" VÁN BÀI LẬT NGỬA " : TẬP CẬN BÌNH ĐANG " DẮT MŨI " TRUMP ?
Hạ tuần Tháng Mười Một, sau cuộc gọi với Tập ,
Trump đã lập tức yêu cầu :
- Thủ Tướng Nhật Sanae Takaichi
hạ giọng về vấn đề Đài Loan.
Đây chỉ là một trong những ví dụ nhỏ cho thấy Trump dường như
“ dưới cơ ” trong cuộc đấu trí mà Tập Cận Bình đang dẫn dắt…
ẢO GIÁC CHIẾN THẮNG
Tháng Mười, Tổng Thống Trump gặp Tập Cận Bình bên lề hội nghị APEC tại Nam Hàn. Theo Trump, cuộc gặp với Tập, lần đầu tiên kể từ khi ông nhậm chức nhiệm kỳ hai, là một “thành công lớn,”
đạt điểm “12” trên thang điểm 10.
Trên thực tế,
đó lại là một thất bại.
Trump gặp Tập ngày 30 Tháng Mười, 2025, tại Nam Hàn. (Hình minh họa: Andrew Caballero-Reynolds/AFP via Getty Images)
Tập đưa ra một số cam kết với Mỹ nhưng những
“thành quả” này đã đạt được với cái giá là loạt nhượng bộ đáng kể của Mỹ về kiểm soát xuất cảng, thương mại và đóng tàu.
Ngay cả với những gì được xem là nhượng bộ của Bắc Kinh, thị trường Trung Quốc hiện cũng đã khó tiếp cận hơn đối với các nhà sản xuất Mỹ so với chỉ mười tháng trước.
Nói cách khác, Mỹ đang ở vị thế cạnh tranh
kém hơn so với Trung Quốc so với thời điểm trước ngày 20 Tháng Giêng.
Toàn cảnh , Trung Quốc không chỉ không bị “dập tơi tả”
bởi chiến thuật “chơi chiêu khó lường” của Trump mà Washington thực tế
đang dần đánh mất lợi thế.
Tập Cận Bình, với sự kiên nhẫn và toan tính kỹ lưỡng, đã tận dụng triệt để những
điểm yếu trong cách tiếp cận
“ giao dịch ngắn hạn ” của Trump để giành lấy những nhượng bộ chiến lược quan trọng mà
không phải trả cái giá tương xứng.
Một trong những bằng chứng rõ nhất cho thấy sự
thất thế của Trump nằm ngay trong những gì ông coi là thắng lợi lớn nhất :
- Các thỏa thuận nông sản.
Trump luôn tự hào về khả năng đàm phán ,
nhưng Tập Cận Bình dường như đã nắm bắt được tâm lý khao khát một “
chiến thắng trên mặt báo” của tổng thống Mỹ để giăng ra cái bẫy tinh vi hơn.
Sau cuộc gặp tại Nam Hàn, phía Mỹ tuyên bố :
Trung Quốc đồng ý mua 12 triệu tấn đậu nành vào cuối năm và
cam kết mua 25 triệu tấn mỗi năm trong ba năm tới.
Trump ngay lập tức ca ngợi đây là
tin vui cho nông dân trong nước, và khi lên máy bay trở về Mỹ, ông hoan hỉ cảm ơn Tập.
Tuy nhiên, con số 25 triệu tấn
thực chất là một bước lùi.
Dữ liệu cho thấy mức cam kết này vẫn thấp hơn
1.8 triệu tấn so với lượng đậu nành thực tế mà Trung Quốc
mua của Mỹ vào năm 2024.
Bắc Kinh thậm chí thật ra chưa đưa ra tuyên bố chính thức
xác nhận các con số cụ thể, giữ cho họ một không gian
mập mờ để tùy cơ ứng biến.
https://www.youtube.com/watch?v=Edk2gR2KQls
Để đổi lấy cam kết Trung Quốc về việc kiểm soát Fentanyl và mua nông sản ,
Trump đồng ý giảm 10% trong 30% thuế quan mới áp đặt lên hàng hóa Trung Quốc.
Giới phân tích chỉ ra rằng :
- Đây là một sự trao đổi không cân xứng (“The Art of Letting Trump Claim a Win, While Walking Away Stronger”/The New York Times).
Tập Cận Bình còn giành được một thắng lợi lớn :
Mỹ tạm dừng
thu phí cảng đối với tàu Trung Quốc.
Về mặt tư duy chiến lược, Tập đã khiến Trump
trì hoãn những nỗ lực nhằm phục hồi ngành đóng tàu của Mỹ.
Nếu lĩnh vực nông nghiệp cho thấy sự
thua thiệt thì lĩnh vực công nghệ và tài nguyên chiến lược lại cho thấy
thất bại của Trump trong việc bảo vệ an ninh quốc gia dài hạn.
Ngay trước khi gặp Trump, Tập Cận Bình đã tung ra đòn
“phủ đầu” bằng cách áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mở rộng đối với chuỗi cung ứng đất hiếm.
Đòn bẩy này phát huy tác dụng ngay lập tức.
https://www.youtube.com/watch?v=XSC49mdANYQ
Lo ngại về việc ngành công nghiệp Mỹ bị tê liệt,
Trump buộc phải nhượng bộ . Mỹ đồng ý hoãn thực hiện một quy tắc mới vốn được thiết kế để liệt kê thêm hàng loạt công ty Trung Quốc vào danh sách đen cấm mua công nghệ nhạy cảm của Mỹ.
Đổi lại , Trung Quốc chỉ đơn giản là đồng ý
tạm hoãn các hạn chế xuất khẩu đất hiếm trong một năm (“What Trump Gets Wrong About China”/Foreign Affairs).
Đây là một ví dụ điển hình của việc Trung Quốc tạo ra một cuộc
khủng hoảng (hạn chế đất hiếm) và sau đó dùng việc giải quyết khủng hoảng đó để đổi lấy
nhượng bộ từ Mỹ (hoãn danh sách đen công nghệ).
https://www.youtube.com/watch?v=Hr7yGnXUoUM
Kết quả , Trung Quốc bảo toàn
được quyền tiếp cận công nghệ Mỹ cho các công ty của mình, trong khi Mỹ vẫn
phụ thuộc vào đất hiếm Trung Quốc. Nói cách khác, Bắc Kinh biết cách đẩy Mỹ vào chân tường và biết chắc Mỹ phải lùi bước.
Nghiêm trọng hơn , chính quyền Trump đã có những hành động
nới lỏng kiểm soát xuất cảng đối với các loại chip
bán dẫn tiên tiến .
Washington đã đảo ngược
quyết định cấm bán chip H20 của Nvidia cho Trung Quốc.
Thậm chí có thông tin rằng Trump đã cân nhắc thảo luận việc bán các chip Blackwell hiện đại nhất của Nvidia cho Trung Quốc trước khi các cố vấn can ngăn.
Việc sẵn sàng mang công nghệ lõi – yếu tố then chốt trong cuộc đua AI và quân sự – ra làm vật phẩm trao đổi thương mại cho thấy Trump đã bị cuốn vào tư duy
“con buôn” ngắn hạn, phớt lờ các cảnh báo an ninh quốc gia.
* * *