Một chú mèo đã trở thành huyền thoại với cái tên "Sam không thể chìm" sau khi sống sót trên 3 chiến hạm bị đánh đắm trong Thế chiến II.
Theo tạp chí Interesting Engineering, một chú mèo lông đen, có tên gọi là Sam đã trở thành huyền thoại trong Thế chiến II khi liên tục sống sót dù có mặt trên 3 chiến hạm bị đánh đắm khác nhau.

Câu chuyện về "Sam không thể chìm" bắt đầu trên thiết giáp hạm Bismarck của Đức Quốc xã, vốn được hạ thủy vào ngày 14/2/1939. Con tàu dài 241m và có lượng choán nước 41.700 tấn, nhưng đã bị hư hại nặng khi giao chiến với chiến hạm Prince of Wales của phe đồng minh.


Chú mèo mang tên "Sam không thể chìm". Ảnh: Wikipedia
Khoảng 3 ngày sau khi bị hư hại, con tàu cuối cùng đã bị đánh đắm vào ngày 27/5/1941. Trong số thủy thủ đoàn gồm 2.200 người, chỉ có 118 người sống sót cùng một con mèo lông đen. Các thành viên của tàu khu trục Anh HMS Cossack là đơn vị thực hiện việc cứu hộ người sống sót từ tàu Bismarck, sau đó đã nhận nuôi chú mèo. Do không biết tên, nên Sam khi đó được gọi là "Oscar".


Thiết giáp hạm Bismarck. Ảnh: Wikipedia
Trong vài tháng tiếp theo, "Oscar" đi cùng Cossack thực hiện các nhiệm vụ hộ tống đoàn vận tải ở Địa Trung Hải và Bắc Đại Tây Dương. Tuy vậy, tới ngày 27/10/1941, HMS Cossack bị trúng ngư lôi của Đức Quốc xã và bị đánh chìm. Một lần nữa, chú mèo lại sống sót và được các thủy thủ của tàu sân bay HMS Ark Royal nhận nuôi. Vào thời điểm này, chú mèo đã được đặt biệt danh là "Sam không thể chìm".


Tàu khu trục HMS Cossack. Ảnh: Wikipedia
Nhưng giống như một trò đùa của số phận, chỉ khoảng một tháng sau khi nhận nuôi Sam, tàu sân bay Ark Royal bị trúng ngư lôi vào ngày 14/11/1941. Đến lần thứ 3 này, Sam vẫn bình an vô sự và được chiến hạm HMS Legion của Hải quân Anh giải cứu.

Sau sự việc này, Sam không còn ra khơi nữa, mà được chuyển về đất liền cho Văn phòng của Thống đốc Gibraltar. Chú mèo này sau đó trở về Anh, được các thủy thủ ở Belfast nhận nuôi cho tới khi qua đời vào năm 1955. Ở thời điểm hiện tại, một bức tranh mang tên "Oscar, con mèo của Bismarck" vẫn đang được lưu giữ tại Bảo tàng Hàng hải quốc gia ở Greenwich.

Dù vẫn còn nhiều hoài nghi về truyền thuyết "Sam không thể chìm" nhưng việc các con tàu mang theo mèo không phải là điều hiếm gặp. Theo quan niệm truyền thống, mèo được cho là một linh vật của hàng hải, được các thủy thủ sử dụng để hạn chế chuột phá phách thiết bị và hàng hóa trên tàu.

VietBF@ sưu tập

Giá vàng hôm nay 3/1/2026 được dự báo tăng trở lại sau các nhịp điều chỉnh. Giá vàng miếng SJC chốt phiên cuối cùng của năm 2025 ở mức 152,8 triệu đồng/lượng.

Giá vàng thế giới hôm nay 3/1/2026

Ngày 2/1, giá vàng giao ngay trên thị trường quốc tế ở mức 4.391 USD/ounce. Vàng giao tháng 2/2026 trên sàn Comex New York được giao dịch ở mức 4.343 USD/ounce.

Theo ông Robert Gottlieb, cựu lãnh đạo mảng kim loại quý tại JPMorgan và HSBC, đà tăng của giá vàng hiện nay không xuất phát từ đầu cơ ngắn hạn hay các cơn sốt giá nhất thời, mà phản ánh một sự thay đổi mang tính cấu trúc trong hệ thống tài chính toàn cầu.

Ông cho rằng bước ngoặt quan trọng của thị trường vàng xuất hiện từ năm 2022, khi Mỹ và các đồng minh sử dụng đồng USD như một công cụ trừng phạt địa chính trị sau xung đột Nga - Ukraine. Sự kiện này đã thúc đẩy nhiều ngân hàng trung ương, đặc biệt tại các nền kinh tế mới nổi, tăng cường mua vàng nhằm đa dạng hóa dự trữ và giảm phụ thuộc vào đồng bạc xanh.

Đáng chú ý, các ngân hàng trung ương mua vàng dựa trên định hướng chính sách, không phải mức giá. Ngay cả khi giá vàng đã ở vùng cao, lực mua từ khu vực chính thức vẫn duy trì ổn định. Trong bối cảnh tỷ trọng vàng trong dự trữ ngoại hối của nhiều quốc gia còn thấp so với chuẩn lịch sử, ông cho rằng xu hướng tích lũy vàng vẫn còn dư địa kéo dài trong nhiều năm tới.

Thị trường vàng hiện nay ít phụ thuộc hơn vào dòng vốn đầu cơ và có khả năng chống chịu tốt hơn trước các nhịp điều chỉnh ngắn hạn.


Giá vàng dự báo tăng. Ảnh: Chí Hiếu

Năm 2026, ông Gottlieb dự báo thị trường vàng sẽ không còn tăng mạnh như 2025, nhưng xu hướng chủ đạo vẫn là đi lên. Theo ông, mức tăng vừa phải, khoảng 10-15% từ vùng giá cao hiện nay, vẫn mang lại hiệu quả đáng kể cho các nhà đầu tư tổ chức trong quá trình tái phân bổ danh mục sang các tài sản hữu hình.

Ông nhấn mạnh rằng các nhịp điều chỉnh, nếu xuất hiện, nên được nhìn nhận như một phần tất yếu của quá trình tái cân bằng thị trường, thay vì là dấu hiệu đảo chiều xu hướng. Thị trường vàng đang trong quá trình được tái định vị như một tài sản chiến lược, đóng vai trò ngày càng quan trọng trong bối cảnh bất ổn địa chính trị, rủi ro tài khóa và niềm tin vào các đồng tiền pháp định suy giảm.

Giá vàng trong nước hôm nay 3/1/2026

Thị trường vàng trong nước đang trong kỳ nghỉ Tết Dương lịch. Ngày 31/12/2025, giá vàng miếng 9999 tại SJC được niêm yết ở mức 150,8-152,8 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), giảm 1,9 triệu đồng/lượng ở cả hai chiều so với phiên liền trước.

Giá vàng 9999 hôm nay 3/1/2026

SJC niêm yết qua Tết Dương lịch giá vàng nhẫn loại 1-5 chỉ ở mức 145,8-148,8 triệu đồng/lượng (mua - bán), giảm 2 triệu đồng/lượng ở cả hai chiều so với phiên liền trước.

Doji công bố giá vàng nhẫn loại 1-5 chỉ ở mức 150-152 triệu đồng/lượng (mua - bán), giảm 1 triệu đồng/lượng ở chiều bán ra.

Dự báo giá vàng

Bà Chantelle Schieven, Trưởng bộ phận Nghiên cứu của Capitalight Research, nhận định giá vàng khép lại năm 2025 với mức tăng khoảng 66%, đánh dấu năm có hiệu suất tốt nhất kể từ năm 1979 và cũng là năm tăng thứ ba liên tiếp.

Theo bà Schieven, dù vàng đang bị đánh giá là đắt và có dấu hiệu bước vào vùng quá mua, điều đó không đồng nghĩa với việc xu hướng tăng đã cạn lực. Ngược lại, vàng vẫn chưa rơi vào trạng thái bong bóng và còn dư địa tăng giá trong thời gian tới. Nhu cầu mua vàng quy mô lớn và bền bỉ của các ngân hàng trung ương từ năm 2022 đến nay đã tạo ra một mặt bằng giá mới cho thị trường.

Sự suy giảm niềm tin vào trái phiếu và ổn định tiền tệ dài hạn đang khiến vàng ngày càng được xem là tài sản cốt lõi trong danh mục đầu tư, thay vì chỉ là công cụ phòng hộ mang tính đầu cơ. Dù xu hướng tăng dài hạn vẫn được đánh giá là chủ đạo, bà Schieven lưu ý thị trường vàng có thể tiếp tục chứng kiến những nhịp điều chỉnh mạnh và biến động cao, song đây được xem là các đợt điều chỉnh lành mạnh trong một chu kỳ tăng giá lớn hơn.

Bước sang năm 2026, động lực chính của thị trường được dự báo sẽ chuyển dần từ khu vực ngân hàng trung ương sang dòng vốn đầu tư, khi vàng vẫn bị đánh giá là chưa được phân bổ đủ trong danh mục tài sản so với những rủi ro vĩ mô hiện hữu. Theo bà Schieven, giá vàng hoàn toàn có thể tiến tới mốc 5.000 USD/ounce ngay trong năm tới.

VietBF@sưu tập

Xạ trị là phương pháp sử dụng bức xạ ion hóa nhắm vào khối u để tiêu diệt tế bào ung thư hoặc làm chậm sự phát triển của chúng. Tia xạ phá hủy DNA bên trong tế bào ung thư, khiến chúng không thể tự sửa chữa, ngừng phân chia và chết, sau đó cơ thể đào thải tự nhiên.

Bác sĩ có thể chỉ định xạ trị đơn lẻ hoặc kết hợp các phương pháp khác như hóa trị, phẫu thuật, sử dụng thuốc nhắm đích, thuốc miễn dịch để tăng hiệu quả điều trị ung thư, giảm nhẹ triệu chứng. Xạ trị ung thư được chia làm ba hình thức gồm xạ trị chiếu ngoài, xạ trị chiếu trong và xạ trị áp sát.

Xạ trị ngoài phổ biến nhất hiện nay, sử dụng một máy xạ trị để phát ra bức xạ dưới dạng tia X năng lượng cao. Các chùm tia phóng xạ từ máy chỉ tác động vào các tế bào trong cơ thể bệnh nhân khi máy đang hoạt động. Xạ trị ngoài hoạt động tương tự chụp X-quang về nguyên lý phát tia. Khi máy tắt, tia xạ không còn được tạo ra và phát đi nữa, tương tự tắt một bóng đèn.

Sau xạ trị ngoài, người bệnh có thể tiếp xúc, sinh hoạt hoặc ở chung với người thân, bao gồm cả trẻ em, phụ nữ mang thai mà không cần cách ly.


Kỹ thuật viên tháo mặt nạ cố định cho người bệnh ngay sau xạ trị ngoài. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Trái với xạ trị ngoài, xạ trị trong là hình thức xạ trị sử dụng thuốc phóng xạ được tiêm, truyền, uống... vào trong cơ thể, ví dụ iốt phóng xạ I-131 để điều trị ung thư tuyến giáp. Các chất phóng xạ đi khắp cơ thể, tìm và tiêu diệt các tế bào ung thư, sau đó đào thải qua dịch tiết như nước tiểu, mồ hôi, nước bọt ra ngoài. Với xạ trị chiếu trong, bệnh nhân mang chất phóng xạ trong cơ thể nên cần cách ly tại bệnh viện theo hướng dẫn của bác sĩ để tránh gây phơi nhiễm cho người khác qua tiếp xúc gần hoặc qua dịch tiết.

Xạ trị áp sát là phương pháp xạ trị trong đó nguồn phóng xạ được đặt trực tiếp trong hoặc rất gần khối u nhằm đưa liều bức xạ cao tập trung vào vùng điều trị, giảm ảnh hưởng lên các mô lành xung quanh. Nếu nguồn phóng xạ càng được đưa vào sát tổn thương, sát các tế bào ung thư thì liều chiếu xạ sẽ rất cao tại chỗ ung thư, còn các mô lành xung quanh chỉ phải nhận liều xạ rất thấp. Các vị trí được xạ trị áp sát bao gồm các vị trí trong cơ thể mà các kỹ thuật hiện nay có thể đưa nguồn phóng xạ tới được vị trí tổn thương. Tùy loại hình xạ trị áp sát mà bác sĩ hướng dẫn bệnh nhân cách sinh hoạt và cách ly phù hợp.

VietBF@sưu tập

Một thầy bói ở Thái Lan đã bị bắt vì cáo buộc ăn trộm điện thoại của một khách hàng sau khi phán khách sẽ gặp vận rủi và mất một vật có giá trị vào ngày đầu năm mới.


Bói toán. Ảnh: Tasty Thailand
Báo Independent đưa tin, nghi phạm là nam giới 38 tuổi. Khoảng 6h sáng 1/1, khi người đàn ông này đang đứng bên ngoài một ngôi chùa ở Pattaya, Thái Lan, một thiếu nữ tìm tới để nhờ xem bói.

Thầy bói này cảnh báo cô gái sắp gặp vận rủi và sẽ mất một thứ gì đó có giá trị, đồng thời thúc giục cô đưa cho ông ta một chút tiền để tránh điều không may. Tuy nhiên, cô gái 19 tuổi, tên là Pim đã từ chối đưa tiền.

Ngay sau khi rời đi, Pim phát hiện bị mất chiếc iPhone 13 Pro. Cô nhớ mình đã để điện thoại bên cạnh người trong suốt buổi xem bói nên đã quay lại. Khi bị chất vấn, thầy bói khăng khăng rằng việc mất điện thoại chứng minh lời tiên đoán của ông ta là chính xác, thậm chí còn mô tả cả ngoại hình của tên trộm.

Theo báo Khaosod, thiếu nữ này bắt đầu nghi ngờ và lập tức tìm kiếm sự giúp đỡ của người dân. Cảnh sát được gọi đến sau khi chiếc điện thoại được tìm thấy bên trong một hộp đựng khẩu trang ở trong túi của thầy bói.

Người đàn ông đã buộc phải thừa nhận với cảnh sát về hành vi trộm cắp. Ông ta cầu xin Pim đừng tố cáo vì đây là lần đầu tiên phạm tội và cần tiền cho năm mới.

Cảnh sát hiện đã bắt giam thầy bói, thu giữ chiếc điện thoại bị đánh cắp cùng dụng cụ bói toán. Chiếc điện thoại sau đó đã được trả lại cho Pim.

VietBF@ sưu tập

Trong y học hiện đại, các nhà khoa học không ngừng nghiên cứu để nhận diện những “điểm yếu” cốt lõi của tế bào ung thư, từ đó phát triển các phương pháp điều trị nhắm trúng đích, giúp kiểm soát và loại bỏ tế bào bệnh hiệu quả hơn.

Tăng cường cơ chế “giám sát miễn dịch” của cơ thể

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ung thư hiện nằm trong nhóm nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn cầu, với khoảng 9,7 triệu ca tử vong mỗi năm. Con số này cho thấy tế bào ung thư có khả năng sinh sôi mạnh mẽ và né tránh nhiều hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể, từ đó hình thành khối u và di căn sang các cơ quan khác.

Trong y học hiện đại, giới khoa học đã xác định được nhiều “điểm yếu” của tế bào ung thư và tìm cách khai thác chúng trong điều trị. Một trong những yếu tố then chốt được nhấn mạnh là vai trò của hệ miễn dịch – hàng rào tự nhiên có khả năng phát hiện và loại bỏ các tế bào bất thường.

Các chuyên gia cho biết, cơ thể con người tồn tại cơ chế “giám sát miễn dịch”, giúp nhận diện sớm và tiêu diệt những tế bào có dấu hiệu bất thường, bao gồm cả tế bào ung thư. Nhờ cơ chế này, không ít tế bào ung thư bị loại bỏ ngay từ giai đoạn đầu, trước khi kịp phát triển thành khối u nguy hiểm.

Tuy nhiên, trong quá trình tiến triển, ung thư có thể tìm cách “trốn tránh” sự kiểm soát của hệ miễn dịch. Khi đó, các liệu pháp miễn dịch hiện đại được ứng dụng nhằm kích hoạt, tăng cường hoặc khôi phục chức năng giám sát miễn dịch, giúp cơ thể chủ động hơn trong cuộc chiến chống ung thư.


Các chuyên gia cho biết, cơ thể con người tồn tại cơ chế “giám sát miễn dịch”, giúp nhận diện sớm và tiêu diệt những tế bào có dấu hiệu bất thường, bao gồm cả tế bào ung thư.

Hệ miễn dịch – yếu tố then chốt kìm hãm tế bào ung thư

Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature Medicine năm 2019 của các nhà khoa học thuộc Đại học Texas (Mỹ) cho thấy, hệ miễn dịch đóng vai trò quan trọng trong việc nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư. Thực tế, điều mà tế bào ung thư “e ngại” nhất chính là sự kiểm soát chặt chẽ từ hệ thống miễn dịch của cơ thể.

Hệ miễn dịch có khả năng phát hiện các tế bào bất thường, phá hủy chúng trước khi gây hại, đồng thời tham gia sửa chữa những tổn thương ADN. Hệ thống này bao gồm nhiều tế bào và phân tử bảo vệ, trong đó hạch bạch huyết là nơi các tế bào miễn dịch được sản sinh và phát triển.

Khi tế bào ung thư xuất hiện, hệ miễn dịch sẽ kích hoạt cơ chế phòng vệ để nhận diện và tiêu diệt chúng. Vì vậy, việc duy trì và củng cố hệ miễn dịch khỏe mạnh được xem là một yếu tố quan trọng, góp phần hỗ trợ phòng ngừa và tăng hiệu quả trong quá trình điều trị ung thư.

Hệ miễn dịch ảnh hưởng ra sao đến tế bào ung thư?

Theo các chuyên gia y tế, hệ miễn dịch không phải lúc nào cũng có thể loại bỏ hoàn toàn tế bào ung thư. Trên thực tế, tế bào ung thư có khả năng biến đổi linh hoạt, thay đổi các dấu hiệu trên bề mặt để né tránh sự nhận diện của hệ miễn dịch. Thậm chí, chúng còn có thể tiết ra những chất làm suy giảm hoặc ức chế hoạt động miễn dịch, khiến quá trình tiêu diệt ung thư trở nên phức tạp và khó khăn hơn.

Trước thách thức đó, y học hiện đại đã phát triển nhiều phương pháp và loại thuốc nhằm tăng cường sức mạnh của hệ miễn dịch. Các liệu pháp này giúp “huấn luyện” hệ miễn dịch nhận diện chính xác tế bào ung thư, vượt qua cơ chế kháng thuốc và chủ động tấn công các tế bào bất thường.

Giải pháp tăng cường hệ miễn dịch để hỗ trợ phòng ngừa ung thư

Duy trì chế độ ăn uống cân bằng, đa dạng thực phẩm, cung cấp đầy đủ vitamin và khoáng chất; hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá.

Tập luyện thể dục đều đặn với cường độ vừa phải để nâng cao sức đề kháng.

Bảo đảm ngủ đủ từ 7–9 giờ mỗi đêm, duy trì thói quen ngủ và thức dậy đúng giờ.

Kiểm soát căng thẳng bằng các hoạt động như vận động nhẹ, thiền, hít thở sâu hoặc theo đuổi sở thích cá nhân.

Giữ gìn vệ sinh cá nhân, đặc biệt là rửa tay thường xuyên trong các thời điểm cần thiết như sau khi ra ngoài, trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh hoặc sau khi ho, hắt hơi.

Việc duy trì lối sống lành mạnh không chỉ giúp củng cố hệ miễn dịch mà còn góp phần hỗ trợ cơ thể trong việc phòng ngừa và kiểm soát nguy cơ ung thư.

VietBF@sưu tập

Một trận động đất mạnh 6,5 độ Richter đã làm rung chuyển miền nam và miền trung Mexico, khiến Tổng thống Sheinbaum phải sơ tán giữa họp báo, và làm 14 người thương vong.
Theo Washington Post, Cơ quan Địa chấn Quốc gia Mexico ngày 3/1 đã đưa ra báo cáo về trận động đất xảy ra cách đây một ngày tại miền nam và miền trung nước này.

"Trận động đất xảy ra vào hồi 7h58 sáng 2/1, có cường độ 6,5 độ Richter với tâm chấn ở thị trấn San Marcos, bang Guerrero. Đây là thị trấn nằm gần thành phố Acapulco bên bờ Thái Bình Dương", Cơ quan Địa chấn Quốc gia Mexico thông báo.

Truyền thông địa phương tiết lộ, giới chức Mexico hiện đã ghi nhận 2 trường hợp tử vong và 12 người bị thương vì động đất. Bên cạnh đó là hàng chục ngôi nhà đã bị phá hủy và nhiều công trình bị hư hại.


Tổng thống Mexico phải sơ tán giữa họp báo vì động đất.

Dù tâm chấn cách thủ đô Mexico City khoảng 230km, nhưng dư chấn vẫn có thể cảm nhận rõ. Vào thời điểm trận động đất xảy ra, Tổng thống Claudia Sheinbaum đang tổ chức họp báo đầu năm tại phủ tổng thống. Sự kiện này sau đó đã phải dừng lại khi còi cảnh báo vang lên, khiến tất cả mọi người phải sơ tán.

Tổng thống Sheinbaum sau đó đã gọi điện cho Thống đốc bang Guerrero để cập nhật tình hình, đồng thời đưa ra chỉ thị cho những ban ngành liên quan.

Trong lịch sử, Mexico đã từng chứng kiến nhiều trận động đất mạnh có tâm chấn ở ngoài khơi Thái Bình Dương. Vào ngày 19/9/2017, một trận động đất mạnh 7,1 độ Richter đã khiến 369 người thiệt mạng, chủ yếu ở Mexico City. Hồi năm 1985, một trận động đất khác mạnh 8,1 độ Richter cũng khiến hơn 13.000 người thiệt mạng.

VietBF@ sưu tập

Ngày 2/1, giới lãnh đạo Iran lên tiếng cảnh báo hậu quả đối với khu vực nếu Mỹ có động thái can thiệp vào tình hình nội bộ của nước này.


Chủ tịch Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran - ông Ali Larijani. Ảnh tư liệu: IRNA
Các tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump công khai tuyên bố sẵn sàng hành động liên quan đến phản ứng của Tehran trước làn sóng biểu tình do khó khăn kinh tế đang lan rộng tại nước Cộng hòa Hồi giáo này.

Chủ tịch Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran - ông Ali Larijani cảnh báo mọi sự can thiệp của Mỹ vào vấn đề nội bộ Iran sẽ kéo theo bất ổn cho toàn bộ Trung Đông. Cùng quan điểm này, ông Ali Shamkhani - cố vấn của Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei - khẳng định an ninh của Iran là “lằn ranh đỏ”.

Ông cảnh báo bất kỳ “sự can thiệp quá sâu nào” đều sẽ phải đối mặt với phản ứng mạnh mẽ. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf thậm chí còn tuyên bố toàn bộ căn cứ và lực lượng Mỹ trong khu vực có thể trở thành mục tiêu hợp pháp của nước này.

Phản ứng mạnh mẽ của giới lãnh đạo Iran được đưa ra không lâu sau khi Tổng thống Trump có bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, tuyên bố Mỹ đang ở trạng thái “sẵn sàng khai hỏa” (locked and loaded) nếu Iran thực hiện biện pháp cứng rắn để đối phó với những người biểu tình.

Biểu tình nổ ra tại Iran kể từ ngày 31/12/2025, với quy mô lớn nhất trong 3 năm qua. Tại một số khu vực, biểu tình đã biến thành bạo loạn.

Giới quan sát nhận định sự lao dốc của kinh tế là nguyên nhân sâu xa của làn sóng phản đối hiện nay. Đồng rial trên thị trường tự do đã mất giá nghiêm trọng sau các biện pháp tự do hóa tỷ giá, trong khi lạm phát chính thức duy trì trên 36% và đời sống người dân bị bào mòn bởi các lệnh trừng phạt của phương Tây.

VietBF@ sưu tập

Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng bài chế giễu vợ chồng tài tử George Clooney và luật sư nhân quyền Amal Clooney sau khi cặp đôi được nhập quốc tịch Pháp.


Vợ chồng tài tử George Clooney xuất hiện tại một buổi gây quỹ từ thiện ở London (Anh) hồi tháng 10/2025. Ảnh: Reuters.
Theo Politico, giới chức Pháp đã đẩy nhanh thủ tục nhập quốc tịch cho gia đình Clooney, bao gồm vợ chồng nam tài tử và hai con của họ. Nhà Clooney chính thức có thêm quốc tịch Pháp từ ngày 26/12.

Đêm giao thừa vừa qua, ông Trump đã đăng trên mạng xã hội Truth Social: “Tin vui! George và Amal Clooney, hai nhà tiên tri chính trị tệ nhất mọi thời đại, đã chính thức trở thành công dân Pháp, một quốc gia đang phải đối mặt với vấn nạn tội phạm nghiêm trọng do cách xử lý vấn đề về người nhập cư”.

“Còn nhớ khi George Clooney bỏ rơi Joe Biden ngay trong một buổi gây quỹ, rồi quay sang ủng hộ một ứng viên “xuất sắc” khác của đảng Dân chủ là bà Kamala, người đang phải cạnh tranh với những thống đốc tệ nhất đất nước, để xem ai sẽ là người dẫn dắt đảng Dân chủ tới thất bại tiếp theo trong tương lai”, ông Trump viết thêm.

Không dừng lại ở vấn đề chính trị, ông Trump còn chế giễu cả sự nghiệp diễn xuất của Clooney: “Clooney được chú ý nhờ những câu chuyện liên quan tới chính trị nhiều hơn là từ những bộ phim rất bình thường của ông ta. Ông ta chưa bao giờ là một ngôi sao điện ảnh, chỉ là một người bình thường luôn phàn nàn về những lẽ thường trong lĩnh vực chính trị”.

Trả lời Hollywood Reporter về đăng tải của ông Trump, tài tử Clooney nói ngắn gọn: “Tôi hoàn toàn đồng ý với Tổng thống đương nhiệm. Chúng ta phải làm nước Mỹ vĩ đại trở lại. Chúng tôi sẽ bắt đầu điều ấy vào tháng 11”. Clooney hàm ý nhắc tới cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Tổng thống Mỹ diễn ra vào đầu tháng 11/2026.

Gia đình Clooney được nhập quốc tịch Pháp ngay trước thời điểm các yêu cầu về ngôn ngữ bị siết chặt theo luật nhập cư mới, có hiệu lực từ ngày 1/1. Thực tế, khả năng tiếng Pháp của nam tài tử vẫn còn hạn chế.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Nội vụ Pháp Laurent Nunez cho biết ông “rất vui” khi gia đình Clooney trở thành công dân Pháp, đồng thời nhận định rằng nước Pháp “may mắn khi có họ”.

Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Jean-Noël Barrot cũng lên tiếng bảo vệ việc đẩy nhanh quy trình thủ tục trong trường hợp của gia đình tài tử Clooney. Ông Barrot nhấn mạnh các hoạt động thiện nguyện và đóng góp xã hội của vợ chồng Clooney.

Theo Bộ Ngoại giao Pháp, gia đình Clooney “có những cống hiến nổi bật đối với tầm ảnh hưởng quốc tế và uy tín văn hóa của Pháp”, đặc biệt thông qua vai trò của George Clooney trong ngành công nghiệp điện ảnh, lĩnh vực có ý nghĩa quan trọng đối với quốc gia này.

Vợ của tài tử cũng được mô tả là “một luật sư danh tiếng”, thường xuyên hợp tác với các cơ sở học thuật và tổ chức quốc tế đặt trụ sở tại Pháp.

Theo quy định nhập cư mới, kể từ năm 2026, người xin quốc tịch Pháp sẽ phải có chứng chỉ tiếng Pháp cho thấy họ có đủ khả năng theo học tại một trường đại học ở Pháp, đồng thời vượt qua bài kiểm tra kiến thức công dân.

Bản thân tài tử George Clooney từng thừa nhận trong một cuộc phỏng vấn mới đây rằng tiếng Pháp của ông chưa tốt. Trái lại, vợ của ông, Amal Clooney, vốn mang song tịch Anh và Lebanon, có thể nói tiếng Pháp trôi chảy.

VietBF@ sưu tập

It nhất 10 người tử vong và hàng trăm người đã phải nhập viện ở Indore, Ấn Độ, do nước uống bị nhiễm nước thải.


Hơn 200 người đang được điều trị tại các bệnh viện ở Indore. Ảnh: Sameer Khan.
Nước uống bị nhiễm nước thải được cho là nguyên nhân khiến ít nhất 10 người, trong đó có một bé trai sơ sinh, thiệt mạng và hơn 270 người khác phải nhập viện tại Indore - thành phố được xếp hạng “sạch nhất Ấn Độ” trong suốt 8 năm liên tiếp, Guardian đưa tin.

Nguyên nhân được cho là do nhà vệ sinh công cộng xây đè lên đường ống cấp nước, dường như làm nước thải rò rỉ vào nguồn nước uống.

Người dân ở một khu dân cư đông đúc, thu nhập thấp tại Indore, bang Madhya Pradesh, cho biết họ đã báo chính quyền suốt nhiều tháng về tình trạng nước máy có mùi hôi thối.

Tuy nhiên, những phản ánh này không được xử lý, bất chấp việc thành phố được đánh giá cao về phân loại rác và các biện pháp vệ sinh môi trường.

Nước thải lẫn vào nguồn nước uống
“Tôi đã nhận được thông tin về 10 trường hợp tử vong do dịch tiêu chảy bùng phát bởi nguồn nước bị ô nhiễm tại khu Bhagirathpura”, thị trưởng Indore Pushyamitra Bhargava cho biết.

Ông nói thêm rằng nước thải đã lẫn “vào đường ống chính dẫn từ bể chứa nước”.

Truyền thông địa phương đưa tin số người tử vong đã tăng lên 15, song chưa có xác nhận chính thức.

Ít nhất 32 bệnh nhân hiện được điều trị trong các khoa hồi sức tích cực. Ngoài những người phải nhập viện, thủ hiến bang Mohan Yadav cho hay các đội y tế đi từng nhà đã xác định được 2.456 “trường hợp nghi nhiễm”, và sơ cứu “ngay tại chỗ”.

Giới chức cho biết một nhà vệ sinh công cộng được xây dựng phía trên đường ống cấp nước sinh hoạt có thể đã khiến nước thải thấm vào nguồn cung cấp nước. Nhà vệ sinh này được xây dựng mà không có bể tự hoại.

Từ đầu tuần này, người dân đã liên tục đổ đến bệnh viện với các triệu chứng như nôn mửa, tiêu chảy và sốt cao.

Các xét nghiệm nước “xác nhận sự hiện diện của những loại vi khuẩn bất thường, thường có trong nước cống chứa chất thải của con người”, một quan chức y tế cho biết.

Người dân nói rằng các khiếu nại của họ về chất lượng nước đã bị mắc kẹt trong “mê cung” thủ tục hành chính rườm rà.

“Xét về mặt sơ bộ, đây là một trường hợp tắc trách nghiêm trọng trong thực thi nhiệm vụ”, ông Kamal Waghela, ủy viên hội đồng đô thị Indore, nhận định. Một số quan chức thành phố đã bị đình chỉ công tác trong khi chờ kết quả điều tra.

Shivam Verma, thẩm phán quận, cho biết sự cố rò rỉ gây ô nhiễm đã được khắc phục và các quan chức đang kiểm tra xem có sự cố nào khác không.

"Việc này đáng lẽ không nên xảy ra ngay từ đầu. Chúng tôi đã thành lập ủy ban để điều tra vụ việc, và sẽ không bỏ sót bất cứ chi tiết nào để đảm bảo rằng điều đó sẽ không tái diễn", thủ hiến Yadav nói với giới truyền thông.


Indore từng được xếp hạng là "thành phố sạch nhất" của Ấn Độ trong 8 năm liên tiếp. Ảnh: Mahesh Dutt Sharma/Alamy.
Các gia đình đau buồn
Một bé trai 5 tháng tuổi tử vong được cho là đã uống sữa pha bằng nước máy, theo lời người cha - Sunil Sahu.

​Avyan bú mẹ nhưng cha bé nói rằng gia đình đã cho bé uống thêm hỗn hợp sữa pha loãng, BBC đưa tin.

Ở nhiều gia đình Ấn Độ, sữa bò được cho là quá đặc đối với trẻ sơ sinh và có thể gây khó chịu cho hệ tiêu hóa, vì vậy người chăm sóc thường pha loãng sữa.

Gia đình ​Avyan đã đun sôi hỗn hợp sữa và nước rồi để nguội trước khi cho bé uống.

“Không ai nói với chúng tôi rằng nước bị ô nhiễm. Chúng tôi đã lọc nước. Cả khu phố đều dùng chung nguồn nước đó. Không hề có cảnh báo nào”, ông nói.

Đứa trẻ bắt đầu bị tiêu chảy vào ngày 26/12/2025. Mặc dù được bác sĩ địa phương điều trị, đứa trẻ đã tử vong trong vòng 3 ngày. Sahu cáo buộc rằng nước máy đã khiến con trai mình tử vong.

Trong khi đó, Sanjay Yadav - một thợ may - cho biết mẹ anh (69 tuổi), cũng bắt đầu nôn mửa vào tối ngày 26/12.

"Chúng tôi đã đưa bà ấy đến bệnh viện, nhưng bà ấy đã qua đời chưa đầy 24 giờ sau đó", Yadav nói. Con trai 11 tháng tuổi của anh cũng đang bị ốm.

Chính quyền cho biết sẽ ban hành các quy định mới nhằm ngăn chặn những sự cố tương tự. Hiện tại, chính quyền thành phố đang cung cấp nước cho Bhagirathpura bằng xe bồn. Người dân cho biết họ đã được thông báo không sử dụng nước máy cho đến khi có thông báo mới.

Cuộc khủng hoảng tại Indore diễn ra trong bối cảnh ngày càng có nhiều lo ngại về an toàn nguồn nước trên toàn quốc.

Các chuyên gia cảnh báo rằng khi dân số đô thị của Ấn Độ tăng nhanh, những lỗ hổng trong công tác kiểm định chất lượng nước sẽ làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh.

The Times of India đưa tin chỉ 8% phòng thí nghiệm kiểm tra nước công lập, do chính quyền Delhi quản lý, được công nhận bởi Hội đồng Công nhận Quốc gia về Thử nghiệm và Hiệu chuẩn Phòng thí nghiệm - cơ quan chứng nhận các cơ sở đáp ứng tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng quốc tế.

Trên phạm vi cả nước, hiện mới có 59% phòng thí nghiệm công lập được công nhận ở Ấn Độ.

VietBF@ sưu tập

Nghi ngờ nạn nhân có quan hệ tình cảm với vợ mình, Nguyễn Công Tùng cùng con trai tìm đến đánh ghen, sau đó dùng dao tấn công khiến "tình địch" tử vong.

Ngày 2/1, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Tháp đang tạm giữ hình sự Nguyễn Công Tùng (51 tuổi, ngụ xã Mỹ Thọ) để điều tra về hành vi Giết người.


Nghi phạm Tùng tại cơ quan công an. Ảnh: Thanh Mỹ (Công an Đồng Tháp)

Theo điều tra ban đầu, do mâu thuẫn ghen tuông, Tùng cho rằng ông Nguyễn Ngọc Vẹn (56 tuổi, ngụ tỉnh Đồng Tháp) có mối quan hệ bất chính với vợ mình.

Ngày 1/1, Tùng cùng con trai là N.C.T (17 tuổi) đi tìm ông Vẹn để đánh ghen.

Trong lúc xô xát, Tùng đã dùng dao đâm ông Vẹn khiến nạn nhân tử vong tại chỗ. Con trai của Tùng cũng bị thương trong quá trình xảy ra vụ việc và đang được điều trị tại bệnh viện.

Sau khi nhận tin báo, Công an xã Mỹ Thọ phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ bảo vệ hiện trường và truy xét đối tượng. Được sự vận động của lực lượng chức năng, sau hơn một giờ gây án, Nguyễn Công Tùng đã đến cơ quan công an đầu thú và thừa nhận toàn bộ hành vi phạm tội.

Vụ việc đang được Công an tỉnh Đồng Tháp tiếp tục điều tra, làm rõ.

VietBF@sưu tập

Trong một buổi giảng bài ở giảng đường y khoa, giáo sư nghiêm giọng hỏi sinh viên:
– Các anh chị cho tôi biết, “di truyền” và “hoàn cảnh” khác nhau thế nào?

Một sinh viên nhanh nhảu đứng lên:
– Thưa thầy, nếu con giống bố thì đó là di truyền.

Giáo sư gật gù:
– Tốt lắm, nói tiếp đi.

Sinh viên cười cười, hạ giọng:
– Còn nếu con giống… người hàng xóm thì đó là hoàn cảnh ạ.

Cả lớp bật cười ầm ĩ, còn giáo sư thì đứng hình vài giây, rồi thở dài:
– Thôi, tôi hỏi sai đối tượng rồi…

VietBF@sưu tập

Gần một tháng sau khi lệnh cấm mạng xã hội đối với trẻ em chính thức có hiệu lực, thiếu niên Australia đang phải tìm những cách mới để giữ liên lạc với bạn bè trong kỳ nghỉ hè và người thân ở nước ngoài.


Việc Australia cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội đang thu hút sự quan tâm. Ảnh: ABC.
Mùa hè tại Australia đã bắt đầu, các trường học đóng cửa, học sinh đang nghỉ hè. Với nhiều thiếu niên Australia, đây từng là khoảng thời gian cho thế giới trực tuyến.

Theo CNA, ba tuần sau khi Australia áp dụng lệnh cấm mạng xã hội đối với trẻ em dưới 16 tuổi, những tranh luận xoay quanh mức độ hiệu quả và khả năng thực thi của đạo luật này vẫn chưa hạ nhiệt.

Thiếu niên Australia sống thế nào khi không có mạng xã hội?

Với Amber Hunter, 15 tuổi, mạng xã hội từng là cách để em giữ liên lạc với bạn bè trong kỳ nghỉ. Tuy nhiên, đạo luật mới có hiệu lực khiến cuộc sống của Amber thay đổi.

Trước đây, Amber từng liên tục lướt mạng xã hội. “Ngày nào cháu cũng dùng TikTok. Snapchat cũng vậy. Cháu xem bạn bè đang làm gì, ở đâu, rồi trò chuyện với họ. Rất nhiều bạn bè của cháu không thích luật mới. Nhiều người thấy bực bội. Những thứ trước đây cháu tìm kiếm, những điều cháu yêu thích… giờ đều không còn nữa”, Amber nói với CNA.


Lệnh cấm mạng xã hội đối với trẻ em dưới 16 tuổi đã được áp dụng tại Australia từ ngày 10/12. Ảnh: Sky News
Dù vậy, Amber cũng cho rằng lệnh cấm có thể mang lại một số mặt tích cực, giúp em giảm thời gian lướt mạng, dành nhiều hơn cho học tập, đọc sách, chơi thể thao...

Mẹ của Amber, bà Lindsay Hunter, cũng ủng hộ luật mới. Bà cho rằng luật này giúp giảm gánh nặng cho các bậc phụ huynh. “Việc nuôi dạy con cái trở nên dễ dàng hơn. Luật này giúp loại bỏ những cuộc tranh cãi giữa cha mẹ và con cái, đồng thời giảm thiểu rủi ro từ không gian mạng”, bà Lindsay nói.

Tuy nhiên, bà Lindsay cũng hoài nghi về tính hiệu quả của đạo luật, khi cho rằng những thay đổi thực tế vẫn còn hạn chế.

“Tôi không biết họ sẽ kiểm soát bằng cách nào. Làm sao có thể xác định chính xác tuổi của người dùng mạng xã hội? Trên các ứng dụng của tôi hầu như chưa có gì thay đổi, ngoài việc xuất hiện thêm một số bước quét nhận diện để xác minh. Những đứa trẻ trông thực sự nhỏ tuổi thì bị chặn, nhưng đứa trẻ nào vượt qua được các bước xác minh đó vẫn tiếp tục được dùng ứng dụng. Tôi khó tin là luật này sẽ thực sự hiệu quả”, bà Lindsay nói.

Nhìn chung, với các gia đình tại Australia, lệnh cấm mang đến cả sự nhẹ nhõm lẫn những lo ngại. Ilia Kyrychenko, 14 tuổi, là một thiếu niên gốc Ukraine đang cùng gia đình định cư tại Australia. Ilia từng dành nhiều thời gian sử dụng mạng xã hội để liên lạc với bạn bè tại Australia cũng như ở quê nhà Ukraine.

Ngay tối 10/12 khi lệnh cấm đã có hiệu lực, Ilia đã ngồi lại với mẹ và cùng thống nhất rằng cậu bé sẽ xóa toàn bộ tài khoản mạng xã hội. Ilia cho biết bản thân cảm thấy nhẹ nhõm. “Lệnh cấm bắt đầu từ ngày 10/12. Ngay đêm hôm đó, cháu đã ngủ ngon hơn. Cảm giác thực sự dễ chịu”, Ilia nói.

Với Ilia, lệnh cấm còn giúp cậu không phải tiếp xúc với các nội dung gây căng thẳng xoay quanh xung đột tại Ukraine. “Trên Instagram, cháu từng tiếp xúc với nhiều video xoay quanh xung đột ở quê nhà, nhiều nội dung rất khủng khiếp. Cháu đã thấy những điều mà lẽ ra cháu không nên thấy, rồi cảm thấy buồn bã và bất an”, Ilia cho hay.

Tuy nhiên, cậu cũng thừa nhận việc liên lạc với bạn bè ở Ukraine hiện rất khó, bởi các bạn của cậu chủ yếu sử dụng Instagram và Snapchat, đây đều là những nền tảng Ilia không còn truy cập được. Để duy trì liên lạc, cậu chuyển sang sử dụng các ứng dụng nhắn tin như WhatsApp và Viber.

Trong khi đó, Chủ tịch Mạng lưới Hỗ trợ Thanh thiếu niên Đa văn hóa tại Australia (MYAN), bà Carmel Guerra, đánh giá dù lệnh cấm mang mục đích tốt, nhưng tiềm ẩn rủi ro cho nhóm thiếu niên nhập cư như Ilia.

“Lệnh cấm mạng xã hội đang cắt đứt mối liên kết của các em với bạn bè và gia đình ở quê nhà. Mạng xã hội vốn là một phao cứu sinh, giúp các em giao tiếp với người thân và bạn bè ở ngoài Australia, giúp các em có cảm giác thân thuộc, gắn bó và thuộc về một nhóm cộng đồng nào đó”, bà Carmel cho hay.

Nhiều quốc gia cân nhắc theo chân Australia

Nhiều quốc gia khác đang theo dõi sát sao lệnh cấm của Australia, bởi động thái này có thể định hình cách các chính phủ trên thế giới quản lý việc trẻ em tiếp cận mạng xã hội.

Nếu thành công, những người ủng hộ tin rằng đạo luật này không chỉ bảo vệ trẻ em mà còn có thể định hình lại văn hóa và hành vi trực tuyến của cả một thế hệ người Australia.

Sau lệnh cấm tại Australia, không ít phụ huynh ở nhiều quốc gia khác cũng bắt đầu đặt câu hỏi: Liệu những biện pháp cứng rắn tương tự có cần thiết với con em họ hay không? Giới chức một số quốc gia cũng đã bắt đầu cân nhắc áp dụng biện pháp tương tự như của Australia.

Chính phủ Malaysia tuyên bố dự định cấm trẻ dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội từ năm 2026.

Chính phủ Đan Mạch cũng có thể áp dụng các hạn chế nghiêm ngặt nhất châu Âu, dù chưa tới mức như Australia. Giới chức Đan Mạch cho biết sẽ chặn trẻ dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội ngay từ năm tới, nhưng cho phép phụ huynh chủ động cấp quyền cho con từ 13 tuổi được sử dụng mạng xã hội.

Tại Mỹ, nhiều bang đã ban hành luật hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội, một số bang còn yêu cầu phải có sự đồng ý của phụ huynh. Trong các cuộc phỏng vấn, nhiều bậc cha mẹ tại Mỹ thừa nhận họ hiểu rõ tác động của điện thoại thông minh và mạng xã hội đối với chính bản thân mình, nên họ muốn bảo vệ con khỏi những ảnh hưởng tiêu cực.

Tuy nhiên, không ít người cho biết họ cảm thấy như đang tham gia một cuộc chiến không cân sức, bị bào mòn bởi những cuộc tranh cãi với con, cũng như khoảng cách về công nghệ với con, bởi những đứa trẻ hiện nay rất rành về kỹ thuật. Với nhóm phụ huynh này, sự can thiệp của chính phủ được xem là một “phao cứu sinh”.

Tại Barcelona (Tây Ban Nha), nhà thiết kế Israel Pèrez cho biết cô con gái 14 tuổi của ông liên tục đòi gỡ bỏ các hạn chế sử dụng mạng xã hội mà ông cài đặt trên điện thoại của con. Theo ông, một đạo luật kiểu Australia sẽ giúp tạo ra những chuẩn mực xã hội mới và tiếp thêm sức mạnh cho phụ huynh trong việc quản lý con cái.

“Tôi thực sự thấy điều đó là cần thiết, không hề cực đoan hay quá đà. Ngay cả khi có kiểm soát của phụ huynh, các con vẫn tìm cách vượt qua. Khi đã cho con dùng điện thoại, việc kiểm soát là rất khó”, ông Pèrez cho hay.

Bà Justine Roberts, nhà sáng lập Mumsnet - cộng đồng trực tuyến dành cho các bà mẹ tại Anh - cho biết thời gian sử dụng điện thoại của con là một trong những chủ đề được các bà mẹ bàn luận nhiều nhất trên diễn đàn, nhiều người ủng hộ việc chính phủ can thiệp vào vấn đề này.

Trong một cuộc khảo sát do Mumsnet thực hiện trong năm nay, 83% người tham gia cho biết họ sẽ ủng hộ lệnh cấm kiểu Australia tại Anh, trong khi 58% nói họ có xu hướng bỏ phiếu cho đảng nào cam kết theo đuổi chính sách này.

“Mức độ ủng hộ đó phản ánh quan điểm chung của nhiều phụ huynh rằng điện thoại thông minh và mạng xã hội đã trở thành một vấn đề sức khỏe tinh thần của cộng đồng, không còn đơn thuần là chuyện nuôi dạy con cái”, bà Justine Roberts nói.

Dù vậy, không phải phụ huynh nào cũng tin rằng cần thêm luật mới. Một số người lo ngại rằng chính phủ can thiệp quá sâu, trong khi không ít phụ huynh cho rằng công nghệ và mạng xã hội là phần tất yếu trong cuộc sống của giới trẻ.

Tại Paris (Pháp), bà Charlotte Valette, mẹ của 3 đứa trẻ, cho biết bà hài lòng với việc trường học cấm điện thoại thông minh. Tại nhà, các công cụ kiểm soát của phụ huynh cũng giúp hạn chế nội dung mà con tiếp cận. “Tôi không quá hào hứng với ý tưởng chính phủ áp dụng những biện pháp mạnh tay”, bà Charlotte chia sẻ.

Ở Santiago (Chile), bà Paulina Abramovich, mẹ của 3 người con đang ở tuổi thanh thiếu niên, cho biết bà khá thoải mái với việc cho con sử dụng mạng xã hội. Bà Paulina thậm chí tin rằng việc con lên mạng còn có ích cho việc học. Ngoài ra, việc các con bà chơi game online, theo bà, cũng là một cách giải trí không có gì đáng lo ngại.

“Tôi là một người mẹ cho con quyền tự do khá lớn trong việc dùng mạng xã hội, trước đó, tôi đã cân nhắc và chuẩn bị khá kỹ để có thể tin tưởng khả năng tự kiểm soát của con. Điều này đòi hỏi các con phải được gia đình giáo dục kỹ”, bà Paulina nói.

Ở Đức, chính phủ từng tiến hành đánh giá kéo dài một năm đối với kiến nghị của phụ huynh yêu cầu áp đặt giới hạn độ tuổi sử dụng mạng xã hội. Cuộc tranh luận công khai cho thấy ý kiến xã hội bị chia rẽ rõ rệt.

Bà Verena Holler, sống tại Hamburg (Đức), là một trong những phụ huynh ủng hộ việc cấm mạng xã hội đối với thiếu niên.

Bà kiên quyết không cho con dùng điện thoại thông minh và mạng xã hội cho tới năm 16 tuổi, dù vậy, các con bà than phiền rằng giờ ra chơi hầu như chẳng có ai chơi cùng, bởi các bạn đều mải chơi game trên điện thoại. “Đây quả thực là một cuộc khủng hoảng toàn cầu”, bà Verena nói.

VietBF@ sưu tập

Tương và chao là hai sản phẩm được lên men từ đậu nành, nghe có vẻ như dính dáng đến chuyện ăn chay, nhưng cõi đời ăn mặn dùng tương chao trong nhiều món ăn, mà nếu thiếu chúng, món ăn đó chẳng còn có ý nghĩa gì cả.


Đậu nành được lên men thì nhiều vô số kể. Hầu hết các nước Đông Nam Á đều có món ăn truyền thống này, chế biến ra đủ kiểu, đủ các tên gọi: Nhật Bản có natto, Đại Hàn có gochujang, Indonesia có tempeh, Việt Nam gọi là chao, nếu cần thì kể thêm tương bần. Bài này chỉ nói về "chao".

Chao được lên men từ mốc
Đậu nành làm thành đậu hũ. Rồi đậu hũ được lên men thành chao. Một số sản phẩm đậu nành dùng vi khuẩn để cho lên men, như món natto của Nhật, nhưng đậu hũ lại sử dụng mốc để cho lên men.

Dù dùng vi khuẩn hay mốc, thì đậu nành cũng phải xài đến các enzyme, được tiết ra từ mốc và vi khuẩn để cho lên men.

Lên men ở đây là dùng enzyme để giúp cắt ngắn các dây phân tử protein trở thành acid amin, chuyển chất béo thành acid béo tự do, chuyển tinh bột thành đường đơn… Trong quá trình này, nhiều hợp chất dễ bay hơi cũng được hình thành tạo ra mùi, hương vị và màu đặc trưng cho sản phẩm lên men.

Đậu hũ cho cắt nhỏ để ủ tự nhiên sẽ lên mốc. Mốc phát triển sẽ phát sinh ra enzyme để đậu hũ lên men. Không phải mốc nào cũng làm đậu hũ lên men trở thành chao được, mà chỉ một vài loại mốc "chuyên trị" thôi.

Làm chao thủ công theo kiểu để đậu hũ lên mốc tự nhiên thường sẽ hên xui như làm nem chua, có thể sẽ bị nhiễm cả mốc không mong muốn, gây lên men thối hoặc phát sinh ra độc tố.

Hiện nay có thể mua mốc làm chao ở những nơi nuôi cấy chuyên nghiệp, để làm chao thủ công. Mốc này ở dạng bào tử, và sẽ phát triển khi cho cấy vào đậu hũ, như vậy mốc đã thuần chủng sẽ chiếm ưu thế nhiều hơn, và cũng an toàn hơn vì kiểm soát được các chủng loại mốc bất lợi, phát sinh ra độc tố alfatoxin.

Người ta cũng có thể thêm rượu (nhẹ), muối, ớt, gia vị để tạo ra các loại chao đặc sản. Chao chín tới sẽ có mùi thơm, vị béo đặc trưng.

Lợi ích vượt trội
Quá trình lên men sẽ không làm thay đổi số lượng chất đạm (nitrogen) từ đậu hũ, mà sẽ biến chúng thành chất đạm dễ cho hoà tan. Tương tự với chất béo, lượng acid béo tự do phát sinh nhiều hơn (đỡ mắc công phải phân giải chất béo thành acid béo), nên đậu hũ lên men (chao) sẽ dễ tiêu hoá và dễ hấp thụ hơn.

Một lợi ích khác là, lên men cũng loại bỏ ra phần lớn chất phản dinh dưỡng (antinutrients) trong đậu hũ. Chất phản dinh dưỡng trong đậu nành bị gièm pha nhiều nhất là những chất ức chế tiêu hoá protein. Kế đến làacid phytic, gây cản trở sự hấp thu của sắt và kẽm. Sau cùng là các goitrogens gây khó khăn cho việc tổng hợp hormone tuyến giáp. Quá trình lên men sẽ vô hiệu hoá phần lớn những chất phản dinh dưỡng này.

Nói chung, từ đậu nành trở thành đậu hũ, rồi đậu hũ biến thành chao, lợi ích về dinh dưỡng chỉ tăng lên chứ không có giảm đi.

Đậu nành làm cho ung thư vú sẽ nặng hơn?
Một điều e ngại (nếu có) là quá trình lên men không loại bỏ được các phytoestrogenes có trong đậu nành.

Phytoestrogens là nhóm chất có hoạt tính gần giống như hormone nữ (estrogen) ở người. Những estrogen hàng nhái này khi vào cơ thể người, có khi được việc, lại có khi quậy rách việc. Lợi và hại và của chúng vẫn còn được tranh cãi, nhưng đang có nhiều cuộc nghiên cứu mới để tận dụng mặt lợi và khống chế mặt hại. Xin nêu ra đây vấn đề tranh cãi nóng nhất:

Nhiều cuộc nghiên cứu cho thấy đậu nành có thể giúp làm giảm rủi ro về ung thư vú, nếu ăn thường xuyên đậu nành từ nhỏ.

Nhưng nếu đã bị ung thư, thì đậu nành có thể gây kích thích tăng trưởng các tế bào ung thư vú. Một số cuộc nghiên cứu trên mô hình động vật từng gợi ý ra khả năng này, nhưng hiện nay đã bị bác bỏ. Các cuộc nghiên cứu "cohort" gần đây cho thấy đậu nành không làm cho ung thư vú tiến triển nặng hơn, kể cả ở người đã được điều trị xong.

Tóm lại, ung thứ vú, ăn đậu nành chẳng có gì đáng lo ngại cả.

Dù bất lợi này có thật đi nữa, cũng không ảnh hưởng đến tương chao. Đơn giản vì chao khá mặn, muốn ăn nhiều cũng không được. Lượng estrogen hàng nhái có được bao nhiều đâu mà đòi thao túng. Khuyến cáo an toàn thực phẩm về tương chao chỉ là giảm ăn mặn hơn là lo ngại về rủi ro ung thư này nọ.

Ai sáng tạo hơn ai?
Nhiều người ví chao của Việt Nam với món phó mai của Tây. Ví von này có nhiều phần có lý.
- Về mặt kỹ thuật, cả hai đều dùng protein đông tụ, mốc meo để lên men.
- Về vị, chao và phó mai đều béo ngậy.
- Về mùi, chao cũng có loại chao thối, thối nặng (xú đậu hũ), phó mai Camembert của Tây cũng thối đâu có kém…
Chao không chỉ để ăn chay mà còn đi vào thế giới ẩm thực, cạnh tranh ác liệt với phô mai. Nếu Tây có món cá hồi phô mai đút lò, chêm chép nướng phô mai… thì chúng ta cũng có vịt nướng chao, sò điệp nướng chao, hay sườn nướng chao xào sa tế… Đó là chưa kể món vịt nấu chao.

Thậm chí, bếp Việt còn đi trước bếp Tây với món Đông–Tây hoà hợp: đậu hũ kẹp phô mai chiên xù. Ai là sáng tạo hơn ai?

Vũ Thế Thành

Suốt một thập kỷ theo dõi cho thấy một phần đập Livingston dài 4 km tại Texas đang âm thầm lún xuống, mỗi năm chừng 8 milimét. Đáng chú ý, Livingston không phải là con đập duy nhất của Mỹ có dấu hiệu đang sụt lún.


Đập Glen Canyon trên sông Colorado tại Page, bang Arizona, Mỹ. Ảnh tư liệu: TTXVN phát
Nhà địa vật lý Mohammad Khorrami đánh giá sự biến dạng này có thể phản ánh tình trạng mất ổn định của công trình. Ông đã công bố kết quả này tại hội nghị thường niên của Liên minh Địa vật lý Mỹ hồi tháng 12/2025.

Dù dữ liệu vẫn còn sơ bộ, nhưng ông Khorrami cảnh báo đây là tín hiệu đáng quan ngại, bởi đập Livingston được giới chức xếp vào nhóm “nguy cơ cao”, đồng nghĩa với khả năng gây thiệt hại nghiêm trọng về người và của nếu xảy ra vỡ đập.

Ông Khorrami nhận định Livingston không phải là con đập duy nhất của Mỹ có dấu hiệu đang sụt lún. Sử dụng radar từ vệ tinh để khảo sát các đập thủy điện ở 13 tiểu bang và Puerto Rico, ông Khorrami cùng các đồng nghiệp đã phát hiện thay đổi nhỏ về chiều cao của tất cả 41 công trình mà họ nghiên cứu.

Họ đã ghi nhận về sụt lún khó nhận thấy đến hiện tượng “lún không đồng đều” đáng lo ngại hơn như trường hợp của Livingston, nơi các phần của đập dịch chuyển với tốc độ khác nhau.

Tuy nhiên, một nhà địa vật lý khác cũng tham gia nghiên cứu - ông Manoochehr Shirzaei đánh giá rằng phát hiện của họ không đồng nghĩa với việc các cộng đồng ở vùng hạ lưu đang rơi vào tình trạng nguy hiểm ngay lập tức.

Tờ Washington Post (Mỹ) ngày 1/1 đưa tin, những biến động nhỏ về độ cao của một con đập không nhất thiết là dấu hiệu nguy hiểm. Tuy nhiên, chỉ khi tiến hành kiểm tra thực địa mới có thể xác định liệu các phát hiện từ vệ tinh có phải là dấu hiệu của vết nứt hay vấn đề kết cấu khác hay không.

Theo ông, những phát hiện từ vệ tinh cũng giống như “điểm bất thường” trong lần khám sức khỏe định kỳ, buộc bác sĩ phải xem xét kỹ lưỡng hơn nhằm phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn. “Mục tiêu của nghiên cứu là góp phần xây dựng một cách tiếp cận mang tính chăm sóc sức khỏe trong công tác duy trì và bảo đảm an toàn cho hạ tầng”, ông Shirzaei cho biết.

Trong trường hợp đập Livingston, 10 năm quan sát vệ tinh đã chứng minh tính chính xác của dự báo. Mưa lớn mùa hè năm ngoái đã gây xói mòn xung quanh đập, khiến Cơ quan Quản lý Sông Trinity - đơn vị sở hữu và vận hành công trình - phải tuyên bố “nguy cơ vỡ đập”.

Theo Cơ sở Dữ liệu quốc gia về đập do Công binh Lục quân Mỹ quản lý, đập Livingston được xếp vào nhóm “không đạt yêu cầu”.

Mỹ hiện có gần 92.000 con đập, từ những công trình khổng lồ như đập Hoover cho đến các đập đất quy mô nhỏ hơn để giữ nước cho hồ chứa, hồ chứa bùn thải và các thủy vực nhỏ khác. Phần lớn các con đập này đã trên 50 năm tuổi, giai đoạn nhiều công trình bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu xuống cấp và hao mòn.

Nghiên cứu được công bố vào tuần trước hiện chưa được đăng trên tạp chí học thuật. Tuy nhiên, nghiên cứu này sử dụng phương pháp luận tương tự các công trình đã qua bình duyệt.

VietBF@ sưu tập

Tôi và anh do mai mối mà thành đôi. Hai gia đình quen biết nhau lại "môn đăng hộ đối" nên bố mẹ rất muốn kết thông gia.
Gọi là mai mối nhưng thực chất, ngay sau lần đầu gặp gỡ, anh thích tôi ra mặt và liên tục theo đuổi tôi. Sau khoảng một năm hẹn hò, chúng tôi tổ chức đám cưới.
Cuộc sống của vợ chồng tôi khá hạnh phúc: Dư dả về kinh tế, bố mẹ hai bên yêu chiều, có người giúp việc chăm sóc hàng ngày lại chưa có gánh nặng con cái. Chúng tôi tận hưởng thời gian ở bên nhau, thường xuyên đi ăn, đi chơi, đi du lịch...
Cho đến một ngày, Quỳnh xuất hiện. Từ trước, tôi đã biết anh có một cô em gái tên Quỳnh. Quỳnh là con gái của bạn thân bố mẹ anh, cả hai chơi với nhau từ nhỏ. Cô ấy đi du học nước ngoài, đợt này nghỉ hè về nước chơi.



Ngay lần đầu gặp, tôi đã không có mấy ấn tượng tốt về Quỳnh. Cô ấy luôn cười tươi, tỏ ra nũng nịu và có những cử chỉ thân thiết với chồng tôi. Quỳnh thường có kiểu nói nửa đùa nửa thật hàm ý khoe khoang về mối quan hệ của hai người họ, kiểu như cô ấy quen chồng tôi trước, giữa họ có một số bí mật mà tôi không thể nào biết được...
Nói thật, mấy kiểu con gái như này, tôi không lạ gì và cũng chẳng ngại. Tôi nói thẳng với chồng là tôi không thích Quỳnh. Trước đây, giữa họ thế nào tôi không quan tâm. Nhưng giờ anh là trai có vợ, làm gì cũng nên ý tứ. Không cần biết trước mặt hay sau lưng tôi, anh cũng nên có khoảng cách với Quỳnh.
Tuy nhiên, chồng tôi chỉ cười, nói tôi nghĩ nhiều. Giữa họ thực sự chỉ là anh em kết nghĩa, thân nhau từ bé không khác gì ruột thịt, ngoài ra chẳng có gì. Nếu thực sự có cảm tình với nhau, họ đã thành đôi từ lâu, anh cũng không cần đi xem mắt hay mất công theo đuổi tôi.
Đương nhiên, tôi không bao giờ tin. Các chị em biết rồi đấy, linh cảm của phụ nữ không sai được. Với lại tôi cũng không phải dạng ngu dại gì, tôi thừa hiểu có thể chồng tôi không thích Quỳnh nhưng cô ấy lại có ý đồ khác.
Từ ngày Quỳnh về nghỉ hè, chồng tôi vắng nhà suốt. Lúc thì kêu bận công việc, lúc thì kêu phải gặp gỡ đối tác, bạn bè. Nhưng tôi biết, tất cả chỉ là cái cớ để anh chiều chuộng, đưa Quỳnh đi chơi mà không sợ tôi trách móc, than phiền.
Tôi tìm kiếm trang cá nhân của Quỳnh trên Facebook không được, nhưng bạn thân của tôi lại thấy. Hoá ra, cô ấy chủ động chặn tôi. Thật buồn cười, chúng tôi chẳng quen biết hay có vấn đề gì mà Quỳnh phải chặn tôi trước, chắc chắn có điều gì đó khuất tất.
Tôi nhờ bạn thân "nằm vùng" ở Facebook Quỳnh. Quả nhiên, cô ấy thường xuyên khoe có bạn trai yêu chiều, chăm sóc, tặng quà hàng hiệu khiến nhiều người ghen tỵ.
Đặc biệt, Quỳnh đăng một bức hình được người ấy tự tay xuống bếp nấu ăn cho mình. Ảnh chỉ chụp sau lưng người đàn ông nhưng cả tôi và bạn thân đều thấy bóng dáng ấy quen thuộc, không ai khác chính là chồng tôi.
Tự nhiên, tôi rơi nước mắt và thấy mọi chuyện không còn đơn giản nữa. Chồng tôi và Quỳnh dạo này rất hay gặp nhau, cùng nhau tận hưởng đây đó.
Anh chưa bao giờ nấu ăn cho tôi vì nói không biết làm, mọi việc trong nhà tôi đều do cô giúp việc lo. Tôi cũng chẳng mấy bận tâm chuyện này cho đến khi tôi biết, không phải anh không thể nấu ăn, chỉ là không thể với tôi thôi.
Tôi tức giận, làm um chuyện này lên. Chồng rối rít xin lỗi, nói rằng thấy tôi không thích Quỳnh quá nên mỗi lần gặp Quỳnh, anh đành nói dối cho yên cửa yên nhà. Họ như anh em trong nhà, em gái về nghỉ hè có mấy tháng, muốn anh đưa đi chơi nên anh không đành.
Còn chuyện nấu ăn cũng là do... Quỳnh đòi quá, khóc xin anh nấu cho một lần nên anh thử. Anh hứa ngay tối nay sẽ nấu ăn cho tôi. Miệng tôi nói không cần nhưng thấy chồng thành khẩn như vậy, tôi đành cho qua và rất mong chờ vào bữa cơm tối.
Thế nhưng, chồng tôi lại thất hẹn. Anh nói công ty có việc cần xử lý gấp, không thể về nhà sớm được. Và một lần nữa, anh lại nói dối. Bạn thân của tôi báo tin, Quỳnh bị ốm phải vào viện và người chăm sóc cô ấy không ai khác ngoài... chồng tôi.
Tôi giận tím người, mò đến tận bệnh viện. Thấy tôi, chồng cứng họng, không nói được câu gì. Chưa cần anh lên tiếng, tôi đã nói luôn: "Quỳnh ạ, hôm nay trước là chị đến thăm em. Sau là chị muốn em sau này có việc gì cần cứ liên lạc với chị, chồng chị bận lắm, em đừng phiền anh ý quá nhé".
Tôi mới nói mỗi thế, Quỳnh đã khóc nức nở. Cô ấy bù lu bù loa nói tôi hiểu nhầm, giữa họ không có gì, chỉ là anh em đơn thuần. Rồi Quỳnh liên tục xin lỗi tôi nhưng tôi không thể cấm hai anh em liên lạc với nhau được.
Tôi đã làm gì đâu? Đã cấm gì đâu? Đúng là mấy cô "em gái mưa", em nào cũng như em nào, biết điều thì không biết nhưng diễn kịch lại rất giỏi.
Chồng tôi thấy vậy ngay lập tức mắng tôi. Anh trách tôi ghen tuông vô cớ, cư xử không ra sao. Quỳnh đã ốm đau mà tôi còn đến làm phiền, làm cô ấy ốm thêm... Mới lúc trước, anh còn nhìn tôi với ánh mắt sợ hãi vì bị phát hiện nói dối, thế mà bây giờ... thay đổi trạng thái nhanh thật.
Vợ chồng tôi cãi nhau to giữa phòng viện. Đang lúc nóng giận, anh vung tay tát tôi một cái. Lần đầu tiên từ khi quen biết nhau, anh dám mắng và đánh tôi.
Tôi chết lặng. Gạt nước mắt đi, tôi quay về, dọn dẹp đồ đạc về nhà bố mẹ đẻ. Lúc đi, tôi không quên đặt trên bàn tờ đơn ly hôn.
Có thể, mọi người cho rằng, tôi đã quá vội vàng khi quyết định chấm dứt, chuyện cũng chưa có gì. Nhưng với tôi, tôi không thể chấp nhận người đàn ông bên cạnh mình có một "em gái mưa", ra sức bảo vệ và thân thiết quá mức với cô ta, lại còn nói dối tôi hết lần này đến lần khác.
Tôi đã cho chồng 3 cơ hội nhưng anh không biết nắm lấy. Lần một, anh liên tục nói dối để gặp Quỳnh. Lần hai, anh hứa nấu cơm cho tôi nhưng không làm. Lần 3 là anh không biết phân biệt đúng sai, mắng và đánh tôi trước mặt cô gái kia.
May là tôi có điều kiện kinh tế, giữa chúng tôi cũng chẳng ràng buộc gì về con cái nên mọi chuyện sẽ giải quyết được nhanh thôi.
Mấy ngày nay, anh liên tục liên lạc với tôi nhưng tôi chẳng buồn để tâm. Một mối quan hệ có 3 người thực sự quá chật hẹp và ngột ngạt, thôi thì tôi nhường anh cho... cô ấy.
Người ta vẫn nói, trên đời này không thể tồn tại mấy thể loại như em gái kết nghĩa, em gái nuôi, em gái thân... Nói chung là kiểu "em gái mưa" là không thể chấp nhận được. Tôi cũng xin giơ hai tay đồng tình với quan điểm này.
Tôi xin phép kể câu chuyện của mình để cho mọi người hiểu tại sao tôi lại có suy nghĩ như thế.

VietBF@sưu tập

"Noi gương" Elon Musk có 14 người con, một số tỷ phú Trung Quốc đang tìm đến các bà mẹ "đẻ thuê" tại Mỹ để sinh ra hàng loạt trẻ em, làm dấy lên lo ngại về cả đạo đức và pháp lý.

Bạn gái lâu năm của Từ Ba, tỷ phú Trung Quốc trong lĩnh vực trò chơi điện tử, gần đây gây chấn động khi tuyên bố ông này có tới 300 người con sinh ra nhờ "đẻ thuê". Từ bác bỏ, nói rằng mình chỉ có 100 người con và không phải tất cả đều được sinh bằng hình thức này. Theo lời Từ, bạn gái ông cũng có 21 người con sinh nhờ mang thai hộ của riêng mình, trong đó 12 trẻ chào đời tại Mỹ.

Một doanh nhân khác là Uông Huy Vũ, người làm giàu từ lĩnh vực giáo dục tư nhân, được truyền thông Trung Quốc cho là đã “mua” 20 trứng của phụ nữ Mỹ, trong đó có người mẫu và phụ nữ có bằng tiến sĩ, với mục tiêu lâu dài là có 100 người con thuộc nhóm giàu có. Ít nhất 10 trẻ đã được sinh ra, tất cả đều do các bà mẹ da trắng mang thai.


Từ Ba (trái) và Uông Huy Vũ. Ảnh: VCG.
Chọn tinh hoa từ “con đàn cháu đống”
Theo tạp chí First Thing, trong bối cảnh các cơ quan chức năng Mỹ ngày càng siết chặt quản lý, hình thức du lịch sinh con truyền thống (phụ nữ mang thai gần ngày sinh sang Mỹ để sinh con lấy quốc tịch) đang dần suy giảm. Thay vào đó, dạng du lịch sinh sản công nghệ cao mới đang nổi lên, chính là hình thức mang thai hộ.

Trong khi phần lớn quốc gia phát triển cấm mang thai hộ thương mại xuyên biên giới, Mỹ lại là nước hiếm hoi duy trì ngành công nghiệp sinh sản quốc tế. Mô hình này cho phép người nước ngoài có con thông qua các bà mẹ mang thai hộ tại Mỹ, sau đó đưa trẻ về nước cùng quốc tịch Mỹ. Khi đứa trẻ đủ 21 tuổi, cả gia đình có thể xin thẻ xanh, con đường nhập tích mà một công ty môi giới mô tả là rẻ hơn so với chương trình thị thực EB-5.

Năm 2024, tạp chí Fertility and Sterility của Hiệp hội Y học Sinh sản Mỹ công bố nghiên cứu cho thấy số hợp đồng mang thai hộ quốc tế tại Mỹ giai đoạn 2014-2020 gần như tăng gấp đôi. Trong đó, công dân Trung Quốc chiếm 41,7%.

Động cơ của người tìm đẻ thuê rất đa dạng: Bảo đảm người thừa kế trong bối cảnh tỷ lệ sinh tại Trung Quốc lao dốc, sắp đặt hôn nhân cho con gái, gom tài sản, hoặc nuôi dưỡng những nhóm trẻ được định hướng lãnh đạo trong kinh doanh và công nghệ. Đáng chú ý, trái với xu hướng chuộng con trai trước đây, một số gia đình nay chủ động chọn sinh con gái, với niềm tin rằng nhiều ngành nghề tương lai sẽ ưu ái nữ giới hơn.

Trả lời Wall Street Journal, Nathan Zhang, giám đốc một công ty môi giới mang thai hộ, cho biết phần lớn khách hàng Trung Quốc là những người “biết điều và có trách nhiệm” nhưng gặp khó khăn sinh con theo cách tự nhiên và chỉ mong có 1-2 con. Tuy nhiên, ông cũng thường xuyên phải đối mặt với những yêu cầu bất thường. Một người đàn ông độc thân từng đề nghị có 200 đứa trẻ thông qua mang thai hộ.

“Tôi từ chối ngay”, Zhang nói, đồng thời cho biết ông thường từ chối nhiều khách hàng vì lý do đạo đức. “Chúng tôi không nhận những người muốn có hơn 3 đứa trẻ”.

Một người đàn ông độc thân giàu có khác yêu cầu Zhang giúp có “rất nhiều” con, nhưng không nói rõ con số.

“Câu hỏi đầu tiên của tôi là, ai sẽ nuôi đứa trẻ cho anh”, Zhang kể. “Tôi nói thẳng là không thể giúp, vì điều đó quá vô trách nhiệm”.


Tấm biển có nội dung “Thêm một trẻ, thêm phần vui” tại Trung Quốc. Những năm gần đây, Trung Quốc đã có nhiều động thái để thúc đẩy tỷ lệ sinh, trong đó có việc hủy bỏ chính sách một con. Ảnh: Wall Street Journal.
Hiện tượng “mang thai hộ cực đoan” bắt đầu thu hút chú ý khi vụ tranh chấp quyền nuôi con giữa tỷ phú Từ và bạn gái cũ Sương Kính xuất hiện trên báo chí Trung Quốc cách đây 1 năm. Ông Từ, nhà sáng lập Duoyi Network, công ty phát triển trò chơi trực tuyến nổi tiếng, quen Sương qua trang web hẹn hò khi cô còn là sinh viên. Hai người sống chung nhưng không kết hôn. Khi chia tay, Từ kiện Sương đòi lại 42 triệu USD, cho rằng đó là tiền cho vay, nhưng Sương nói đó là quà tặng.

Tòa án đứng về phía Sương sau khi nghe cô trình bày số tiền này được dùng để giúp nuôi dưỡng 300 người con của Từ, trong đó có 11 trẻ là con chung. Trả lời báo chí, công ty của Từ bác bỏ các tuyên bố của Sương.

Trước đó, Từ cũng nhiều lần đưa ra những phát biểu gây chú ý như có lúc ông nói mình có con với 12 phụ nữ, có lúc tự nhận là “tinh hoa đàn ông triệu người có một” và muốn có 50 con trai, để ít nhất 10 người con sẽ trở thành “tinh hoa hàng đầu”.

Trong quá trình tìm hiểu, tờ Wall Street Journal tuần trước đã có thể lấy được hồ sơ tòa án tại Mỹ, cho thấy thẩm phán đã từ chối cho Từ được tiếp cận một số người con sinh bằng mang thai hộ.

Vị thẩm phán tỏ ra lo ngại khi trong buổi gọi video call, Từ nói muốn có 20 người con sinh bằng mang thai hộ, ưu tiên con trai, nhưng lại “quá bận” nên chưa thể sang Mỹ gặp những đứa trẻ đã chào đời. Buổi làm việc này liên quan đến 4 đứa trẻ chưa sinh, trong khi còn ít nhất 8 trường hợp khác đang trong các giai đoạn khác nhau của quy trình mang thai hộ.

Sau bài báo của Wall Street Journal, công ty của Từ tiếp tục ra thông cáo phủ nhận, cho rằng con số 100 trẻ sinh bằng mang thai hộ là do dịch sai. Theo thông cáo, Từ thực tế chỉ có 100 người con, nhưng chỉ 12 trẻ được sinh bằng hình thức mang thai hộ.

Giấc mơ Mỹ phiên bản "nhà đông con"
Một doanh nhân khác, Uông Huy Vũ cũng cho rằng nhiều thông tin về tham vọng sinh con hàng loạt của mình chỉ là “tin đồn”. Tuy nhiên, theo Wall Street Journal, ông từng nói với người quen mình thích con gái hơn, để sau này nuôi dưỡng rồi “gả” cho những người chồng có thu nhập cao.

Giống Từ, Huy Vũ dường như chịu ảnh hưởng từ tư duy của giới “đại gia” trong lĩnh vực công nghệ như Elon Musk, những người tin rằng họ có trách nhiệm sinh ra nhiều con cái với gene vượt trội.

Trong số những người hậu thuẫn cho các công ty thụ tinh trong ống nghiệm mới phục vụ thị trường châu Á có Peter Thiel, tỷ phú sáng lập Paypal và Palantir Technologies, người từng bày tỏ lo ngại về tỷ lệ sinh đang giảm tại các nước phương Tây.

Hiện chưa có luật tại Mỹ cấm một gia đình có nhiều ca sinh con thông qua mang thai hộ. Tuy nhiên, các động thái pháp lý ban đầu đã xuất hiện.

Cảnh sát California đang điều tra cáo buộc ngược đãi trẻ em liên quan đến cặp đôi gốc Hoa tại Mỹ bị phát hiện tổ chức sắp xếp cho 22 trẻ sống cùng bảo mẫu, tất cả đều sinh nhờ mang thai hộ.

Các quy định nhằm hạn chế tình trạng phụ nữ đến Mỹ sinh con để con nhận quốc tịch đã được siết chặt, nhưng không áp dụng với mang thai hộ, do người trực tiếp sinh con thường là công dân Mỹ.

Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố muốn chấm dứt quyền có quốc tịch theo nơi sinh tại Mỹ, nhưng tính hợp hiến của động thái này vẫn đang được Tòa án Tối cao xem xét.

Theo Zhang, phần lớn khách hàng của ông không gây vấn đề, trong đó có nhiều phụ nữ Trung Quốc độc thân, tập trung vào sự nghiệp và muốn nuôi con mà không cần người cha. Tuy nhiên, ông cho rằng giấc mơ Mỹ “phiên bản đặc biệt” mà Musk và các tỷ phú ủng hộ, đang ngày càng phổ biến.

“Mô hình mà Elon theo đuổi là chọn phụ nữ đẹp và thông minh để làm mẹ của con mình”, Zhang nói. “Tìm người phụ nữ thông minh, dùng trứng và đầu óc của người ấy để nuôi dạy đứa trẻ. Sau đó hiến tinh trùng, lập quỹ tín thác để lo cho đứa trẻ và người mẹ”.

VietBF@ sưu tập

Hạ đường huyết thường xuất hiện đột ngột với các triệu chứng từ nhẹ đến nặng, việc đầu tiên là ăn ngay ít đường (kẹo, bánh, mật ong) hoặc uống ly sữa hay nước cam.

ThS.BS Lê Bích Nhàn, khoa Nội tiết, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết hạ đường huyết là tình trạng nồng độ glucose trong máu hạ dưới 3.9 mmol/l. Tình trạng này có thể xảy ra với bất kỳ ai nhưng phổ biến nhất ở người bệnh đái tháo đường đang dùng thuốc hạ đường huyết như insulin hoặc thuốc kích thích tụy tiết insulin (nhóm sulfonylurea).

Đây là một tình trạng cấp cứu y tế, có thể dẫn đến hôn mê, co giật hoặc biến chứng nghiêm trọng nếu không xử trí kịp thời. Nhận biết sớm dấu hiệu và xử trí đúng cách giúp giảm nguy cơ nhập viện, giảm biến chứng.

Theo phân loại của Hiệp hội đái tháo đường Mỹ, hạ đường huyết được chia thành 3 mức độ:

Hạ đường huyết độ 1 (hạ đường huyết nhẹ, 3.0mmol/l ≤ Glucose ≤ 3.9mmol/l): Đói cồn cào, run rẩy tay chân, vã mồ hôi lạnh, tim đập nhanh, chóng mặt, đau đầu, tê môi hoặc đầu chi, cáu gắt, lo âu. Người bệnh vẫn tỉnh táo và có thể tự xử trí.

Hạ đường huyết độ 2 (hạ đường huyết nhận thức suy giảm, dưới < 3.0 mmol/L): Lú lẫn, khó tập trung, nói lắp, nhìn mờ, mất thăng bằng, buồn ngủ, lúc này, cần hỗ trợ từ người thân.

Hạ đường huyết độ 3 (hạ đường huyết nghiêm trọng): Co giật, hôn mê sâu, giảm phản xạ, dấu hiệu thần kinh khu trú. Đây là giai đoạn nguy hiểm, có thể xuất hiện mà không có dấu hiệu báo trước, đặc biệt ở bệnh nhân đái tháo đường lớn tuổi hoặc có bệnh lý kèm theo.

Xử trí đúng cách

Khi phát hiện hạ đường huyết, ưu tiên bổ sung glucose nhanh chóng để nâng đường huyết, tránh biến chứng như phù não hoặc tai biến mạch máu não. Áp dụng nguyên tắc "15-15" đơn giản và hiệu quả theo các bước sau:

Bước 1: Bổ sung 15-20 g carbohydrate hấp thụ nhanh, chọn thực phẩm dễ hấp thu, không chứa chất béo hoặc protein để tránh chậm trễ. Ví dụ như 2-3 viên đường hoặc 1-2 muỗng cà phê mật ong/đường trắng; 1/2 ly (120 ml) nước trái cây (cam, nho) hoặc nước ngọt có đường (không dùng loại ăn kiêng); 1 ly sữa hoặc 4-5 viên kẹo cứng; viên glucose đóng sẵn.

Nếu bệnh nhân kích thích hoặc khó nuốt, có thể dùng glucagon 1 mg tiêm dưới da (nếu có sẵn tại nhà).

Bước 2: Chờ 15 phút và kiểm tra lại đường huyết, nếu vẫn dưới 3,9 mmol/l, lặp lại bước 1. Nếu đã ổn (trên 3,9 mmol/l), ăn thêm bữa nhẹ chứa carbohydrate phức tạp và protein để duy trì như bánh mì kẹp phô mai, trái cây với sữa chua, hoặc cháo loãng.

Bước 3: Nghỉ ngơi và theo dõi, tránh hoạt động nặng, ghi chép sự việc để báo bác sĩ điều chỉnh liều thuốc. Nếu hạ đường huyết dai dẳng, có thể cần truyền glucose 10% tại cơ sở y tế để duy trì đường huyết trên 5,5 mmol/l ít nhất 24-72 giờ.

Nếu người bệnh hôn mê hoặc mất ý thức, không cho ăn/uống để tránh nghẹn, gọi ngay cấp cứu 115. Không tự ý dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết khác, vì sẽ làm tình trạng tệ hơn. Với người bệnh không bị đái tháo đường, cần điều trị nguyên nhân gốc rễ như u tiết insulin.

Khi nào cần gọi cấp cứu?

Gọi cấp cứu ngay nếu đường huyết không tăng sau hai lần áp dụng quy tắc 15-15, co giật, hôn mê, khó thở, hoặc mất ý thức. Người bệnh là trẻ em, người cao tuổi, hoặc có bệnh lý kèm theo (suy tim, suy gan, suy thận); hạ đường huyết do ngộ độc thuốc hoặc nguyên nhân khác không rõ cũng cần nhập viện.

Phòng ngừa bằng các biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả bao gồm ăn uống điều độ, không bỏ bữa, chọn thức ăn có chỉ số đường huyết thấp (rau củ, ngũ cốc nguyên hạt), ăn đúng giờ sau tiêm insulin. Hạn chế rượu bia, đặc biệt khi bụng đói.

Luyện tập đúng cách bằng cách chọn bài tập phù hợp, tập đều đặn, kiểm tra đường huyết trước khi tập. Mang theo kẹo hoặc viên đường dự phòng, tránh tập lúc thuốc hạ đường huyết đạt đỉnh.

Sử dụng thuốc an toàn, không tự ý điều chỉnh liều insulin hoặc thuốc viên (như sulfonylurea). Bảo quản thuốc đúng cách, tiêm đúng kỹ thuật (vị trí, độ sâu). Theo dõi đường huyết mao mạch tại nhà thường xuyên.

Người bệnh đái tháo đường nên khám định kỳ với bác sĩ nội tiết để điều chỉnh phác đồ, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc có bệnh mạn tính kèm theo. Tránh kiểm soát đường huyết quá chặt chẽ nếu có nguy cơ cao.

VietBF@sưu tập

Khi bước sang tuổi 60, nếu ngày nào bạn cũng lo lắng quá nhiều sẽ gây bất lợi cho sức khỏe. Chúng ta nên xem nhẹ sự sống và cái chết, không quá quan tâm đến tuổi tác, mà hãy trân trọng cuộc sống mỗi ngày, để cuộc đời trôi qua một cách hạnh phúc và tươi đẹp.

Dưới đây là 6 điều không cần lo nghĩ khi ở tuổi 60:

Thứ nhất: Không lo sợ về bệnh tật

Sau tuổi 60, sức khỏe của chúng ta bắt đầu suy giảm và khi thấy người khác thường xuyên mắc bệnh, chúng ta có thể trở nên lo lắng và sợ hãi.

Tuy nhiên, than thở và lo lắng thường không có lợi cho sức khỏe và có thể dẫn đến bệnh tật. Chúng ta nên duy trì tâm thái bình thường, sống tích cực, nếu có bệnh thì hãy điều trị kịp thời, không cần quá lo sợ.

Thứ hai: Không ham thưởng thức đồ ngon

Một số người có thể cảm thấy rằng sau khi làm việc chăm chỉ cả đời, khi về già và nghỉ hưu, họ muốn thưởng thức đồ ăn ngon.

Tuy nhiên sau tuổi 60, các cơ quan trong cơ thể bắt đầu lão hóa, quá trình tiêu hóa cũng sẽ yếu đi.

Nếu ăn uống quá mức, sự ham muốn về đồ ăn có thể gây ảnh hưởng cho đường tiêu hóa và dẫn đến các bệnh mãn tính như tăng mỡ máu, tiểu đường.


Khi bước sang tuổi 60, nếu ngày nào bạn cũng lo lắng quá nhiều sẽ gây bất lợi cho sức khỏe. (Ảnh minh họa)

Thứ ba: Không lo nghĩ về tuổi tác

Khi đến tuổi 60, có nhiều dấu hiệu của sự lão hóa như khuôn mặt có nhiều nếp nhăn, tóc bạc và đi đứng chậm chạp.

Những biểu hiện trên cơ thể này đều biểu thị tuổi già nên khó tránh khỏi cảm giác buồn bã và sợ hãi về cái chết.

Khi bước sang tuổi 60, nếu ngày nào bạn cũng lo lắng quá nhiều sẽ gây bất lợi cho sức khỏe. Chúng ta nên xem nhẹ sự sống và cái chết, không quá quan tâm đến tuổi tác, mà hãy trân trọng cuộc sống mỗi ngày, để cuộc đời trôi qua một cách hạnh phúc và tươi đẹp.

Thứ tư: Không nên tức giận

Việc tức giận không tốt cho sức khỏe, đặc biệt là đối với người sau 60 tuổi. Sống đến độ tuổi này, bạn đã trải qua những điều gì, gặp gỡ những người như thế nào, và có gì quan trọng hơn sức khỏe của bạn hay không.

Thứ năm: Không nghĩ đến ân oán

Khi vượt qua tuổi 60, người ta nên quên đi mọi rối ren trong mối quan hệ với người khác. Tại tuổi này, chúng ta nên sẵn sàng giúp đỡ mọi người, không nên tính toán lợi ích cá nhân.

Vì vậy, dù bạn giàu hay nghèo, hãy đối mặt với thị phi trong quá khứ bằng sự bao dung, xem nhẹ mọi thứ và biết ơn những gì chúng ta đã có.

Thứ sáu: Không nên quá lo nghĩ về cuộc sống gia đình con cái

Mâu thuẫn gia đình có thể ảnh hưởng lớn đến người cao tuổi. Người trẻ thường có công việc và cuộc sống riêng của họ, thời gian gặp gỡ với bố mẹ cũng không nhiều.

Trong quá trình giao tiếp với bố mẹ, không tránh khỏi sự khác biệt về quan điểm. Những người cao tuổi có tâm lý yếu đuối sẽ cảm thấy rất buồn.

Khi đến tuổi 60, hãy thư giãn và tận hưởng cuộc sống tuổi già. Trong nửa đầu cuộc đời, chúng ta đã làm việc không ngừng, chăm sóc con cái và gia đình.

Ở nửa sau cuộc đời, hãy để con cái tự do sống cuộc sống theo ý chúng muốn. Hãy cố gắng suy nghĩ ít hơn về mọi việc trong cuộc sống và bớt lo lắng hơn, để cơ thể và tâm trí bạn cảm thấy thư thái.

VietBF@sưu tập

Khi vận khí khởi sắc, nhiều người vô thức mắc sai lầm khiến phúc lộc vừa đến đã rơi rụng. Người xưa từng cảnh báo rõ 3 việc cần tránh khi vận đang lên để giữ may mắn bền lâu.

Vận may không đến ồn ào. Nó thường xuất hiện âm thầm, len lỏi vào từng quyết định nhỏ. Người xưa tin rằng, lúc thuận lợi nhất cũng là lúc dễ sơ suất nhất. Giữ được vận, đôi khi quan trọng hơn là gặp được vận.

Dưới đây là 3 việc người xưa luôn nhắc phải tránh khi vận đang lên, càng đang thuận lợi càng cần đọc kỹ.

1. Khoe khoang quá sớm, phô trương quá đà

Khi vận đang lên, thành quả thường đến nhanh và liên tiếp. Chính lúc đó, nhiều người dễ nảy sinh tâm lý muốn nói ra, muốn cho người khác biết mình đang gặp thời. Theo quan niệm xưa, phúc lộc giống như ngọn gió, càng xáo động nhiều càng dễ tan nhanh.


Khoe khoang chính là cách tự chuốc hoạ

Người xưa cho rằng, khoe khoang là cách tự làm loãng vận khí. Lời nói ra ngoài không chỉ mang theo niềm tự mãn mà còn kéo theo sự soi xét, so sánh, thậm chí là đố kỵ. Dù vô hình, những luồng năng lượng này đều có thể khiến vận may đang tụ bị phân tán.

Vì vậy, cổ nhân dặn rằng: việc chưa xong thì đừng vội nói, kết quả chưa ổn định thì càng phải giữ kín. Vận đang lên cần lặng lẽ đi tiếp, để may mắn có thời gian bén rễ và bền vững.

2. Quyết định vội vàng vì quá tự tin

Vận tốt dễ tạo cảm giác mọi thứ đều thuận lợi, làm gì cũng đúng. Đây chính là cái bẫy tinh vi nhất khi vận đang lên. Người xưa từng nhấn mạnh: lúc dễ thắng nhất cũng là lúc cần tỉnh táo nhất.

Khi vận khí hỗ trợ, nhiều quyết định tưởng như đúng bản chất lại chỉ đúng vì thời điểm. Nếu nhầm lẫn giữa may mắn và năng lực, con người dễ bước sang trạng thái chủ quan, đánh giá thấp rủi ro. Một lựa chọn thiếu cân nhắc có thể xóa nhòa thành quả tích lũy trước đó.

Cổ nhân vì thế luôn nhắc phải giữ nhịp chậm hơn khi đang thuận. Vận lên không phải lúc để tăng tốc mù quáng, mà là lúc củng cố nền tảng, kiểm soát rủi ro, để may mắn đi cùng sự bền vững.

3. Quên giữ lễ nghĩa, coi nhẹ những điều nhỏ

Khi vận đang lên, vị thế thường thay đổi. Được việc, được lời, được người nể trọng hơn trước. Người xưa cảnh báo rằng, chính sự thay đổi này dễ làm con người lơ là những chuẩn mực từng giữ mình an toàn.

Theo quan niệm dân gian, phúc không chỉ đến từ cơ hội mà còn đến từ cách đối xử. Một lời nói thiếu chừng mực, một thái độ khinh suất hay coi nhẹ người khác đều bị xem là dấu hiệu hao phúc. Vận tốt không thích ở lâu với sự ngạo mạn.

Người xưa dặn rằng, càng thuận lợi càng phải giữ lễ, giữ sự khiêm nhường và chừng mực trong từng hành động nhỏ. Chính những chi tiết tưởng như không đáng kể lại là yếu tố quyết định vận may có ở lại lâu hay không.

Vận đang lên là thời điểm hiếm và quý. Nhưng trong quan niệm xưa, gặp vận mới chỉ là bước đầu, giữ được vận mới là bản lĩnh. Ba điều trên không phải kiêng kỵ mê tín, mà là lời nhắc về cách ứng xử tỉnh táo khi mọi thứ đang thuận chiều.

Biết lặng khi nên lặng, chậm khi cần chậm và giữ mình ngay cả lúc thuận lợi nhất, đó chính là cách người xưa dùng để giữ phúc, giữ vận, và giữ sự bền lâu cho cuộc sống.

VietBF@sưu tập

Từ nay tới rằm tháng Chạp, vận trình nhiều con giáp có biến động rõ rệt. Có con giáp cần cẩn trọng khi tính chuyện lớn, có con giáp lại được thời điểm vàng để bứt tốc, tiền lương và thưởng dễ tăng mạnh nếu biết nắm cơ hội.

Giai đoạn từ nay tới rằm tháng Chạp được xem là “đoạn chuyển nhịp” của cuối năm. Công việc, tiền bạc, kế hoạch dài hơi đều dễ gặp yếu tố bất ngờ. Không phải con giáp nào cũng nên tiến nhanh. Có những tuổi càng vội càng sai, nhưng cũng có tuổi nếu chần chừ sẽ tự đánh mất vận may.

Dưới đây là 4 con giáp cần đặc biệt lưu ý trong khoảng thời gian này.

Tuổi Dần: Cẩn trọng khi mở rộng, đừng nóng vội ký kết

Từ nay tới rằm tháng Chạp, tuổi Dần dễ rơi vào trạng thái “thấy cơ hội là muốn chốt ngay”. Các đề xuất hợp tác, kế hoạch mở rộng, thay đổi công việc có vẻ hấp dẫn, nhưng đi kèm rủi ro tiềm ẩn chưa lộ rõ.


Từ nay tới rằm tháng Chạp, tuổi Dần cần cẩn thận

Vấn đề của tuổi Dần không nằm ở năng lực, mà ở nhịp độ. Khi vận chưa ổn định, càng làm việc lớn càng dễ phát sinh chi tiết nhỏ gây hao tổn thời gian, công sức, thậm chí tiền bạc. Những quyết định liên quan đến hợp đồng, đầu tư, nhân sự nên rà soát kỹ hơn bình thường.

Khoảng thời gian này phù hợp để tuổi Dần hoàn thiện việc đang làm, củng cố nền tảng, chỉnh lại quy trình. Chậm một bước nhưng chắc chắn sẽ giúp tránh được sai lầm có thể kéo dài sang đầu năm sau.

Tuổi Mão: Kế hoạch dài hạn nên để sang thời điểm khác

Tuổi Mão từ nay tới rằm tháng Chạp dễ chịu tác động bởi yếu tố cảm xúc. Khi tinh thần dao động, các quyết định lớn thường thiếu độ tỉnh táo cần thiết, đặc biệt là những kế hoạch mang tính dài hạn.

Nhiều tuổi Mão có xu hướng muốn “làm mới tất cả” trước khi hết năm, từ công việc đến tài chính. Tuy nhiên, đây chưa phải thời điểm lý tưởng để thay đổi mạnh. Những gì tưởng như bế tắc thực chất chỉ đang tạm chững, chưa cần phá bỏ để làm lại từ đầu.

Giai đoạn này, tuổi Mão nên tập trung rà soát, sắp xếp, tối ưu những gì đang có. Kế hoạch lớn nên ghi chú, chuẩn bị, nhưng chưa cần triển khai ngay. Giữ nhịp ổn định sẽ giúp tránh được quyết định vội vàng khiến bản thân phải sửa sai về sau.

Tuổi Thân: Dễ hụt hơi nếu ôm đồm quá nhiều việc

Từ nay tới rằm tháng Chạp, tuổi Thân có dấu hiệu bận rộn hơn hẳn. Việc đến liên tục, cơ hội xuất hiện song song với áp lực. Nếu không biết chọn lọc, tuổi Thân rất dễ rơi vào tình trạng ôm đồm, dẫn tới sai sót không đáng có.

Thời điểm này không phù hợp để tuổi Thân khởi động dự án quá lớn hoặc cùng lúc xử lý nhiều kế hoạch quan trọng. Khi năng lượng bị phân tán, hiệu quả giảm mạnh, trong khi rủi ro lại tăng lên.

Chiến lược phù hợp nhất là làm ít nhưng chắc, ưu tiên những việc mang lại giá trị thực tế và kết quả rõ ràng. Giữ kỷ luật, kiểm soát tiến độ sẽ giúp tuổi Thân đi qua giai đoạn này an toàn, không hao tổn uy tín hay tài chính.

Tuổi Tỵ: Càng tăng tốc càng dễ bật mạnh lương thưởng

Trái ngược với nhiều con giáp khác, từ nay tới rằm tháng Chạp lại là thời điểm thuận lợi để tuổi Tỵ đẩy nhanh tiến độ công việc. Những nỗ lực âm thầm trước đó bắt đầu cho tín hiệu hồi đáp rõ ràng.

Tuổi Tỵ dễ được ghi nhận thông qua kết quả cụ thể, nhất là trong các lĩnh vực liên quan đến chuyên môn, quản lý, kinh doanh. Nếu chủ động nhận thêm trách nhiệm, đề xuất phương án mới hoặc xử lý việc khó, khả năng được đánh giá cao là rất lớn.

Đây cũng là giai đoạn tuổi Tỵ có cơ hội cải thiện thu nhập, tiền thưởng hoặc chế độ đãi ngộ. Điều quan trọng là không do dự. Khi thời cơ đã tới, tăng tốc đúng lúc sẽ giúp tuổi Tỵ tạo bước đệm vững vàng cho đầu năm mới.

VietBF@sưu tập