Vũ khí tàng hình hiếm nhất của Nga bất ngờ tái xuất, Ukraine "ngồi trên đống lửa"
 

15 tháng sau khi mất một trong số rất ít máy bay không người lái (UAV) tàng hình Okhotnik tại Ukraine, Nga đã nối lại các chuyến bay thử nghiệm đối với dòng UAV này. Tuy nhiên, Moscow hiện tỏ ra hết sức thận trọng: chiếc Okhotnik được giữ cách xa hoàn toàn bầu trời Ukraine đầy rủi ro nhưng sự xuất hiện trở lại của Okhotnik vẫn đủ khiến Kiev "mất ăn mất ngủ".

Okhotnik có thể là UAV cỡ lớn tinh vi nhất của Nga. Nhưng chương trình phát triển loại vũ khí này đã hứng chịu cú sốc nghiêm trọng khi một trong hai nguyên mẫu bay được bị lạc hướng trên bầu trời tỉnh Donetsk. Kể từ đó, Okhotnik dường như chỉ còn hoạt động trong không phận Nga.

Okhotnik là UAV tác chiến tàng hình hạng nặng với sải cánh 19 m, trọng lượng trên 20 tấn, giá khoảng 15 triệu USD/chiếc. Nó có tốc độ tối đa lên tới 1.000 km/giờ, tầm bay lên tới 6.000 km theo tuyên bố từ Nga. Tải trọng của Okhotnik lớn, chưa được 2,8 tấn vũ khí trong khoang. Nga có khoảng 4 nguyên mẫu đã được chế tạo nhưng hiện được cho là chỉ còn 1 chiếc có khả năng bay sau sự cố vào tháng 10/2024.

Hơn một năm sau sự cố chiếc UAV tàng hình hiếm hoi của Nga bay chệch hướng sang Ukraine, Moscow vẫn đang cố gắng hoàn thiện mẫu này - song rõ ràng không muốn mạo hiểm nguyên mẫu thứ hai, và hiện cũng là chiếc duy nhất, trong vùng trời chiến sự nguy hiểm, theo Euromaidanpress.

Vụ mất máy bay đã phơi bày sự phụ thuộc của Nga vào vi mạch phương Tây - được tìm thấy khắp các mảnh vỡ - cũng như những điểm yếu trong thiết kế “tàng hình” của Okhotnik. 15 tháng sau, Nga quay lại bàn thử nghiệm, nhưng giữ nguyên mẫu còn lại an toàn trong lãnh thổ Nga.

Phân tích ảnh vệ tinh thương mại, nhóm AviVector phát hiện chiếc UAV chạy bằng động cơ phản lực, sải cánh 65 feet (gần 20 mét), xuất hiện tại Trung tâm Thử nghiệm Bay Nhà nước số 929, phía đông nam Moscow, không dưới ba lần trong năm 2025: ngày 22/4, 27/8 và 14/10.

Điều đó cho thấy chương trình thử nghiệm vẫn đang tiếp diễn, khi Nga cố gắng bắt kịp các dòng UAV tiên tiến mới nhất của Mỹ và Trung Quốc. Trong khi cả Ukraine và Nga triển khai số lượng lớn UAV trong chiến đấu - từ các drone FPV nhỏ cho đến drone tấn công cảm tử cỡ lớn - thì Okhotnik và những UAV cùng loại thuộc về một đẳng cấp hoàn toàn khác.

Chúng có kích thước tương đương máy bay có người lái và, ở nhiều khía cạnh, năng lực cũng tương tự: mang tải trọng lớn và tầm bay đủ để tấn công sâu vào lãnh thổ đối phương. Trái ngược với phần lớn UAV của Ukraine và Nga, chúng cực kỳ đắt đỏ - lên tới hàng chục triệu USD mỗi chiếc - và được thiết kế để tái sử dụng.

Mỹ và Trung Quốc đang tăng tốc đưa các UAV tiêm kích cỡ lớn, hiệu suất cao này vào biên chế. Nga cũng từng làm như vậy - cho đến khi hứng chịu một thất bại lớn vào ngày 5/10/2024.

Đó là thời điểm một trong hai nguyên mẫu Okhotnik có khả năng bay - do hãng Sukhoi chế tạo - gặp sự cố trong quá trình thử nghiệm tác chiến gần Chasiv Yar, miền đông tỉnh Donetsk của Ukraine. Chính xác điều gì đã xảy ra vẫn là bí mật được Moscow giữ kín.

Có thể UAV gặp trục trặc kỹ thuật. Cũng có thể tác chiến điện tử của Ukraine đã gây nhiễu hệ thống dẫn đường hoặc liên kết vô tuyến giữa Okhotnik và kíp điều khiển mặt đất. Dù nguyên nhân là gì, chiếc UAV Nga khi đó đang bay với tốc độ hàng trăm km/giờ, hướng thẳng vào khu vực do Ukraine kiểm soát.

Trên thực tế, một máy bay chiến đấu tàng hình có người lái Su-57 - cũng là loại hiếm của Nga - đã đuổi theo và cố bắn hạ Okhotnik. Rõ ràng Moscow muốn ngăn chiếc UAV rơi vào tay Ukraine và các đồng minh. Nhưng họ đã không thành công.

Okhotnik rơi xuống ngay bên trong tuyến kiểm soát của Ukraine, gần Kostiantynivka. “Họ sẽ tháo nó ra đến con ốc cuối cùng và tất nhiên sẽ nghiên cứu toàn bộ những thứ bên trong”, kênh Telegram Fighterbomber - được coi là kênh không chính thức của không quân Nga - than thở.

Nga được cho là đã phóng tên lửa đạn đạo Iskander nhằm phá hủy hiện trường, nhưng lực lượng Ukraine đã thu hồi các mảnh vỡ trước đó.
Ukraine học được gì từ xác máy bay

Các mảnh vỡ mang lại giá trị tình báo lớn. Tình báo Ukraine phát hiện hàng chục linh kiện vi điện tử do phương Tây sản xuất, đến từ các công ty Mỹ như Analog Devices, Texas Instruments, Xilinx–AMD, cũng như Infineon Technologies (Đức) và STMicroelectronics (Thụy Sĩ). Điều này cho thấy các lệnh trừng phạt vẫn chưa thể ngăn Nga tiếp cận các linh kiện then chốt.

Các nhà phân tích Ukraine cũng nhận định khả năng tàng hình của Okhotnik kém hơn quảng cáo: vòi phụt động cơ dạng tròn và các đinh tán nhôm lộ rõ có thể dễ dàng bị radar phát hiện.

Nếu Nga muốn chuyển từ giai đoạn nguyên mẫu sang sản xuất hàng loạt, họ sẽ tiếp tục cần nguồn cung các vi mạch phương Tây - điều mà Moscow đến nay vẫn xoay xở được cho cả tên lửa Oreshnik và tiêm kích Sukhoi.

Vụ tại nạn năm 2024 không khiến Nga từ bỏ Okhotnik. Sự xuất hiện của nguyên mẫu thứ hai tại trung tâm thử nghiệm gần Moscow là bằng chứng rõ ràng.

Tuy nhiên, Nga không đưa chiếc Okhotnik còn lại bay thử trên bầu trời Ukraine. Rõ ràng, họ đã kết luận rằng không phận tiền tuyến quá nguy hiểm đối với những nguyên mẫu đắt giá. Nếu Okhotnik quay lại chiến trường Ukraine, điều đó có thể chỉ xảy ra sau khi quá trình phát triển hoàn tất - và khi có nhiều hơn một chiếc.

Tuy nhiên, theo Euromaidanpress, điều đó cũng không có nghĩa nguyên mẫu thứ hai hoàn toàn an toàn trên lãnh thổ Nga. Ngày 8/6/2024, các UAV tầm xa do tình báo quân sự Ukraine vận hành đã tấn công Trung tâm Thử nghiệm Bay Nhà nước số 929 - nơi đặt Okhotnik và phần lớn đội Su-57 - gây hư hại cho ít nhất hai chiếc Su-57.

Nếu tình báo Ukraine xác định Okhotnik là mối đe dọa nghiêm trọng, căn cứ của Nga này hoàn toàn có thể hứng chịu một đợt tấn công UAV khác.