CON RẠCH NHỎ QUÊ MÌNH
Mầy còn nhớ không ? Hồi tụi mình còn nhỏ, thời tiểu học, có ngày nào mà tụi mình không đùng xuống con rạch trước nhà để tắm.
Mầy còn nhớ con rạch đó không ? Nó có cái tên cục mịch và quê mùa :
- Rạch " Cồn Cỏ ".
Người ta gọi như vậy bởi vì ở phía sông cái có một cái cồn khá lớn - gần như là một cái cù lao - làm tách con rạch ra làm hai nhánh. Có lẽ hồi xưa, trên cồn chỉ có cỏ nên họ gọi là " Cồn Cỏ ", chớ hồi thời tụi mình, trên đó thấy đầy cây cối mà một số là cây ổi " chim ăn " và cây xoài hột.
https://www.youtube.com/watch?v=7K8ZIHBHtGE
Mầy bỏ xứ ra đi lâu quá, không biết còn nhớ
" ổi chim ăn " và xoài hột không ?
- " Ổi chim ăn " là loại ổi nhỏ bằng trứng chim cút, bên trong toàn hột là hột nên không có ai trồng. Chim hay mổ ăn mấy trái chín, còn tha đi chỗ này chỗ nọ. Hột ổi rớt mọc lên cây, nhà vườn chặt bỏ để lấy đất trồng thứ khác.
https://www.youtube.com/watch?v=qVkj_2-supo
Còn
" xoài hột " thì như tên của nó nói :
- Trái nhỏ bằng nắm tay con nít, bên trong chỉ có cái hột lớn với chút xỉu cơm !
Người ta cũng gọi là
" xoài mút " bởi vì muốn ăn loại xoài đó phải lựa trái chín muồi, lột võ rồi mút cái hột với lớp cơm mỏng dánh dính chung quanh. Người lớn không ai thèm ăn bởi vì ăn không đã miệng mà mút xong một trái là hai bàn tay dơ hầy !
Chỉ có con nít là khoái !
Cho nên vào mùa xoài - cũng là mùa mưa - khi thấy trời nổi gió, trẻ con thường lội qua cồn để lượm xoài, được trái nào là đứng ngay dưới cây xoài mút lia mút lịa.
Tao nhớ có lần mầy với tao cởi quần đội lên đầu rồi lội qua cồn cỏ lượm xoài. Mầy nhớ không ? Mình phải đội quần để quần xà lỏn đừng bị ướt bởi vì tụi mình
" lội chó " đầu lòi ra khỏi nước.
Mới nút được có mấy trái thì trời mưa ụp xuống làm hai đứa ướt ngoi. Lần đó về nhà tao bị bắt quì gối gần nửa tiếng.
Tao tưởng mày là cháu đích tôn của ông Cả, được cưng nhứt nhà không ai dám rớ. Té ra hôm sau đi học, mầy kể lại mầy cũng bị ông nội mầy bắt quì cũng như tao !
Mầy coi !
Cái xã hội của mình hồi đó nó tốt như vậy. Quan quyền hay dân dã gì cũng dạy con dạy cháu na ná như nhau hết.
https://www.youtube.com/watch?v=T6JAV4Sl10c
Trở lại với con rạch của tụi mình. Con rạch cong cong quanh quanh chạy tuốt vô xóm chợ, chui qua cây cầu đúc của con lộ cái rồi đi mất hút ra ruộng và rừng tràm. Hai bên bờ rạch là hai con đường đất dùng cho người đi bộ và xe đạp.
Nhà cửa cất dài theo hai con đường đất. Mỗi nhà nằm trong một khu vườn đầy cây ăn trái và hoa kiểng. Hai bờ, lâu lâu, được nối với nhau bằng một cây cầu khỉ.
Mỗi cây cầu khỉ
đều có một cái tên :
- Cầu cây gừa ( vì nó nằm cạnh cây gừa )
- Cầu cây trôm ( cạnh cây trôm )
- Cầu bà Sáu Lộc ( nằm trước nhà bà Sáu Lộc, chớ không phải bả dựng cây cầu đó !)
- Cầu ván ( làm bằng hai tấm ván thay vì hai cây tre ) v.v...?
Tía tao nói về sau, ông nội mày bỏ tiền ra xây một cây cầu đúc, giúp cho dân chúng đi lại dễ dàng.
Mầy nhớ cái cầu đúc nằm ở xóm chợ không ? Đó, cái cầu đó, đó ! Người ta gọi là [b][size=4][color=green][i] " cầu ông Cả ".
Không biết mầy có biết rằng ông nội mầy hồi đó được dân chúng thương lắm không ? Tía tao nói rằng ổng thôi làm
" Cả " từ thời Tây lận, nhưng dân trong vùng vẫn gọi ổng là
" ông Cả ".
Hồi trào Việt Minh, ông nội của mầy là người chức sắc cũ duy nhứt không bị cho đi
" mò tôm " . Để thấy ổng ăn ở có nhơn biết chừng nào.
Nói đến cầu khỉ, tao nhớ hoài chuyện bà Năm Chiện té rạch. Bả té đâu hồi tụi mình chưa sanh. Lớn lên nghe kể lại mà bắt tức cười. Mầy biết không ?
Hồi xưa, rạch Cồn Cỏ chỉ có loại cầu khỉ
" một cây tre " , trơn trợt khó đi ( Về sau, dân chúng cặp thêm một cây tre như tụi mình đã thấy )
Một hôm bà Năm Chiện đi tới giữa cầu, hụt chân té xuống rạch. Người ta nghe tiếng bà Năm la chói lói :
- " Bớ làng xóm ! Bớ làng xóm !" Rồi giọng bả bỗng thấp xuống :
- " Ủa mà cạn !" Thì ra bả không biết lội, hồi té là la làng kêu cứu, chừng coi lại thấy nước mới tới lưng quần, bả té nhằm nước ròng. Bà con lối xóm nghe la, chạy ra thì thấy bà Năm Chiện lóp ngóp bò lên bờ rạch, miệng cười lỏn lẻn mắc cỡ !
Chuyện này về sau khi tao đi làm việc ở Sàigòn, tao có nghe kể nhiều lần.
Họ kể
" có bà đó " chớ không nói là bà Năm Chiện, và họ kể như là chuyện tiếu lâm đặt ra để cười chơi. Đâu có ai biết là chuyện tiếu lâm đó xuất xứ từ con rạch Cồn Cỏ của quê mình !
https://www.youtube.com/watch?v=30zZ_pXS3qI
Còn tiếp ,
****