhân vật này đã theo dõi vị trí của Maduro trong những ngày gần đây.

Cuộc đột kích này đã được lên kế hoạch và chuẩn bị trong nhiều tháng qua. CIA bắt đầu thu thập tin tức tình báo ở Venezuela vào tháng 8 năm ngoái, sử dụng máy bay không người lái tàng hình, nguồn tin tình báo con người và các phương tiện khác để nắm hiểu rõ toàn diện về nơi ở và cuộc sống hàng ngày của Maduro.

Trong chiến dịch này, một chiếc trực thăng của Mỹ đã bị trúng đạn, và có khoảng 6 binh sĩ đã bị thương, nhưng may mắn không có ai bị thiệt mạng. Ông Maduro và vợ đã cố gắng trốn thoát đến phòng an toàn nhưng đã không thành công và nhanh chóng bị bắt giữ, sau đó được chuyển lên chiến hạm đổ bộ USS Iwo Jima của Mỹ để chở về Hoa Kỳ.

Tối ngày 3/1, một phi cơ quân sự chở Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và vợ ông, bà Flores, đã cho hạ cánh xuống Căn cứ Không quân Vệ binh Quốc gia Stewart ở New York.

Nhiệm vụ này, mang mật danh là "Chiến dịch Quyết tâm Tuyệt đối", được thực hiện bởi các toán Delta Force của Lục quân Hoa Kỳ và được coi là chiến dịch quân sự rủi ro nhất thuộc loại này ở Hoa Kỳ kể từ khi Toán SEAL số 6 đã tiêu diệt Osama bin Laden vào năm 2011.

Tổng thống Mỹ Trump cho biết ông và các thành viên chủ chốt trong chính phủ đã theo dõi toàn bộ cuộc đột kích và bắt giữ Maduro của Delta Force trực tiếp tại Mar-a-Lago vào sáng ngày 3/1/2026.

Trong một cuộc họp báo với một số giới chức cao cấp của chính phủ và trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại với Fox News, Trump đã tiết lộ ra nhiều chi tiết về quá trình chuẩn bị kéo dài nhiều tháng dành cho chiến dịch này, bao gồm cả việc xây dựng một mô hình nơi an toàn của Maduro để cho lực lượng đặc nhiệm tập luyện.

Ông Trump khẳng định các toán đã diễn tập cuộc đột kích này nhiều lần và được thực hiện thật "suôn sẻ", khi cho phá vỡ hàng rào thép kiên cố bảo vệ Maduro "chỉ trong vài giây". "Tôi đã xem qua toàn bộ, giống như xem một chương trình truyền hình vậy", Trump nói trên kênh Fox News. "Thật là tuyệt vời".

Tối hôm đó, tại Mar-a-Lago, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Kane cũng đã trình bày chi tiết về cuộc đột kích táo bạo này với các phóng viên. Ông ta tuyên bố rằng, quân đội Mỹ đã đến địa điểm của Maduro lúc 2 giờ 01 phút sáng theo giờ địa phương ngày 3/1, và đến 4 giờ 29 phút sáng, họ đã "đưa các bị cáo lên máy bay và bay qua biển".

Ông tiết lộ rằng chiến dịch này bắt đầu qua nhiều tháng thu thập tin tức tình báo. Theo các nguồn tin, CIA đã cho triển khai nhân sự tại Venezuela từ tháng 8 năm ngoái để thu thập mọi thông tin về sinh hoạt hàng ngày của Maduro.

Tướng Kane còn cho biết, hoạt động tình báo đã giúp cho Mỹ thu thập được thông tin chi tiết về Maduro, và nhiều tháng điều tra đã giúp "xác định rõ vị trí của Maduro, tìm hiểu về lịch trình di chuyển, nơi cư trú, hoạt động, sở thích ăn uống, thói quen ăn mặc, và thậm chí cả loại thú cưng mà ông ta nuôi".

Các nguồn tin cũng tiết lộ ra rằng, các nguồn tình báo của CIA bao gồm một phi đội máy bay không người lái tàng hình và một người cung cấp thông tin có thể tiếp cận Maduro và theo dõi các hoạt động của ông ta.

Kane còn cho biết thêm rằng, thời điểm tiến hành cuộc đột kích được lựa chọn dựa trên hai nguyên tắc: thứ nhất, giảm thiểu mức thiệt hại cho thường dân và nhân viên ở Caracas, và thứ hai, để bảo đảm cho quân đội có thể "đạt được tối đa yếu tố bất ngờ trong cuộc đột kích chiến thuật".

Trong những ngày trước cuộc đột kích, Hoa Kỳ đã cho triển khai ngày càng nhiều máy bay tác chiến đặc biệt, máy bay tác chiến điện tử, máy bay không người lái Reaper có vũ trang, trực thăng tìm kiếm cứu nạn và nhiều chiến đấu cơ đến khu vực. Các chuyên gia phân tích quân sự cho rằng việc tăng cường lực lượng vào phút chót này cho thấy câu hỏi duy nhất không còn là liệu hành động quân sự có được thực hiện hay không, mà là khi nào sẽ ra tay.

Cuộc đột kích này xảy ra hơn một tuần sau cuộc tấn công qua máy bay không người lái của CIA vào một hải cảng của Venezuela. Đồng thời, Mỹ cũng tiến hành một loạt các hoạt động trên biển khá đáng ngờ. Quân đội Mỹ đã cho phá hủy 35 tàu bè và giết chết ít nhất 115 người ở vùng biển chung quanh Mỹ Latinh, nhằm tiếp tục gây áp lực lên chế độ của Maduro.

Ngày 3/1, tại Mar-a-Lago ở Florida, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tổ chức một cuộc họp báo về cuộc đột kích quân sự táo bạo của Mỹ chống lại Venezuela. ​

Hệ thống phòng không Venezuela đã bị vô hiệu hóa trước khi kịp phản công.

Vào ngày tiến hành cuộc đột kích, có khoảng 150 máy bay quân sự của Mỹ (bao gồm máy bay không người lái, máy bay chiến đấu và máy bay ném bom) đã cất cánh từ 20 căn cứ quân sự và giàn khoan trên biển khác nhau để phối hợp thực hiện nhiệm vụ đặc biết này.

Kể từ cuối tháng 8/2024, Ngũ Giác Đài đã tập trung một hạm đội khổng lồ gồm 12 chiến hạm ở vùng biển Caribean. Tháng 11 năm ngoái, hàng không mẩu hạm USS Ford và ba khu trục hạm mang hỏa tiển dẫn đường đã đến khu vực này, bổ sung thêm khoảng 5,500 binh sĩ vào lực lượng đồn trú hiện có gồm 10,000 người. Khoảng một nửa số binh sĩ này được cho đóng quân tại Puerto Rico, và một nửa còn lại đã được cho triển khai trên biển.

Quân đội Mỹ đã tập trung hơn 15.000 binh sĩ, trở thành lực lượng quân đội lớn nhất được cho triển khai trong khu vực kể từ cuộc khủng hoảng hỏa tiển ở Cuba hồi năm 1962.

Tướng Kane tuyên bố rằng nhiệm vụ chính của các chiến đấu cơ Mỹ khi tiến vào không phận Venezuela là cho phá hủy hệ thống phòng không của nước này, từ đó tạo ra một tuyến đường xâm nhập cho các trực thăng chở lực lượng đặc nhiệm.

Khi các toán biệt kích tiến gần đến nơi ẩn náu của Maduro, hệ thống điện đã bị cắt ở một số khu vực của thủ đô Caracas. Ông Trump tuyên bố việc mất điện này đã được thực hiện thông qua "một số kỹ thuật đặc biệt mà Mỹ đang có trong tay". Ông không nói rõ thêm chi tiết, nhưng các nguồn tin thân cận với vấn đề này tiết lộ rằng việc bị mất điện là do một cuộc tấn công mạng tạm thời đã gây ra.

Tướng Kane cho biết, quân đội đã xác nhận cuộc đột kích này đạt được "yếu tố bất ngờ về chiến thuật" trong suốt quá trình hành quân về thủ đô Caracas.

Mặc dù hệ thống phòng không của Venezuela đã bị vô hiệu hóa, các trực thăng chở lực lượng đặc nhiệm vẫn bị bắn trả khi tiếp cận dinh thự của Maduro vào khoảng 2 giờ 01 phút sáng giờ địa phương. Tướng Kane cho biết, các trực thăng của Mỹ sau đó đã "đáp trả với hỏa lực áp đảo".

Các toán của Lực lượng Delta Force được giao nhiệm vụ bắt giữ Maduro đã được vận chuyển đến địa điểm mục tiêu do Trung đoàn Không quân Đặc nhiệm tinh nhuệ số 160. Đơn vị này đã sử dụng các máy bay trực thăng MH-60 và MH-47 được cho cải tiến, cùng loại với những chiếc được thấy trong các đoạn video lan truyền trên mạng xã hội từ hiện trường ở Caracas.

Trung đoàn Không quân Đặc nhiệm số 160, có biệt danh là "Những Kẻ Săn Đêm", chuyên trách các hoạt động ban đêm ở độ cao thấp, rủi ro cao, bao gồm sơ tán nhân sự, rút lui phía sau chiến tuyến địch và tiến hành các cuộc đột kích chính xác. Trong những tháng gần đây, đơn vị này đã tiến hành những gì mà Ngũ Giác Đài gọi là "nhiệm vụ huấn luyện" gần bờ biển Venezuela.

Đoạn video được cho là ghi lại cảnh các chiếc trực thăng của Mỹ bay vào không phận của Caracas.​

Trong quá trình thực hiện chiến dịch, một máy bay trực thăng của Mỹ đã bị trúng đạn và bốc cháy. Trong một cuộc phỏng vấn với Fox News, Trump tuyên bố rằng ông phỏng đoán có một số binh sĩ trên máy bay bị thương, nhưng nhấn mạnh rằng không có binh sĩ Mỹ nào bị thiệt mạng trong cuộc đột kích này. Hai giới chức Mỹ có tiết lộ ra rằng khoảng có 6 binh sĩ bị thương trong suốt chiến dịch này.

Ông Trump cũng cho biết, khi lực lượng đặc nhiệm đột kích vào dinh thự chính thức và tiến đến phòng của Maduro, Maduro và vợ đã cố gắng trốn thoát vào một nơi trú ẩn kiên cố nhưng đã bị các toán Delta Force chặn lại.

"Ông ta đang tuyệt vọng cố gắng chạy vào được nơi an toàn đó", Trump nói. "Cánh cửa rất dày và nặng, nhưng ông ta không thể đóng lại được. Ông ta vừa đến gần cửa thì chúng tôi đã chặn ông ta lại".

Các nhân viên đặc vụ FBI đã cùng phố hợp tham gia chiến dịch bắt giữ, và sau khi Maduro bị bắt, trực thăng đã quay trở lại nhà riêng của ông để hộ tống chở ông đi. Theo giờ địa phương Caracas, vào lúc 4 giờ 29 phút sáng, ông Maduro và vợ đã được chuyển lên chiến hạm đổ bộ USS Iwo Jima đang neo đậu ở vùng biển Caribean.

Theo lời ông Trump, Hoa Kỳ sẵn sàng tiến hành vòng tấn công thứ hai nhằm vào Venezuela, nhưng ông tin rằng hành động tiếp theo là không cần thiết vào thời điểm này. Ông cũng cảnh cáo các người lãnh đạo Venezuela khác rằng Mỹ có thể hành động chống lại họ bất cứ lúc nào.

Theo các nguồn tin, Ngoại trưởng Rubio, Bộ trưởng Chiến tranh Hegseth, Giám đốc CIA Ratcliffe và Stephen Miller, một cố vấn chủ chốt của Trump, đều đã tham gia vào việc lên kế hoạch cho chiến dịch chống lại Venezuela.

Ông Trump tiết lộ vào ngày 3/1 rằng, Maduro đã đề xuất một thỏa thuận, hứa sẽ mở cửa nguồn tài nguyên dầu mỏ của Venezuela cho Hoa Kỳ nhằm thuyết phục Mỹ từ bỏ cuộc tấn công, nhưng đề xuất này đã bị ông bác bỏ.

Vài ngày trước, Trump đã cho phép quân đội Mỹ tiến hành cuộc đột kích, nhưng thời điểm cụ thể của chiến dịch này giao lại cho Ngũ Giác Đài và các chuyên gia hoạch định đưa ra quyết định sau cùng nhằm bảo đảm các toán tấn công đã sẵn sàng tác chiến và điều kiện chiến trường tại chỗ là tối ưu.

Thời tiết khắc nghiệt bất thường đã làm trì hoãn cuộc đột kích này trong vài ngày. Tuy nhiên, vào đầu tuần này, thời tiết đã trở nên quang đãng hơn, và các vị chỉ huy quân sự đã xác định được "cơ hội tốt" để tiến hành một cuộc đột kích bất ngờ trong những ngày tới.

Tổng hợp

Nhu cầu trú ẩn kéo giá vàng, bạc thế giới lên cao trong phiên đầu tuần, trong khi giá dầu thô lại đi xuống.

Mở cửa phiên giao dịch 5/1, các kim loại quý đồng loạt tăng mạnh. Giá vàng thế giới giao ngay hiện tăng 60 USD lên 4.390 USD một ounce. Giá bạc đắt thêm gần 3 USD lên 75 USD. Bạch kim và palladium cũng đi lên.

Diễn biến này khớp với dự báo tuần trước của giới phân tích, rằng nhà đầu tư sẽ tìm đến công cụ trú ẩn sau việc Mỹ tập kích Venezuela và bắt vợ chồng Tổng thống Nicolas Maduro ngày 3/1. Năm ngoái, vàng đã tăng hơn 60%, trong khi giá bạc là 160%, một phần do bất ổn địa chính trị toàn cầu.

Ngược lại, giá dầu thô giảm do dự báo nguồn cung từ Venezuela tăng tốc. Dầu Brent hiện hạ 0,34 USD xuống 60,4 USD một thùng. Dầu WTI giảm 0,4 USD về 56,9 USD.

Trong một bài đăng trên X hôm 4/1, Mohamed El-Erian - cựu Giám đốc gã khổng lồ đầu tư trái phiếu PIMCO nhận định: "Chúng ta có lẽ sẽ thấy diễn biến trái ngược giữa giá dầu và vàng. Dầu có thể thấp hơn do khả năng xuất khẩu của Venezuela tăng, tùy vào lãnh đạo kế tiếp ở đây là ai. Còn vàng sẽ tăng do nhu cầu trú ẩn khi bất ổn lên cao".

Reuters trích các nguồn tin thân cận cho biết cuộc tập kích của Mỹ vào Venezuela chưa ảnh hưởng đến hoạt động khai thác và lọc dầu ở đây. Các cơ sở của hãng dầu quốc doanh PDVSA cũng chưa ghi nhận thiệt hại.

Dù vậy, trong ngắn hạn, hoạt động xuất khẩu dầu của Venezuela đang tê liệt, do các cảng vụ nước này không nhận được lệnh cho phép tàu hàng rời bến. Nhiều tàu đã bốc xong dầu thô và nhiên liệu, với kế hoạch đi đến Mỹ và châu Á nhưng không được rời bến. Số khác dự kiến tiếp nhận dầu thì phải rời đi trong tình trạng rỗng, theo dữ liệu của nền tảng theo dõi TankerTrackers. Tình hình này có thể buộc Venezuela nhanh chóng giảm sản lượng do các bể chứa đã đầy.

VietBF@sưu tập

Những chính sách và hành động mới nhất của Mỹ trong nhiệm kỳ 2 của Tổng thống Donald Trump đã khẳng định sự kết hợp bao trùm học thuyết Monroe với chủ nghĩa trọng thương.

Phát biểu với truyền thông, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết nước này sẽ tạm thời "điều hành" Venezuela và làm việc để khai thác trữ lượng dầu mỏ khổng lồ của Venezuela.


Nhà Trắng gần đây đã thay đổi mạnh mẽ chính sách đối ngoại của Mỹ

Ảnh: Ngô Minh Trí

Học thuyết Monroe kiểu mới
Cũng tại khu vực Mỹ La tinh và vùng Caribe (LAC), sau khi đưa quân bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, Tổng thống Trump nhắc nhở chính quyền Colombia lẫn Mexico.

Cụ thể, trả lời trên chương trình Fox & Friends Weekend ngày 3.1, ông Trump cho rằng đồng minh của Washington ở khu vực là Mexico cần nhìn thấy trường hợp Venezuela để tăng cường hợp tác với Mỹ trong việc chống tội phạm ma túy. Không những vậy, trả lời truyền thông, ông Trump cảnh báo Tổng thống Colombia Gustavo Petro cần cẩn thận sau khi Mỹ bắt giữ ông Maduro. Đó là chưa kể việc thời gian qua, Mỹ cũng liên tục gây sức ép, tăng thuế nhằm vào Brazil khi tòa án nước này tuyên án tù đối với cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro - người thuộc phái hữu khuynh giống ông Trump.

Như vậy, Mỹ đang tăng cường củng cố ảnh hưởng ở LAC. Đây chính là điều mà Washington nhấn mạnh trong Chiến lược an ninh quốc gia (NSS) 2025 được công bố hồi cuối năm ngoái. Trong đó, Mỹ nhấn mạnh "Hệ thức Trump của Học thuyết Monroe". Là Tổng thống thứ 5 của Mỹ (nhiệm kỳ 1817 - 1825), ông James Monroe (1758 - 1831) có quan điểm củng cố khu vực Tây bán cầu - tức khu vực châu Mỹ.

NSS 2025 của Nhà Trắng đã khẳng định: "Sau nhiều năm bị lãng quên, Mỹ sẽ tái khẳng định và thực thi Học thuyết Monroe để khôi phục ưu thế vượt trội của Mỹ ở Tây bán cầu, đồng thời để bảo vệ quê hương và khả năng tiếp cận các khu vực địa lý quan trọng của Mỹ trên khắp khu vực. Chúng ta sẽ không để các đối thủ bên ngoài bố trí lực lượng hoặc xây dựng các khả năng đe dọa khác hoặc sở hữu hoặc kiểm soát các tài sản quan trọng về mặt chiến lược ở Tây bán cầu của chúng ta. "Hệ thức Trump đối với Học thuyết Monroe là một sự khôi phục mạnh mẽ và hợp lý đối với quyền lực và các ưu tiên của Mỹ, phù hợp với lợi ích an ninh của Mỹ".

Ở đây, có một sự thay đổi quan trọng giữa Học thuyết Monroe gốc với Học thuyết Monroe dưới thời Tổng thống Trump. Đó là nếu như học thuyết gốc chủ yếu ngăn chặn châu Âu can dự vào LAC, thì với Tổng thống Trump giờ đây là kiểm soát LAC.

Chính vì thế, tuyên bố muốn "mua lại" Greenland giờ đây của Tổng thống Trump có thể được thực thi bằng hành động cụ thể, bởi vùng đất này được xem là một mũi ở châu Âu tiếp giáp với châu Mỹ trên biển.

Sự quay lại của chủ nghĩa trọng thương
Song hành trong "Hệ thức Trump của Học thuyết Monroe", Washington dưới thời Tổng thống Trump đã thể hiện sự quay lại chủ nghĩa trọng thương vốn phổ biến ở phương Tây cách đây vài thế kỷ.

Khác với chủ nghĩa tự do được khởi xướng bởi nhà kinh tế học Adam Smith (1723 - 1790) vốn theo xu hướng thúc đẩy phát triển bằng lợi thế cạnh tranh và tăng cường chuyên môn hóa, chủ nghĩa trọng thương tập trung đẩy mạnh xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu. Ngay từ đầu nhiệm kỳ đến nay, Tổng thống Trump đã không ngừng theo đuổi xu hướng này khi tích cực sử dụng các biện pháp thuế quan nhằm vào các nước khác. Vị chủ nhân Nhà Trắng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đất nước nên tự cung tự cấp và tập trung vào xuất khẩu nhiều hơn là nhập khẩu. Với ông Trump, sản phẩm mà người Mỹ dùng phải là "Made in America" (được sản xuất tại Mỹ). Ngay trong NSS 2025, Mỹ cũng đã gắn liền chủ nghĩa quốc gia dân tộc với thương mại - một bản sắc đặc trưng của chủ nghĩa trọng thương.

Tất nhiên, Mỹ không chỉ áp dụng chính sách thuế với các nước khu vực Mỹ La tinh và vùng Caribe, mà còn thực thi với gần như toàn bộ các nền kinh tế trên thế giới. Thậm chí, các đồng minh lâu năm của Washington như Nhật Bản và Hàn Quốc phải chấp nhận những thỏa thuận mà trong đó đầu tư hàng trăm tỉ USD vào Mỹ.

Trong khi đó, việc theo đuổi chủ nghĩa trọng thương của Mỹ dưới thời ông Trump có thể gặp thách thức bởi một "bậc thầy" về chủ nghĩa trọng thương trong suốt vài thập niên qua. Đó là Trung Quốc.

Kể từ đầu những năm 2000, dù không sử dụng các biện pháp thuế quan nhưng Trung Quốc đã áp dụng hàng loạt cách thức như định giá tiền tệ, các chương trình và chính sách hỗ trợ khổng lồ của nhà nước dành cho doanh nghiệp để không ngừng tăng cường sản lượng. Kết quả, thặng dư thương mại của Trung Quốc đã tăng nhanh, nền kinh tế nước này không ngừng mở rộng.

Theo tờ The Japan Times, năm 2024, Trung Quốc đã sản xuất hơn 70% tổng sản lượng xe điện trên thế giới, 92% pin mặt trời toàn cầu, 98% tấm pin mặt trời và 85% tấm pin mặt trời, hơn 75% tổng số pin được bán trên toàn cầu. Song song, chủ nghĩa trọng thương của Trung Quốc đã phát triển lên những cung bậc mới, chứ không phải tập trung vào biện pháp thuế quan.

VietBF@sưu tập