Lý lẽ đằng sau nỗ lực của Trump nhằm thúc đẩy quyền kiểm soát Greenland của Mỹ
 

Tuần này trên chương trình The Patriot Perspective , cuộc thảo luận chuyển sang một trong những ý tưởng chính sách đối ngoại bị chế giễu nhiều nhất trong nhiệm kỳ tổng thống của Trump: đề xuất rằng Hoa Kỳ nên theo đuổi quyền kiểm soát Greenland.

Trong nhiều tháng qua, đảng Dân chủ đã coi ý tưởng này như bằng chứng của sự liều lĩnh hơn là chiến lược. Nhưng nếu gạt bỏ sự chế giễu và xem xét dựa trên giá trị thực tế, sự quan tâm của Trump đối với Greenland phản ánh một đánh giá sáng suốt về nhu cầu an ninh của Mỹ tại khu vực Bắc Cực đang thay đổi nhanh chóng.

Hoa Kỳ đã can thiệp chiến lược vào Greenland hơn một thế kỷ nay. Năm 1916, Washington chính thức công nhận chủ quyền của Đan Mạch đối với hòn đảo này như một phần của thỏa thuận an ninh rộng lớn hơn ở Bắc Đại Tây Dương.

Sự hiểu biết đó càng sâu sắc hơn sau Thế chiến II, khi Hoa Kỳ đảm nhận trách nhiệm chính trong việc bảo vệ Greenland thông qua một thỏa thuận song phương vẫn còn chi phối quyền tiếp cận quân sự của Mỹ cho đến ngày nay.

Các hệ thống radar, sân bay và cơ sở cảnh báo sớm của Mỹ đã hoạt động trên đảo này hàng thập kỷ. Ông Trump không phải là người đầu tiên nghĩ đến việc Mỹ quan tâm đến Greenland—ông nhận ra rằng tầm quan trọng của nó đã vượt xa những giả định làm nền tảng cho các thỏa thuận trước đó.

Bắc Cực không còn là vùng đệm băng giá nữa. Nơi đây đang ấm lên nhanh hơn nhiều so với phần còn lại của hành tinh, mở ra các tuyến đường vận chuyển, làm lộ ra các nguồn tài nguyên chưa được khai thác và biến vị trí địa lý thành lợi thế chiến lược.

Nga đã phản ứng mạnh mẽ bằng cách mở lại các căn cứ thời Liên Xô, mở rộng Hạm đội phương Bắc và tăng cường hoạt động tàu ngầm gần các tuyến đường tiếp cận Bắc Mỹ. Trung Quốc, mặc dù không có lãnh thổ ở Bắc Cực, đã theo đuổi các trạm nghiên cứu, dự án cơ sở hạ tầng và lợi ích khai thác mỏ trong toàn khu vực, thường thông qua các thực thể liên kết với nhà nước với tiềm năng lưỡng dụng rõ ràng.

Greenland nằm ở trung tâm của sự chuyển đổi này. Vị trí địa lý của nó khiến nó trở nên không thể thiếu đối với việc phát hiện tên lửa, giám sát không gian và theo dõi tàu ngầm Nga khi chúng di chuyển vào Đại Tây Dương.

Các hệ thống cảnh báo sớm đặt tại Greenland cung cấp thời gian phát hiện cực kỳ quan trọng mà không một công trình nào trên lục địa có thể thay thế được. Những phút giây đó rất quan trọng. Chúng ảnh hưởng trực tiếp đến việc liệu Hoa Kỳ có thể phản ứng với một vụ phóng tên lửa trước khi các thành phố của Mỹ bị đe dọa hay không.

Những người ủng hộ hiện trạng lập luận rằng các hiệp ước hiện hành đã cung cấp đủ sự bảo vệ. Như đã thảo luận trên The Patriot Perspective , chỉ riêng việc tiếp cận không đồng nghĩa với an ninh. Đan Mạch đã nhiều lần phải vật lộn để ngăn chặn các công ty liên kết với Trung Quốc tìm kiếm vai trò trong các cảng, mạng lưới viễn thông và lĩnh vực khai thác mỏ của Greenland.

Ở Bắc Cực, cơ sở hạ tầng không chỉ đơn thuần là phục vụ mục đích thương mại. Các cảng biển tạo điều kiện cho hoạt động hải quân. Các cơ sở nghiên cứu thu thập thông tin tình báo. Mạng lưới thông tin liên lạc định hình khả năng giám sát trong nhiều thập kỷ.

Vấn đề kinh tế cũng vô cùng quan trọng. Greenland sở hữu trữ lượng lớn các nguyên tố đất hiếm, vốn rất cần thiết cho hệ thống dẫn đường tên lửa, công nghệ radar và các thiết bị điện tử tiên tiến. Trung Quốc hiện đã thống trị ngành chế biến đất hiếm toàn cầu.

Việc cho phép Bắc Kinh có ảnh hưởng dù chỉ hạn chế đối với chuỗi cung ứng của Greenland sẽ làm trầm trọng thêm điểm yếu hiện có của Mỹ vào thời điểm mà độc lập chiến lược đang trở nên cấp thiết hơn chứ không phải ít hơn.

Đề xuất của Trump về Greenland không phải là một quyết định bốc đồng. Nó bắt nguồn từ nhận thức rằng Hoa Kỳ đã có trách nhiệm bảo vệ Greenland nhưng lại thiếu thẩm quyền để định hình môi trường chiến lược dài hạn của khu vực này.

Greenland hiện đã đóng vai trò trung tâm trong an ninh của Mỹ. Câu hỏi còn lại là liệu chính sách của Mỹ có thừa nhận thực tế đó hay tiếp tục dựa vào các thỏa thuận được thiết kế cho một thế giới không còn tồn tại.

Tuần này, chương trình The Patriot Perspective cũng đã phỏng vấn Tiến sĩ Norman Fried, một nhà tâm lý học chuyên về chấn thương tâm lý và phục hồi. Hãy xem ông ấy giải thích về nguồn gốc của Hội chứng rối loạn tâm thần do ICE gây ra.