Những ngày cuối năm, khi gió mùa về cũng là lúc những gánh hàng rau ngoài chợ tràn ngập các loại cải xanh mướt mát. Nhưng có một loại rau đặc biệt, hình dáng mập mạp, trông như những mầm non đang e ấp mà các bà nội trợ sành ăn thường gọi là "cải mầm" hay "cải chồi" hay "mầm đá". Không chỉ rẻ, loại rau này còn được ví là "vua giải nhiệt" giữa mùa đông, mùa mà chúng ta thường nạp quá nhiều đạm và đồ cay nóng. Nhưng thay vì chỉ luộc hay xào tươi, hãy thử một lần "bắt trend" của các bà các mẹ ngày xưa: Mua cả yến về phơi khô. Thành phẩm nhận được sẽ là món rau khô giòn tan, thơm mùi nắng, mỗi lần xào cùng tóp mỡ hay thịt ba chỉ là một lần xuýt xoa vì quá đưa cơm.

Bí quyết giữ trọn vị ngon: Đem "nắng" vào trong bếp

Cải mầm tươi ăn rất ngon, vị ngọt hơi nhẫn đắng nhẹ đặc trưng, nhưng nhược điểm lớn nhất là khó bảo quản. Để tủ lạnh vài ngày là rau dễ bị úa vàng, mất đi độ giòn ngọt, thậm chí có mùi ủng. Thế nên, cách tuyệt vời nhất để níu giữ hương vị này chính là phơi khô. Đây cũng là thói quen của những người phụ nữ đảm đang: Gặp lúc rau rộ mùa, giá rẻ, mua hẳn vài chục cân về sơ chế để dành ăn quanh năm.

Quy trình làm cải mầm khô đơn giản đến bất ngờ, không cầu kỳ nhưng cần một chút tỉ mỉ và kiên nhẫn. Đầu tiên, khi chọn mua, hãy lựa những búp cải nhỏ (cải con), bởi đó là phần non nhất, ngọt nhất và ít xơ. Mang về nhà, bạn ngâm rau vào nước sạch chừng 10 phút rồi rửa kỹ từng kẽ lá dưới vòi nước chảy. Khâu quan trọng nhất là thái rau. Đừng thái mỏng như tờ giấy, bởi cải chứa nhiều nước, khi phơi khô sẽ teo lại chẳng còn gì để ăn. Hãy thái lát dày khoảng 0.3cm - 0.5cm, độ dày này là hoàn hảo để khi phơi xong, miếng rau vẫn giữ được độ dai và độ giòn sần sật đặc trưng.

Hãy chọn những ngày nắng hanh hao nhất của mùa đông để phơi rau. Dàn đều từng lát cải lên mẹt tre hoặc nong nia, tránh xếp chồng lên nhau để rau không bị thâm hay mốc. Chỉ sau một ngày nắng đầu tiên, rồi lật mặt phơi tiếp khoảng 4-5 ngày nữa cho đến khi miếng cải khô cong, cầm vào nhẹ bẫng, không còn chút hơi ẩm nào là đạt. Rau khô đem cất vào túi zip hoặc hũ thủy tinh kín. Điều kỳ diệu là sau khoảng 10 ngày "ngủ yên" trong hũ kín, cải khô sẽ lên hương, một mùi thơm nồng nàn, mộc mạc của rau củ phơi nắng, hứa hẹn những bữa cơm ngon lành.

Món ngon dân dã: Cải khô xào tóp mỡ "đánh bại" cao lương mỹ vị

Nếu cải mầm tươi ngon một thì cải mầm khô ngon mười. Cái ngon của nó không phải là sự tươi mát mọng nước, mà là cái giòn sần sật rất vui miệng, quyện với vị đậm đà của gia vị thấm sâu vào từng thớ rau. Và "bạn đời" hoàn hảo nhất của cải khô không gì khác chính là tóp mỡ lợn.

Cách chế biến món này nhanh gọn vô cùng, rất hợp cho những ngày bận rộn. Bạn chỉ cần lấy một nắm cải khô (khoảng 80g là đủ cho một đĩa đầy đặn vì rau nở ra rất nhiều), ngâm vào nước ấm chừng 20 phút cho rau hồi lại, nở nang và mềm mại. Rửa sạch lại nhiều lần để trôi hết bụi trần, rồi vắt thật kiệt nước.

Công đoạn "thổi hồn" cho món ăn bắt đầu bằng việc thắng mỡ. Những miếng mỡ phần thái hạt lựu được đảo trên chảo nóng cho đến khi teo lại thành những viên tóp mỡ vàng ruộm, giòn tan. Đừng vội chắt hết mỡ nước đi, hãy để lại một chút, phi thơm tỏi đập dập và vài lát ớt tươi cay nồng. Trút phần cải đã ráo nước vào chảo, vặn lửa thật lớn. Tiếng xèo xèo vui tai vang lên, mùi thơm của tỏi phi, của mỡ lợn quyện với mùi hăng nhẹ của cải khô bốc lên ngào ngạt. Chỉ cần đảo nhanh tay khoảng 90 giây là rau đã chín tới, bóng mượt và ngấm gia vị.

Nêm nếm chút muối, chút đường để cân bằng vị giác, thêm chút mì chính cho tròn vị rồi tắt bếp. Đĩa cải xào nóng hổi bưng ra, màu xanh sẫm của rau điểm xuyết màu vàng của tóp mỡ và màu đỏ của ớt, nhìn thôi đã thấy đói cồn cào. Gắp một miếng cải giòn sần sật, cắn thêm miếng tóp mỡ béo ngậy tan trong miệng, ăn cùng bát cơm trắng dẻo thơm, bao nhiêu mệt mỏi hay cái lạnh ngoài kia dường như tan biến hết. Đó là hương vị của sự giản đơn, của sự chắt chiu và vén khéo mà bất cứ ai đi xa cũng nhớ về.

Thế mới nói, hạnh phúc đôi khi chẳng cần sơn hào hải vị đắt tiền. Chỉ cần biết cách tận dụng những thức quà mùa vụ rẻ tiền, thêm chút tâm huyết và sự khéo léo, gian bếp nhỏ của bạn sẽ luôn đỏ lửa với những món ăn ngon lành, ấm áp như thế. Mùa đông này, đừng quên mua vài cân cải mầm về phơi nhé, để dành ăn dần, vừa tiện lợi lại vừa là "bài thuốc" quý cho cả gia đình.

Nhập viện vì tổn thương gan sau vài tuần uống nghệ

Ngày 11/7/2025, tờ Indian Express đưa tin về một người phụ nữ Mỹ đã phải nhập viện trong tình trạng tổn thương gan sau khi duy trì thói quen uống nghệ dạng thực phẩm bổ sung hàng ngày. Trường hợp này thu hút sự chú ý của giới y khoa bởi nghệ vốn được xem là nguyên liệu tự nhiên, quen thuộc và thường gắn liền với các lợi ích chống viêm, hỗ trợ tiêu hóa.

Được biết, người phụ nữ bắt đầu uống nghệ hàng ngày từ tháng 3 năm nay sau khi thấy một bác sĩ quảng cáo trên mạng xã hội về lợi ích của nghệ trong việc giảm viêm và đau khớp. Thế nhưng chỉ sau vài tuần, cô xuất hiện tình trạng đau bụng, buồn nôn và mệt mỏi. Dù uống rất nhiều nước mỗi ngày nhưng nước tiểu của cô vẫn có màu sẫm hơn so với bình thường.

Tại bệnh viện, các xét nghiệm cho thấy men gan của bệnh nhân tăng vọt, cao hơn gấp 70 lần so với bình thường. Đây là chỉ số ở mức nguy hiểm, khiến cô đứng trước nguy cơ suy gan nếu không được can thiệp kịp thời.

Các bác sĩ xác định nguyên nhân chính không nằm ở nghệ trong bữa ăn hằng ngày, mà ở thói quen lạm dụng nghệ dưới dạng bổ sung với suy nghĩ "bổ sung càng nhiều càng tốt".

"Dùng nghệ với liều lượng cao có thể ảnh hưởng đến gan. Mỗi người có khả năng tiêu hóa khác nhau, một số người có thể hấp thụ nghệ nhiều hơn so với những người khác. Đó là lý do tại sao việc tự bổ sung nghệ có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe" , tiến sĩ Punit Singla, Viện Ghép gan và Phẫu thuật HPB thuộc Bệnh viện Marengo châu Á (Ấn Độ), cho biết.
Nghệ trong thực phẩm khác hoàn toàn nghệ dạng bổ sung

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng cần phân biệt rõ nghệ dùng trong nấu ăn và nghệ dạng thực phẩm chức năng. Trong chế độ ăn thông thường, lượng nghệ được sử dụng khá nhỏ, vừa đủ để cơ thể hấp thu các hoạt chất có lợi mà không gây áp lực lên gan. Nghệ tươi an toàn khi thêm vào thức ăn với liều lượng không quá 1,5 - 3g, tương đương khoảng nửa đến một thìa cà phê mỗi ngày.

Trong khi đó, các sản phẩm bổ sung nghệ thường chứa hàm lượng curcumin cao gấp nhiều lần so với nghệ tự nhiên (95% so với 3%). Đôi khi, thực phẩm bổ sung nghệ còn kết hợp thêm các chất tăng khả năng hấp thu curcumin. Chính điều này khiến gan - cơ quan đảm nhiệm vai trò chuyển hóa và thải độc - phải làm việc quá mức trong thời gian dài.

Curcumin là thành phần chính trong nghệ, là hợp chất tạo nên màu sắc của nghệ. Đối với người trưởng thành có sức khỏe bình thường, 500 - 2.000mg curcumin mỗi ngày được cho là an toàn khi dùng dưới dạng thực phẩm bổ sung. Thế nhưng không nên dùng thực phẩm bổ sung nghệ khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Việc tự ý bổ sung nghệ liều cao không những không cần thiết mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây tổn thương gan, đặc biệt ở những người có gan yếu hoặc đang sử dụng thuốc khác.
Hiểu đúng để tránh hại gan

Trường hợp nói trên là lời cảnh báo rõ ràng rằng ngay cả những nguyên liệu được coi là "tự nhiên" cũng có thể trở thành con dao hai lưỡi nếu sử dụng sai cách. Gan là cơ quan âm thầm chịu đựng, thường chỉ phát tín hiệu khi tổn thương đã ở mức nghiêm trọng.

Các chuyên gia khuyến cáo, nếu muốn tận dụng lợi ích của nghệ, việc sử dụng nghệ trong bữa ăn hằng ngày đã là đủ. Nếu muốn sử dụng sản phẩm bổ sung nghệ liều cao, cần có tư vấn, chỉ định từ bác sĩ. Không chỉ nghệ, trước khi dùng bất kỳ thực phẩm chức năng nào, đặc biệt là các sản phẩm liên quan đến gan, người dùng cần tham khảo ý kiến bác sĩ, nhất là khi có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc điều trị.

Nguồn: Indian Express

Thời gian qua, Đậu Kiêu và Hà Siêu Liên là cái tên chiếm sóng truyền thông châu Á sau khi hôn nhân của họ được cho biết trên bờ vợ đổ vỡ. Cặp đôi không xuất hiện bên nhau gần 1 năm qua. Mãi đến khi nghi vấn ly hôn rầm rộ, Đậu Kiêu và Hà Siêu Liên mới lên tiếng phủ nhận. Đầu tháng 11, cặp sao bị bắt gặp du lịch Úc. Với hình ảnh này, truyền thông Trung Quốc suy đoán đôi vợ chồng tài tử - tiểu thư con nhà giàu này đã quyết định hàn gắn, cho nhau thêm 1 cơ hội xây dựng lại tổ ấm.

Đến ngày 16/12, mối quan hệ của ái nữ trùm sòng bạc Macau và Đậu Kiêu tiếp tục gây chú ý. Hà Siêu Liên đã cùng bạn bè tổ chức sinh nhật mừng tuổi 37 tuổi cho ông xã. Cô còn mặc trang phục chú ếch, diễn trò để làm chồng vui. Việc tự biến mình thành trò cười là điều chưa từng thấy ở Hà Siêu Liên trước đây. Đáng chú ý, hồi tháng 5, khi Hà Siêu Liên đón sinh nhật 34 tuổi, Đậu Kiêu không hề tổ chức hay góp mặt trong ngày đặc biệt của vợ. Thời điểm đó, ái nữ nhà tài phiệt đón sinh nhật bên bạn bè thân thiết. Mãi đến khi dân tình chất vấn, Đậu Kiêu mới đăng bài lên mạng xã hội chúc mừng sinh nhật Hà Siêu Liên.

Thái độ đối lập của Đậu Kiêu và Hà Siêu Liên trong dịp sinh nhật của đối phương gây bàn tán. Cư dân mạng nhận định ái nữ trùm sòng bạc Macau đang ra sức, thậm chí nhún nhường một bước và có phần hạ mình để vun đắp lại mối quan hệ với Đậu Kiêu sau khoảng thời gian rạn nứt. Do đó, netizen mong rằng cả hai sẽ ổn khi chọn bước tiếp cùng nhau.

Đậu Kiêu - Hà Siêu Liên công khai hẹn hò hồi năm 2019. Khi ông trùm sòng bài Hà Hồng Sân qua đời, tài tử Sở Kiều Truyện đã tới lễ tang với tư cách con rể tương lai. Đậu Kiêu cầu hôn tiểu thư nhà trùm sòng bạc vào tháng 9/2022. Tới tháng 4/2023, cặp đôi tổ chức hôn lễ rình rang, khiến báo chí châu Á tốn nhiều giấy mực vì chênh lệch về địa vị và độ giàu có. Đậu Kiêu từng làm thợ gội đầu, có cuộc sống chật vật, gia cảnh cũng bình thường.

Thế nhưng, chỉ vài tháng sau, Hà Siêu Liên đã về nhà mẹ đẻ ở Hong Kong (Trung Quốc), còn Đậu Kiêu lại sống tại Đại lục. 1 số nguồn tin cho biết Đậu Kiêu và Hà Siêu Liên trục trặc ngay sau ngày cưới. Nguyên nhân là nam diễn viên bất mãn việc anh không được nhúng tay vào chuyện kinh doanh của gia tộc trùm sòng bạc, lại còn bị ép rời showbiz làm hậu phương cho vợ. Sau nhiều lần cãi vã, vợ chồng nam diễn viên trở nên lạnh nhạt với nhau. Đậu Kiêu cũng quyết định quay lại showbiz hoạt động nhằm lấy lại vị thế và kiếm tiền sau nhiều năm bỏ bê vì yêu Hà Siêu Liên. Do quan điểm sống khác biệt, cả 2 thường xuyên xảy ra cãi vã, giận hờn.

Kể từ đó, cặp đôi không còn đăng tải những khoảnh khắc lãng mạn bên nhau. Hà Siêu Liên không sang Trung Quốc Đại lục thăm chồng, còn Đậu Kiêu vắng mặt ở tiệc sinh nhật của mẹ vợ, không dự lễ viếng mộ cha vợ - cố tỷ phú Hà Hồng Sân và các sự kiện thương mại của gia tộc trùm sòng bạc. Bước sang năm 2025, truyền thông phát hiện Hà Siêu Liên và Đậu Kiêu hoàn toàn không xuất hiện, không tương tác với nhau trên MXH. Trong các sự kiện, khi phóng viên được hỏi về Đậu Kiêu, Hà Siêu Liên quay ngoắt bỏ đi không thèm trả lời. Cô cũng bày tỏ không có ý định sinh con cho Đậu Kiêu trước truyền thông.


Nguồn: Sohu, Sina

Bộ Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ thông báo đã chặn bắt một máy bay không người lái chưa xác định trên Biển Đen.

Thông tin này được nêu trong một thông cáo báo chí chính thức từ Bộ Quốc phòng nước này.

Đáng chú ý là mục tiêu trên không đang tiếp cận không phận Thổ Nhĩ Kỳ từ hướng Biển Đen, đã được phát hiện kịp thời và kiểm soát trong khuôn khổ các quy trình giám sát không phận tiêu chuẩn.

Để đảm bảo an ninh không phận, các máy bay chiến đấu F-16 dưới sự kiểm soát của NATO và Bộ Tư lệnh Quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ đã tham gia vào hoạt động ứng phó.

Trong quá trình nhận dạng, giới chức quân sự địa phương xác định mục tiêu là một máy bay không người lái đã mất kiểm soát.

Để ngăn ngừa những hậu quả tiêu cực có thể xảy ra, máy bay không người lái đã bị bắn hạ và phá hủy trong khu vực an toàn nằm ngoài khu dân cư. Loại thiết bị, và cả quốc tịch của nó không được nêu rõ.

Trong những ngày gần đây, hàng loạt vụ tấn công bằng máy bay không người lái đã được cả Nga và Ukraine thực hiện nhằm vào các mục tiêu bên bờ biển Đen, cho nên chiếc UAV đi lạc khả năng cao thuộc về hai quốc gia này.

Trước đó vào ngày 1 tháng 10, các chuyên gia công binh thuộc Lực lượng Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ đã tiến hành vụ nổ có kiểm soát một xuồng không người lái cảm tử Magura v5 của Ukraine bị mắc kẹt trên biển.

Đây không phải là lần đầu tiên phương tiện không người lái chiến đấu trôi dạt tới bờ biển Thổ Nhĩ Kỳ. Năm 2024, một xuồng không người lái chiến đấu hải quân gắn trên mô tô nước đã đi lạc vào Biển Đen.

Theo Militarnyi

Trong video đăng tải trên nền tảng mạng xã hội Xiaohongshu cho thấy người đàn ông đang khống chế nghi phạm Sajid Akram trong vụ xả súng tại Bondi , Australia. Thời điểm đó, kẻ này vừa bước xuống xe, mang theo khẩu súng trường. Một lá cờ giống với lá cờ của Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng được phủ lên phía trên kính chắn gió của chiếc xe.

Người đàn ông cố gắng giật khẩu súng trường khỏi tay Sajid khi cả hai ngã xuống đường và sau đó lấy được khẩu súng từ tay hắn ta. Thậm chí, hai người đàn ông này còn bình tĩnh chất vấn tay súng và đẩy hắn ta ngã xuống bên cạnh chiếc xe.

Tuy nhiên, theo đoạn phim quay từ góc rộng hơn do tờ Sydney Morning Herald thu được, kẻ xả súng tiếp tục đứng dậy và chĩa súng vào cặp đôi, bắn ít nhất hai phát đạn.

Tờ Sydney Morning Herald đưa tin cặp đôi đối đầu trực tiếp với Sajid chưa được công bố danh tính, nhưng họ nhìn thấy nằm bất động trên vỉa hè trong đoạn phim quay bằng máy bay không người lái.

Vụ xả súng hàng loạt tại bãi biển Bondi xảy ra hôm 14/11 được xác định do Sajid Akram (50 tuổi) và con trai Naveed Akram (24 tuổi) thực hiện, cướp đi sinh mạng của ít nhất 15 nạn nhân, trong đó có một bé gái 10 tuổi. Cảnh sát bắn chết Sajid tại hiện trường, trong khi Naveed bị thương và được đưa tới bệnh viện trong tình trạng nguy kịch.

Hiện tại, cảnh sát đang điều tra lý do hai nghi phạm đến Philippines một tháng trước khi thực hiện vụ xả súng . "Chúng tôi đang xác định mục đích chuyến đi cũng như điểm đến chính xác của họ", quan chức cảnh sát bang New South Wales, ông Mal Lanyon thông tin.

Trong quá trình điều tra, cảnh sát phát hiện Sajid sở hữu hợp pháp 6 khẩu súng và là thành viên một câu lạc bộ bắn súng giải trí. Giấy phép sử dụng súng của ông này được cấp năm 2023, không phải năm 2015 như cảnh sát thông tin ban đầu.

Thông tin trên được kênh CNN dẫn thông cáo chính thức từ Bộ Tư pháp Mỹ, thêm rằng 4 nghi phạm gồm Audrey Ilene Carroll, Dante Garfield, Zachary Aaron Page và Tina Lai, bị Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) bắt giữ hôm 15-12 (giờ Mỹ).

Nhà chức trách Mỹ xác định những người này là thành viên của "Mặt trận Giải phóng Đảo Rùa" (Turtle Island Liberation Front), một tổ chức mà Bộ Tư pháp và FBI cho rằng mang "tư tưởng cực đoan, ủng hộ Palestine và chống chính phủ".

Các nghi phạm bị cáo buộc lên kế hoạch kích nổ bằng thiết bị tự chế tại nhiều vị trí khác nhau, dọc theo các toà nhà vào đúng đêm giao thừa ở TP Los Angeles.

"Các thiết bị này được mô tả là bom ống có cấu tạo phức tạp, đủ khả năng gây thiệt hại nghiêm trọng nếu phát nổ" – Bộ Tư pháp Mỹ nhấn mạnh và cho biết FBI đã thu giữ nhiều thiết bị gây nổ từ nhóm nghi phạm.

Kế hoạch của nhóm nghi phạm hết sức tinh vi, không chỉ tập trung vào việc chế tạo thiết bị nổ mà còn liệt kê chi tiết cách thức nhằm tránh bị phát hiện trong quá trình thực hiện.

"Các nghi phạm sẽ chỉ sử dụng điện thoại dùng một lần, thay quần áo tại các địa điểm khác nhau và bật các bộ phim dài để phát tại nhà nhằm tạo bằng chứng ngoại phạm. Các tài liệu thu giữ được cũng có hướng dẫn từng bước về cách chế tạo bom ống" – Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Pam Bondi nêu rõ.

Giám đốc FBI Kash Patel cho biết các nghi phạm khai nhận là thành viên nhánh cực đoan của tổ chức Turtle Island Liberation Front, dự định đánh bom vào đêm giao thừa tại 5 địa điểm khác nhau trên khắp Los Angeles.

Cơ quan Công tố viên Liên bang Mỹ nói rằng các vụ bắt giữ này nằm trong nỗ lực của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm đối phó với các mối đe dọa khủng bố tại Mỹ. Nhóm nghi phạm bị cáo buộc nhắm mục tiêu vào các công ty của Mỹ, song chi tiết không được nêu rõ.

Đây là đột phá có thể mở ra kỷ nguyên ứng dụng rộng rãi cho gốm trong các ngành công nghiệp yêu cầu chịu nhiệt độ và điều kiện khắc nghiệt, đặc biệt là hàng không vũ trụ.

Từ lâu, gốm là vật liệu lý tưởng để chịu nhiệt nhờ cấu trúc liên kết ion hoặc cộng hóa trị rất bền, khó nóng chảy và không bị đốt cháy, do đó thường được sử dụng trong động cơ, tàu vũ trụ và các phương tiện siêu vượt âm. Tuy nhiên, nhược điểm lớn nhất của gốm là giòn, dễ nứt gãy khi bị uốn cong hoặc va chạm và dễ xuống cấp nếu tiếp xúc lâu dài với nhiệt độ cao do cấu trúc tinh thể bên trong bị biến đổi.

Trước đây, một hướng giải pháp khả thi là sử dụng aerogel, vật liệu xốp siêu nhẹ chủ yếu gồm không khí, để cách nhiệt. Dù nhẹ và cách nhiệt tốt, nhưng aerogel truyền thống lại dễ vỡ hơn cả gốm thông thường. Điều mà các kỹ sư vẫn mơ ước là một loại gốm “mềm như mút xốp nhưng cách nhiệt như gạch lò nung”, điều tưởng chừng không thể thực hiện.

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu tại Lan Châu đã hiện thực hóa giấc mơ đó. Họ tạo ra một loại gốm aerogel có thể nén đến 98% thể tích mà không vỡ, sau đó bật trở lại hình dạng ban đầu như cao su. Vật liệu này hoạt động ổn định trong môi trường có nhiệt độ từ -196 độ C đến 1.500 độ C, vượt xa khả năng chịu nhiệt của hầu hết gốm công nghiệp hiện nay. Đồng thời, loại gốm này cũng cách nhiệt hiệu quả hơn phần lớn vật liệu chịu lửa đang được sử dụng.

Điều kỳ diệu nằm ở cấu trúc vi mô đặc biệt với mạng lưới các sợi nano dày chỉ 250 nanomet, được dệt thành dạng khung ba chiều giống như chiếc lò xo rỗng. Khi bị ép, các sợi này uốn cong, trượt và dàn đều áp lực, giúp vật liệu không bị nứt vỡ cục bộ - điều vốn là điểm yếu cực kỳ lớn của gốm thông thường.

Ngoài cấu trúc sợi đàn hồi, nhóm nghiên cứu còn áp dụng một thủ thuật mang tên “entropy cao”. Thay vì dùng một loại oxit kim loại chủ đạo như gốm cổ điển, họ trộn lẫn 5 nguyên tố kim loại khác nhau vào cùng một mạng tinh thể. Cấu trúc hỗn loạn này cản trở việc truyền nhiệt và ngăn cản các tinh thể phát triển ở nhiệt độ cao, giữ được độ ổn định lâu dài cho vật liệu.

Kết quả là, loại aerogel gốm mới không chỉ dẻo và đàn hồi một cách bất ngờ, mà còn duy trì được tính chất chịu nhiệt vượt trội. Đặc biệt, nó không mềm đi hay biến dạng vĩnh viễn ngay cả sau khi tiếp xúc với nhiệt độ cao liên tục.

Theo nhóm nghiên cứu, vật liệu mới này có thể cách mạng hóa vỏ bọc của các phương tiện siêu vượt âm, vốn phải chịu rung động và nhiệt độ cực đoan. Ngoài ra, nó cũng hứa hẹn ứng dụng rộng rãi trong cách nhiệt cho tua-bin khí, làm lá chắn nhiệt cho tàu vũ trụ, hay các ron, đệm kín trong môi trường cực đoan. Nhờ độ bền cơ học cao và tính đàn hồi, vật liệu còn phù hợp cho các linh kiện hàng không phải hoạt động dưới rung động liên tục.

Theo Interesting Engineering

Chu kỳ đóng băng - tan băng trong mùa đông tại một số quốc gia gây hư hại nghiêm trọng cho hệ thống đường sá. Việc sửa chữa mỗi năm tiêu tốn hàng tỷ USD.

Nhựa đường nứt gãy, phồng rộp và ổ gà không chỉ gây mất an toàn cho người tham gia giao thông mà còn tạo áp lực lớn lên ngân sách tu sửa cơ sở hạ tầng của chính quyền địa phương, đặc biệt tại các khu vực nơi nhiệt độ thường xuyên dao động quanh ngưỡng đóng băng.

Giờ đây, các nhà nghiên cứu đã tìm ra lời giải cho những con đường bền hơn nhờ một thành phần không ngờ: tảo.

Một nghiên cứu mới cho thấy dầu chiết xuất từ các vi tảo có thể thay thế một phần chất kết dính gốc dầu mỏ trong nhựa đường. Giải pháp này giúp mặt đường linh hoạt hơn, bền hơn và thân thiện với môi trường hơn.

Cách tiếp cận này nhắm vào một trong những điểm yếu lớn nhất của nhựa đường.

Vật liệu lát đường truyền thống dựa vào chất có nguồn gốc từ dầu thô là bitum để kết dính cát và đá. Bitum cho phép mặt đường giãn nở khi trời nóng và co lại khi trời lạnh. Tuy nhiên, ở nhiệt độ thấp, vật liệu này trở nên giòn, dẫn đến các vết nứt lan rộng dưới tác động của xe cộ và độ ẩm.

Để khắc phục vấn đề này, nhóm nghiên cứu do bà Elham Fini dẫn đầu đã phát triển một loại chất kết dính đàn hồi và bền vững được sản xuất từ dầu tảo.

Các nghiên cứu trước đó của nhóm cho thấy dầu có nguồn gốc từ tảo có thể hoạt động tương tự bitum nhưng cho hiệu suất tốt hơn trong điều kiện nhiệt độ thấp.

Trưởng nhóm nghiên cứu Elham Fini nói: “Các hợp chất có nguồn gốc từ tảo có thể cải thiện khả năng chống ẩm, tăng độ linh hoạt và khả năng tự phục hồi của nhựa đường, qua đó kéo dài tuổi thọ mặt đường và giảm chi phí bảo trì”.

Bà nói thêm: “Về dài hạn, nhựa đường từ tảo có thể giúp tạo ra những tuyến đường bền vững hơn, có khả năng chống chịu cao hơn và thân thiện hơn với môi trường”.

Dựa trên những kết quả này, các nhà nghiên cứu đã sử dụng mô hình máy tính để phân tích dầu từ bốn loài tảo khác nhau. Mục tiêu là xác định loại dầu có thể trộn tốt với các thành phần rắn của nhựa đường và vẫn duy trì hiệu quả trong điều kiện đóng băng.

Kết quả là dầu chiết xuất từ vi tảo nước ngọt Haematococcus pluvialis cho thấy khả năng chống biến dạng vĩnh viễn cao nhất dưới áp lực giao thông mô phỏng.

Loại dầu này cũng giúp bảo vệ tốt hơn trước các hư hại do độ ẩm, yếu tố gây ra ổ gà.

Các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm tiếp tục đẩy vật liệu đến giới hạn mới. Nhóm nghiên cứu đã cho các mẫu nhựa đường có bổ sung dầu tảo chịu tải giao thông lặp đi lặp lại, cùng với các chu kỳ đóng băng - tan băng, nhằm mô phỏng điều kiện thực tế tại các vùng khí hậu lạnh.

Kết quả cho thấy sự khác biệt rõ rệt. Mặt đường sử dụng chất kết dính từ tảo cải thiện tới 70% khả năng phục hồi biến dạng so với nhựa đường dùng chất kết dính dầu thô truyền thống.

Ngoài độ bền, tác động môi trường của công nghệ này cũng rất đáng chú ý. Nhóm nghiên cứu ước tính rằng chỉ cần thay thế 1% chất kết dính gốc dầu mỏ bằng vật liệu từ tảo, lượng phát thải carbon ròng từ nhựa đường có thể giảm 4,5%.

Nếu tỷ lệ thay thế đạt khoảng 22%, mặt đường nhựa về mặt lý thuyết có thể đạt trạng thái trung hòa carbon.

Nhóm nghiên cứu cho biết công nghệ này có thể mang lại các tuyến đường hiệu suất cao mà không làm tăng nhiều chi phí, đồng thời giúp cắt giảm phát thải từ một trong những vật liệu xây dựng được sử dụng rộng rãi nhất trên thế giới.

Nghiên cứu này được tài trợ bởi Bộ Năng lượng Mỹ.

Theo IE

Chính phủ Moldova đã quyết định tịch thu toàn bộ cơ sở hạ tầng nhiên liệu tại Sân bay Quốc tế Chisinau từ liên doanh Lukoil-Moldova - Thủ tướng Alexandru Munteanu thông báo.

Hội đồng Xúc tiến các Dự án Đầu tư Quốc gia đã từ chối phê duyệt yêu cầu của công ty và ra lệnh trả lại cơ sở này cho nhà nước trong vòng 20 ngày. Vụ việc liên quan đến khu tổ hợp nhiên liệu được chuyển giao cho Lukoil-Moldova theo hợp đồng ký năm 2005.

Ông Munteanu giải thích rằng quyết định này là do công ty liên doanh mà cụ thể là tập đoàn mẹ từ Nga không tuân thủ các yêu cầu được thiết lập từ tháng 5 năm 2024.

Những yêu cầu này bao gồm việc chuyển giao khu phức hợp nhiên liệu, thay đổi cơ cấu doanh nghiệp để loại trừ các thực thể bị trừng phạt, và trả lại kho dầu gần sân bay.

Thủ tướng Moldova nhấn mạnh rằng biện pháp này nhằm đảm bảo nguồn cung cấp nhiên liệu hàng không không bị gián đoạn và bảo vệ an ninh quốc gia, do vai trò quan trọng của cơ sở hạ tầng này.

Hiện tại, Lukoil-Moldova vẫn độc quyền tiếp nhiên liệu hàng không tại sân bay Chisinau, cung cấp 100% xăng máy bay và khoảng một nửa nhiên liệu diesel của cả nước. Một cuộc điều tra cũng đã được tiến hành về tính hợp pháp của việc chuyển giao cơ sở hạ tầng vào năm 2005.

Bộ Năng lượng Moldova trước đó đã công bố kế hoạch mua lại tài sản của Lukoil-Moldova sau khi quyền sử dụng miễn phí kho hàng này được chuyển giao vào tháng 11 năm 2025.

Quyết định trên được đưa ra sau khi Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt đối với các tập đoàn Lukoil, Rosneft và các công ty con của họ, gây ra rủi ro cho sự ổn định của các trạm tiếp nhiên liệu tại sân bay Chisinau. Chi tiết về giai đoạn chuyển tiếp và phản ứng của Nga dự kiến ​​sẽ được công bố trong những tuần tới.

Theo Avia-pro

Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, đang đẩy mạnh tích trữ dầu thô với tốc độ đáng chú ý trong tháng 11, theo tính toán của Reuters. Trung bình mỗi ngày, có tới 1,88 triệu thùng dầu không được đưa vào chế biến mà được chuyển vào kho dự trữ, con số cao nhất trong nhiều tháng qua.

Cụ thể, sản lượng dầu nội địa của Trung Quốc trong tháng 11 đạt 4,31 triệu thùng mỗi ngày, cộng thêm lượng dầu nhập khẩu ở mức 12,43 triệu thùng/ngày. Trong khi đó, các nhà máy lọc dầu Trung Quốc chỉ xử lý khoảng 14,86 triệu thùng/ngày, để lại dư thừa trung bình 1,88 triệu thùng/ngày, lượng dầu thô này được cho là đã được đưa vào kho dự trữ.

Tất cả các con số trên đều tăng so với tháng 10 và cùng kỳ năm ngoái, cho thấy nhu cầu năng lượng vẫn mạnh mẽ. Đặc biệt, lượng nhập khẩu dầu thô trong tháng 11 đã đạt mức cao nhất trong 27 tháng, tăng 8,7% so với tháng trước.

Russell cho biết kể từ tháng 3 năm nay, Trung Quốc đã tích cực tăng cường dự trữ dầu thô, với tốc độ trung bình khoảng 980.000 thùng/ngày trong 11 tháng đầu năm. Đây là một bước ngoặt sau giai đoạn xả kho trong tháng 1 và 2 khi lượng dầu vào và ra khỏi hệ thống lọc dầu gần như cân bằng.

Động thái tích trữ này diễn ra trong bối cảnh giá dầu toàn cầu ở mức thấp tương đối, tạo điều kiện lý tưởng cho Trung Quốc mua vào. Không dừng lại ở đó, Bắc Kinh còn đang mở rộng khả năng lưu trữ trên cả nước. Theo Reuters, Trung Quốc dự kiến xây dựng 11 cơ sở lưu trữ mới trong năm nay và năm tới, với tổng sức chứa lên tới 169 triệu thùng.

Con số này tương đương với khoảng 2 tuần nhập khẩu dầu của nước này, đây là mức đáng chú ý nếu xét trong bối cảnh chiến lược an ninh năng lượng toàn cầu. So sánh với giai đoạn 2020-2024, khi Trung Quốc bổ sung từ 180-190 triệu thùng vào năng lực lưu trữ, có thể thấy nước này đang duy trì đà mở rộng ổn định.

Việc đẩy mạnh tích trữ dầu thô không chỉ phản ánh sự linh hoạt của Trung Quốc trước biến động thị trường, mà còn cho thấy tầm nhìn chiến lược về an ninh năng lượng. Trong bối cảnh thế giới đối mặt với bất ổn địa chính trị, giá cả thất thường và áp lực chuyển đổi năng lượng, việc bảo đảm nguồn cung ổn định là một lợi thế lớn đối với Bắc Kinh.

Đồng thời, việc tích trữ trong thời kỳ giá dầu thấp cũng mang lại lợi ích kinh tế lâu dài. Trung Quốc có thể tận dụng nguồn dự trữ này để ổn định thị trường nội địa hoặc làm đòn bẩy trong các cuộc đàm phán năng lượng quốc tế.

Tham khảo Reuters

Người đàn ông - 53 tuổi, danh tính không được tiết lộ - đã bị bắt giữ và tạm giam vì không khai báo lô hàng kim cương thô trong hành lý xách tay. Người này cũng không có giấy chứng nhận cần thiết để vận chuyển những viên kim cương này.

Theo cơ quan hải quan Đức, số kim cương trên được phát hiện trong một cuộc kiểm tra an ninh hàng không định kỳ.

"Người đàn ông đến từ Angola đã giấu kim cương trong đáy giả của hành lý xách tay, chứa trong hai túi" - nhà chức trách Đức cho biết - "Giá trị của số kim cương vẫn chưa được xác định và sẽ được thông báo sau khi chuyên gia đánh giá".

Cơ quan hải quan Đức thông báo: "Ông ta sẽ phải chịu trách nhiệm về hành vi vi phạm luật thương mại quốc tế. Ngoài ra, ông ta còn bị cáo buộc trốn thuế nhập khẩu đối với số kim cương thô buôn lậu".

Cuộc điều tra về vụ việc đang được tiến hành.

Angola là một trong những nhà sản xuất kim cương lớn nhất châu Phi và là một trong những nguồn cung cấp kim cương thô hàng đầu thế giới. Theo dữ liệu, Angola đạt sản lượng kỷ lục khoảng 14 triệu carat kim cương thô vào năm 2024. Năm 2025, sản lượng đạt khoảng 10,7 triệu carat tính tới tháng 9. Sản lượng mục tiêu của chính quyền Angola là gần 14,8 triệu carat kim cương cho cả năm 2025.

Tất cả kim cương thô xuất khẩu từ Angola phải kèm theo chứng nhận Quy trình Kimberley - một chương trình quốc tế được lập ra để ngăn chặn kim cương từ các khu vực có xung đột xâm nhập vào thị trường toàn cầu. Các lô hàng kim cương không có giấy tờ cần thiết sẽ bị coi là bất hợp pháp theo cả luật pháp Angola và các quy định thương mại quốc tế.

Chính quyền Angola trước đây báo cáo các vụ thu giữ liên quan đến buôn bán kim cương bất hợp pháp. Năm 2024, cảnh sát tại tỉnh Lunda Norte - địa phương sản xuất kim cương - đã tịch thu 2.468 viên kim cương thô tại đô thị Lucapa như một phần của cuộc điều tra về việc sở hữu và buôn bán bất hợp pháp kim cương.

Tờ NYTimes đưa tin, chiếc xe cuối cùng sẽ rời dây chuyền tại nhà máy của Volkswagen ở Dresden (Đức) vào thứ ba tuần này. Đây sẽ là cột mốc đánh dấu lần đầu tiên trong 88 năm lịch sử hãng ô tô này đóng cửa một nhà máy tại quê nhà.

Volkswagen đã cảnh báo về khả năng cắt giảm sản lượng từ năm ngoái, khi hãng đối mặt nhu cầu chao đảo ở châu Âu và Trung Quốc - thị trường lớn nhất cùng mức thuế cao hơn làm kìm hãm doanh số tại Mỹ.

Sau 24 năm sản xuất xe, nhà máy Dresden sẽ được chuyển đổi thành trung tâm nghiên cứu tập trung vào các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, robot và thiết kế chip. Volkswagen sẽ hợp tác với chính quyền bang Sachsen và Đại học Kỹ thuật Dresden cho dự án tại cơ sở này, vốn được gọi là “Nhà máy Minh bạch” vì các bức tường bằng kính.

“Chúng tôi không dễ dàng đưa ra quyết định chấm dứt sản xuất xe tại nhà máy sau hơn 20 năm”, Thomas Schäfer, giám đốc điều hành thương hiệu Volkswagen cho biết trong thông cáo. “Tuy nhiên, xét về kinh tế, điều đó hoàn toàn cần thiết”.

Theo thỏa thuận với hội đồng công nhân đại diện cho nhân viên của công ty tại Đức, Volkswagen cho biết 230 lao động còn lại ở nhà máy Dresden sẽ được đề nghị gói thôi việc, gói nghỉ hưu hoặc chuyển sang địa điểm khác.

Volkswagen mở nhà máy Dresden năm 2001, ban đầu sản xuất sedan Phaeton, sau đó chuyển sang hatchback e-Golf và gần đây nhất là mẫu điện ID.3. Chiếc xe cuối cùng được sản xuất vào thứ ba là một chiếc ID.3 GTX màu đỏ sẽ được công nhân ký tên và giữ lại tại cơ sở, nơi mở cửa cho khách tham quan.

Công ty đã chịu ảnh hưởng nặng nề bởi các mức thuế của Tổng thống Trump, mà hãng quy một phần nguyên nhân cho khoản lỗ 1,5 tỷ USD trong quý vừa qua. Volkswagen cho biết chi phí liên quan đến thuế dự kiến sẽ vượt 5 tỷ USD trong năm nay.

Nguyên nhân trước hết xuất phát từ việc Mỹ áp thuế nhập khẩu cao đối với xe châu Âu, trong bối cảnh căng thẳng thương mại leo thang. Lãnh đạo tài chính của Volkswagen, ông Arno Antlitz, cho biết các khoản thuế mới đã khiến hãng thiệt hại khoảng 5 tỷ euro chỉ riêng trong năm nay, đồng thời buộc tập đoàn phải xem xét lại toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu.

Việc doanh số tại thị trường Mỹ sụt giảm 8% so với kỳ vọng, cùng chi phí logistics tăng mạnh, khiến VW không thể duy trì biên lợi nhuận như kế hoạch. Trong khi đó, ở châu Âu, chi phí năng lượng và nhân công vẫn cao, khiến biên lợi nhuận hoạt động toàn tập đoàn chỉ còn ở mức 2–3%.

Suy giảm kinh tế ở Trung Quốc cũng làm chững lại doanh số các dòng xe cao cấp tại đây, gây ảnh hưởng tới Porsche, hãng do Volkswagen nắm quyền kiểm soát đa số. Porsche vốn là thương hiệu vốn là “con gà đẻ trứng vàng” của tập đoàn đã phải ghi nhận khoản chi phí trích lập hơn 4,7 tỷ euro khi điều chỉnh lại danh mục xe chạy pin. Điều này phản ánh thực tế rằng cuộc đua xe điện đang khiến nhiều hãng ô tô truyền thống rơi vào thế khó: đầu tư lớn, nhưng lợi nhuận biên thấp hơn hẳn so với xe động cơ đốt trong.

Chưa dừng lại ở đó, khó khăn càng thêm chồng chất khi Volkswagen gần đây bị cuốn vào căng thẳng địa chính trị xoay quanh chip do Nexperia sản xuất, một công ty đặt tại Hà Lan nhưng thuộc sở hữu của tập đoàn Trung Quốc Wingtech. Các hãng ô tô toàn cầu đã lên tiếng cảnh báo nguy cơ thiếu chip sau khi Nexperia bị chính phủ Hà Lan tiếp quản, trước khi quyền kiểm soát được trả lại cho Wingtech.

“Chúng tôi vẫn chưa thoát khỏi bóng đen của khủng hoảng chip”, một lãnh đạo VW thừa nhận, “Mọi gián đoạn trong chuỗi cung ứng hiện nay đều có thể tạo hiệu ứng domino”.

Trước tình hình này, Volkswagen buộc phải đưa ra hàng loạt biện pháp cắt giảm chi phí và điều chỉnh chiến lược sản xuất toàn cầu. Một trong những hướng đi đang được tính đến là mở rộng sản xuất tại Mỹ hoặc Mexico để giảm thiểu rủi ro thuế nhập khẩu, đồng thời tăng tỷ lệ nội địa hóa linh kiện. Tuy nhiên, những bước chuyển này không thể thực hiện ngay trong ngắn hạn, và giới phân tích dự báo VW sẽ phải tiếp tục gồng mình trong ít nhất hai quý tới.

Giới chuyên gia nhận định, câu chuyện của Volkswagen không chỉ phản ánh khó khăn riêng của một tập đoàn mà còn là hình ảnh thu nhỏ của toàn ngành ô tô châu Âu trong thời kỳ chuyển đổi. Từ các rào cản thương mại, chi phí năng lượng, đến cuộc cạnh tranh khốc liệt trong mảng xe điện, tất cả đang đẩy các hãng truyền thống vào thế bị động. Việc VW thua lỗ sau nhiều năm tăng trưởng ổn định cho thấy sự mong manh của chuỗi giá trị toàn cầu khi phụ thuộc vào công nghệ, nguyên liệu và chính sách của các quốc gia khác.

Volkswagen vẫn khẳng định mục tiêu duy trì biên lợi nhuận hoạt động ở mức thấp nhưng ổn định trong năm 2025, đồng thời đẩy nhanh các dự án phát triển nền tảng xe điện thế hệ mới. Tuy nhiên, giữa những biến động về thuế, chip và nhu cầu thị trường, con đường phía trước của “ông lớn” ngành ô tô châu Âu có vẻ sẽ còn đầy gập ghềnh – khi chính mô hình toàn cầu hóa mà họ từng dựa vào đang dần trở thành điểm yếu trong một thế giới ngày càng phân mảnh.

Những trắc trở của Volkswagen phản chiếu tình trạng của nền kinh tế Đức, vốn giảm trong năm 2023 và 2024 và trì trệ trong năm nay. Tuy vậy, Carsten Brzeski, chuyên gia kinh tế tại ngân hàng ING viết trong một báo cáo rằng sản lượng công nghiệp của Đức gần đây đã cho thấy “những dấu hiệu đáy tạm thời”.

Theo: NYTimes

CNN dẫn tuyên bố từ SBU khẳng định cơ quan này đã sử dụng phương tiện lặn không người lái dưới nước có tên "Sub Sea Baby" để tấn công tàu ngầm Nga. Đây là cuộc tấn công đầu tiên thuộc dạng này do phía Ukraine thực hiện.

Video do SBU công bố cho thấy một vụ nổ lớn xảy ra tại khu vực cảng Novorossiysk. "Do vụ nổ, tàu ngầm Nga bị thiệt hại nghiêm trọng và không thể tiếp tục hoạt động"- SBU quả quyết.

Theo cơ quan này, tàu ngầm bị tấn công thuộc lớp Kilo, có khả năng phóng tên lửa hành trình Kalibr và mỗi lần phóng tối đa 4 quả. Tàu ngầm Nga bị tấn công có biệt danh "Hố đen" do lớp vỏ có khả năng hấp thụ âm thanh, khiến nó khó bị phát hiện bằng sóng siêu âm.

SBU ước tính mỗi tàu ngầm lớp này trị giá khoảng 400 triệu USD. Do các lệnh trừng phạt quốc tế cản trở Nga tiếp cận linh kiện công nghệ, chi phí để đóng mới một tàu tương tự có thể lên tới 500 triệu USD.

SBU nhấn mạnh con tàu buộc phải neo đậu tại cảng Novorossiysk do những thành công trước đó của Ukraine trong các chiến dịch sử dụng xuồng tự sát không người lái.

Các cuộc tấn công này buộc Moscow phải di dời nhiều tàu chiến và tàu ngầm khỏi vịnh Sevastopol ở bán đảo Crimea.

Về phía Nga, tuy thừa nhận vụ tấn công do Ukraine thực hiện nhưng họ khẳng định chiến dịch của đối phương đã thất bại và không có tàu chiến hoặc tàu ngầm nào bị hư hại.

"Âm mưu phá hoại của đối phương bằng cách dùng phương tiện không người lái dưới nước đã thất bại" -TASS dẫn lời ông Alexei Rulev, người đứng đầu bộ phận báo chí của Hạm đội biển Đen Nga.

Ông Rulev cũng bác bỏ các thông tin từ phía Ukraine cho rằng có tàu ngầm Nga bị phá hủy tại căn cứ hải quân Novorossiysk.

Vụ tấn công được thực hiện ngày 15-12 (giờ địa phương) trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao đang được thúc đẩy nhằm chấm dứt cuộc xung đột ở Ukraine.

Thông tin được công bố ngay sau khi kết thúc ngày đàm phán thứ 2 giữa các phái đoàn Mỹ và Ukraine tại Berlin – Đức.

Phát biểu tại cuộc họp báo ở Berlin ngày 15-12, Tổng thống Volodymyr Zelensky nói rằng Kiev phải "hoàn toàn chắc chắn" về cách các đồng minh sẽ bảo đảm an ninh cho Ukraine trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào liên quan thỏa thuận hòa bình tiềm năng với Nga.

Đứng cạnh Thủ tướng Đức Friedrich Merz, nhà lãnh đạo Ukraine nhấn mạnh bất kỳ bảo đảm an ninh nào cũng phải bao gồm cơ chế giám sát việc thực thi lệnh ngừng bắn.

Nhóm nghiên cứu dẫn đầu bởi nhà cổ nhân học Yohannes Haile-Selassie (Viện Nguồn gốc loài người thuộc Đại học Bang Arizona - Mỹ) xác định hóa thạch bàn chân Burtele nổi tiếng được khai quật ở "chiếc nôi loài người" Woranso-Mille nằm ở Vùng Afar của Ethiopia năm 2009 thuộc về loài Australopithecus deyiremeda.

Theo SciTech Daily, các đặc điểm và vị trí hiện diện của hóa thạch này bác bỏ mô hình "tiến hóa theo đường thẳng" và khiến chúng ta phải xem lại "cây gia phả" của loài người.

Australopithecus deyiremeda là một thành viên của chi Người vượn phương Nam (Australopithecus), đã được biết đến trước đây nhờ một số hóa thạch răng và xương cũng ở Ethiopia.

Họ được coi là một loài họ hàng xa của chúng ta, với mối quan hệ đơn giản là cùng chi với Australopithecus afarensis, cùng loài với hóa thạch Lucy.

Người vượn phương Nam Australopithecus afarensis - đại diện là "bà tổ" Lucy 3,2 triệu tuổi - được coi là dòng dõi tổ tiên duy nhất và quan trọng đặt nền móng cho sự xuất hiện của chi Homo (chi Người) mà loài Homo sapiens chúng ta thuộc về.

Nhưng bàn chân Australopithecus deyiremeda ở Ethiopia, ngay tại khu vực mà Lucy được tìm thấy, đã viết lại lịch sử.

Bàn chân này được xác định có niên đại khoảng 3,4 triệu năm, qua đó cung cấp bằng chứng thuyết phục rằng vào thời điểm đó đã tồn tại đồng thời nhiều loài tổ tiên loài người sơ khai.

Việc gán bàn chân Burtele cho Australopithecus deyiremeda cho thấy việc đi đứng bằng hai chân đã phát triển theo nhiều hình thức.

Bàn chân loài này có ngón chân cái đối diện (phù hợp cho leo trèo), khác biệt hoàn toàn với bàn chân thích nghi với việc đi lại trên mặt đất của Lucy.

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng hai loài này có thể cùng tồn tại mà không cạnh tranh nhau là nhờ cơ chế phân chia nguồn thức ăn. Australopithecus deyiremeda chủ yếu ăn thực vật cứng như sản phẩm từ các loài cây, trong khi Australopithecus afarensis có xu hướng ăn tạp hơn, bao gồm thực vật nhưng là các loại mềm hơn.

Sự tồn tại của hai loài Người vượn phương Nam ngay tại nơi được cho là "chiếc nôi" của chi Homo đã khiến các nhà khoa học phải xem xét lại loài nào mới thực sự là tổ tiên trực tiếp của chi này.

Phát hiện mới khiến việc xác định nguồn gốc loài người trở nên phức tạp và đòi hỏi nhiều nghiên cứu bổ sung hơn.

Khi CEO Mark Zuckerberg cảnh báo nhân viên Meta hồi tháng 1 hãy “thắt dây an toàn” cho một năm “căng thẳng”, anh ấy nói hoàn toàn nghiêm túc.

Quyết tâm thống trị kỷ nguyên AI kế tiếp, Meta đã “tăng tốc tối đa” suốt một năm qua. Zuckerberg tái cấu trúc các bộ phận, dồn nguồn lực sang sản phẩm mới và rót hàng chục tỷ USD vào cuộc đua AI với OpenAI, Google và những đối thủ khác. Cùng với đó là sự thay đổi rõ rệt trong giọng điệu lãnh đạo, bao gồm việc công khai ca ngợi điều mà anh mô tả là “năng lượng nam tính” hơn.

Trong quá trình đó, công ty thu gọn tham vọng metaverse (vũ trụ ảo), nâng kỳ vọng hiệu suất và cắt hàng nghìn việc làm, vừa đuổi theo tầm nhìn “siêu trí tuệ cá nhân” của Zuckerberg.

Ở một số khía cạnh, các bước đi này giúp tăng hiệu quả và đẩy nhanh đổi mới. Ở khía cạnh khác, nhiều bộ phận bị khuấy đảo bởi căng thẳng nội bộ, gồm va chạm do các đợt tái tổ chức AI và việc Zuckerberg châm ngòi “chiến tranh nhân tài AI”. Một số người cũng nói các đợt sa thải đầu năm bị gán mác “nhân viên kém hiệu suất” đã làm tinh thần đi xuống một cách không cần thiết.

Cuộc chuyển mình diễn ra giữa lúc Big Tech đang viết lại “sổ tay” vận hành: Thắt chi phí, cứng rắn hơn với nhân viên và đặt cược lớn rằng AI sẽ định đoạt ai dẫn đầu trong thập kỷ tới.

Meta đặt cược rằng “đi nhanh và mạnh hơn” sẽ cho công ty lợi thế. Sau vài tháng, theo một khảo sát nội bộ, việc “tái cơ cấu văn hóa” đầu 2025, cảm nhận của nhân viên đã cải thiện trong những tháng gần đây.

Nhà đầu tư thì lo về chiến lược, đặc biệt là kế hoạch “đốt” hàng chục tỷ USD cho hạ tầng và nhân sự AI. Câu hỏi là liệu Meta có đang làm quá. Cổ phiếu mới tăng 7,5% từ đầu năm, chưa bằng một nửa S&P 500 và kém phần lớn nhóm “Magnificent 7”.

“Công ty phải diễn giải được tầm nhìn, cho thấy các mảnh ghép khớp nhau ra sao, và quan trọng nhất là chứng minh tăng trưởng ổn định”, Mike Proulx, giám đốc nghiên cứu tại Forrester nhận định.

CUỘC ĐẠI TU AI

Mùa hè vừa qua, Zuckerberg muốn thay đổi ấn tượng rằng Meta đang tụt sau trong AI. Tháng 6, công ty đầu tư 14 tỷ USD vào Scale AI và mời nhà sáng lập 28 tuổi Alexandr Wang làm Chief AI Officer. Hai tháng sau, đội AI được đổi tên thành Meta Superintelligence Labs (MSL).

Khi lãnh đạo tái tổ chức đội nhóm và săn nhân tài từ đối thủ, một số cựu nhân viên công khai cho rằng công ty thiếu chiến lược AI mạch lạc.

Joena Zhang, cựu nhân viên MSL, viết trên LinkedIn tháng 11 rằng “không ai thật sự biết ai đang làm gì” trong nửa đầu năm ở MSL (khi đó còn là GenAI). Cô nói các cuộc họp “vô tận” mà không dẫn tới quyết định thực chất. Tháng 7, cựu nhà nghiên cứu Tijmen Blankevoort viết trên Substack rằng Meta có “một tầm nhìn lúc thế này lúc thế kia khiến đội khó mà hứng khởi đi theo”.

Meta tung các gói đãi ngộ khổng lồ để kéo nhân tài hàng đầu từ OpenAI, DeepMind của Google và nơi khác.

Điều này tạo rạn nứt giữa “lực lượng cũ” và các tân binh khi người ngoài được trả cao hơn đáng kể. Việc này cũng làm dấy lên cạnh tranh âm thầm để chứng tỏ ý tưởng AI nào “đáng tiền” hơn, theo hai nhân viên MSL. Căng thẳng cũng xoay quanh quyền tiếp cận tài nguyên tính toán và “hào quang” gắn với đội lõi của MSL.

Tháng 8, Meta tiến hành đợt tái tổ chức lớn thứ tư trong sáu tháng để tinh gọn AI, chia MSL thành bốn nhóm: Một TBD Lab (viết tắt “to be determined” – chưa định danh), một đội sản phẩm phụ trách trợ lý Meta AI, một đội hạ tầng, và phòng thí nghiệm FAIR lâu năm.

Cũng theo 2 nhân viên MSL, sau xáo trộn, quyền sở hữu dự án mơ hồ, người bị điều chuyển qua lại. Một người nói thêm luồng thông tin giữa TBD và MSL không phải lúc nào cũng thông suốt.

Khi được hỏi, người phát ngôn Meta dẫn lại bài đăng X của Andy Stone (truyền thông Meta) gọi những tường thuật về tái cấu trúc AI trước đó là “navel-gazing” (tự soi rốn).

Ít nhất 8 nhân sự AI (nhà nghiên cứu, kỹ sư, một lãnh đạo sản phẩm cấp cao) rời Meta trong vòng hai tháng sau khi MSL thành lập. Meta nói đa số là người gắn bó nhiều năm và một mức độ rời đi là bình thường với tổ chức quy mô này.

Hai tháng sau đợt xáo trộn tháng 8, Meta cắt khoảng 600 việc làm như một phần của tái tổ chức rộng hơn trong MSL. Wang nói với nhân viên các động thái này nhằm tăng tốc ra quyết định.

Shay Boloor, chiến lược gia trưởng tại Futurum Equities nói các thay đổi đã giúp Meta “chạy nhanh hơn” trong phát hành mô hình và tích hợp AI vào Facebook, Instagram, WhatsApp. “Meta giờ là một trong số ít công ty vừa huấn luyện mô hình đẳng cấp ‘frontier’ vừa triển khai tới hàng tỷ người dùng, đó chính là vị thế tôi muốn thấy”, ông nói.

Meta cũng xáo trộn hàng ngũ Reality Labs, bộ phận VR/MR. Công ty đang cân nhắc cắt ngân sách cho đơn vị metaverse trong Reality Labs (có thể kéo theo cắt việc). Người phát ngôn Meta cho biết đang tái phân bổ một phần đầu tư “từ Metaverse sang kính AI và thiết bị đeo” để phù hợp đà tăng và “không có kế hoạch thay đổi rộng hơn”.

CĂNG THẲNG VỀ VẤN ĐỀ HIỆU SUẤT

Các đợt cắt giảm ở MSL nằm trong nỗ lực siết hiệu quả vận hành năm nay: Giảm tầng nấc quản lý và áp dụng quy trình đánh giá nghiêm hơn các năm trước.

Tháng 1, Zuckerberg nói đã “quyết định nâng chuẩn quản trị hiệu suất” và sẽ nhanh chóng cắt khoảng 5% “nhân sự kém hiệu suất”. Tháng 2, công ty cắt khoảng 3.600 việc làm trong tổng 78.450 nhân viên.

Đến tháng 5, Meta yêu cầu quản lý xếp tỷ lệ cao hơn nhân viên vào nhóm đánh giá thấp nhất: Với đội từ 150 người trở lên, 15–20% bị xếp “dưới kỳ vọng” (năm trước là 12–15%).

Nhiều nhân viên nói hệ thống sửa đổi tạo môi trường “nồi áp suất” và khuyến khích cạnh tranh khốc liệt hơn. Quản lý và nhân viên mô tả xu hướng chọn dự án ngắn hạn để “tự bảo vệ” khỏi rơi xuống đáy bảng xếp hạng.

Yêu cầu “điền” thêm người vào nhóm thấp dẫn tới chuyện một số quản lý cố tình để trống vị trí hoặc tuyển người chỉ để xếp họ vào đáy.

Meta nói cảm nhận nhân viên đã cải thiện nửa cuối năm. Khảo sát nội bộ mới nhất (20/10 - 3/11) cho thấy “lạc quan” lên 80%, “tự hào” 71% và “tin tưởng lãnh đạo” 68%, tăng 10 - 12 điểm phần trăm so với đợt tháng 4–5; tỷ lệ tham gia đạt 91%.

NGƯỜI ĐI, KẺ Ở

Tổ hợp thay đổi chính sách, tái tổ chức, cắt việc và chuẩn hiệu suất cao hơn đã kích hoạt làn sóng rời đi năm 2025. Một số nói lập trường chính trị tiến hoá và thay đổi quản trị nội bộ không còn phù hợp giá trị cá nhân.

“Một Meta năm 2025 rất khác Oculus & Facebook năm 2017”, một kỹ sư rời công ty tháng 8 sau gần 8 năm viết. Anh viện “vấn đề nguyên tắc” khi ra đi, nói “sự lệch pha, khi thì ngầm, khi thì công khai với chính quyền Mỹ mới” va chạm với giá trị cá nhân.

Những chủ đề tương tự xuất hiện trong các bài chia tay khác năm nay gồm: “Áp lực không cần thiết, thiếu cảm thông, và đôi lúc thiếu công bằng”, một cựu nhân viên viết tháng 1. “Tranh giành phạm vi”.

Về phần mình, người phát ngôn Meta nói các trường hợp nghỉ việc đó chỉ là lát cắt nhỏ. Meta có 78.450 nhân viên, nhân sự tăng 8%.

Một số người rời đi nói họ không còn kênh phản hồi ý nghĩa tới lãnh đạo về DEI (Đa dạng, Công bằng & Hoà nhập) và chuyện “năng lượng nam tính”, do câu hỏi trong các buổi Q&A được chọn lọc trước, và bài viết phê bình quyết định lãnh đạo đôi khi bị gỡ khỏi nền tảng.

“Chúng tôi sẽ bỏ qua các câu hỏi dự đoán là không hữu ích nếu bị rò rỉ, hoặc các câu hỏi về nhân sự đã được trả lời rồi”, Jonny Oser, Phó chủ tịch truyền thông nội bộ viết cho nhân viên đầu năm. Người phát ngôn Meta nói công ty không gỡ bài chỉ vì chỉ trích lãnh đạo; họ chỉ can thiệp nếu vi phạm quy tắc CEE (Community Engagement Expectation), như thiếu tôn trọng.

Tháng 1, trong một khảo sát “Đo mức độ sợ hãi tại nơi làm việc”, hàng chục nhân viên bỏ phiếu ẩn danh về mức độ sợ khi nói thẳng có thể dẫn tới kỷ luật. Hai lựa chọn dẫn đầu là “cực kỳ sợ” và “rất sợ”.

Dù có người rời đi, nhưng một bộ phận những người khác vẫn lạc quan về môi trường mới.

Hai nhân viên hiện tại nói Meta vẫn là nơi đáng làm, nhất là với người quen làm việc trong môi trường áp lực cao. “Những ai tự tin về kỹ năng và hiệu suất cao thường sẽ phát huy”, một kỹ sư cao cấp nói.

Một “lão làng” khác nói công ty từng “nuông chiều” nhân viên “nhưng điều đó đang thay đổi”.

Một kỹ sư khác nêu lý do ở lại: “Điểm cộng là chúng ta vẫn ở tuyến đầu R&D. Có rất nhiều thứ hay ho về AI, thiết bị đeo, robot”, giúp người giỏi học hỏi và tích lũy kỹ năng. “Và lương vẫn rất cao, đồ ăn và snack miễn phí”, anh nói. “Cũng đỡ chán”.

Theo: BI

Từ đầu năm đến nay, giá vàng đã tăng hơn 60%, một mức tăng đủ để thu hút sự chú ý của giới đầu tư toàn cầu. Tuy nhiên, bạc còn đi xa hơn thế. Dữ liệu từ iShares Silver Trust (SLV) cho thấy giá bạc đã tăng gần 119% trong cùng kỳ, gần gấp đôi mức tăng của vàng, được phản ánh qua quỹ SPDR Gold Shares (GLD).

Động lực chính đứng sau đà tăng mạnh của bạc đến từ nhu cầu công nghiệp ngày càng mở rộng. Các nhà phân tích cho rằng kim loại này đang được tích trữ nhiều hơn để phục vụ các lĩnh vực then chốt như điện tử, năng lượng tái tạo, xe điện, trí tuệ nhân tạo và hệ thống trung tâm dữ liệu. Bạc, với đặc tính dẫn điện và dẫn nhiệt vượt trội, đang trở thành vật liệu không thể thiếu trong quá trình chuyển đổi năng lượng và số hóa toàn cầu.

Một báo cáo mới công bố của Oxford Economics phối hợp với Viện Bạc (Silver Institute) nhận định bạc đang sẵn sàng đảm nhận vai trò của một “kim loại thế hệ tiếp theo” trong thập kỷ tới. Báo cáo nhấn mạnh rằng khi số hóa và ứng dụng AI tăng tốc, nhu cầu đối với các vật liệu quan trọng cũng sẽ gia tăng tương ứng, và bạc là một trong những vật liệu cốt lõi. Theo dự báo, các lĩnh vực như điện mặt trời, xe điện, cơ sở hạ tầng đi kèm, cùng với trung tâm dữ liệu và AI sẽ tiếp tục đẩy nhu cầu bạc công nghiệp tăng cao ít nhất đến năm 2030.

Bên cạnh nhu cầu mạnh mẽ, thị trường bạc còn đang chịu sức ép từ phía nguồn cung. Theo bà Suki Cooper, nhà phân tích tại Standard Chartered, thị trường bạc đã rơi vào trạng thái thiếu hụt trong suốt năm năm liên tiếp, trong khi tình trạng mất cân đối kho dự trữ giữa các khu vực vẫn chưa được giải quyết. Điều này góp phần củng cố nền tảng cho xu hướng tăng giá hiện tại.

Yếu tố tiền tệ cũng đóng vai trò không nhỏ. Dù bạc không có vị thế “trú ẩn an toàn” mạnh mẽ như vàng, cả hai kim loại đều được hưởng lợi từ môi trường lãi suất thấp. Việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vừa thực hiện lần cắt giảm lãi suất thứ ba đã làm giảm chi phí cơ hội của việc nắm giữ kim loại quý, khi lợi suất của các tài sản thu nhập cố định kém hấp dẫn hơn.

Trước bối cảnh này, một số dự báo cho rằng giá bạc có thể tiến tới mốc kỷ lục 100 USD mỗi ounce trong những tháng hoặc năm tới. Tuy nhiên, lịch sử cũng đưa ra lời cảnh báo. Bạc về bản chất là một kim loại công nghiệp, do đó không tránh khỏi các chu kỳ bùng nổ và suy thoái gắn liền với chu kỳ kinh tế. Dữ liệu giá từ thập niên 1990 cho thấy những đợt tăng mạnh của bạc trong quá khứ thường đi kèm với các pha điều chỉnh sâu sau đó.

Theo nhà giao dịch và phân tích hàng hóa Andrew Hecht, mức giá 100 USD là khả thi, nhưng thị trường hàng hóa thường tự điều chỉnh khi giá tăng quá cao. Khi đó, sản lượng có xu hướng gia tăng, tồn kho tích tụ và người tiêu dùng bắt đầu tìm kiếm các vật liệu thay thế. Ông cũng lưu ý rằng việc xác định chính xác đỉnh giá trong các giai đoạn tăng nóng là điều gần như không thể, bởi tâm lý thị trường có thể lấn át cả các yếu tố kỹ thuật lẫn cung – cầu trong ngắn hạn.

Với các nhà đầu tư dài hạn, bạc và vàng vẫn được xem là hai mảnh ghép bổ sung cho nhau trong chiến lược quản trị rủi ro. Bạc có thể đóng vai trò đa dạng hóa danh mục, trong khi vàng tiếp tục giữ vị thế phòng ngừa rủi ro truyền thống. Việc nắm giữ đồng thời cả hai kim loại, thay vì đặt cược vào việc kim loại nào sẽ luôn vượt trội, được đánh giá là một cách tiếp cận thận trọng và hợp lý trong bối cảnh thị trường toàn cầu còn nhiều biến động.

Tham khảo: Investing

iRobot, nhà sản xuất tiên phong của Mỹ về Roomba, từng là công ty dẫn đầu trong lĩnh vực máy hút bụi robot, vừa nộp đơn xin phá sản. Quyền kiểm soát công ty sẽ được chuyển giao cho một nhà cung cấp Trung Quốc.

Được thành lập vào năm 1990 bởi 3 nhà nghiêm cứu tại Viện Công nghệ Massachusetts, các sản phẩm ban đầu của iRobot thể hiện tầm nhìn đầy tham vọng về cách robot sẽ giúp đỡ con người. Robot của hãng đã được triển khai cùng quân đội Mỹ tại Trung tâm Thương mại Thế giới sau vụ tấn công ngày 11 tháng 9 năm 2001 và giám sát sự cố tràn dầu ở Vịnh Mexico.

Thành công đột phá nhất của iRobot đến từ những sản phẩm robot thực hiện các công việc thông thường: dọn dẹp nhà cửa, bể bơi và máng xối. Khi iRobot giới thiệu Roomba vào năm 2002, hãng hứa hẹn sẽ mở ra một kỷ nguyên mà robot trở thành một phần hữu ích trong cuộc sống hàng ngày. Nhiều thập kỷ sau, những thách thức mà công ty phải đối mặt đã cho thấy tương lai đó còn xa vời như thế nào.

Doanh thu giảm sút do bị các cơ quan giám sát chặt chẽ, gặp vấn đề về bảo mật dữ liệu và phải cạnh tranh với nhiều đối thủ, trong đó có Shenzhen Picea Robotics, chủ sở hữu mới của iRobot. Picea sản xuất thiết bị gia dụng và phụ tùng cho các công ty như Xiaomi, Haier và Electrolux, đồng thời cũng bán robot dọn phòng mang thương hiệu 3i của riêng mình. Công ty được thành lập vào năm 2016 bởi một nhóm kỹ sư trong một chương trình dành cho các công ty khởi nghiệp mới thành lập được chính phủ Thâm Quyến tài trợ.

Các công ty Trung Quốc đang chạy đua để thống trị ngành công nghiệp robot. Các nhà đầu tư công và tư nhân đã đổ tiền vào các công ty khởi nghiệp robot hình người, chi khoảng 5 tỷ đô la trong năm nay, nhiều bằng tổng số tiền chi trong 5 năm trước cộng lại. Năm ngoái, hơn 2 triệu robot ghi nhận đang làm việc trong các nhà máy ở Trung Quốc, nhiều hơn bất kỳ nơi nào khác trên thế giới.

Vào năm 2022, Amazon tuyên bố sẽ mua lại iRobot và toàn bộ nợ của công ty này với giá khoảng 1,7 tỷ đô la. Tuy nhiên, thương vụ đổ bể do bị các cơ quan quản lý ở Mỹ và châu Âu xem xét kỹ lưỡng vì cho rằng nó có thể làm suy yếu cạnh tranh.

Vào tháng 1 năm 2024, iRobot tuyên bố Amazon đã chi 94 triệu đô la khi thương vụ đổ bể. Cùng ngày, hãng thông báo sẽ sa thải 350 người, khoảng một phần ba lực lượng lao động của công ty. Kể từ đó, giá cổ phiếu liên tục lao dốc khi iRobot cảnh báo các nhà đầu tư về những nghi ngờ đáng kể đối với tương lai mù mịt.

Mới đây, iRobot đã nộp đơn xin phá sản tại Delaware. Công ty cho biết trong một tuyên bố rằng họ dự kiến sẽ hoàn tất quá trình này vào tháng Hai. Cổ phiếu phổ thông sẽ bị xóa sổ và thực thể tư nhân mới sẽ do Picea kiểm soát.

iRobot cho biết họ dự kiến sẽ tiếp tục hoạt động, thực hiện các cam kết với nhân viên và thanh toán cho các nhà cung cấp và các chủ nợ khác trong suốt quá trình phá sản.

“Thông báo ngày hôm nay đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc đảm bảo tương lai lâu dài của iRobot,” Gary Cohen, Giám đốc điều hành của iRobot, cho biết. Ông nói thêm rằng việc Picea mua lại sẽ “củng cố vị thế tài chính của chúng tôi và giúp đảm bảo sự liên tục cho người tiêu dùng, khách hàng và đối tác”.

Theo các tài liệu được nộp tại tòa án phá sản, iRobot nợ Picea gần 100 triệu đô la, gã khổng lồ xe điện Trung Quốc BYD 2,7 triệu đô la và Cục Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ 3,4 triệu đô la tiền thuế chưa thanh toán.

Một trong những chủ nợ của iRobot là Zheng Yu Industrial, một công ty Hồng Kông sản xuất chổi, giẻ lau và túi đựng bụi cho iRobot tại các nhà máy ở thành phố Huizhou, miền nam Trung Quốc. Ông Zhengzhong Hu, người phát ngôn của Zheng Yu Industrial, cho biết hôm thứ Hai rằng không ai từ iRobot hay Picea liên hệ với công ty về việc trả nợ. Khoản nợ mà iRobot ước tính là 1 triệu đô la.

Việc iRobot — từng là công ty tiên phong đưa robot hút bụi vào hàng triệu gia đình — giờ đây phải xin phá sản và nhượng lại thương hiệu cho đối tác nước ngoài, phản ánh rõ rệt sự dịch chuyển quyền lực trong ngành công nghệ tiêu dùng. Các công ty Trung Quốc với chi phí sản xuất thấp và các sản phẩm được tích hợp nhiều tính năng hơn đã chiếm lĩnh thị trường toàn cầu, làm xói mòn lợi thế của các thương hiệu Mỹ từng thống trị trước đây. Đây không chỉ là kết thúc một kỷ nguyên đối với iRobot, mà còn là một dấu mốc nhắc nhở về tốc độ đổi mới và áp lực cạnh tranh toàn cầu trong thời đại công nghệ số.

Theo: The NY Times

Nghiên cứu mới cho thấy bức xạ vũ trụ có thể cung cấp năng lượng duy trì sự sống vi sinh trên sao Hỏa, Europa và Enceladus, mở rộng đáng kể khả năng tồn tại sinh vật ngoài Trái Đất.


Một số nhà khoa học tin rằng sự sống có thể đang ẩn náu ngay trong chính Hệ Mặt Trời của chúng ta. Nhưng điều đó có thể xảy ra như thế nào khi không có hành tinh hay mặt trăng nào sở hữu những điều kiện “lý tưởng” giống Trái Đất – hành tinh xanh với trục quay ổn định, bầu khí quyển hoàn hảo và đặc biệt là từ trường mạnh mẽ giúp che chắn khỏi bức xạ Mặt Trời?



Tuy nhiên, các nghiên cứu mới cho thấy những điều kiện mà con người coi là khắc nghiệt, thậm chí “không thể sống nổi”, lại có thể chính là nguồn năng lượng nuôi dưỡng sự sống ngoài Trái Đất. Điều này đồng nghĩa phạm vi tìm kiếm sinh vật ngoài hành tinh đã được mở rộng đáng kể – và các nhà khoa học thậm chí có thể đã đạt được những kết quả ban đầu.

Một nghiên cứu công bố trên Tạp chí Sinh học Vũ trụ Quốc tế (International Journal of Astrobiology) vào tháng 7 vừa qua cho rằng các chùm hạt năng lượng cao gọi là tia vũ trụ thiên hà, vốn di chuyển khắp không gian, có thể duy trì sự sống trên các thế giới ngoài Trái Đất. Những tia này phát ra bức xạ đủ để kích hoạt các phản ứng hóa học – quá trình được gọi là phân ly bức xạ – khiến các phân tử bị phá vỡ và giải phóng những sản phẩm phụ có thể đóng vai trò như “nhiên liệu” cho sinh vật sống.

Nhóm nghiên cứu tập trung vào ba thiên thể: Sao Hỏa, cùng 2 mặt trăng của sao Mộc và sao Thổ là Europa và Enceladus. Để ước tính số lượng tế bào lý thuyết mà tia vũ trụ có thể duy trì, nhóm đã mô phỏng quá trình các tia này phân rã phân tử nước ở những độ sâu khác nhau trên từng thiên thể. Trong phân tích, họ đặc biệt nghiên cứu sự tạo thành electron – thành phần then chốt trong quá trình sản xuất năng lượng của mọi dạng sự sống.

Các mô phỏng được xây dựng dựa trên hiểu biết hiện nay về các sinh vật ưa cực trị trên Trái Đất – những sinh vật có thể sống sót trong điều kiện cực kỳ khắc nghiệt. Chẳng hạn, vi khuẩn Candidatus Desulforudis audaxviator có thể lấy năng lượng bằng cách “ăn” bức xạ từ sự phân rã phóng xạ của uranium. Trên Trái Đất, nhiều sinh vật chịu bức xạ thường ẩn mình dưới lòng đất để tránh mức bức xạ cao – tương tự cách con người trú ẩn trong hầm chống phóng xạ – vì vậy các nhà nghiên cứu đã tập trung khảo sát điều kiện dưới bề mặt.

Kết quả cho thấy Enceladus là thiên thể có triển vọng lớn nhất trong việc duy trì sự sống. Nhóm nghiên cứu ước tính rằng mặt trăng này có thể hỗ trợ tới 42.900 tế bào trên mỗi centimet khối ở độ sâu khoảng 60 cm. Sao Hỏa có thể hỗ trợ 11.600 tế bào ở độ sâu hơn nửa mét, trong khi Europa có thể duy trì khoảng 4.200 tế bào ở độ sâu 1 mét.

Dạng sự sống giả định trên các thế giới này sẽ không phải là những sinh vật xanh biết đi, biết nói hay các hệ sinh thái phát triển mạnh mẽ. Thay vào đó, đó nhiều khả năng chúng chỉ là những dạng sự sống sơ khai như vi sinh vật, bởi năng lượng chỉ đủ để duy trì các sinh vật cơ bản.

Tuy nhiên, sự sống luôn phải bắt đầu từ đâu đó. Hơn nữa, khả năng bức xạ nuôi dưỡng sự sống ngoài Trái Đất là điều đặc biệt thú vị đối với giới khoa học, bởi nó “mở rộng phạm vi tìm kiếm, mở rộng những nơi có thể tồn tại sự sống”, bà Dimitra Atri, tiến sĩ và đồng tác giả nghiên cứu, nói với tờ Science News.

Những thế giới từng bị coi là không thể sinh sống – vì nằm ngoài vùng có thể ở được quanh sao chủ, hoặc thậm chí không quay quanh ngôi sao nào – giờ đây có thể trở thành mục tiêu tìm kiếm sự sống. Và các nhà khoa học có thể đã nhìn thấy những “trái ngọt” đầu tiên.

Một nghiên cứu khác công bố trên tạp chí Nature Astronomy vào tháng 10 cho biết đã phát hiện các hợp chất hữu cơ trong mẫu băng lấy từ bề mặt đóng băng của Enceladus, làm dấy lên hy vọng rằng đại dương bên dưới lớp băng của mặt trăng này có thể chứa sự sống.

Trong một lần bay sượt qua Enceladus vào năm 2008, mặt trăng này đã phun ra các mảnh băng từ bề mặt, và tàu thăm dò không người lái Cassini đã thu thập chúng để phân tích. Kết quả cho thấy Enceladus phát thải nhiều hợp chất chứa carbon hơn so với các ước tính trước đây. Điều đó không khẳng định sự sống chắc chắn tồn tại ở đó, nhưng các “nguyên liệu” để sự sống hình thành thì rõ ràng đang hiện diện.

“Tôi thực sự thích Enceladus, bởi nó hội tụ tất cả các điều kiện cần thiết, cùng tồn tại tại một thời điểm, để sự sống có thể tiến hóa và phát triển”, bà Caroline Freissinet, tiến sĩ, nhà sinh vật học thiên văn thuộc Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp, chia sẻ với tờ The Guardian.

Tuy vậy, nhiều nhà sinh vật học thiên văn hào hứng với các phát hiện mới ở Enceladus lại cho rằng các miệng phun thủy nhiệt dưới đại dương, chứ không phải bức xạ như trong giả thuyết của bà Atri, mới là nguồn năng lượng chính cho sự sống trên mặt trăng này. Dù vậy, việc phát hiện tế bào sống ở nơi khác trong Hệ Mặt Trời sẽ mang ý nghĩa mang tính cách mạng: sự sống không phải là hiện tượng ngẫu nhiên chỉ xảy ra một lần – mà rất có thể tồn tại khắp vũ trụ.

Vào mùa đông, không ít gia đình sử dụng điều hòa nhiệt độ để sưởi ấm, chống lạnh nhưng lại băn khoăn về lượng điện năng tiêu tốn. Nếu bạn biết áp dụng mẹo sử dụng điều hòa dưới đây, sẽ tiết được tiền điện hơn cả lò sưởi.
Điều chỉnh nhiệt độ thích hợp

Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần điều chỉnh nhiệt độ điều hòa tăng cao là thiết bị sẽ làm ấm được không khí lạnh. Thế nhưng quan niệm này là sai lầm. Để dùng chế độ sưởi, bạn hãy nhấn nút Mode trên điều hòa. Bạn chờ đến khi màn hình chuyển về chế độ "Heat" thay cho chế độ "Cool" làm mát.

Đối với mùa đông, hãy điều chỉnh mức nhiệt độ từ 20 đến 33 độ C. Đây là mức nhiệt độ lý tưởng nhất. Bởi vào mùa đông chúng ta thường mặc nhiều quần áo ấm.

Nếu bạn hạ nhiệt độ xuống thấp vài độ thì cơ thể bạn sẽ không cảm thấy nhiều sự chênh lệch nhiệt độ. Lúc này, điều hòa có thể tiết kiệm được đến 10% điện năng.

Điều chỉnh hướng luồng khí nóng

Bởi luồng khí nóng thường có xu hướng bay lên cao nên người dùng cần điều chỉnh luồng khí nóng thổi xuống phía dưới. Điều này sẽ giúp việc lưu thông không khí ấm áp được diễn ra nhanh hơn, nâng cao hiệu quả sử dụng.



Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần điều chỉnh nhiệt độ điều hòa tăng cao là thiết bị sẽ làm ấm được không khí lạnh.

Nếu nhiệt độ trong phòng đã đạt đến ngưỡng cài đặt, điều hòa chỉ cần dùng lượng nhỏ để duy trì nhiệt độ. Bạn không cần liên tục bắt máy nén vận hành dẫn đến tiêu tốn nhiều năng lượng.

Dùng điều hòa kết hợp với các thiết bị sưởi

Nếu nhiệt độ ngoài trời xuống quá thấp, khoảng tầm dưới 7 độ C. Lúc này hiệu quả trên chế độ sưởi của điều hòa sẽ bắt đầu giảm xuống.

Trong trường hợp bạn vẫn tiếp tục dùng, hiệu quả làm ấm không khí của thiết bị sẽ kém hơn nhưng điện năng tiêu thụ vẫn tăng lên dẫn đến lãng phí.

Hạn chế mở cửa nhiều

Bạn cần hạn chế không mở cửa ra vào quá nhiều để đảm bảo phòng kín nhất có thể. Bạn nên đặt chậu nước trong phòng để đảm bảo giữ độ ẩm trong phòng ổn định và phòng tránh khô da.

Một số lưu ý để sử dụng chế độ sưởi ấm của điều hòa hiệu quả

Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng từ nhà sản xuất

Trước khi sử dụng chế độ sưởi ấm của điều hòa, bạn nên đọc kỹ hướng dẫn sử dụng từ nhà sản xuất để tùy chỉnh nhiệt độ trong mức khuyến cáo.

Mức chênh lệch nhiệt độ bên trong và bên ngoài phòng điều hòa chỉ nên ở khoảng 5 - 10 độ C, không nên để nhiệt độ sưởi ấm quá cao.

Từ đó, bạn sẽ biết cách cài đặt nhiệt độ phù hợp, tránh những ảnh hướng xấu về sức khỏe hay thiết bị.

Đối với phòng có người già và trẻ nhỏ

Đối với gia đình có người già và trẻ nhỏ sử dụng chế độ sưởi ấm, bạn cần tránh hướng gió thổi trực tiếp vào người hay chỗ nằm ngủ.

Bạn nên điều chỉnh hướng quạt gió xuống thấp nhất, giúp luồng khí dễ bị làm nguội, không gây khô da hay ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.

Chú ý đến mức chênh lệch nhiệt độ bên trong và bên ngoài phòng

Mức chênh lệch nhiệt độ bên trong và bên ngoài phòng điều hòa chỉ nên ởkhoảng 5 - 10 độ C, không nên để nhiệt độ sưởi ấm quá cao nhằm giảm tình trạng sốc nhiệt khi đi ra ngoài cũng như tránh lãng phí điện năng tiêu thụ do máy phải hoạt động quá công suất.

Hạn chế đóng mở cửa phòng

Bạn không nên đóng mở cửa liên tục để tránh làm thất thoát nhiệt và giảm tiêu hao điện năng.

Tuy nhiên, thi thoảng bạn cần hé cửa để không khí được lưu thông, tránh gây ngộp và ngăn ngừa sự hình thành, phát triển của các loại vi khuẩn, nấm mốc.

Bạn chỉ nên mở tối đa 3 tiếng và không bật tắt liên tục để đảm bảo sức khỏe người dùng, nâng cao độ bền thiết bị.

Thời gian sử dụng không quá lâu

Bạn không nên ngồi điều hòa quá lâu, không duy trì mở điều hòa chiều nóng liên tục 24/24. Bạn chỉ nên mở tối đa 3 tiếng và không bật tắt liên tục để đảm bảo sức khỏe người dùng, nâng cao độ bền thiết bị.

Dùng thêm máy phun sương hoặc đặt một chậu nước

Trong thời gian sử dụng chế độ sưởi ấm trên điều hòa, bạn có thể kết hợp với máy phun sương hoặc đặt một chậu nước để duy trì độ ẩm, tránh làm khô da, khô họng... nhằm bảo vệ sức khỏe một cách tốt nhất.

Đoạn clip đầy kịch tính ghi lại khoảnh khắc bức tượng 'Nữ thần Tự do' khổng lồ đổ sập xuống đất ở miền nam Brazil.

Bức tượng cao khoảng 21,7 mét bị nghiêng trước khi đổ sập xuống bãi đậu xe ở Gúaiba, Brazil. Gió mạnh đạt tốc độ lên tới 55 dặm/giờ khi Brazil bị ảnh hưởng bởi một cơn bão mạnh vào ngày 15/12.

Đoạn clip cho thấy những chiếc xe ô tô rời khỏi hiện trường khi bức tượng đổ xuống và không có ai bị thương.

Sự việc xảy ra vào khoảng 3 giờ chiều, đúng vào thời điểm cơn bão đạt đỉnh điểm, tàn phá toàn bộ bang Rio Grande do Sul. Phần đầu của bức tượng vỡ tan thành từng mảnh khi chạm đất.


Bức tượng bất ngờ đổ sập xuống bãi đậu xe.

Bản sao tượng "Nữ thần Tự do" được đặt trong bãi đậu xe của một siêu thị lớn ở Havan. Bức tượng đã được đặt ở đó từ năm 2020.

Cơ quan phòng vệ dân sự Brazil (Defesa Civil) đã đưa ra cảnh báo thời tiết khắc nghiệt.

Các khu vực khác trong tiểu bang báo cáo tình trạng mất điện, cây đổ, mái nhà bị hư hại và mưa đá. Mưa lớn cũng gây ra lũ lụt ở Lajeado gần đó.

Công ty cho biết khu vực này đã được phong tỏa ngay lập tức để bảo vệ nhân viên và khách hàng.

Công ty cho biết với truyền thông địa phương rằng chỉ trong vài giờ, các đội chuyên gia đã được cử đến để dọn dẹp đống đổ nát.

Họ cho biết: "Khu vực này đã được công ty phong tỏa ngay lập tức, tuân thủ mọi quy trình an toàn".

Ông Marcelo Maranata, thị trưởng thành phố Gúaiba, xác nhận không có thương vong. Ông cho biết các quan chức Phòng vệ Dân sự đã phối hợp với các đội địa phương để bảo vệ hiện trường và kiểm tra các thiệt hại khác trong khu vực.